Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw ? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site
Een Grondwet voor Europa Sla taalkeuze over en ga direct naar lijst met samenvattingen (toegangstoets=1)
EUROPA > Samenvattingen van de wetgeving > Een grondwet voor Europa

DE OPBOUW VAN EUROPA AAN DE HAND VAN DE VERDRAGEN >

Een grondwet voor Europa


Inleiding


Voorgeschiedenis
Ontstaan van de Conventie
Structuur van het constitutionele verdrag
Belangrijkste resultaten
Ratificatie: de laatste stap

VOORGESCHIEDENIS

Op 29 oktober 2004 hebben de staatshoofden en regeringsleiders in Rome het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa ondertekend. De grondwet is het resultaat van een langdurig integratieproces dat gekenmerkt wordt door de voortdurende verdieping van de integratie en door de opeenvolgende uitbreidingen van de EU.

Het was het eerste rechtstreeks gekozen Europees Parlement dat het debat over de constitutionalisering van Europa werkelijk op gang bracht. Op 14 februari 1984 nam het Parlement met grote meerderheid het visionaire rapport van Altiero Spinelli aan, die in zijn "ontwerpverdrag voor de Europese Unie" voorstelde de Europese Gemeenschap (EG) grondig te hervormen.

Sindsdien vormden de opeenvolgende verdragen stappen op weg naar de verdere Europese eenwording. De volgende vernieuwingen werden aangebracht:

Met deze belangrijke stap begon Europa aan zijn transformatie van economische gemeenschap naar politieke unie. Daarnaast maakte deze hervorming de weg vrij voor de economische en monetaire unie en de euro.

De Europese Grondwet was bedoeld als de voortzetting van dit institutionele hervormingsproces.

[ Begin pagina ]

HET ONTSTAAN VAN DE GRONDWET

Na de ondertekening van het Verdrag van Nice was het Gemeenschapsrecht vervat in acht verdragen plus meer dan vijftig protocollen en bijlagen. Bovengenoemde verdragen vormden niet alleen wijzigingen van het oorspronkelijke EG-Verdrag, maar leidden ook tot andere teksten die ermee gecombineerd werden. De toevoeging van deze verschillende verdragen maakte de Europese constructie steeds ingewikkelder en weinig toegankelijk voor de Europese burger.

De technische aanpassingen van het Verdrag van Nice konden de situatie niet verhelderen, waarmee de weg werd vrijgemaakt voor een proces van nu onvermijdelijke institutionele hervorming. In de verklaring over de toekomst van de Europese Unie die als bijlage was gehecht aan de slotakte van de intergouvernementele conferentie (IGC) van 2000, werden de etappes op weg naar een nieuw hervormingsverdrag beschreven. Met deze verklaring nam het traject naar de grondwet dan concreet een aanvang.

Tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad in Laken in december 2001 werd de Europese Conventie bijeengeroepen. De Conventie had tot taak de hervorming voor te bereiden en voorstellen te doen. De keuze voor een conventie als middel betekent een belangrijk keerpunt wat de herziening van de verdragen betreft: men wil afstappen van besloten vergaderingen waaraan alleen vertegenwoordigers van de regeringen deelnemen.

De Conventie bestond uit vertegenwoordigers van de lidstaten, het Europees Parlement, de nationale parlementen en de Commissie. De bijeenkomsten van de Conventie waren openbaar en vonden plaats tussen februari 2002 en juli 2003. Voorgesteld werd de Europese Unie grondig te hervormen zodat zij doelmatiger, transparanter en begrijpelijker wordt en dichter bij de Europese burger komt te staan. Het resultaat van de werkzaamheden, het ontwerpverdrag voor een Grondwet voor Europa, diende als uitgangspunt voor de onderhandelingen over de IGC 2003/2004 , die plaatsvonden tussen oktober 2003 en juni 2004. Er werd overeenstemming bereikt over het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa. Het was de bedoeling dat dit grondwettelijk verdrag alle teksten zou vervangen die in de loop van de afgelopen vijftig jaar zijn ontstaan, met uitzondering van het Euratom-Verdrag.

[ Begin pagina ]

STRUCTUUR VAN HET GRONDWETTELIJK VERDRAG

Het grondwettelijk verdrag bestaat uit vier delen, die niet hiŽrarchisch geordend zijn. In de preambule, die een grondwettelijk karakter heeft, wordt herinnerd aan de Europese geschiedenis en tradities en op het streven de tegenstellingen te overwinnen. Deel I is gewijd aan de beginselen, de doelstellingen en de institutionele bepalingen die van toepassing zijn op de nieuwe Europese Unie. Deel I omvat negen titels:

In deel II van het verdrag is het Europees Handvest van de grondrechten integraal opgenomen. Na een preambule volgen zeven titels:

Deel III bevat de bepalingen betreffende het beleid en de werking van de Unie. Het interne en externe beleid van de Unie is hierin vastgelegd, bijvoorbeeld de bepalingen inzake de interne markt, de economische en monetaire unie, de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid alsmede het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en de bepalingen inzake de werking van de instellingen. Dit derde deel omvat eveneens zeven titels:

Deel IV omvat de algemene en slotbepalingen van het verdrag, met name ten aanzien van de inwerkingtreding, de procedure voor de herziening van de Grondwet en de intrekking van de vorige verdragen.

Aan het Verdrag tot vaststelling van de Grondwet zijn een aantal protocollen gehecht, waaronder:

Daarnaast werden een groot aantal verklaringen aan de slotakte van de IGC toegevoegd.

[ Begin pagina ]

BELANGRIJKSTE RESULTATEN

Duidelijkheidshalve volgt hieronder in vier hoofdstukken een korte samenvatting van de belangrijkste nieuwe elementen in de grondwet.

De grondbeginselen van de Unie

De instellingen

De besluitvormingsprocedures

Het beleid van de Unie

[ Begin pagina ]

RATIFICATIE: DE LAATSTE STAP

Om in werking te treden moest het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet door alle lidstaten volgens hun eigen grondwettelijke regels worden geratificeerd, hetzij door parlementaire goedkeuring hetzij via een referendum.
Volgens de tekst van de grondwet zou het ratificatieproces twee jaar in beslag nemen en zou de grondwet uiterlijk 1 november 2006 in werking treden.

Omdat sommige lidstaten moeilijkheden ondervonden bij de ratificatie, besloten de staatshoofden en regeringsleiders tijdens de Europese Raad van 16 en 17 juni 2005 tot een bezinningsperiode over de toekomst van Europa om een uitgebreid debat met de Europese burgers te voeren. Tijdens de Europese Raad van 21 en 22 juni 2007 hebben de Europese leiders een compromis bereikt. Er wordt een IGC bijeengeroepen, die belast wordt met de afwerking en de goedkeuring, niet meer van een Grondwet, maar van een "hervormingsverdrag" voor de Europese Unie. De definitieve tekst van het verdrag dat door de IGC is opgesteld, werd goedgekeurd op de informele Europese Raad van Lissabon op 18-19 oktober. Het Verdrag van Lissabon is op 13 december door de lidstaten ondertekend.

[ Begin pagina ] [ Volgende pagina ] [ Inhoudsopgave ]


Deze informatiebladen zijn voor de Europese Commissie juridisch niet bindend, beogen geen volledigheid en hebben geen interpretatieve waarde wat de tekst van de Grondwet betreft.


Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw ? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site | Bovenkant pagina