Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw ? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site
Een Grondwet voor Europa Sla taalkeuze over en ga direct naar lijst met samenvattingen (toegangstoets=1)
EUROPA > Samenvattingen van de wetgeving > De instellingen van de Unie

DE OPBOUW VAN EUROPA AAN DE HAND VAN DE VERDRAGEN >

De instellingen van de Unie


Het institutioneel kader


Inleiding
Het gerechtelijk systeem: Hof van Justitie en Gerecht
De overige instellingen van de Unie
De adviesorganen van de Unie
Overzichtstabel

INLEIDING

De tekst van de Grondwet grijpt terug op de institutionele basisstructuur van de Europese Unie (EU). Momenteel telt deze vijf instellingen (Europees Parlement, Raad van Ministers, Commissie, Hof van Justitie, Rekenkamer) de Europese Centrale Bank, en drie andere belangrijke organen (Europees Economisch en Sociaal Comité, Comité van de Regio's en Europese Investeringsbank).
In artikel I-19 van het Constitutioneel Verdrag is namelijk bepaald: "Dit institutioneel kader omvat het Europees Parlement , de Europese Raad , de Raad van Ministers ("de Raad" genoemd), de Europese Commissie en het Hof van Justitie van de Europese Unie ".

De Europese Raad wordt dus erkend als een volwaardige instelling, maar de Rekenkamer is niet opgenomen in het institutionele basiskader. De Rekenkamer wordt afzonderlijk genoemd in titel IV, hoofdstuk II "Overige instellingen en adviesorganen", evenals de Europese Centrale Bank (ECB) die formeel wel het statuut van instelling verkrijgt. Deze nieuwe presentatie in twee verschillende hoofdstukken suggereert dat er, naast de vijf belangrijke instellingen (Europees Parlement, Europese Raad, Raad van Ministers, Europese Commissie en Hof van Justitie) nog twee secundaire instellingen bestaan (Rekenkamer en Europese Centrale Bank), die bij de uitvoering van hun taken volstrekt onafhankelijk van de andere instellingen zijn.

Uiteindelijk wordt aan zeven instanties of organen de titel "instelling" gegeven.
De vier belangrijkste daarvan (Parlement, Europese Raad, Raad van Ministers en Commissie) hebben substantiële wijzigingen ondergaan, terwijl voor het Hof van Justitie slechts enkele bepalingen grondig werden gewijzigd.

Wat de overige instellingen en organen van de EU betreft, zijn praktisch geen wijzigingen aangebracht; slechts de duur van het mandaat van de leden van het Comité van de Regio's (CvdR) en van het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC ) werd gewijzigd.

Wat de zetels van de instellingen betreft voorziet de Grondwet in geen enkele wijziging, daar het bestaande Protocol, dat tot dusverre een bijlage van het EG-Verdrag was, woordelijk is overgenomen.

Tenslotte neemt het Constitutioneel Verdrag de begrippen overleg en samenwerking tussen de instellingen die de loyale samenwerking tussen de instellingen richting moeten geven, ongewijzigd over (artikel I-19 en III-397).

[ Begin pagina ]

HET GERECHTELIJK SYSTEEM: HET HOF VAN JUSTITIE EN HET GERECHT

Het Verdrag van Nice bracht op een aantal belangrijke punten wijzigingen aan in het gerechtelijk systeem, zoals een betere verdeling van bevoegdheden tussen de twee instanties en de mogelijkheid om gespecialiseerde rechterlijke kamers toe te voegen aan het Gerecht. Op zijn beurt stelt de Grondwet nog een aantal aanvullende wijzigingen voor.

De tekst van de Grondwet wijzigt de naam van het Hof. De uitdrukking "Hof van Justitie van de Europese Unie" heeft voortaan officieel betrekking op de gehele tweeledige rechtspraak. De hoogste instantie wordt "Hof van Justitie" genoemd, terwijl de naam van het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen wordt gewijzigd in "Gerecht". In artikel I-29 is bepaald dat het Hof van Justitie van de Europese Unie omvat: "Het Hof van Justitie, het Gerecht en gespecialiseerde rechtbanken".

In artikel III-359 van de Grondwet wordt bepaald dat er gespecialiseerde rechtbanken aan het Gerecht kunnen worden toegevoegd door middel van een Europese wet, die volgens de gewone wetgevingsprocedure wordt aangenomen. Deze wet, die op voorstel van het Hof of van de Commissie wordt goedgekeurd, zal dan de regels voor de samenstelling van deze rechtbank vaststellen alsook de reikwijdte van de aan die rechtbank toegekende bevoegdheden.

Bij artikel III-357 van de Grondwet wordt een Comité opgericht dat advies uitbrengt over de geschiktheid van de kandidaten voor de uitoefening van de ambten van rechter en advocaat-generaal, alvorens de regeringen van de lidstaten tot benoeming besluiten.

Het Constitutioneel Verdrag brengt geen wijzigingen aan in de taken van het Hof. Wel wordt erin gezegd dat "de lidstaten voorzien in de nodige rechtsmiddelen om een effectieve rechtsbescherming op grond van het recht van de Unie te waarborgen" (artikel I-29).

De toegang tot het Hof voor particulieren wordt evenwel vergemakkelijkt door het openstellen van rechtsmiddelen voor iedere natuurlijke of rechtspersoon tegen "regelgevingshandelingen die hem rechtstreeks raken en die geen uitvoeringsmaatregelen met zich meebrengen" (artikel III-365). Daarmee maakt de Grondwet het voor burgers eenvoudiger om EU-regelgeving die tot sancties kan leiden aan te vechten, zelfs als deze burgers niet individueel worden geraakt (zoals in de thans geldende Verdragen vereist is).

[ Begin pagina ]

DE OVERIGE INSTELLINGEN VAN DE UNIE

De Grondwet kent het statuut van instelling toe aan de Europese Centrale Bank, zonder zijn onafhankelijkheid te wijzigen. De algemene bepalingen betreffende de ECB en het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB ) zijn niet grondig gewijzigd. Zij staan vermeld in artikel I-30, waarin de taken van de ECB worden samengevat en duidelijker en zichtbaarder worden gemaakt. Het protocol betreffende het statuut van het ESCB en de ECB wordt gehandhaafd.

De taken van de Rekenkamer worden kort beschreven in artikel I-31 van het Constitutioneel Verdrag. De meer concrete bepalingen worden, zonder inhoudelijke wijzigingen (ten opzichte van de huidige bepalingen) in de artikelen III-384 en III-385 vermeld.

[ Begin pagina ]

DE ADVIESORGANEN VAN DE UNIE

In de tekst van de Grondwet worden de adviesorganen niet verheven tot instellingen, hoewel dit door het Comité van de Regio's werd bepleit. De enige wijziging die werd aangebracht betreft de duur van het mandaat van de leden van de twee adviesorganen van de EU, het CvdR en het EESC. De duur van dit mandaat werd van vier naar vijf jaar verhoogd en daarmee gelijkgetrokken met de zittingsduur van de leden van het Europees Parlement (artikelen III-386 voor het CvdR en III-390 voor het EESC).
De samenstelling van deze organen wordt niet in de Grondwet bepaald maar wordt in het vervolg geregeld door middel van een Europees besluit van de Raad, dat met eenparigheid van stemmen wordt aangenomen (artikelen III-386 voor het CvdR en III-389 voor het EESC).

[ Begin pagina ]

OVERZICHTSTABEL

Artikelen Onderwerp Opmerkingen
I-19 Institutioneel kader Belangrijke wijzigingen
I-30 en III-382 en III-383 De Europese Centrale Bank -
I-31 en III-384 en III-385 De Rekenkamer
I-29 en III-353 tot III-381 Het Hof van Justitie
I-29 Het Hof van Justitie (naam) Belangrijke wijzigingen
III-355 en III-357 Het Hof van Justitie (keuze van rechters en advocaten-generaal)
III-359 Het Hof van Justitie (gespecialiseerde rechtbanken)
III-365 Het Hof van Justitie (door burgers ingestelde beroepen)
I-32 De adviesorganen van de Unie -
III-386 tot III-388 Het Comité van de Regio's
III-389 tot III-392 Het Europees Economisch en Sociaal Comité
Protocol betreffende de plaats van de zetels van de instellingen, van bepaalde organen, instanties en diensten van de Europese Unie Zetels van de instellingen -
Protocol betreffende het statuut van het Europees stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank Het Europees stelsel van centrale banken en de Europese Centrale Bank -
Protocol betreffende het statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie Hof van Justitie -

[ Begin pagina ] [ Vorige tekst ] [ Volgende ] [ Inhoudsopgave ]


Deze informatiebladen zijn voor de Europese Commissie juridisch niet bindend, beogen geen volledigheid en hebben geen interpretatieve waarde wat de tekst van de Grondwet betreft.


Printbare versie | Juridische mededeling | Wat is er nieuw ? | Zoek | Contact | Index | Glossarium | Over deze site | Bovenkant pagina