Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης


Το θεσμικό πλαίσιο


Εισαγωγή
Το δικαιοδοτικό σύστημα: Δικαστήριο και Τακτικό Δικαστήριο
Λοιπά θεσμικά όργανα της Ένωσης
Τα συμβουλευτικά όργανα της Ένωσης
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το κείμενο του Συντάγματος επανεξετάζει το βασικό θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) που προς το παρόν περιλαμβάνει πέντε θεσμικά όργανα (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο των Υπουργών, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και Ελεγκτικό Συνέδριο), την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τρία άλλα σημαντικά όργανα (Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, Επιτροπή των Περιφερειών και Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων).
Πράγματι, η Συνταγματική Συνθήκη διευκρινίζει στο άρθρο I-19 ότι «το θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνει: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο , το Συμβούλιο των Υπουργών (καλούμενο «Συμβούλιο»), την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ».

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λαμβάνεται ως πλήρες θεσμικό όργανο, αλλά το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν συμπεριλήφθηκε στο βασικό θεσμικό πλαίσιο. Αναφέρεται χωριστά στο Κεφάλαιο II του Τίτλου IV «Λοιπά θεσμικά όργανα και συμβουλευτικά όργανα της Ένωσης», μαζί με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) που λαμβάνει επισήμως το καθεστώς θεσμικού οργάνου. Αυτή η νέα παρουσίαση σε δύο χωριστά κεφάλαια επισημαίνει ότι παράλληλα με τα πέντε κύρια θεσμικά όργανα (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Συμβούλιο των Υπουργών, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Δικαστήριο) συνυπάρχουν δύο δευτερεύοντα όργανα (το Ελεγκτικό Συνέδριο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) που απολαύουν επίσης πλήρους ανεξαρτησίας έναντι των άλλων θεσμικών οργάνων κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους.

Τα όργανα ή οι οργανισμοί που έχουν λάβει τον τίτλο του θεσμικού οργάνου ανέρχονται τελικά σε επτά.
Μεταξύ αυτών, τα τέσσερα κύρια θεσμικά όργανα (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Συμβούλιο των Υπουργών και Ευρωπαϊκή Επιτροπή) έχουν υποστεί σημαντικές αλλαγές, ενώ όσον αφορά το Δικαστήριο μόνο ορισμένες διατάξεις του τροποποιήθηκαν ουσιαστικά.

Όσον αφορά τα λοιπά θεσμικά όργανα και τα όργανα της ΕΕ, οι τροποποιήσεις είναι σχεδόν ανύπαρκτες διότι τροποποιείται μόνον η θητεία των μελών της Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΟΚΕ).

Το Σύνταγμα δεν προβλέπει επίσης καινοτομίες όσον αφορά τις έδρες των θεσμικών οργάνων, δεδομένου ότι περιλαμβάνει ως έχει το μέχρι σήμερα προσαρτημένο στη συνθήκη ΕΚ πρωτόκολλο.

Τέλος, στη Συνταγματική Συνθήκη περιλαμβάνονται χωρίς τροποποιήσεις οι έννοιες της διαβούλευσης και της διοργανικής συνεργασίας που πρέπει να κατευθύνουν την ειλικρινή συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων (άρθρα I-19 και III- 397).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΤΟ ΔΙΚΑΙΟΔΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΑΙ ΤΑΚΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

Έπειτα από τις σημαντικές τροποποιήσεις που εισήγαγε η Συνθήκη της Νίκαιας στο δικαιοδοτικό σύστημα περιλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, της καλύτερης κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ των δύο αρχών και τη δυνατότητα δημιουργίας ειδικών δικαιοδοτικών τμημάτων υπαγόμενων στο Τακτικό Δικαστήριο, το Σύνταγμα προτείνει με τη σειρά του ορισμένες συμπληρωματικές τροποποιήσεις.

Το κείμενο του Συντάγματος τροποποιεί την ονομασία του Δικαστηρίου. Η έκφραση «Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης» ορίζει εφεξής επίσημα τη δικέφαλη δικαστική αρχή στο σύνολό της. Η ανώτατη αρχή ορίζεται με την ονομασία «Δικαστήριο» και το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων μετονομάζεται σε «Τακτικό Δικαστήριο». Το άρθρο I-29 διευκρινίζει ότι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιλαμβάνει: «το Δικαστήριο, το Τακτικό Δικαστήριο και ειδικά δικαστήρια».

Το Σύνταγμα προβλέπει στο άρθρο III-359 ότι τα ειδικά δικαστήρια μπορούν να υπάγονται στο Τακτικό Δικαστήριο βάσει ευρωπαϊκού νόμου που έχει εκδοθεί βάσει της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας . Αυτός ο νόμος που εκδίδεται μετά από πρόταση του Δικαστηρίου ή της Επιτροπής, καθορίζει επίσης τους κανόνες σχετικά με τη σύνθεση του εν λόγω δικαστηρίου και προσδιορίζει το εύρος των αρμοδιοτήτων που του ανατίθενται.

Το άρθρο III-357 του Συντάγματος δημιουργεί επιτροπή με σκοπό την παροχή γνωμοδοτήσεων σχετικά με την επάρκεια των υποψηφίων για την άσκηση των καθηκόντων του δικαστή και του γενικού εισαγγελέα, πριν από τη σχετική απόφαση των κυβερνήσεων των κρατών μελών.

Η Συνταγματική Συνθήκη δεν επιφέρει τροποποιήσεις στα καθήκοντα του Δικαστηρίου. Διευκρινίζει ωστόσο ότι «τα κράτη μέλη καθορίζουν τα μέσα έννομης προστασίας που απαιτούνται για να διασφαλίζεται δραστική δικαστική προστασία στον τομέα του δικαίου της Ένωσης» (άρθρο I-29).

Εντούτοις, η πρόσβαση των ιδιωτών στο Δικαστήριο διευκολύνεται με το άνοιγμα της διαδικασίας άσκησης προσφυγής εκ μέρους κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου κατά «των κανονιστικών πράξεων που απευθύνονται σε αυτό άμεσα χωρίς να περιλαμβάνονται εκτελεστικά μέτρα» (άρθρο III-365). Συνεπώς, το Σύνταγμα πρέπει να επιτρέπει στους πολίτες να προσβάλλουν ευκολότερα τους κανονισμούς της Ένωσης που αποτελούν τη βάση κυρώσεων, ακόμη και αν δεν τους επηρεάζουν σε ατομικό επίπεδο (όπως επιβάλλεται σήμερα από τις συνθήκες).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΛΟΙΠΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Το Σύνταγμα χορηγεί το καθεστώς θεσμικού οργάνου στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα χωρίς να θίγει την ανεξαρτησία της. Το άρθρο I-30 περιλαμβάνει τις γενικές διατάξεις σχετικά με την ΕΚΤ και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ), χωρίς ωστόσο να εισάγει μεταβολές επί της ουσίας. Χάρη στο εν λόγω άρθρο I-30 που περιλαμβάνει τα καθήκοντα της ΕΚΤ, αυτά παρουσιάζονται σαφέστερα και ευκρινέστερα. ¶λλωστε, διατηρείται το πρωτόκολλο σχετικά με το καταστατικό του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ.

Το άρθρο Ι-31 της Συνταγματικής Συνθήκης παρέχει σύντομη περιγραφή των λειτουργιών του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Πιο συγκεκριμένες διατάξεις (σε σχέση με τις υφιστάμενες διατάξεις) παρατίθενται στα άρθρα III-384 και III-385, χωρίς να έχει μεταβληθεί το περιεχόμενό τους.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΤΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Το κείμενο του Συντάγματος δεν παρέχει καθεστώς θεσμικού οργάνου στα συμβουλευτικά όργανα όπως το διεκδικούσε η Επιτροπή των Περιφερειών. Η μόνη τροποποίηση που έχει εισαχθεί αφορά τη θητεία των μελών των δύο συμβουλευτικών οργάνων της ΕΕ που είναι η ΕτΠ και η ΟΚΕ. Η θητεία τους μετατρέπεται σε πενταετή (αντί της τετραετούς), και συνεπώς ευθυγραμμίζεται με την κοινοβουλευτική περίοδο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (άρθρο III-386 για την ΕτΠ και III-390 για την ΟΚΕ).
Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι η σύνθεση των οργάνων δεν καθορίζεται πλέον στο Σύνταγμα. Εφεξής καθορίζεται δυνάμει ευρωπαϊκής απόφασης που εκδίδει ομόφωνα το Συμβούλιο (άρθρα III-386 για την ΕτΠ και III-389 για την ΟΚΕ).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-19 Το θεσμικό πλαίσιο Σημαντικές τροποποιήσεις
I-30 και III-382 και III-383 Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα -
I-31 και III-384 και III-385 Το Ελεγκτικό Συνέδριο
I-29 και III-353 έως III-381 Το Δικαστήριο
I-29 Το Δικαστήριο (ονομασία) Σημαντικές τροποποιήσεις
III-355 και III-357 Το Δικαστήριο (επιλογή δικαστών και γενικών εισαγγελέων)
III-359 Το Δικαστήριο (ειδικά δικαστήρια)
III-365 Το Δικαστήριο (προσφυγές των πολιτών)
I-32 Τα συμβουλευτικά όργανα της Ένωσης -
III-386 έως III-388 Η Επιτροπή των Περιφερειών
III-389 έως III-392 Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή
Πρωτόκολλο για τον καθορισμό των εδρών των θεσμικών οργάνων και ορισμένων οργάνων, οργανισμών και υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης Έδρες των οργάνων -
Πρωτόκολλο για τον καθορισμό του καταστατικού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα -
Πρωτόκολλο για τον καθορισμό του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Το Δικαστήριο -

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα δελτία αυτά δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας