Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Πολιτικές της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Πολιτικές της Ένωσης


Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ)


Εισαγωγή
Διαδικασία λήψης αποφάσεων
Ενισχυμένες συνεργασίες
Τα μέσα της ΚΕΠΠΑ
Χρηματοδότηση της ΚΕΠΠΑ
Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το άρθρο I-12, παράγραφος 4 του Συντάγματος παρέχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αρμοδιότητα να καθορίζει και να θέτει σε εφαρμογή κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), συμπεριλαμβανομένου του προοδευτικού καθορισμού κοινής αμυντικής πολιτικής . Αυτή η πολιτική βασίζεται «στην ανάπτυξη της αμοιβαίας πολιτικής αλληλεγγύης των κρατών μελών, στον προσδιορισμό ζητημάτων γενικού ενδιαφέροντος και στην επίτευξη διαρκώς μεγαλύτερου βαθμού σύγκλισης των δράσεων των κρατών μελών» (άρθρο I-40).

Σε ό,τι αφορά τις διατάξεις της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (Συνθήκη ΕΕ), το Σύνταγμα εισάγει δύο κύριες τροποποιήσεις που είναι ο ορισμός Υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης και η εγκαθίδρυση μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας εξωτερικής δράσης. Ο υπουργός Εξωτερικών θα συμβάλλει στην κατάρτιση της ΚΕΠΠΑ και θα είναι υπεύθυνος για την εκτέλεσή της. Θα αναλάβει τα καθήκοντα εξωτερικής εκπροσώπησης της ΚΕΠΠΑ που προς το παρόν ασκεί η Προεδρία. Θα αναλάβει επίσης τον συντονισμό των δράσεων των κρατών μελών στους κόλπους των διεθνών οργανώσεων.

Η ευρωπαϊκή υπηρεσία εξωτερικής δράσης θα βοηθά τον υπουργό Εξωτερικών και θα αποτελείται από υπαλλήλους της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου και της Επιτροπής, καθώς και από προσωπικό αποσπασμένο από τις εθνικές διπλωματικές υπηρεσίες.

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η Επιτροπή δεν θα διαθέτει πλέον αρμοδιότητα υποβολής προτάσεων σχετικά με την ΚΕΠΠΑ. Θα μπορεί, ωστόσο, να παρεμβαίνει προς υποστήριξη πρωτοβουλίας του Υπουργού Εξωτερικών.

Όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων, δεν υπάρχει πραγματική πρόοδος. Πράγματι, το Συμβούλιο των Υπουργών θα συνεχίζει να αποφασίζει με ομοφωνία στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Τα κράτη μέλη θα διαθέτουν πάντα δικαίωμα αρνησικυρίας.

Όπως ισχύει με τη Συνθήκη ΕΕ, η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία προβλέπεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ως προς αυτό το Σύνταγμα εισάγει μια νέα περίπτωση. Το Συμβούλιο δύναται να αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία κατόπιν πρότασης του Υπουργού Εξωτερικών έπειτα από συγκεκριμένο αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (άρθρο III-300).

Επιπλέον, το Σύνταγμα προβλέπει τη σταδιακή «μετάβαση» στην ειδική πλειοψηφία. Συνεπώς, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να αποφασίζει ομόφωνα ότι το Συμβούλιο των Υπουργών θα αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία στις περιπτώσεις όπου αυτή δεν προβλέπεται από το Σύνταγμα (άρθρα Ι-40 και ΙΙΙ-300). Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι αυτή η «εναλλαγή» δεν εφαρμόζεται σε αποφάσεις με στρατιωτική σημασία ή στον τομέα της άμυνας.

Στις περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται η ψηφοφορία με πλειοψηφία, όλα τα κράτη μέλη μπορούν να δηλώσουν την πρόθεσή τους να αντιταχθούν στη λήψη απόφασης. Ωστόσο, εφεξής πρέπει να επικαλούνται «ζωτικούς» λόγους εθνικής πολιτικής και όχι απλώς «σημαντικούς» όπως ισχύει σήμερα σύμφωνα με τη Συνθήκη ΕΕ. Σε αυτήν την περίπτωση, ο υπουργός Εξωτερικών θα ενεργεί ως διαμεσολαβητής προκειμένου να βρεθεί αποδεκτή λύση πριν από την παραπομπή του ζητήματος στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο , το οποίο, ενδεχομένως, θα αποφανθεί με ομοφωνία.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οι διατάξεις του Συντάγματος που αφορούν τις ενισχυμένες συνεργασίες είναι αντίστοιχες των σημερινών διατάξεων που προβλέπονται στη Συνθήκη ΕΕ. Η μόνη σημαντική αλλαγή ωστόσο αφορά την τροποποίηση του ελάχιστου αριθμού των συμμετεχόντων κρατών μελών που θα είναι πλέον το ένα τρίτο των κρατών μελών, αντί των οχτώ που είναι σήμερα.

Επιπλέον, οι ενισχυμένες συνεργασίες μπορούν να εφαρμοστούν σε ολόκληρο τον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και όχι μόνο για την εφαρμογή κοινής δράσης ή κοινής θέσης, όπως προβλέπει το άρθρο 27B της Συνθήκης ΕΕ. Ωστόσο, η καθιέρωση ενισχυμένης συνεργασίας στον ΚΕΠΠΑ προϋποθέτει πλέον ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου. Επιπλέον, είναι δυνατή η θεσμοθέτηση «μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας» στον τομέα της άμυνας. Αυτή αποτελεί πραγματική καινοτομία σε σχέση με τη Συνθήκη ΕΕ που την απαγορεύει ρητώς.

Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι σύμφωνα με το άρθρο III-422 του Συντάγματος, στα πλαίσια μιας ενισχυμένης συνεργασίας, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν την εφαρμογή της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία ακόμη και στην περίπτωση που κανονικά απαιτείται ομοφωνία. Πλην όμως, η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται σε αποφάσεις με στρατιωτική σημασία ή στον τομέα της άμυνας. Αυτό θα μπορούσε όμως να ανοίξει τον δρόμο προς τη δημιουργία ενός σκληρού πυρήνα όσον αφορά την ΚΕΠΠΑ.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΚΕΠΠΑ

Το Σύνταγμα περιορίζει τα μέσα της ΚΕΠΠΑ σε σχέση με τη Συνθήκη ΕΕ, στις ευρωπαϊκές αποφάσεις και τις διεθνείς συμφωνίες. Συνεπώς, το Συμβούλιο μπορεί να λαμβάνει ευρωπαϊκές αποφάσεις σχετικά με:

Αποκλείεται η προσφυγή σε νομοθετικά μέσα όπως είναι ο ευρωπαϊκός νόμος και ο νόμος-πλαίσιο.

Επιπλέον, και παρά την πολύ περιορισμένη αξιοποίηση των κοινών στρατηγικών στα πλαίσια της Συνθήκης ΕΕ, αυτές περιλαμβάνονται στο Σύνταγμα υπό τη μορφή στρατηγικών συμφερόντων και στόχων που προσδιορίζονται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και, σε αντίθεση με τις κοινές στρατηγικές που καθορίζονται στο άρθρο 13 της Συνθήκης, περιλαμβάνουν επίσης εξωτερικές δράσεις εκτός της ΚΕΠΠΑ (άρθρο III-293).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΕΠΠΑ

Οι δαπάνες της ΚΕΠΠΑ καταλογίζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, εκτός των δαπανών που αφορούν τις επιχειρήσεις με στρατιωτικές επιπτώσεις ή τις επιχειρήσεις στον τομέα της άμυνας. Επιπλέον, το Σύνταγμα προβλέπει τη θέσπιση ευρωπαϊκής απόφασης που εξασφαλίζει ταχεία πρόσβαση στις πιστώσεις του προϋπολογισμού που προορίζονται για την επείγουσα χρηματοδότηση πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και ιδίως των προπαρασκευαστικών ενεργειών των αποστολών του Petersberg, (ανθρωπιστικές αποστολές ή αποστολές απομάκρυνσης των υπηκόων, αποστολές διατήρησης της ειρήνης, αποστολές στρατιωτικών δυνάμεων για τη διαχείριση κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων αποκατάστασης της ειρήνης, κλπ.).

Συν τοις άλλοις, δημιουργείται ταμείο εκκίνησης από τις συνεισφορές των κρατών μελών για τη χρηματοδότηση των προπαρασκευαστικών ενεργειών των αποστολών του Petersberg οι δαπάνες των οποίων δεν καταλογίζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (άρθρο III-313).

[ Αρχή της σελίδας ]

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο σε θέματα ΚΕΠΠΑ. Είναι εξουσιοδοτημένο, ωστόσο, να εκδίδει αποφάσεις σχετικά με τις προσφυγές που αφορούν τον έλεγχο της νομιμότητας των περιοριστικών μέτρων κατά φυσικών ή νομικών προσώπων που θεσπίζονται από το Συμβούλιο των Υπουργών.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι επίσης αρμόδιο να αποφαίνεται σχετικά με τη συμβατότητα μιας διεθνούς συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την ΚΕΠΠΑ, με τις διατάξεις του Συντάγματος, καθώς και για τη διάταξη που αναφέρει ότι η εφαρμογή της ΚΕΠΠΑ δεν επηρεάζει τις αρμοδιότητες που αφορούν άλλες πολιτικές και αντιστρόφως.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗΣ

Άρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
Άρθρο I-12, παράγραφος 4 Αρχή της αρμοδιότητας της ΕΕ σε θέματα της ΚΕΠΠΑ -
Άρθρο I-16 Αρμοδιότητες σε θέματα της ΚΕΠΠΑ -
Άρθρο I-28 Διορισμός, ρόλος και ευθύνες του Υπουργού Εξωτερικών Νέες διατάξεις
Άρθρο I-40 Ειδικές διατάξεις εφαρμογής της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας -
Άρθρο I-41 Ειδικές διατάξεις εφαρμογής της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας -
Άρθρο I-44 Ενισχυμένες συνεργασίες -
Άρθρα III-294 έως III-313 (Κεφάλαιο II του Τίτλου V) Διατάξεις για την ΚΕΠΠΑ -

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα εν λόγω δελτία δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας