Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Οι πολιτικές της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Οι πολιτικές της Ένωσης


Η εξωτερική δράση


Εισαγωγή
Η κοινή εμπορική πολιτική
Η πολιτική της συνεργασίας για την ανάπτυξη
Η συνεργασία με τρίτες χώρες
Η ανθρωπιστική βοήθεια
Τα περιοριστικά μέτρα
Οι διεθνείς συμφωνίες
Η Ένωση και το εγγύς περιβάλλον της
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στο Σύνταγμα της Ευρώπης έγινε ουσιαστική αναδιατύπωση των διατάξεων που αφορούν την εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Έτσι, οι σημαντικές τροποποιήσεις και οι νέες διατάξεις έρχονται για να ενισχύσουν το υπάρχον σύστημα προκειμένου η δράση της Ένωσης στον κόσμο να κερδίσει σε αποτελεσματικότητα και προβολή.

Η Ένωση λαμβάνει τη διεθνή νομική προσωπικότητα (άρθρο I-7) και διαδέχεται την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως υπάρχουν σήμερα, ως προς όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους.

Η κατάργηση του συστήματος των πυλώνων στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής είναι μία από τις σημαντικότερες συνδρομές του Συντάγματος. Οι διατάξεις σχετικά με την εξωτερική δράση της Ένωσης εντάσσονται πλέον σε ενιαίο τίτλο που πραγματεύεται όλες τις πλευρές της εξωτερικής δράσης της Ένωσης:

Ως προς το θεσμικό πλαίσιο, εισήχθησαν δύο μεγάλες καινοτομίες από το Σύνταγμα. Πρόκειται, κατά πρώτον, για τη δημιουργία της θέσης του Υπουργού Εξωτερικών . Η προσωπικότητα αυτή θα είναι ταυτοχρόνως εντολοδόχος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη διαχείριση και την εκτέλεση της ΚΕΠΠΑ και ένας από τους αντιπροέδρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής . Θα είναι επιφορτισμένος, στα πλαίσια αυτού του θεσμικού οργάνου, με τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων και του συντονισμού των άλλων ζητημάτων εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Επιπλέον, το Σύνταγμα προβλέπει τη δημιουργία της θέσης του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο οποίος θα έχει ως καθήκον, μεταξύ άλλων, τη διασφάλιση στο επίπεδό του της εξωτερικής αντιπροσώπευσης της Ένωσης για τα θέματα που αφορούν την ΚΕΠΠΑ, με επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Υπουργού Εξωτερικών.

Το άρθρο III-292 του Συντάγματος αναλύει λεπτομερώς τους κοινούς στόχους της εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, το Συμβούλιο των Υπουργών και η Επιτροπή, βοηθούμενοι από τον Υπουργό Εξωτερικών, πρέπει να διασφαλίσουν τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων τομέων της εξωτερικής δράσης και μεταξύ αυτών και των εσωτερικών πολιτικών.

Αυτό το συνθετικό δελτίο πραγματεύεται τις κύριες τροποποιήσεις που επιφέρει το Σύνταγμα στο τομέα της εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Οι τροποποιήσεις που αφορούν την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και την πολιτική άμυνας αποτελούν αντικείμενο δύο άλλων ξεχωριστών δελτίων.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΚΟΙΝΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Το άρθρο I-13 του Συντάγματος ορίζει σαφώς την κοινή εμπορική πολιτική ως αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης. Το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω πολιτικής επεκτείνεται εφεξής σε όλες τις άμεσες ξένες επενδύσεις (άρθρο III-315). Ωστόσο, οι συμφωνίες στο τομέα των μεταφορών παραμένουν εκτός της κοινής εμπορικής πολιτικής. Το κείμενο του Συντάγματος προβλέπει ότι η αυτόνομη εμπορική νομοθεσία θα θεσπιστεί μέσω ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, οι διατάξεις του νυν άρθρου 133 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (συνθήκη ΕΚ) απλοποιούνται. Εντούτοις, η λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία δεν επεκτείνεται στο σύνολο της κοινής εμπορικής πολιτικής. Πράγματι, το Σύνταγμα διατηρεί και επεκτείνει την αρχή της παραλληλίας μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών κανόνων που καθορίστηκαν στη Νίκαια. Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, στο εξής οι αποφάσεις θα λαμβάνονται ομόφωνα για τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη συμφωνίας στους τομείς του εμπορίου υπηρεσιών, των εμπορικών πτυχών της διανοητικής ιδιοκτησίας, καθώς και των ξένων επενδύσεων, όταν η συμφωνία αυτή περιλαμβάνει διατάξεις για τις οποίες απαιτείται ομοφωνία για τη θέσπιση εσωτερικών κανόνων. Το Σύνταγμα προβλέπει επίσης ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται ομόφωνα όταν πρόκειται για συμφωνίες στον τομέα του εμπορίου των πολιτιστικών και οπτικοακουστικών υπηρεσιών, όταν υπάρχει κίνδυνος οι συμφωνίες αυτές να θίξουν την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία της Ένωσης.

Το Σύνταγμα προβλέπει επίσης ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται ομόφωνα όσον αφορά τις συμφωνίες στον τομέα του εμπορίου κοινωνικών, εκπαιδευτικών και υγειονομικών υπηρεσιών, όταν υπάρχει κίνδυνος οι συμφωνίες αυτές να επιφέρουν σοβαρή διατάραξη της οργάνωσης των υπηρεσιών αυτών σε εθνικό επίπεδο και να θιγούν οι ευθύνες των κρατών μελών όσον αφορά την παροχή τους.
Όλες οι εμπορικές συμφωνίες υποβάλλονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς έγκριση. Το ΕΚ ενημερώνεται σχετικά με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων των εμπορικών συμφωνιών.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Σύμφωνα με το άρθρο I-14 του Συντάγματος, η Ένωση έχει συντρέχουσες αρμοδιότητες με τα κράτη μέλη στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Η άσκηση της αρμοδιότητας της Ένωσης δεν κωλύει την άσκηση των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών. Συνεπώς, η Ένωση θα ασκεί , όπως έως τώρα, παράλληλη αναπτυξιακή πολιτική με εκείνες που ασκούν τα κράτη μέλη. Το Σύνταγμα διευκρινίζει ότι η πολιτική συνεργασίας για την ανάπτυξη της Ένωσης και οι πολιτικές των κρατών μελών αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοενισχύονται, ενώ σήμερα η πολιτική αυτή είναι μόνο συμπληρωματική εκείνων που ασκούν τα κράτη μέλη. (άρθρο 177 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ).

Επισημαίνεται ότι το Σύνταγμα δηλώνει πλέον σαφέστερα τον περιορισμό και, μακροπρόθεσμα, την εξάλειψη της φτώχιας ως κύριο στόχο της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Η Ένωση πρέπει να λάβει υπόψη αυτόν τον στόχο κατά την εφαρμογή πολιτικών που θεωρείται πιθανό να επηρεάσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

Το Σύνταγμα περιλαμβάνει τις διατάξεις του άρθρου 181 A της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την οικονομική, τεχνική και χρηματοοικονομική συνεργασία με τις τρίτες χώρες (εκτός των αναπτυσσόμενων χωρών), εισάγοντας τη συνήθη νομοθετική διαδικασία για τη λήψη αποφάσεων. Επιπλέον, όταν απαιτείται επείγουσα παροχή χρηματοοικονομικής συνδρομής, το Συμβούλιο θα δύναται να αποφασίζει, μετά από πρόταση της Επιτροπής, με ειδική πλειοψηφία, αντί να είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το άρθρο 308 της συνθήκης ΕΚ, το οποίο προβλέπει ομοφωνία, όπως ισχύει σήμερα (άρθρο III-329).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Το Σύνταγμα, στο άρθρο του III-321, παρέχει στην Ένωση κατάλληλη νομική βάση για την άσκηση δράσεων στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι εν λόγω δράσεις είναι σύμφωνες με τις αρχές του διεθνούς δικαίου, ιδιαίτερα με τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας και της αποφυγής διακρίσεων που είναι σημαντικές στο πλαίσιο του ανθρωπιστικού δικαίου.

Η συνήθης νομοθετική διαδικασία εφαρμόζεται για τον καθορισμό του πλαισίου εφαρμογής των δράσεων ανθρωπιστικής βοήθειας που αποφασίζει η Ένωση.

Προκειμένου να καθοριστεί ένα πλαίσιο για την κοινή συμβολή των νέων της Ευρώπης στις ανθρωπιστικές δράσεις της Ένωσης, το Σύνταγμα προβλέπει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Σώματος Εθελοντών Ανθρωπιστικής Βοήθειας.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

Όσον αφορά τα περιοριστικά μέτρα (διακοπή ή περιορισμό των οικονομικών και χρηματοοικονομικών σχέσεων με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες), το Σύνταγμα προτείνει προσέγγιση δύο σταδίων. Η επιβολή κυρώσεων προς τρίτες χώρες από το Συμβούλιο των Υπουργών με ειδική πλειοψηφία υπόκειται σε προηγούμενη απόφαση της Ένωσης στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, κατ' αρχήν με ομοφωνία.

Το άρθρο III-322 του Συντάγματος διέπει τις οικονομικές και χρηματοοικονομικές κυρώσεις κατά των κρατών μελών, καθώς επίσης και των φυσικών ή νομικών προσώπων, των μη κρατικών ομάδων ή οντοτήτων. Οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε όλους τους εν λόγω μη κρατικούς φορείς απαιτούν προς το παρόν την προσφυγή στο άρθρο 308 της συνθήκης ΕΚ και, ως εκ τούτου, ομοφωνία.

Τέλος, επισημαίνεται ότι οι διατάξεις που αφορούν τα περιοριστικά μέτρα δεν αποτελούν μέρος του κεφαλαίου που αφορά στην ΚΕΠΠΑ, και συνεπώς υπάγονται στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου . Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι επίσης αρμόδιο να αποφαίνεται σχετικά με τις προσφυγές που αφορούν τον έλεγχο της νομιμότητας της προηγούμενης απόφασης ΚΕΠΠΑ σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα που λαμβάνει το Συμβούλιο των Υπουργών έναντι φυσικών ή νομικών προσώπων.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ

Όσον αφορά την αρμοδιότητα της Ένωσης να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες, το άρθρο III-323 του Συντάγματος θεσμοθετεί τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις εννοούμενες εξωτερικές αρμοδιότητες. Συνεπώς, η Ένωση μπορεί να συνάπτει τις εν λόγω συμφωνίες όταν προβλέπονται από το Σύνταγμα ή όταν είναι αναγκαίες για την επίτευξη ενός εκ των στόχων οι οποίοι καθορίζονται από το Σύνταγμα και, επίσης, όταν προβλέπονται σε δεσμευτική νομοθετική πράξη της Ένωσης ή μπορεί να επηρεάσουν τους κοινοτικούς κανόνες ή να αλλοιώσουν την έκταση εφαρμογής τους.

Ισχύει το ίδιο για τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις αποκλειστικές αρμοδιότητες ανά τομέα. Πράγματι, στο άρθρο 13 παράγραφος 2 του Συντάγματος προβλέπεται ότι η Ένωση διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα για τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας όταν η σύναψη αυτή προβλέπεται σε νομοθετική πράξη της Ένωσης ή είναι απαραίτητη για να μπορέσει να ασκήσει η Ένωση την αρμοδιότητά της σε εσωτερικό επίπεδο, ή μπορεί να επηρεάσουν τους κοινοτικούς κανόνες ή να αλλοιώσουν την έκταση εφαρμογής τους.

Όσον αφορά τη διαπραγμάτευση των διεθνών συμφωνιών, μια ενιαία διάταξη, το άρθρο III-325 του Συντάγματος, διέπει όλες τις συμφωνίες που συνάπτει η Ένωση, εκτός από τις συμφωνίες του νομισματικού τομέα. Το Σύνταγμα οριοθετεί σαφώς την ευθύνη της Επιτροπής και του Υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης όσον αφορά την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Διευκρινίζει πράγματι ότι ο Υπουργός Εξωτερικών της Ένωσης είναι αρμόδιος για τη διαπραγμάτευση των συμφωνιών όταν αφορούν αποκλειστικά ή κυρίως την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας. Αντιθέτως, το εν λόγω άρθρο δεν ορίζει κύριο διαπραγματευτή. Χορηγεί στο Συμβούλιο των Υπουργών την εξουσία να ορίζει, ανάλογα με το αντικείμενο της προς διαπραγμάτευση συμφωνίας, τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλή της διαπραγματευτικής ομάδας της Ένωσης.

Επιπροσθέτως, το Σύνταγμα ενισχύει τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επεκτείνοντας την εξουσία έγκρισης που διαθέτει σε όλες τις συμφωνίες που καλύπτουν τους τομείς στους οποίους εφαρμόζεται η συνήθης νομοθετική διαδικασία ή η ειδική νομοθετική διαδικασία όταν απαιτείται η έγκρισή της, καθώς και στην προσχώρηση της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών. Πράγματι, στο πλαίσιο της συνθήκης ΕΚ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν διαθέτει τη δυνατότητα παροχής σύμφωνης γνώμης παρά μόνο για τις συμφωνίες σύνδεσης, τις συμφωνίες που δημιουργούν ειδικό θεσμικό πλαίσιο ή εκείνες που έχουν σημαντικές επιπτώσεις επί του προϋπολογισμού καθώς και τις συμφωνίες που επιφέρουν τροποποίηση πράξης που έχει εκδοθεί σύμφωνα με τη διαδικασία συναπόφασης (άρθρο 300 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ).

Τέλος, όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η ψηφοφορία του Συμβουλίου των Υπουργών υπόκειται στην αρχή της παραλληλίας των τύπων. Συνεπώς, το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία, εκτός των περιπτώσεων όπου η συμφωνία αφορά τομέα για τον οποίον απαιτείται ομοφωνία για την έκδοση πράξης της Ένωσης. Εξάλλου, η ομοφωνία αποτελεί την αρχή για τη σύναψη συμφωνιών σύνδεσης, καθώς και συμφωνιών οικονομικής, χρηματοοικονομικής και τεχνικής συνεργασίας με χώρες που είναι υποψήφιες για προσχώρηση (όπως συμβαίνει ήδη σήμερα).

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΓΓΥΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ

Το πρώτο μέρος του Συντάγματος περιλαμβάνει τον Τίτλο VIII με την ονομασία «Η Ένωση και το εγγύς περιβάλλον της». Το μόνο άρθρο αυτού του τίτλου προβλέπει ότι η Ένωση αναπτύσσει με τα γειτονικά κράτη προνομιακές σχέσεις, με στόχο την εγκαθίδρυση ενός χώρου ευημερίας και καλής γειτονίας, ο οποίος θεμελιώνεται στις αξίες της Ένωσης και χαρακτηρίζεται από στενές και ειρηνικές σχέσεις οι οποίες βασίζονται στη συνεργασία.

Για το σκοπό αυτό, η Ένωση μπορεί να συνάπτει και να εφαρμόζει ειδικές συμφωνίες με τα εν λόγω κράτη. Οι συμφωνίες αυτές μπορούν να συνεπάγονται αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις καθώς και τη δυνατότητα διεξαγωγής κοινών δράσεων. Συνεπώς, οι συμφωνίες αυτές μπορούν, αλλά δεν πρέπει, να περιέχουν όλα τα στοιχεία μιας συμφωνίες σύνδεσης.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-3 Στόχοι της Ένωσης στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο -
I-7 Νομική προσωπικότητα της Ένωσης Νέες διατάξεις
I-12 Αρμοδιότητα στον τομέα της ΚΕΠΠΑ -
I-13 Αποκλειστική αρμοδιότητα στην κοινή εμπορική πολιτική -
I-13 Αποκλειστικές αρμοδιότητες ανά τομέα -
I-14 Συντρέχουσα αρμοδιότητα στην πολιτική συνεργασίας για την ανάπτυξη -
I-16 Η κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας -
I- 22 Ο ρόλος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Νέες διατάξεις
I-24 Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων -
I-26 Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής -
I-28 Διορισμός, ρόλος και αρμοδιότητα του Υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης. Νέες διατάξεις
I-40 Ειδικές διατάξεις εφαρμογής της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας -
I-41 Ειδικές διατάξεις εφαρμογής της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας -
I-43 Ρήτρα αλληλεγγύης Νέες διατάξεις
I-57 Η Ένωση και το εγγύς περιβάλλον της Νέες διατάξεις
III-292 Αρχές και στόχοι της εξωτερικής δράσης -
III-294 έως III- 313 Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας Σημαντικές τροποποιήσεις
III-314 και III-315 Κοινή εμπορική πολιτική Σημαντικές τροποποιήσεις
III-316 έως III-318 Συνεργασία για την ανάπτυξη Σημαντικές τροποποιήσεις
III-319 και III-320 Οικονομική, χρηματοοικονομική και τεχνική συνεργασία με τρίτες χώρες Σημαντικές τροποποιήσεις
III-321 Ανθρωπιστική βοήθεια Νέες διατάξεις
III-322 Περιοριστικά μέτρα -
III-323 έως 326 Διεθνείς συμφωνίες Σημαντικές τροποποιήσεις
III-327 και 328 Σχέσεις της Ένωσης με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες - Αντιπροσωπείες της Ένωσης -

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα εν λόγω δελτία δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας