Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης


Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο


Εισαγωγή
Οι συζητήσεις στο πλαίσιο της Συνέλευσης και της ΔΔΚ
Οι γενικές διατάξεις
Η σύνθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
Οι λοιπές διατάξεις
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Σύνταγμα επανεξετάζει το βασικό θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Το άρθρο I-18 της συνταγματικής συνθήκης απαριθμεί τα θεσμικά όργανα και συμπεριλαμβάνει σε αυτά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τη σύνοδο των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων των κρατών μελών, παράλληλα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο Υπουργών, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Δικαστήριο.

Τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια, που συνέρχονται τακτικά από την αρχή της δεκαετίας του 60 και καθορίστηκαν κατά πιο έντονο τρόπο το 1974, έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ο χαρακτήρας και οι λειτουργίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καθορίστηκαν σταδιακά μέσα από την εμπειρία. Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη ανέφερε για πρώτη φορά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χωρίς ωστόσο να το μετατρέπει σε θεσμικό όργανο. Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (Συνθήκη ΕΕ) έχει ορίσει την αποστολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που δίνει στην Ένωση την αναγκαία ώθηση για την ανάπτυξή της και καθορίζει τους γενικούς πολιτικούς προσανατολισμούς της. Επιπλέον, η Συνθήκη ΕΕ έχει αναθέσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκεκριμένους ρόλους στα πλαίσια της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) καθώς επίσης και στα πλαίσια της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ).

Η διευκρίνιση αποδείχθηκε αναγκαία, καθώς έχει δημιουργηθεί ορισμένη σύγχυση για τους πολίτες όσον αφορά την έμπρακτη λειτουργία των θεσμικών οργάνων. Στην πράξη, στο πλαίσιο του Συμβουλίου των Υπουργών συνέρχονται κανονικά οι εκπρόσωποι των κρατών μελών σε υπουργικό επίπεδο, αλλά είναι επίσης δυνατόν να συνέρχονται και οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων για να αποφασίσουν για θέματα ιδιαίτερης σημασίας.

Η συνταγματική συνθήκη θέτει τέρμα στη σύγχυση αυτή και θεσπίσει σαφή διάκριση μεταξύ του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου Υπουργών, αναθέτοντας σε καθένα από τα όργανα αυτά σαφώς διακριτά καθήκοντα και διαφορετική σύνθεση.

Για να υπογραμμιστεί με ακόμα μεγαλύτερη σαφήνεια η διαφορά αυτή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποκτά σταθερό πρόεδρο για περίοδο δυόμισι ετών, μια θεσμική καινοτομία που αποσκοπεί να προσδώσει ορατότητα και σταθερότητα στην Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΚΔ

Η Συνέλευση έχει πραγματοποιήσει μακρές συζητήσεις σχετικά με τη δημιουργία ενός μόνιμου Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για να αντικαταστήσει το υπάρχον σύστημα των Προεδριών εκ περιτροπής (νέα Προεδρία κάθε εξάμηνο).

Ο συμβιβασμός που επιτεύχθηκε στους κόλπους της Συνέλευσης και επιβεβαιώθηκε κατά τη Διακυβερνητική Διάσκεψη (ΔΚΔ) στηρίζεται στον διορισμό ενός Προέδρου με σαφώς καθορισμένες εξουσίες που εξασφαλίζουν τη συνεκτικότητα των εργασιών και αυξάνουν την ορατότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου χωρίς να διακυβεύεται η θεσμική ισορροπία της Ένωσης.

Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου περιλαμβάνεται πλέον σε τρία άρθρα της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης: στο άρθρο I-21 που περιλαμβάνει τις γενικές διατάξεις, στο άρθρο I-22 που καθορίζει τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και στο άρθρο III-341 που καθορίζει ορισμένες διατάξεις σχετικά με τη θεσμική λειτουργία.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Η συνταγματική Συνθήκη καθιερώνει το Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ως θεσμικό όργανο της Ένωσης και του αναθέτει σαφώς καθορισμένο και οριοθετημένο ρόλο, διαχωρίζοντας τα καθήκοντά του από εκείνα του Συμβουλίου Υπουργών. Συνεπώς, το άρθρο I-21 περιέχει τον ορισμό του ρόλου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την ανάπτυξη της Ένωσης: «παρέχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση την αναγκαία για την ανάπτυξή της ώθηση και καθορίζει τους γενικούς τους πολιτικούς προσανατολισμούς και προτεραιότητες». Στον τομέα της εξωτερικής δράσης της Ένωσης, το Σύνταγμα προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθορίζει τους στρατηγικούς στόχους και τα συμφέροντα της Ένωσης (άρθρο ΙΙΙ-293). Αντιθέτως, η συγκεκριμένη εφαρμογή των πολιτικών αποτελεί αρμοδιότητα των άλλων θεσμικών οργάνων (Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο). Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο διαδραματίζει πιο συγκεκριμένο ρόλο στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας.

Δεύτερον, το Σύνταγμα προβλέπει ότι ορισμένες αποφάσεις, περισσότερο θεσμικού χαρακτήρα, λαμβάνονται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπως οι αποφάσεις που αφορούν τη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (άρθρο Ι-20), τις λεπτομέρειες της εκ περιτροπής Προεδρίας του Συμβουλίου (άρθρο Ι-24), το σύστημα της ισότιμης εκ περιτροπής συμμετοχής στη σύνθεση της Επιτροπής (Ι-26), την αναστολή των δικαιωμάτων ενός κράτους μέλους στην περίπτωση σοβαρής και επίμονης παραβίασης της σύνθεσης της Επιτροπής (άρθρο Ι-59) ή ακόμα τη μετάβαση από μια νομική βάση ομοφωνίας στην ειδική πλειοψηφία (άρθρο IV- 445).

Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο όσον αφορά τους διορισμούς: προτείνει, π.χ., τον Πρόεδρο της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (άρθρο Ι-27) και ορίζει, σε συμφωνία με τον Πρόεδρο της Επιτροπής, τον υπουργό Εξωτερικών Υποθέσεων της Ένωσης. (άρθρο Ι-28).

Το Σύνταγμα διευκρινίζει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν ασκεί νομοθετικά καθήκοντα. Κάθε ευρωπαϊκός νόμος ή νόμος πλαίσιο πρέπει να αποφασίζεται από το Συμβούλιο Υπουργών, στις περισσότερες περιπτώσεις από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Είναι ωστόσο δυνατό να ζητηθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να συζητήσει επί μίας νομοθετικής πράξης στις περιπτώσεις που ορίζονται σαφώς από το Σύνταγμα (η καλούμενη διαδικασία «emergency brake» (πέδη έκτακτης ανάγκης)).

Τέλος, το Σύνταγμα διευκρινίζει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει με ομοφωνία, εκτός από τις περιπτώσεις για τις οποίες ορίζει διαφορετικά η Συνταγματική Συνθήκη.

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απαρτίζεται από τους Αρχηγούς Κρατών ή Κυβερνήσεων των κρατών μελών, καθώς και από τον Πρόεδρό του και τον Πρόεδρο της Επιτροπής. Ο Υπουργός Εξωτερικών συμμετέχει στις εργασίες. Όταν το απαιτεί η ημερήσια διάταξη, τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δύνανται να συμφωνήσουν ότι θα επικουρούνται από έναν αρμόδιο Υπουργό, ο δε Πρόεδρος της Επιτροπής θα επικουρείται από έναν επίτροπο. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορεί να κληθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προς ακρόαση (άρθρο III-341).

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συνέρχεται ανά τρίμηνο, συγκαλούμενο από τον Πρόεδρό του (άρθρο I-21). Όταν απαιτείται, ο τελευταίος μπορεί να συγκαλέσει έκτακτη συνεδρίαση. Συνεπώς, ο αριθμός των συνεδριάσεων αυξάνεται (η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση καθορίζει ότι θα συνέρχεται τουλάχιστον δύο φορές ετησίως) και ευθυγραμμίζεται με την τρέχουσα πρακτική.

[ Αρχή της σελίδας ]

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Σύμφωνα με πρόταση της Συνέλευσης, η Συνταγματική Συνθήκη καθιερώνει μόνιμο Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που αναλαμβάνει τα καθήκοντα που ασκούν προς το παρόν οι εκ περιτροπής Προεδρίες. Το άρθρο I-22 καθορίζει τα καθήκοντα που ανατίθενται στον νέο αυτό χαρακτήρα της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής, καθώς και τον τρόπο εκλογής του.
Θα εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία για θητεία δυόμισι ετών. Η θητεία του θα είναι άπαξ ανανεώσιμη. Σε περίπτωση σοβαρού κωλύματος ή παραπτώματος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να τερματίσει τη θητεία του Προέδρου του με την ίδια διαδικασία.

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου προεδρεύει και διευθύνει τις εργασίες του, εξασφαλίζει την προετοιμασία και τη συνέχειά τους σε συνεργασία με τον Πρόεδρο της Επιτροπής, και με βάση τις εργασίες του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων. Επιπλέον, εργάζεται για τη διευκόλυνση της συνοχής και της συναίνεσης στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Παρουσιάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκθεση μετά από κάθε μία από τις συνόδους του.

Ο Πρόεδρος εξασφαλίζει στο επίπεδό του την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης.

Τέλος, το Σύνταγμα ορίζει ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν μπορεί να ασκεί εθνικό αξίωμα. Συνεπώς, αποκλείεται να προεδρεύει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο εν ενεργεία αρχηγός της κυβέρνησης ενός κράτους μέλους, όπως συμβαίνει σήμερα. Το μέτρο αυτό δικαιολογείται λόγω του φόρτου εργασίας που χαρακτηρίζει την Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κυρίως στη διευρυμένη Ένωση τ ων 25 μελών. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, η παράλληλη άσκηση εκ μέρους του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου άλλου αξιώματος στα πλαίσια άλλου ευρωπαϊκού θεσμικού οργάνου. Αυτό δημιουργεί τη δυνατότητα συγχώνευσης στο μέλλον των καθηκόντων του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Προέδρου της Επιτροπής αν το επιθυμούν τα κράτη μέλη.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Το άρθρο ΙΙΙ 341 προβλέπει άλλες διατάξεις, αναγκαίες για ην εύρυθμη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στις περιπτώσεις όπου η Συνταγματική Συνθήκη προβλέπει ψηφοφορία, κάθε μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου μπορεί να αντιπροσωπευτεί από ένα εκ των άλλων μελών. Οι αποχές δεν εμποδίζουν την έκδοση πράξεων για τις οποίες απαιτείται ομοφωνία.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θεσπίζει τον κανονισμό διαδικασίας του με απλή πλειοψηφία. Επικουρείται από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου των Υπουργών, και συνεπώς δεν διαθέτει ίδια διοίκηση.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Σχόλια
I-19 Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης Σημαντικές τροποποιήσεις
I-21 Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Νέες διατάξεις
I-22 Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Νέες διατάξεις
Ι-27 Ο Πρόεδρος της Επιτροπής -
Ι-28 Ο Υπουργός Εξωτερικών Υποθέσεων Νέες διατάξεις
III-341 Θεσμικές διατάξεις - το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Νέες διατάξεις

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενη σελίδα ] [ Επόμενη σελίδα ] [ Περίληψη ]


Τα εν λόγω δελτία δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας