Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Πολιτικές της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Πολιτικές της Ένωσης


Οικονομική και νομισματική πολιτική


Εισαγωγή
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Η οικονομική πολιτική
Η νομισματική πολιτική
Ειδικό καθεστώς για την ευρωζώνη
Απλούστευση των κειμένων
Λοιπές διατάξεις
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Σύνταγμα επιφέρει ορισμένες αλλαγές στην οικονομική πολιτική και τη νομισματική πολιτική της Ένωσης, συγκεκριμένα:

Η οικονομική και νομισματική πολιτική αποτέλεσε αντικείμενο μακρών συζητήσεων στο πλαίσιο των εργασιών της Συνέλευσης και της Διακυβερνητικής Διάσκεψης (ΔΚΔ) . Η συναίνεση που επιτεύχθηκε αναμένεται να επιτρέψει στην Ένωση να ενισχύσει τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Τα κράτη μέλη που έχουν υιοθετήσει το ευρώ θα διαθέτουν μεγαλύτερη αυτονομία ως προς τη λήψη των αποφάσεων που τα αφορούν χωρίς να συμμετέχουν στην ψηφοφορία τα άλλα κράτη μέλη. Ως προς αυτό, το Σύνταγμα περιλαμβάνει ένα νέο τμήμα με τίτλο «τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ» καθώς και ένα πρωτόκολλο για την Ευρωομάδα που προσαρτάται στο Σύνταγμα.

Τέλος, η συνταγματική συνθήκη επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία στο σύνολο σχεδόν των διατάξεων της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων.

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μετατρέπεται σε ένα από τα θεσμικά όργανά της Ένωσης. Το άρθρο I-30 που είναι αφιερωμένο σε αυτήν περιλαμβάνει ορισμένες από τις θεσμικές διατάξεις του Μέρους ΙΙΙ του Συντάγματος και τις συγκεντρώνει σε ένα μόνον άρθρο προκειμένου να τις καταστήσει περισσότερο προσπελάσιμες από τους πολίτες.

Δεδομένου ότι η ΕΚΤ μπορεί να εκδίδει νομικές πράξεις σε ορισμένους τομείς και ότι ζητείται η γνώμη της για κάθε σχέδιο πράξης της Ένωσης στους τομείς που άπτονται των αρμοδιοτήτων της, η επιλογή να δοθεί στην ΕΚΤ το καθεστώς του θεσμικού οργάνου αποτελεί λογικό βήμα.

Το γεγονός ότι η ΕΚΤ καθίσταται θεσμικό όργανο της Ένωσης δεν επιφέρει, ωστόσο, καμία αλλαγή όσον αφορά τη δομή, τις αποστολές, το καταστατικό ή τους στόχους της ΕΚΤ ή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ). Η ΕΚΤ διατηρεί, συνεπώς, την ανεξαρτησία της έναντι των άλλων θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των αρχών των κρατών μελών. Επισημαίνουμε ότι θα είναι το μοναδικό ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο με νομική προσωπικότητα, όπως ήδη συμβαίνει σήμερα.

Το Σύνταγμα επαναβεβαιώνει σαφώς ότι οι διοικητές των κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ δεν συμμετέχουν στο συμβούλιο των διοικητών της ΕΚΤ (άρθρο ΙΙΙ-382).

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών θεσπίζεται στο άρθρο I-15· τα κράτη μέλη συντονίζουν τις οικονομικές τους πολιτικές στο πλαίσιο της Ένωσης. Για το σκοπό αυτό, το Συμβούλιο λαμβάνει μέτρα, κυρίως, τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών. Ειδικές διατάξεις εφαρμόζονται στα κράτη μέλη της ευρωζώνης.

Το κεφάλαιο ΙΙ του τίτλου ΙΙΙ του μέρους ΙΙΙ του Συντάγματος αφορά την οικονομική και νομισματική πολιτική. Το άρθρο ΙΙΙ-177 διατηρεί το σημερινό ορισμό της δράσης των κρατών μελών και της Ένωσης στον τομέα της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής. Βάσει του εν λόγω άρθρου και του άρθρου ΙΙ-178, η οικονομική πολιτική της Ένωσης βασίζεται στη στενή συνεργασία των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, την εσωτερική αγορά και τον καθορισμό κοινών στόχων. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις οικονομικές πολιτικές τους για να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων της Ένωσης. Η οικονομική πολιτική πρέπει να σέβεται την αρχή της ανοικτής οικονομίας της αγοράς στην οποία ισχύει ελεύθερος ανταγωνισμός. Όπως ήδη συμβαίνει, τα κράτη μέλη θεωρούν τις οικονομικές πολιτικές τους θέμα κοινού ενδιαφέροντος (άρθρο ΙΙΙ-179). Οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών αποτελούν το συνδετικό κρίκο του συντονισμού.

Οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών

Το Σύνταγμα περιλαμβάνει ορισμένες καινοτομίες όσον αφορά τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών (άρθρο ΙΙΙ-179):

Τα υπερβολικά ελλείμματα

Όσον αφορά τη διαδικασία σχετικά με τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα, το σχέδιο συνταγματικής συνθήκης επιφέρει τις εξής τροποποιήσεις (άρθρο III-184):

Η Διακυβερνητική Διάσκεψη εκπόνησε δήλωση, προσαρτημένη στην τελική πράξη της ΔΔΚ, η οποία αφορά το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης. Στη δήλωση αυτή, τα κράτη μέλη επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους σε σχέση με τους στόχους του συμφώνου και αναμένουν ενδεχόμενες προτάσεις της Επιτροπής και των κρατών μελών με στόχο την ενίσχυση και την αποσαφήνιση της εφαρμογής του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης.

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Το Σύνταγμα επιφέρει ορισμένες αλλαγές στη νομισματική πολιτική της Ένωσης. Κατ΄ αρχάς, ορίζει επισήμως το ευρώ ως νόμισμα της Ένωσης και το καθιστά ένα από τα σύμβολά της (άρθρο Ι-8).

Στη συνέχεια, το Σύνταγμα προβλέπει πολύ σαφή κατανομή των αρμοδιοτήτων της Ένωσης όσον αφορά τη νομισματική πολιτική, η οποία εφεξής αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης για τα κράτη μέλη που έχουν υιοθετήσει το ευρώ (άρθρο I-13). Τα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ διατηρούν την αρμοδιότητά τους στο νομισματικό τομέα.

Όσον αφορά τις θεσμικές διατάξεις, οι αποστολές και οι στόχοι του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) παραμένουν αμετάβλητες στο σύνολό τους (άρθρα III-185 έως III-191). Το άρθρο Ι-30 καθορίζει επισήμως τον όρο «ευρωσύστημα»: απαρτίζεται από την ΕΚΤ και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες των κρατών μελών με νόμισμα το ευρώ, που από κοινού ασκούν την νομισματική πολιτική της Ένωσης.

Επιπλέον, το Σύνταγμα θεσπίζει νέα νομική βάση που καλύπτει όχι μόνον την έγκριση των αναγκαίων μέτρων σχετικά με την εισαγωγή του ευρώ, αλλά επίσης και κυρίως τα αναγκαία μέτρα για την τρέχουσα χρήση του. Η νέα αυτή νομική βάση θα αντικαταστήσει την υφιστάμενη μεταβατική διάταξη του άρθρου 123, παράγραφος 4 της συνθήκης ΕΚ.

Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι το Σύνταγμα μετέφερε τις διατάξεις που αφορούν τη σύναψη νομισματικής συμφωνίας. Οι εν λόγω διατάξεις περιλαμβάνονται προς το παρόν στο κεφάλαιο για τη νομισματική πολιτική της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (συνθήκη ΕΚ) και μεταφέρονται στον τίτλο που αφορά την εξωτερική δράση της Ένωσης (άρθρο III-326), χωρίς τροποποιήσεις επί της ουσίας.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΖΩΝΗ

Η Συνέλευση είχε προτείνει να παραχωρηθεί στα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ μεγαλύτερη αυτονομία και η δυνατότητα να αποφασίζουν μόνα τους στο πλαίσιο του Συμβουλίου για θέματα που τα αφορούν, ειδικότερα λόγω της ύπαρξης κοινού νομίσματος. Η ΔΚΔ ακολούθησε την προσέγγιση αυτή και το Σύνταγμα περιλαμβάνει, στα άρθρα III-194 έως III-196, ένα ειδικό καθεστώς εφαρμοστέο μόνον στα κράτη μέλη της ευρωζώνης. Τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ θα μπορούν εφεξής να θεσπίζουν μέτρα για την ενίσχυση του συντονισμού και της εποπτείας της δημοσιονομικής τους πειθαρχίας και την εκπόνηση πιο συγκεκριμένων προσανατολισμών για τις οικονομικές τους πολιτικές, μεριμνώντας ώστε οι προσανατολισμοί αυτοί να είναι συμβατοί με εκείνους που καθορίζονται για το σύνολο της Ένωσης.

Δυνάμει των εν λόγω άρθρων, το Συμβούλιο θα μπορεί να αποφασίζει μόνον με την ψήφο των κρατών μελών της ευρωζώνης, ήτοι χωρίς τη συμμετοχή στην ψηφοφορία των άλλων κρατών μελών, όσον αφορά τις εξής διατάξεις:

Το γεγονός ότι τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ μπορούν να αποφασίζουν μόνα τους επί των θεμάτων που τα αφορούν αποτελεί σημαντική αναπόφευκτη πρόοδο. Πράγματι, ύστερα από την προσχώρηση των δέκα νέων κρατών μελών, τα δώδεκα κράτη μέλη της ευρωζώνης θα αποτελούν μειοψηφία στο Συμβούλιο, έως ότου τα νέα αυτά μέλη ικανοποιήσουν τα κριτήρια σύγκλισης για την υιοθέτηση του ευρωπαϊκού νομίσματος. Συνεπώς, η εν λόγω διάταξη θα επιτρέψει, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, την εξασφάλιση της λήψης ορισμένων αποφάσεων μόνον από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.

Επιπλέον, στο τμήμα που αφορά τις μεταβατικές διατάξεις, το Σύνταγμα επεκτείνει τις περιπτώσεις στις οποίες αναστέλλεται το δικαίωμα ψηφοφορίας των κρατών μελών που δεν ανήκουν στην ευρωζώνη. Εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται ανωτέρω, αυτό αφορά, κυρίως, τις συστάσεις που απευθύνονται στα κράτη μέλη της ευρωζώνης στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας καθώς και όλα τα μέτρα που αφορούν τα υπερβολικά ελλείμματα (άρθρο ΙΙΙ-197, παράγραφος 4).

Τέλος, ο ρόλος των κρατών μελών της ευρωζώνης ενισχύεται επίσης σε ό,τι αφορά την εισδοχή ενός κράτους σε αυτή. Πριν το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει, στην πλήρη του σύνθεση, πρέπει να λάβει σύσταση των κρατών μελών της ευρωζώνης, τα οποία θα έχουν αποφασίσει με ειδική πλειοψηφία.

Ό ρόλος της Ευρωομάδας

Το άρθρο ΙΙΙ-195 παραπέμπει σε ένα πρωτόκολλο για την Ευρωομάδα που προσαρτάται στο Σύνταγμα, στο οποίο καθορίζονται οι όροι που διέπουν τις συνεδριάσεις των υπουργών των κρατών μελών της ευρωζώνης. Ωστόσο, αν και αναφέρεται για πρώτη φορά στη συνθήκη, η Ευρωομάδα δεν αποτελεί επίσημο σχηματισμό του Συμβουλίου. Το Σύνταγμα περιορίζεται μάλλον να επιβεβαιώσει τη σημερινή πρακτική σε ό,τι αφορά την οργάνωση άτυπων συνεδριάσεων. Με αυτό τον τρόπο οι επίσημες αποφάσεις εξακολουθούν να λαμβάνονται στο πλαίσιο του Συμβουλίου των υπουργών.

Οι άτυπες συνεδριάσεις της Ευρωομάδας θα επιτρέπουν τον ενισχυμένο διάλογο σχετικά με θέματα που αφορούν τις κοινές ειδικές αρμοδιότητες των εν λόγω κρατών μελών. Η Επιτροπή συμμετέχει αυτοδικαίως στις συνεδριάσεις και η ΕΚΤ καλείται να συμμετάσχει. Η μοναδική καινοτομία στον τομέα αυτό έγκειται στο γεγονός ότι η Ευρωομάδα εκλέγει πρόεδρο ανά δυόμισι έτη, με την πλειοψηφία των κρατών μελών της.

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

Το Σύνταγμα παρουσιάζει ένα σημαντικά τροποποιημένο κείμενο όσον αφορά τις μεταβατικές διατάξεις (άρθρα 116 έως 124 της συνθήκης ΕΚ). Καταργούνται πλέον όλες οι διατάξεις σχετικά με τις δύο πρώτες φάσεις της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης που έχουν καταστεί πεπαλαιωμένες με την εισαγωγή του ευρώ. Η συνταγματική συνθήκη συγκεντρώνει στο εξής αυτές τις μεταβατικές διατάξεις στα άρθρα III-197 έως III-202. Τα εν λόγω άρθρα εφαρμόζονται στα κράτη μέλη τα οποία υπόκεινται σε παρέκκλιση, που δεν έχουν δηλαδή υιοθετήσει ακόμη το ευρώ. Εφεξής τα εν λόγω άρθρα θεσπίζουν:

Συνεπώς, χωρίς να αλλάζει την ουσία, το Σύνταγμα απλουστεύει περισσότερο τις εν λόγω διατάξεις, βελτιώνοντας έτσι την αναγνωσιμότητα και την κατανόησή τους από τους πολίτες.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Το Σύνταγμα διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία . Παραμένουν μόνον ορισμένες διατάξεις που υπόκεινται στην ομοφωνία του Συμβουλίου, και συγκεκριμένα:

Το Σύνταγμα αναθέτει επίσης σημαντικότερο ρόλο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διευρύνοντας την εφαρμογή της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας στις εξής διατάξεις:

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
Ι-8 Τα σύμβολα της Ένωσης Νέες διατάξεις
I-13 Αποκλειστικές αρμοδιότητες -
I-15 Ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών και της απασχόλησης -
I-30 Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα Σημαντικές τροποποιήσεις
III-177 Οικονομική και νομισματική πολιτική - γενικές πληροφορίες -
III-178 έως III-184 Η οικονομική πολιτική Σημαντικές τροποποιήσεις
III-185 έως III-191 Η νομισματική πολιτική -
III-192 έως III-193 Θεσμικές διατάξεις Σημαντικές τροποποιήσεις
III-194 έως III-196 Ειδικές διατάξεις για τα κράτη μέλη που ανήκουν στην ευρωζώνη Νέες διατάξεις
III-197 έως III-202 Μεταβατικές διατάξεις -
ΙΙΙ-382 - ΙΙΙ-383 ΕΚΤ - θεσμικές διατάξεις -
Πρωτόκολλο σχετικά με την Ευρωομάδα Όροι συνεδριάσεων της Ευρωομάδας Νέες διατάξεις
Δήλωση για το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης Σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης -

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα εν λόγω δελτία δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας