Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων της Ένωσης


Το νέο σύστημα ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία


Εισαγωγή
Ένα νέο σύστημα ειδικής πλειοψηφίας
Ειδικές ρήτρες
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Συνέλευση πρότεινε, μετά το πέρας των εργασιών της, ένα τελείως καινούργιο σύστημα ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία, το επονομαζόμενο "διπλής πλειοψηφίας": πλειοψηφία των κρατών μελών και του πληθυσμού της Ένωσης. Το θέμα αυτό παρέμεινε στο επίκεντρο των συζητήσεων της διακυβερνητικής διάσκεψης . Κατά τη διάσκεψη εξετάστηκε η αρχή που είχε προταθεί από τη Συνέλευση στην οποία έγιναν ορισμένες τροποποιήσεις για να διευκολυνθεί η μετάβαση μεταξύ των δύο συστημάτων.

To νέο σύστημα που καθιερώθηκε από τη συνταγματική συνθήκη μπορεί να θεωρηθεί πραγματική επανάσταση για την λήψη αποφάσεων στο πλαίσιο του Συμβουλίου. Κατ΄αρχάς το νέο σύστημα είναι σαφώς ευκολότερο. Η στάθμιση των ψήφων, που ήταν η αιτία μακροχρόνιων και δύσκολων διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών μελών, θα καταργηθεί. Στη θέση των τριών κριτηρίων που ήταν απαραίτητα για την ειδική πλειοψηφία (όριο σταθμισμένων ψήφων, πλειοψηφία των κρατών μελών και το 62% του πληθυσμού της Ένωσης), μόνο δύο κριτήρια θα παραμείνουν εφαρμόσιμα: χρειάζεται εφεξής πλειοψηφία των κρατών μελών και του πληθυσμού της Ένωσης.

Η συνταγματική συνθήκη καταργεί, επομένως, τη στάθμιση των ψήφων στο Συμβούλιο και την αντικαθιστά από ένα απλό, αποτελεσματικό και ευέλικτο σύστημα.

Η λήψη αποφάσεων στο Συμβούλιο διευκολύνεται, εφόσον ένας πολύ μεγαλύτερος αριθμός συνδυασμών των κρατών μελών μπορεί να αποτελέσει ειδική πλειοψηφία σε σχέση με το σύστημα της συνθήκης της Νίκαιας . Σε μία διευρυμένη Ένωση, αυτό είναι απαραίτητο για την καλή λειτουργία και τη δυνατότητα δράσης της Ένωσης.

Δεύτερον, το σύστημα είναι ευέλικτο διότι θα αποφεύγονται, κατά τις περαιτέρω διευρύνσεις, οι μακρές διαπραγματεύσεις σχετικά με την κατανομή των ψήφων στα κράτη μέλη και τον καθορισμό του κατωφλίου ειδικής πλειοψηφίας.

Τρίτον, το νέο σύστημα λαμβάνει υπόψη τη διττή φύση της Ένωσης που αποτελεί τόσο ένωση κρατών όσο και ένωση λαών. Η ισότητα μεταξύ των κρατών μελών γίνεται σεβαστή διότι κάθε κράτος μέλος διαθέτει ψήφο, λαμβάνοντας υπόψη τη διαφορετική δημογραφική βαρύτητα του καθενός.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΕΝΑ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑΣ

Το άρθρο I-25 της συνταγματικής συνθήκης καθορίζει το νέο σύστημα ειδικής πλειοψηφίας. Το παλιό σύστημα, που κατανέμει σε κάθε κράτος μέλος έναν ορισμένο αριθμό ψήφων, αντικαθίσταται από ένα σύστημα διπλής πλειοψηφίας.

Η ειδική πλειοψηφία επιτυγχάνεται εφόσον η απόφαση συγκεντρώνει 55% των κρατών μελών, περιλαμβάνοντας τουλάχιστον δεκαπέντε κράτη μέλη και αντιπροσωπεύει, συγχρόνως, τουλάχιστον το 65% της Ένωσης.

Η διάταξη σύμφωνα με την οποία η ειδική πλειοψηφία πρέπει να αντιπροσωπεύει το 55% των κρατών μελών περιλαμβάνοντας τουλάχιστον δεκαπέντε από τα κράτη μέλη, χρειάζεται διευκρίνιση: σε μία Ένωση με 25 κράτη μέλη, τα δεκαπέντε κράτη αντιπροσωπεύουν το 60% του συνολικού αριθμού. Αντίθετα, σε μία Ένωση που διευρύνεται πέραν των 25, η διάταξη αυτή χάνει το νόημά της: από τη στιγμή που η Ένωση θα έχει 26 κράτη μέλη, το 55% των κρατών θα αντιστοιχεί μαθηματικά σε τουλάχιστον 15 κράτη μέλη. Μπορούμε λοιπόν να αντιληφθούμε την διάταξη αυτή ως μεταβατική ρήτρα.

Το άρθρο I-25 ορίζει ότι οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται στην περίπτωση που το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία. Στην περίπτωση αυτή, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καθώς και ο πρόεδρος της Επιτροπής δεν λαμβάνουν μέρος στην ψηφοφορία.

Η Συνέλευση καθορίζει την εφαρμογή του νέου αυτού συστήματος από την 1η Νοεμβρίου 2009, ημερομηνία ανάληψης καθηκόντων της νέας επιτροπής που θα συσταθεί μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2009. Κατά την περίοδο 2004 - 2009 , θα ισχύει το τρέχον σύστημα που προβλέπεται από τη Συνθήκη της Νίκαιας. Η συνταγματική συνθήκη περιλαμβάνει τις διατάξεις αυτές στο "πρωτόκολλο για τις μεταβατικές διατάξεις σχετικά με τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης", που επισυνάπτεται στο Σύνταγμα.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΡΗΤΡΕΣ

Στον γενικό κανόνα της διπλής πλειοψηφίας προστίθενται οι ειδικές ρήτρες που καθορίζουν ορισμένες εξαιρέσεις και που απαιτούν εξήγηση:


Πράξεις χωρίς πρόταση της Επιτροπής

Πρώτον, στην περίπτωση που το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ή το Συμβούλιο των Υπουργών δεν αποφασίζει για μια πρόταση της Επιτροπής ή κατόπιν πρωτοβουλίας του Υπουργού Εξωτερικών, η ειδική πλειοψηφία επιτυγχάνεται με 72% των κρατών μελών που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της Ένωσης. Ο απαιτούμενος αριθμός των κρατών μελών είναι, επομένως, υψηλότερος απ΄ό,τι στις άλλες περιπτώσεις.

Κατά κάποιο τρόπο, η διάταξη αυτή υπήρχε ήδη στις ισχύουσες συνθήκες : όταν το Συμβούλιο ενεργεί χωρίς να είναι απαραίτητη η πρόταση της Επιτροπής (ιδίως στους τομείς κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής για την ασφάλεια και της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικά θέματα), η ειδική πλειοψηφία θα έπρεπε να συγκεντρώσει τουλάχιστον τα δύο τρίτα των κρατών μελών (άρθρο 205 της συνθήκης ΕΚ και άρθρο 23 και 34 της συνθήκης ΕΕ). Η συνταγματική συνθήκη ενσωματώνει την ιδέα αυτή στις εν λόγω διατάξεις και αυξάνει ελαφρά το όριο των δύο τρίτων στο 72% των κρατών μελών.

Η μειοψηφία αρνησικυρίας

Δεύτερον, η συνταγματική συνθήκη προβλέπει ότι για τη μειοψηφία αρνησικυρίας χρειάζονται τουλάχιστον τέσσερα κράτη μέλη. Για να γίνει αντιληπτός ο αντίκτυπος αυτής της ρήτρας, πρέπει να ληφθεί υπόψη η δημογραφική βαρύτητα των διαφόρων κρατών μελών. Χωρίς αυτή τη ρήτρα θα ήταν δυνατόν για μόνο τρία από τα τέσσερα πολυπληθέστερα κράτη μέλη (τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο) να σχηματίσουν μειοψηφία αρνησικυρίας: το δημογραφικό βάρος αντιπροσωπεύει άνω του 35% του πληθυσμού της Ένωσης.

Η ρήτρα αυτή διευκολύνει τη λήψη αποφάσεων στο Συμβούλιο διότι καθιστά πιο δύσκολο τον σχηματισμό μειοψηφίας αρνησικυρίας. Μπορεί να θεωρηθεί ως μία ρήτρα διασφάλισης έναντι ενός υποτιθέμενου "διευθυντηρίου" των "μεγάλων" κρατών μελών. Στη θεσμική πρακτική, η ρήτρα αυτή δεν θα είναι πιθανώς πολύ σημαντική, δεδομένου ότι τόσο ξεκάθαροι διαχωρισμοί μεταξύ "μεγάλων" και "μικρών" κρατών μελών δεν εκδηλώνονται σχεδόν ποτέ.

Μία ειδική μεταβατική ρήτρα σε περίπτωση μικρής πλειοψηφίας

Τέλος, μια ειδική ρήτρα θα εφαρμοστεί στις περιπτώσεις που η ειδική πλειοψηφία επετεύχθη με πολύ στενό τρόπο, δηλαδή όταν η απόφαση που πρόκειται να ληφθεί αποτελεί αρκετά επίμαχο θέμα. Το Σύνταγμα εμπνέεται από τον "συμβιβασμό των Ιωαννίνων", μία λύση που υιοθετήθηκετο 1994, και η οποία παραμένει σε ισχύ μέχρι την έναρξη ισχύος της νέας στάθμισης των ψήφων που αποφασίστηκε από τη συνθήκη της Νίκαιας. Η δήλωση της διακυβερνητικής διάσκεψης στο άρθρο I-25, που επισυνάπτεται στη συνταγματική συνθήκη, περιέχει σχέδιο απόφασης για εφαρμογή του άρθρου I-25.

Η απόφαση αυτή στοχεύει στο να διευκολύνει τη μετάβαση μεταξύ του σημερινού συστήματος της Συνθήκης της Νίκαιας των σταθμισμένων ψήφων που κατανέμονται στα κράτη μέλη και του νέου συστήματος της διπλής πλειοψηφίας. Θα πρέπει να εκδοθεί από το Συμβούλιο την ημέρα έναρξης ισχύος του Συντάγματος.

Η απόφαση προβλέπει ότι το Συμβούλιο εξακολουθεί να συσκέπτεται για την έκδοση μιας πράξης, εάν ορισμένα μέλη του Συμβουλίου το ζητήσουν. Για να μπορέσει να υποβληθεί το αίτημα αυτό, τα μέλη αυτά πρέπει να αντιπροσωπεύουν είτε:

Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται, επομένως, μόνο στην περίπτωση που η ειδική πλειοψηφία είναι πολύ μικρή.

Στην περίπτωση αυτή, το Συμβούλιο κάνει ό,τι είναι δυνατόν, εντός θεμιτής προθεσμίας - για να καταλήξει σε μια ικανοποιητική λύση που θα καθησυχάζει τις ανησυχίες ορισμένων κρατών μελών. Ο πρόεδρος του Συμβουλίου καθώς και η Επιτροπή και τα άλλα μέλη του Συμβουλίου καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για την εξεύρεση μιας ευρύτερης συμφωνίας.

Ωστόσο, το αίτημα αυτό δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να μεταβάλει τις προθεσμίες που έχουν καθοριστεί από τη συνταγματική συνθήκη (π.χ. αν το Σύνταγμα προβλέπει ότι το Συμβούλιο πρέπει να αποφασίσει εντός καθορισμένης προθεσμίας), από το νομικό δίκαιο της Ένωσης ή από τον εσωτερικό κανονισμό του Συμβουλίου. Η απόφαση αυτή δεν αποτελεί, επομένως, δικαίωμα αρνησικυρίας.

Στην πράξη, η απόφαση αυτή δεν θα έχει πιθανώς επιπτώσεις, δεδομένου ότι το Συμβούλιο, στην καθημερινή του εργασία, προσπαθεί πάντοτε να επιτύχει όσο το δυνατόν ευρύτερη συμφωνία, και συχνά συναίνεση, χωρίς να προχωρήσει σε επίσημη ψηφοφορία. Όσον αφορά τον συμβιβασμό των Ιωαννίνων αυτός εφαρμόστηκε σπανιότατα. Η ρήτρα αυτή αποτελεί, επομένως, πολιτική δέσμευση των κρατών μελών για να μην θέσουν σε μειοψηφία κράτη μέλη όταν υπάρχει δυνατότητα ευρύτερης συμφωνίας.

Η απόφαση θα αρχίσει να ισχύει την 1η Νοεμβρίου 2009, ημέρα έναρξης ισχύος του νέου συστήματος της διπλής πλειοψηφίας. Θα παραμείνει σε ισχύ τουλάχιστον μέχρι το 2014. Μετά από την ημερομηνία αυτή, το Συμβούλιο μπορεί να την καταργήσει με ευρωπαϊκή απόφαση, δηλαδή με ψηφοφορία ειδικής πλειοψηφίας.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-25 Η ειδική πλειοψηφία Νέες διατάξεις
Πρωτόκολλο για τις μεταβατικές διατάξεις σχετικά με τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης Στάθμιση των ψήφων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στο Συμβούλιο Υπουργών μέχρι το 2009. Μεταβατικές διατάξεις

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα δελτία αυτά δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας