Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >
Οι θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης
Ο δημοκρατικός βίος
-
Εισαγωγή
Η ευρωπαϊκή ιθαγένεια
Αντιπροσωπευτική δημοκρατία και δημοκρατική ισότητα
Η αρχή της συμμετοχικής δημοκρατίας
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας
Ο Τίτλος VI του πρώτου
μέρους του Συντάγματος
(άρθρα I-45 έως I-52) περιλαμβάνει
διατάξεις σχετικά
με το δημοκρατικό
βίο της Ένωσης.
Ο συγκεκριμένος
τίτλος περιλαμβάνει
οκτώ άρθρα αφιερωμένα
στην αντιπροσωπευτική
δημοκρατία, στη
συμμετοχική δημοκρατία,
στη διαφάνεια,
στην πρόσβαση
στα έγγραφα, στην
προστασία των
δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα, στον
Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή,
καθώς και στον
ρόλο των κοινωνικών
εταίρων και των
εκκλησιών.
Ο συγκεκριμένος
τίτλος σχετικά
με το δημοκρατικό
βίο πρέπει να παραλληλιστεί
με το άρθρο I-10 που
είναι αφιερωμένο
στην ευρωπαϊκή
ιθαγένεια, με τα
άρθρα II-99 έως II-106 του
Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων
που περιλαμβάνουν
όλα τα δικαιώματα
τα οποία συνδέονται
με την ευρωπαϊκή
ιθαγένεια, καθώς
και με τα άρθρα
III-125 έως III-129 που είναι
επίσης αφιερωμένα
στο ίδιο θέμα.
Το κείμενο του Συντάγματος επαναβεβαιώνει τα δικαιώματα που συνδέονται με την ευρωπαϊκή ιθαγένεια και ορίζει για πρώτη φορά τα δημοκρατικά θεμέλια της Ένωσης. Αυτά τα δημοκρατικά θεμέλια στηρίζονται σε τρεις αρχές : την αρχή της δημοκρατικής ισότητας, την αρχή της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και την αρχή της συμμετοχικής δημοκρατίας. Τέλος, ο Τίτλος VI ο οποίος είναι αφιερωμένος στο δημοκρατικό βίο περιλαμβάνει επίσης ορισμένες διατάξεις που έως εκείνη τη στιγμή ήταν διάσπαρτες στις συνθήκες, κυρίως όσον αφορά τη διαφάνεια, την πρόσβαση στα έγγραφα και το ρόλο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή.
[ Αρχή της σελίδας ]
Τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης περιλαμβάνονται εφεξής, χωρίς τροποποιήσεις, στο άρθρο I-10:
- δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και ελεύθερης διαμονής·
- δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , καθώς και στις δημοτικές εκλογές·
- δικαίωμα στη διπλωματική και προξενική προστασία·
- δικαίωμα των πολιτών να υποβάλουν αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να απευθύνονται στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή·
- δικαίωμα των πολιτών να απευθύνονται εγγράφως στα θεσμικά και στα συμβουλευτικά όργανα σε μία από τις γλώσσες του Συντάγματος και να λαμβάνουν απάντηση στην ίδια γλώσσα.
Το άρθρο I-10 υπενθυμίζει
επίσης ότι η ιθαγένεια
της Ένωσης προστίθεται
στην εθνική ιθαγένεια
και δεν την αντικαθιστά.
[
Αρχή της σελίδας
]
ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΙΣΟΤΗΤΑ
Η συμπερίληψη των αρχών της δημοκρατικής ισότητας και της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στα κείμενα δεν εκχωρεί νέα δικαιώματα στους πολίτες της Ένωσης, αλλά εγκαθιδρύει τις αρχές που απορρέουν από το πνεύμα των συνθηκών. Συνεπώς, οι πολίτες εκπροσωπούνται άμεσα στο επίπεδο της Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επιπλέον, οι εθνικές κυβερνήσεις που αποστέλλουν τους εκπροσώπους τους στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στο Συμβούλιο των υπουργών είναι υπεύθυνες ενώπιον των εθνικών κοινοβουλίων τα οποία εκλέγονται από τους πολίτες της Ένωσης.
[ Αρχή της σελίδας ]
Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Η συμμετοχική
δημοκρατία καθιστά
ένα από τα θεμέλια
της λειτουργίας
της Ένωσης.
Η κύρια καινοτομία
σε αυτόν τον τομέα
είναι η εμφάνιση
ενός δικαιώματος
λαϊκής πρωτοβουλίας.
Το άρθρο I-47 προβλέπει
ότι με αναφορά
πλέον του ενός
εκατομμυρίου
υπογραφόντων
από σημαντικό
αριθμό κρατών
μελών μπορεί να
κληθεί η Επιτροπή
να αναλάβει νομοθετική
πρωτοβουλία, εφόσον
είναι συμβατή
με το Σύνταγμα
και κυρίως με το
Χάρτη των θεμελιωδών
δικαιωμάτων. Η
συγκεκριμένη
λαϊκή πρωτοβουλία
δεν υπονομεύει
το δικαίωμα πρωτοβουλίας
της Επιτροπής
καθόσον η Επιτροπή
είναι ελεύθερη
να δώσει συνέχεια
ή όχι στην πρόσκληση
να υποβάλει πρόταση.
Πρόκειται για
μια σημαντική
καινοτομία που
εισάγει για πρώτη
φορά την έννοια
της συμμετοχικής
δημοκρατίας στο
ευρωπαϊκό πολιτικό
σκηνικό. Ένα τέτοιο
μέτρο παρέχει
συνεπώς στους
πολίτες της Ένωσης
που είναι διατεθειμένοι
να καταγγείλουν
το «ευρωπαϊκό δημοκρατικό
έλλειμμα» τα μέσα
προκειμένου να
εισακουστεί άμεσα
η φωνή τους. Αυτή
η καινοτομία συνοδεύεται
από τις προσπάθειες
που έχουν οδηγήσει
στην διασαφήνιση
της κατανομής
των αρμοδιοτήτων
και την απλούστευση
των νομικών μέσων
και που, εν τέλει,
αποσκοπούν στην
προσέγγιση μεταξύ
των πολιτών και
των κοινοτικών
θεσμικών οργάνων.
Η έννοια της συμμετοχικής
δημοκρατίας περιλαμβάνει
και άλλες σημαντικές
πτυχές. Το ίδιο
αυτό άρθρο υπενθυμίζει
επίσης ότι τα
όργανα διατηρούν
ανοιχτό, διαφανή
και τακτικό διάλογο
με τις αντιπροσωπευτικές
ενώσεις της κοινωνίας
των πολιτών και
ότι η Επιτροπή
διεξάγει ευρείες
διαβουλεύσεις
με τα ενδιαφερόμενα
μέρη.
Πέραν του άρθρου I-47, ο τίτλος που είναι αφιερωμένος στο δημοκρατικό βίο περιλαμβάνει ορισμένες διατάξεις που προς το παρόν βρίσκονται διασκορπισμένες στις συνθήκες, είτε αυτούσιες ή συμπληρωμένες:
- η αρχή της εγγύτητας («οι αποφάσεις λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοικτά και εγγύτερα στους πολίτες»), καθώς και ο ρόλος των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή περιλαμβάνονται ως έχουν στα άρθρα I-46 και I-49 αντίστοιχα·
- όσον αφορά τη διαφάνεια των εργασιών των θεσμικών οργάνων, το άρθρο I-50 ορίζει σαφώς ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και το Συμβούλιο των υπουργών συνεδριάζουν δημόσια όταν εξετάζουν και εγκρίνουν σχέδιο νομοθετικής πράξης. Το ίδιο αυτό άρθρο επεκτείνει το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα των οργάνων και οργανισμών της Ένωσης, ενώ το αντίστοιχο άρθρο της συνθήκης ΕΚ κάνει ρητή μνεία μόνο στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής και του Συμβουλίου.
- τέλος, το άρθρο I-51 σχετικά με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα περιλαμβάνει το περιεχόμενο του αντίστοιχου άρθρου της συνθήκης ΕΚ (άρθρο 286) και ενσωματώνει επίσης τις διατάξεις της οδηγίας αριθ. 95/46/ΕΚ για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.
Ο ρόλος των κοινωνικών
εταίρων και των
εκκλησιών περιλαμβάνεται
για πρώτη φορά
στο σχέδιο του
Συντάγματος.
Το άρθρο I-48 αναγνωρίζει
και προάγει το
ρόλο των κοινωνικών
εταίρων, διευκολύνει
δε τον ανοικτό
διάλογο, με σεβασμό
της αυτονομίας
τους. Υπενθυμίζει
επίσης ότι η τριμερής
συνάντηση κορυφής
για την οικονομική
μεγέθυνση και
την απασχόληση
συμβάλλει στον
κοινωνικό διάλογο.
Το άρθρο I-52 περιλαμβάνει και συμπληρώνει τις διατάξεις της «Δήλωσης για το καθεστώς των εκκλησιών και των μη ομολογιακών ενώσεων» που υιοθετήθηκε από τη διακυβερνητική διάσκεψη που οδήγησε στη συνθήκη του ¶μστερνταμ. Το κείμενο του Συντάγματος αναγνωρίζει επισήμως την ιδιαίτερη ταυτότητα και τη συμβολή των εκκλησιών και των εκκλησιαστικών, φιλοσοφικών ή μη ομολογιακών οργανώσεων, και προτείνει ανοικτό, διαφανή και τακτικό διάλογο με τις εκκλησίες και τις οργανώσεις αυτές.
[ Αρχή της σελίδας ]
| ¶ρθρα | Θέμα | Παρατηρήσεις |
|---|---|---|
| I-10 | Ευρωπαϊκή ιθαγένεια | - |
| I-45 έως I-52 (τίτλος VI) | Ο δημοκρατικός βίος της Ένωσης | Νέες διατάξεις
|
| I-47 | Συμμετοχική δημοκρατία (δικαίωμα λαϊκής πρωτοβουλίας) | |
| I-48 | Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων | |
| I-50 | Διαφάνεια των εργασιών των θεσμικών οργάνων | Σημαντικές τροποποιήσεις |
| I-51 | Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα | - |
| I-52 | Εκκλησίες και μη ομολογιακές ενώσεις | Νέες διατάξεις |
| II-99 έως II-106 | Χάρτης θεμελιωδών δικαιωμάτων (τίτλος σχετικά με την ιθαγένεια) | - |
| III-125 έως III-129 | Ιθαγένεια |
[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]
Τα δελτία αυτά δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.