Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Τα θεσμικά όργανα της Ένωσης


Το Συμβούλιο Υπουργών


Εισαγωγή
Οι γενικές διατάξεις
Οι συνθέσεις του Συμβουλίου των υπουργών
Η προεδρία των διαφόρων συνθέσεων του Συμβουλίου των υπουργών
Οι λοιπές αλλαγές
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η μεταρρύθμιση του Συμβουλίου, που είναι το σώμα εκπροσώπησης των κρατών μελών στο θεσμικό «τρίγωνο» της Ένωσης, ήταν στο επίκεντρο των συζητήσεων της Συνέλευσης και της Διακυβερνητικής διάσκεψης (ΔΚΔ) . Η συνταγματική συνθήκη επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο θεσμικό αυτό όργανο.
Πρώτον, η συνταγματική συνθήκη κάνει σαφή διάκριση μεταξύ δύο θεσμικών οργάνων:

Δεύτερον, το Σύνταγμα επιφέρει ορισμένες αλλαγές στην οργάνωση εργασίας στους κόλπους του Συμβουλίου.

Τρίτον, η συνταγματική συνθήκη προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα αποφασίσει ένα νέο σύστημα άσκησης της προεδρίας του Συμβουλίου, βασισμένο στην ισότιμη εναλλαγή μεταξύ κρατών μελών. Από μια δήλωση της ΔΚΔ προκύπτει ωστόσο ότι, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, το ισχύον σύστημα της εξάμηνης προεδρίας εκ περιτροπής ουσιαστικά θα διατηρηθεί.

Τέλος, το Σύνταγμα αλλάζει το σύστημα ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο (άρθρο I-25). Το κεφαλαιώδες αυτό ζήτημα εξετάζεται στο δελτίο για τη διπλή πλειοψηφία .

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Το Σύνταγμα καθορίζει, στο άρθρο I-23 τις κυριότερες αρμοδιότητες και τη σύνθεση του Συμβουλίου.

Το Συμβούλιο ασκεί, από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, νομοθετικά και δημοσιονομικά καθήκοντα. Επιπλέον, ασκεί και καθήκοντα χάραξης πολιτικών και συντονισμού. Τα εκτελεστικά καθήκοντα που του ανατίθενται από τις υφιστάμενες συνθήκες δεν αναφέρονται πλέον στο εν λόγω άρθρο αλλά στο άρθρο I-37 περί εκτελεστικών πράξεων. Πράγματι, κατά κανόνα, η αρμοδιότητα εκτέλεσης των πράξεων έχει ανατεθεί στην Επιτροπή. Δεν αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα του Συμβουλίου παρά μόνο σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ).

Πλην των περιπτώσεων για τις οποίες το Σύνταγμα ορίζει διαφορετικά, το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία. Σήμερα, στην περίπτωση όπου δεν ορίζεται διαφορετικά από τις συνθήκες, το Συμβούλιο αποφασίζει με την απλή πλειοψηφία των μελών του και αυτό είναι σπάνιο διότι οι συνθήκες προβλέπουν ομοφωνία ή ειδική πλειοψηφία στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Η συνταγματική συνθήκη ανέστρεψε λοιπόν αυτή τη λογική και η ειδική πλειοψηφία καθίσταται γενικός κανόνας. Αυτό συνεπάγεται την κατάργηση της αναφοράς στην ειδική πλειοψηφία σε όλα τα σχετικά άρθρα, μια σημαντική απλούστευση των κειμένων.

Όσον αφορά τη σύνθεση του Συμβουλίου, το Σύνταγμα περιλαμβάνει τις ισχύουσες διατάξεις: το Συμβούλιο απαρτίζεται από έναν εκπρόσωπο ο οποίος διορίζεται από κάθε κράτος μέλος σε υπουργικό επίπεδο. Ο εκπρόσωπος αυτός είναι ο μόνος που έχει την εξουσία να δεσμεύσει το εν λόγω κράτος μέλος και να ασκήσει το δικαίωμα ψήφου (εκτός της δυνατότητας εκχώρησης του δικαιώματος ψήφου σε εκπρόσωπο άλλου κράτους μέλους όπως προβλέπεται από το άρθρο III-343).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

Το Σύνταγμα προτείνει την αναδιοργάνωση των εργασιών του Συμβουλίου. Το άρθρο I-24 της συνταγματικής συνθήκης ορίζει ότι το Συμβούλιο συνεδριάζει με διαφορετικές συνθέσεις, πράγμα που αντιστοιχεί ήδη σ' αυτό που συμβαίνει στην πράξη αλλά δεν είχε ποτέ εγγραφεί στις συνθήκες. Δύο συνθέσεις του Συμβουλίου εγγράφονται ρητά στο Σύνταγμα: το Συμβούλιο γενικών υποθέσεων και το Συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων. Πρόκειται για ένα διαχωρισμό ανάλογα με το θέμα της σημερινής σύνθεσης του Συμβουλίου γενικών υποθέσεων και εξωτερικών σχέσεων, που αποφασίστηκε σε επίπεδο Συντάγματος.

Το Σύνταγμα αναθέτει στο Συμβούλιο γενικών υποθέσεων το καθήκον να εξασφαλίζει τη συνοχή των εργασιών των διαφόρων συνθέσεων του Συμβουλίου.
Όταν ενεργεί υπό την ιδιότητα του Συμβουλίου γενικών υποθέσεων, το Συμβούλιο προετοιμάζει τις συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και εξασφαλίζει τη συνέχειά τους μαζί με την Επιτροπή.
Το Συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων χαράζει την εξωτερική πολιτική της Ένωσης σύμφωνα με τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και εξασφαλίζει τη συνοχή της εξωτερικής δράσης της. Αυτή η σύνθεση του Συμβουλίου των Υπουργών προεδρεύεται από τον Υπουργό Εξωτερικών της Ένωσης.

Η συνταγματική συνθήκη προβλέπει επίσης, πάντα στα πλαίσια του άρθρου I-24, ότι μια ευρωπαϊκή απόφαση που εκδίδεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθορίζει τις άλλες συνθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να συνεδριάζει το Συμβούλιο (επί παραδείγματι το Συμβούλιο των Υπουργών οικονομικών και οικονομίας).

Το Σύνταγμα προβλέπει ότι το Συμβούλιο συνεδριάζει δημόσια κατά τη συζήτηση και ψηφοφορία ενός σχεδίου νομοθετικής πράξης (άρθρα I-24 και I-50). Η πρόταση της Συνέλευσης για σύσταση ενός ειδικού Νομοθετικού Συμβουλίου εγκαταλείφθηκε από τη Διακυβερνητική διάσκεψη (ΔΚΔ) . Ωστόσο, η συνταγματική συνθήκη ορίζει ότι κάθε σύνοδος του Συμβουλίου χωρίζεται στο εξής σε δύο μέρη, αφιερωμένα, αντίστοιχα, στις αποφάσεις για τις νομοθετικές πράξεις και στις μη νομοθετικές πράξεις. Έτσι, οι νομοθετικές και εκτελεστικές εξουσίες του Συμβουλίου διαχωρίζονται καλύτερα και το έργο του Συμβουλίου αποκτά μεγαλύτερη διαφάνεια.

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΥΝΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Η συνταγματική συνθήκη προβλέπει στο άρθρο Ι-24 ότι η προεδρία όλων των συνθέσεων του Συμβουλίου ασκείται από αντιπροσώπους των κρατών μελών βάσει συστήματος ισότιμης εναλλαγής, με εξαίρεση την προεδρία του Συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων η οποία ασκείται από τον υπουργό εξωτερικών.

Το Σύνταγμα δεν προβλέπει λεπτομέρειες σχετικά με το εν λόγω σύστημα ισότιμης εναλλαγής, αλλά ορίζει ότι οι κανόνες αυτοί εγκρίνονται με ευρωπαϊκή απόφαση που εκδίδεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία. Αυτή η λύση παρουσιάζει το πλεονέκτημα της μεγαλύτερης ευελιξίας: το σύστημα μπορεί, ενδεχομένως, να αλλάξει χωρίς την εφαρμογή της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος.
Η ΔΚΔ κατέληξε ήδη σε συμφωνία όσον αφορά τις λεπτομέρειες μιας τέτοιας απόφασης, οι οποίες εγγράφονται σε δήλωση που θα επισυναφθεί στην τελική πράξη της ΔΚΔ και που προβλέπει ότι:

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται να ξεκινήσει την προετοιμασία αυτής της απόφασης αμέσως μετά την υπογραφή του Συντάγματος και να την εγκρίνει πολιτικά εντός έξι μηνών.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ

Η συνταγματική συνθήκη θεσπίζει, στα άρθρα III-342 έως III-346, τις άλλες διατάξεις σχετικά με το Συμβούλιο και την εσωτερική λειτουργία του (τρόπος ψηφοφορίας, εσωτερική οργάνωση, Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου και άλλα). Τα εν λόγω άρθρα περιλαμβάνουν κυρίως τις διατάξεις των άρθρων 202 έως 210 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (συνθήκη ΕΚ) και προσαρμόζουν τα άρθρα αυτά στις αλλαγές που έχουν εισαχθεί με τη συνταγματική συνθήκη.

Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι καταργείται η στάθμιση των ψήφων στο Συμβούλιο, που σήμερα καθορίζεται στο άρθρο 205 της Συνθήκης ΕΚ. Το Σύνταγμα προβλέπει ένα νέο σύστημα για την έκδοση των πράξεων με ειδική πλειοψηφία , τη διπλή πλειοψηφία κρατών και πληθυσμού, το οποίο θα εφαρμοστεί από την 1η Νοεμβρίου 2009.
Κατά τη μεταβατική περίοδο μεταξύ της θέσης σε ισχύ του Συντάγματος και της 1ης Νοεμβρίου 2009, το Σύνταγμα παραπέμπει στο πρωτόκολλο για τις μεταβατικές διατάξεις σχετικά με τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, το οποίο επαναλαμβάνει το σύστημα που θέσπισε η συνθήκη της Νίκαιας.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
I-23 Το Συμβούλιο των Υπουργών Σημαντικές τροποποιήσεις
I-24 Οι συνθέσεις του Συμβουλίου των Υπουργών Σημαντικές τροποποιήσεις
Ι-25 Ορισμός της ειδικής πλειοψηφίας Σημαντικές τροποποιήσεις
I-50 Διαφάνεια των εργασιών των θεσμικών οργάνων Νέες διατάξεις
III-342 έως III-346 Θεσμικές διατάξεις - Το Συμβούλιο των Υπουργών -
Πρωτόκολλο για τις μεταβατικές διατάξεις σχετικά με τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης Στάθμιση των ψήφων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στο Συμβούλιο των Υπουργών έως το 2009 Μεταβατικές διατάξεις
Δήλωση σχετικά με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την άσκηση της προεδρίας του Συμβουλίου Σύστημα εναλλαγής των προεδριών στο Συμβούλιο Νέες διατάξεις

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα δελτία αυτά δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας