Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο
Σύνταγμα της Ευρώπης Προσπεράστε την επιλογή της γλώσσας και πηγαίνετε κατευθείαν στον κατάλογο των δελτίων σύνοψης (πλήκτρο πρόσβασης=1)
EUROPA > Σύνοψη της νομοθεσίας > Οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων της Ένωσης

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ >

Οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων της Ένωσης


Τα οικονομικά της Ένωσης και η διαδικασία του προϋπολογισμού


Εισαγωγή
Οι δημοσιονομικές και οι οικονομικές αρχές
Οι ίδιοι πόροι της Ένωσης
Το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο
Η διαδικασία προϋπολογισμού
Η εκτέλεση του προϋπολογισμού και η απαλλαγή
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Σύνταγμα απλοποιεί τη διαδικασία του προϋπολογισμού, γεγονός που αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη. Η διαδικασία αυτή υπόκειται εφεξής σε ένα είδος συναπόφασης (συνήθης νομοθετική διαδικασία), με μία μόνο ανάγνωση ακολουθούμενη από συμβιβασμό. Επίσης, καταργείται η διαφοροποίηση μεταξύ των υποχρεωτικών και μη υποχρεωτικών δαπανών, καθώς και ο ετήσιος καθορισμός ενός ανώτατου ποσοστού αύξησης των μη υποχρεωτικών δαπανών. Το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος του Συντάγματος, ενώ οι κανόνες που διέπουν τους ιδίους πόρους παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητοι.

Τα οικονομικά και η δημοσιονομική διαδικασία της Ένωσης εξετάζονται στο Σύνταγμα δε δύο μέρη:

Εκτός από τις διατάξεις του Συντάγματος στον συγκεκριμένο τομέα, τρία κείμενα εξακολουθούν να είναι σημαντικά όσον αφορά τα οικονομικά της Ένωσης και τη διαδικασία προϋπολογισμού: Ο δημοσιονομικός κανονισμός του 2002 , η διοργανική συμφωνία για τη δημοσιονομική πειθαρχία (castellanodeutschenglishfrançais) και τη βελτίωση της διαδικασίας προϋπολογισμού του 1999, καθώς και η απόφαση του 2000, σχετικά με το σύστημα ιδίων πόρων (castellanodeutschenglishfrançais).

Το Σύνταγμα περιλαμβάνει εκ νέου ορισμένες διατάξεις αυτών των κειμένων προκειμένου να τους προσδώσει συνταγματικό χαρακτήρα, μεταξύ άλλων, τις «δημοσιονομικές προοπτικές», που στο εξής καλούνται «πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο», οι οποίες περιλαμβάνονταν προηγουμένως στη διοργανική συμφωνία του 1999.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Οι δημοσιονομικές και οικονομικές αρχές αποσκοπούν στην ορθή πρόβλεψη και εκτέλεση του προϋπολογισμού. Ως εκ τούτου, το Σύνταγμα διατηρεί τις ισχύουσες αρχές και ορίζει ότι όλα τα έσοδα και οι δαπάνες της Ένωσης πρέπει να αποτελούν αντικείμενο προβλέψεων για κάθε οικονομικό έτος (ετήσια διάρκεια) και να εγγράφονται στον προϋπολογισμό (ενότητα). Επίσης, ο προϋπολογισμός πρέπει να είναι ισοσκελισμένος ως προς τα έσοδα και τις δαπάνες (ισοσκέλιση). Όσον αφορά την εκτέλεση των δαπανών, απαιτείται η προηγούμενη έκδοση νομικά δεσμευτικής πράξης. Για να διασφαλιστεί η δημοσιονομική πειθαρχία, πρέπει να υπάρχει δυνατότητα κάλυψης της χρηματοδότησης των δαπανών από τους ιδίους πόρους, τηρουμένου του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην αρχή της δημοσιονομικής διαχείρισης, καθώς και στην ανάγκη καταπολέμησης της απάτης στον συγκεκριμένο τομέα.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Το Σύνταγμα επισημαίνει ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τους ιδίους πόρους , με την επιφύλαξη των άλλων εσόδων (άρθρο I-54). Το σύστημα αυτό των ιδίων πόρων έχει θεσπιστεί από ευρωπαϊκό νόμο του Συμβουλίου, το οποίο αποφασίζει ομόφωνα ύστερα από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η επικύρωση αυτού του νόμου από το σύνολο των κρατών μελών είναι υποχρεωτική, όπως άλλωστε ισχύει σήμερα. Η ειδική πλειοψηφία εφαρμόζεται μόνο για την έκδοση των νόμων που θεσπίζουν τα μέτρα εφαρμογής αυτού του συστήματος, εφόσον αυτό προβλέπεται ρητά στον προηγουμένως εκδοθέντα νόμο. Η δυνατότητα αυτή συνιστά τη μοναδική διαφορά σε ό,τι αφορά τους ιδίους πόρους σε σχέση με τις ισχύουσες δημοσιονομικές διατάξεις (άρθρο 269 της συνθήκης ΕΚ).

[ Αρχή της σελίδας ]

ΤΟ ΠΟΛΥΕΤΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Για πρώτη φορά, το σύστημα των « δημοσιονομικών προοπτικών » εγγράφεται στο πρωτογενές δίκαιο. Το σύστημα αυτό, το οποίο θεσπίστηκε με το «πακέτο Delors » το 1988 και περιλαμβάνεται στη διοργανική συμφωνία του 1993 και στη διοργανική συμφωνία του 1999, προβλέπεται τελικά και στο Σύνταγμα. Το άρθρο I-55 προσδίδει συνταγματικό χαρακτήρα στον ορισμό και τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής αυτού του πολυετούς πλαισίου. Το εν λόγω άρθρο καθιερώνει την ομοφωνία ως διαδικασία λήψης αποφάσεων στο Συμβούλιο, ύστερα από έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ωστόσο, προβλέπεται μια ρήτρα «γέφυρας», που παρέχει τη δυνατότητα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει με ομοφωνία, να υιοθετήσει την ψηφοφορία με πλειοψηφία, δίχως να προσδιορίζει καμία προθεσμία.

Το πολυετές αυτό δημοσιονομικό πλαίσιο, όπως το αποκαλεί το Σύνταγμα, αποσκοπεί να διασφαλίσει την ομαλή εξέλιξη των δαπανών της Ένωσης, πάντα εντός των ορίων των ιδίων πόρων της. Συγκεκριμένα, καθορίζεται το ύψος των ετησίων ανώτατων ορίων των δαπανών για τους κύριους τομείς δραστηριότητας της Ένωσης για διάστημα τουλάχιστον πέντε ετών. Τα ανώτατα αυτά όρια θα πρέπει να τηρούνται στον ετήσιο προϋπολογισμό.

[ Αρχή της σελίδας ]

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Ο ετήσιος προϋπολογισμός της Ένωσης καλύπτει την περίοδο μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου και της 31ης Δεκεμβρίου. Το Σύνταγμα θεσπίζει τη διαδικασία του προϋπολογισμού, που είναι παρεμφερής με μια συνήθη νομοθετική διαδικασία (σημερινή διαδικασία συναπόφασης), στην οποία προβλέπεται μία μόνο ανάγνωση ακολουθούμενη από συμβιβασμό, ιδιαίτερα αυστηρές προθεσμίες και η υποχρέωση για την Επιτροπή να υποβάλει νέα πρόταση σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου.

Η Συνταγματική Συνθήκη απλοποιεί την προηγούμενη κατάσταση, δεδομένου ότι η Επιτροπή υποβάλλει εφεξής σχέδιο προϋπολογισμού αντί για προσχέδιο. Επιπλέον, το Σύνταγμα θέτει τέλος στον ισχύοντα διαχωρισμό μεταξύ των υποχρεωτικών δαπανών (ΥΔ) και των μη υποχρεωτικών δαπανών (ΜΥΔ). Η κατάργηση αυτής της διαφοροποίησης έχει δύο επιπτώσεις: το Κοινοβούλιο αποκτά επιρροή επί του συνολικού προϋπολογισμού, αλλά χάνει το δικαίωμα που είχε όσον αφορά την «τελευταία λέξη» που του επέτρεπε να επιβάλει τη θέση του στο Συμβούλιο σε ό,τι αφορά τις ΜΥΔ, στο πλαίσιο της προηγούμενης διαδικασίας του προϋπολογισμού . Παρά το γεγονός ότι η Συνέλευση είχε προβλέψει να έχει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την «τελευταία λέξη» για όλες τις δαπάνες, η διάταξη αυτή καταργήθηκε στην πράξη από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη (ΔΔ). Συγκεκριμένα, η δυνατότητα αυτή εξακολουθεί να ισχύει μόνο στην περίπτωση απόρριψης από το Συμβούλιο του προϋπολογισμού μετά τη σύμφωνη γνώμη της επιτροπής συνδιαλλαγής που θεσπίστηκε με το Σύνταγμα.

Το Σύνταγμα διατηρεί το σύστημα των «προσωρινών δωδεκατημορίων» που εφαρμόζεται σε περίπτωση που το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο δεν συμφωνήσουν επί του προϋπολογισμού πριν από την προβλεπόμενη προθεσμία.

Ακολουθεί στη συνέχεια συνοπτική επεξήγηση της νέας διαδικασίας προϋπολογισμού:

Πριν από την 1η Ιουλίου* Κάθε θεσμικό όργανο καταρτίζει κατάσταση των προβλεπομένων δαπανών του, τις οποίες συγκεντρώνει η Επιτροπή σε σχέδιο προϋπολογισμού που περιλαμβάνει πρόβλεψη των εσόδων και των δαπανών.
Το αργότερο την 1η Σεπτεμβρίου Η Επιτροπή καταθέτει το σχέδιο προϋπολογισμού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, εφεξής υπό μορφή πρότασης. Έχει τη δυνατότητα να το τροποποιήσει μέχρι τη σύγκληση της επιτροπής συνδιαλλαγής.
Το αργότερο την 1η Οκτωβρίου Το Συμβούλιο καθορίζει τη θέση του και τη διαβιβάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Εντός 42 ημερών μετά τη διαβίβαση Εντός αυτής της προθεσμίας, είναι πιθανά τρία σενάρια. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο:
  1. εγκρίνει τη θέση του Συμβουλίου - εκδίδεται ο ευρωπαϊκός νόμος για τη θέσπιση του προϋπολογισμού·
  2. δεν λαμβάνει απόφαση - ο ευρωπαϊκός νόμος που θεσπίζει τον προϋπολογισμό θεωρείται ότι έχει εκδοθεί·
  3. εγκρίνει, με πλειοψηφία των μελών που το απαρτίζουν, τροπολογίες τις οποίες διαβιβάζει στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή - η διαδικασία συνεχίζεται: άμεση σύγκληση της επιτροπής συνδιαλλαγής.
Μετά την παραλαβή των τροπολογιών από το Συμβούλιο, δύο είναι οι πιθανές προθεσμίες:

α)10 ημέρες
β)21 ημέρες
Σε συνέχεια της σύγκλησης της επιτροπής συνδιαλλαγής από το Συμβούλιο, δύο είναι τα πιθανά σενάρια για τα οποία ισχύουν δύο διαφορετικές προθεσμίες:
1.εάν εντός διαστήματος δέκα ημερών που ακολουθεί αυτή τη διαβίβαση το Συμβούλιο εγκρίνει το σύνολο των τροπολογιών, δεν συνέρχεται η επιτροπή συνδιαλλαγής-ο ευρωπαϊκός νόμος εκδίδεται·
2.εντός προθεσμίας 21 ημερών, η επιτροπή συνδιαλλαγής μπορεί να καταλήξει ή όχι σε συμφωνία:
  • συμφωνεί επί του κοινού σχεδίου με ειδική πλειοψηφία των μελών του Συμβουλίου και με πλειοψηφία των μελών που εκπροσωπούν το Κοινοβούλιο- η διαδικασία συνεχίζεται·
  • δεν καταλήγει σε συμφωνία - η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει νέο σχέδιο προϋπολογισμού.
Εντός 14 ημερών μετά τη συμφωνία της επιτροπής συνδιαλλαγής Εφόσον η επιτροπή συνδιαλλαγής καταλήξει σε συμφωνία, εντός των 14 ημερών που ακολουθούν, είναι πιθανά επτά σενάρια:
1.το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εγκρίνουν αμφότερα το κοινό σχέδιο - ο ευρωπαϊκός νόμος που θεσπίζει τον προϋπολογισμό θεωρείται ότι έχει εκδοθεί σύμφωνα με το κοινό σχέδιο·
2.τα δύο θεσμικά όργανα δεν καταλήγουν στη λήψη απόφασης- ο ευρωπαϊκός νόμος θεωρείται ότι έχει εκδοθεί σύμφωνα με το κοινό σχέδιο·
3.ένα από τα θεσμικά όργανα εγκρίνει το σχέδιο, ενώ το άλλο δεν λαμβάνει απόφαση- ο ευρωπαϊκός νόμος θεωρείται ότι έχει εκδοθεί σύμφωνα με το κοινό σχέδιο·
4.τα δύο θεσμικά όργανα απορρίπτουν το κοινό σχέδιο - η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει νέο σχέδιο
5.το ένα από αυτά τα θεσμικά όργανα απορρίπτει το σχέδιο, ενώ το άλλο δεν λαμβάνει απόφαση- η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει νέο σχέδιο·
6.το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απορρίπτει το σχέδιο, ενώ το Συμβούλιο το εγκρίνει - η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει νέο σχέδιο·
7.το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει το σχέδιο, ενώ το Συμβούλιο το απορρίπτει - η διαδικασία συνεχίζεται.
Εντός 14 ημερών από την έγκριση από το ΕΚ και την απόρριψη από το Συμβούλιο Το Κοινοβούλιο έχει τη δυνατότητα, εντός των 14 αυτών ημερών, να αποφασίσει να επιβεβαιώσει το σύνολο ή μέρος αυτών των τροπολογιών. Εφόσον δεν επιβεβαιωθεί μια τροπολογία, υιοθετείται η θέση που συμφωνήθηκε στην επιτροπή συνδιαλλαγής ως προς το κονδύλιο του προϋπολογισμού που αποτελεί αντικείμενο αυτής της τροπολογίας - ο ευρωπαϊκός νόμος θεωρείται ως οριστικά εκδοθείς επί αυτής της βάσης.
Τέλος της διαδικασίας Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διαπιστώνει ότι ο ευρωπαϊκός νόμος που θεσπίζει τον προϋπολογισμό έχει οριστικά εγκριθεί.

*όλες οι ημερομηνίες αυτού του πίνακα κάνουν αναφορά στο έτος που προηγείται της εκτέλεσης του προϋπολογισμού

[ Αρχή της σελίδας ]

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΠΑΛΛΑΓΗ

Τέλος, η τελευταία καινοτομία σε ό,τι αφορά τη διαδικασία προϋπολογισμού αφορά την κατάρτιση έκθεσης αξιολόγησης (άρθρο III-408) που θα πρέπει να υποβάλλει ετησίως η Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο Υπουργών. Η έκθεση αυτή, σε συνδυασμό με τη διαδικασία απαλλαγής, θα πρέπει να παρέχει τη δυνατότητα αξιολόγησης της εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε σχέση με τους στόχους που έχουν τεθεί.

Η Επιτροπή παραμένει επιφορτισμένη με την υποβολή του σχεδίου του ετησίου προϋπολογισμού της Ένωσης και της εκτέλεσής του, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη υπό τον έλεγχο του Κοινοβουλίου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

[ Αρχή της σελίδας ]

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

¶ρθρα Θέμα Παρατηρήσεις
¶ρθρο I-53 Δημοσιονομικές και οικονομικές αρχές -
¶ρθρο I-54 Ίδιοι πόροι της Ένωσης -
¶ρθρα I-55 και III-402 Το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο Νέες διατάξεις
¶ρθρα III-403 έως III-414 Η ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού, η εκτέλεση του προϋπολογισμού και η απαλλαγή Σημαντικές τροποποιήσεις

[ Αρχή της σελίδας ] [ Προηγούμενο δελτίο ] [ Επόμενο δελτίο ] [ Περίληψη ]


Τα δελτία αυτά δεν δεσμεύουν νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν καλύπτουν διεξοδικά όλους τους τομείς και δεν ερμηνεύουν το κείμενο του Συντάγματος.


Έκδοση εκτύπωσης | Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Τι νέα; | Διερεύνηση | Επικοινωνία | Ευρετήριο | Γλωσσάριο | Πληροφορίες για τον παρόντα δικτυακό τόπο | Αρχή σελίδας