Navigation path

Left navigation

Additional tools

Speech: Επενδύοντας στον πολιτισμό για απασχόληση, ανάπτυξη και εμπιστοσύνη στην Ευρώπη

European Commission - SPEECH/14/145   21/02/2014

Other available languages: EN

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

[Ισχύει μόνο ό,τι λεχθεί προφορικά]

Ανδρούλλα ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Εκπαίδευση, τον Πολιτισμό, την Πολυγλωσσία και τη Νεολαία

Επενδύοντας στον πολιτισμό για απασχόληση, ανάπτυξη και εμπιστοσύνη στην Ευρώπη

Συνέδριο της ελληνικής προεδρίας Χρηματοδοτώντας τη Δημιουργικότητα

Αθήνα, 21 Φεβρουάριου 2014

Κυρίες και κύριοι,

Αγαπητοί φίλοι,

Χαίρομαι που έχω την ευκαιρία να μοιραστώ μαζί σας μερικές σκέψεις.

Λυπάμαι πραγματικά για τις εκφράσεις απογοήτευσης που είδαμε χθες και κατανοώ και συναισθάνομαι τους δημιουργούς και τους ανθρώπους του πολιτισμού στην Ελλάδα.

Δεν θέλω να μπω σε ρητορικές. Θα ήθελα ωστόσο να αρχίσω με κάτι που αποτελεί προσωπική μου πεποίθηση: ο πολιτισμός και οι άνθρωποί του είναι πολύτιμοι για την Ευρώπη. Ο πολιτισμός βρίσκεται στη βάση της κοινωνίας και είναι ο συνεκτικός της κρίκος. Ο πολιτισμός δίνει νόημα σε αυτό που αποκαλούμε "κοινές ευρωπαϊκές αξίες", δηλαδή το σεβασμό προς την πολυμορφία, την αμοιβαία κατανόηση και το διάλογο. Ο πολιτισμός κάνει την κάθε κοινωνία ξεχωριστή και μας ενώνει ως Ευρωπαίους.

Για αυτό και από την πλευρά της Ευρώπης, στηρίζουμε δράσεις που βγάζουν το πολιτισμό έξω από τα εθνικά σύνορα και βοηθούμε τους ανθρώπους του πολιτισμού να ανταλλάσσουν εμπειρίες και να δημιουργούν δίκτυα συνεργασίας μέσα σε αυτό που οραματιζόμαστε ως ένα 'κοινό χώρο πολιτιστικής συνεργασίας'.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια, έχουμε αρχίσει να αντιλαμβανόμαστε ότι, με στοχευμένη στήριξη, οι πολιτιστικές και δημιουργικές δράσεις μπορούν να συμβάλλουν θετικά στην ανάπτυξη της οικονομίας και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Και αυτή η συμβολή είναι ιδιαίτερα πολύτιμη τον καιρό της κρίσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλάβει ισχυρή δέσμευση για την υποστήριξη του πολιτιστικού και του δημιουργικού τομέα μέσα από τα προγράμματά μας. Ενθαρρύνουμε επίσης τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εξακολουθήσουν να επενδύουν στον πολιτισμό – ακόμη και σε καιρό λιτότητας και κρίσης.

Ο ρόλος μας στον τομέα το πολιτισμού είναι οριοθετημένος και συγκεκριμένος. Στηρίζουμε τα ευρωπαϊκά κράτη και λειτουργούμε συμπληρωματικά ως προς τις εθνικές πολιτικές. Στηρίζουμε τη συνεργασία και την ανταλλαγή – έτσι ώστε να μαθαίνουμε όλοι από τα καλά παραδείγματα αλλά και από λανθασμένες πρακτικές. Παρεμβαίνουμε εκεί όπου η δράση μας έχει προστιθέμενη αξία και βοηθά στην αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων.

Και αυτό γιατί πιστεύουμε ότι ο πολιτισμός δεν αποτελεί κόστος ή πολυτέλεια αλλά στρατηγική επένδυση για την Ευρώπη.

Ενάμιση χρόνο πριν, όταν παρουσίασα την ευρωπαϊκή στρατηγική για την προώθηση του πολιτιστικού και του δημιουργικού τομέα, είχα υπογραμμίσει ότι ο πολιτισμός διαθέτει τεράστιο δυναμικό για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Γι’ αυτόν τον λόγο, παρόλο που ο συνολικός προϋπολογισμός της Ε.Ε. για την επόμενη επταετία μειώθηκε για πρώτη φορά στα χρονικά, το κονδύλιο για το νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τον πολιτιστικό και τον δημιουργικό τομέα, δηλαδή το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη», αυξήθηκε κατά 9%.

Ο θετικός αντίκτυπος του πολιτισμού στην οικονομία και την απασχόληση, καθώς και στην κοινωνική ένταξη και την ευημερία που προκύπτει από αυτήν, με κάνει να υποστηρίζω σταθερά τις πολιτικές που προωθούν τη δημιουργικότητα στην Ευρώπη. Εννοώ τις πολιτικές που συμβάλλουν στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που ευνοεί την ανάπτυξη δημιουργικών ικανοτήτων και την πολιτιστική πολυμορφία και προωθεί την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.

Πιστεύω ότι σήμερα θα πρέπει να επικεντρωθούμε σε ένα πράγμα: ποια πρακτικά μέτρα μπορούμε να πάρουμε για να εξασφαλιστεί βιώσιμη χρηματοδότηση της δημιουργικότητας και να καλλιεργηθεί ένα ρυθμιστικό και πολιτικό περιβάλλον όπου θα αναπτυχθούν ο πολιτιστικός και ο δημιουργικός τομέας;

Επιτρέψτε μου να σας αναφέρω μερικές σκέψεις σχετικά με αυτά που θεωρώ «πρακτικά βήματα» προς την επίτευξη των εν λόγω στόχων και αυτά που κάνουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση προς αυτή την κατεύθυνση.

Πρώτον, μια καλή αφετηρία είναι να χτίσουμε το πεδίο των γνώσεών μας. Χρειαζόμαστε σαφείς αποδείξεις αν θέλουμε να υποστηρίξουμε ότι η επένδυση στη δημιουργικότητα αποδίδει. Χρειαζόμαστε αξιολόγηση και μεθόδους μέτρησης που καταγράφουν το φάσμα των θετικών επιπτώσεων τις οποίες έχουν ο πολιτισμός και οι τέχνες στην τοπική οικονομία και στην κοινωνία αλλά και σε άλλους τομείς της οικονομίας αυτό που ονομάζουμε 'δευτερογενείς συνέπειες'. Το προηγούμενο φθινόπωρο ξεκινήσαμε στο Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ένα μακροπρόθεσμο ερευνητικό πρόγραμμα με αυτόν ακριβώς τον στόχο.

Δεύτερον, πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι όλες οι πτυχές του επιχειρησιακού περιβάλλοντος υποστηρίζουν την πολιτιστική επιχειρηματικότητα. Σε μια πρόσφατη έρευνα που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώθηκε ότι οι πολιτιστικές και οι δημιουργικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις συχνά δεν διαθέτουν επιχειρηματικές και διοικητικές ικανότητες. Για παράδειγμα, το 60 % των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι δεν έχουν επιχειρηματικό σχέδιο.

Τα νέα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 προσφέρουν ευκαιρίες προς αυτή την κατεύθυνση. Το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» (το εξειδικευμένο πρόγραμμα για τον πολιτιστικό και τον δημιουργικό τομέα), το Erasmus+ (το πρόγραμμα για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση) και το COSME (το πρόγραμμα στήριξης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων), παρουσιάζουν στοχοθετημένα μέτρα στήριξης για τη βελτίωση των επιχειρηματικών δεξιοτήτων των δημιουργικών επαγγελματιών: το Erasmus για τους νεαρούς επιχειρηματίες· συμμαχίες δεξιοτήτων μεταξύ ιδρυμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και επιχειρήσεων που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη των σωστών δεξιοτήτων για την αγορά εργασίας· προγράμματα κατάρτισης· και άλλες μορφές στήριξης της καινοτομίας όπως οι συνεργατικοί όμιλοι δημιουργικών μικρομεσαίεων επιχειρήσεων ('creative clusters').

Τρίτον, πρέπει να ενισχύσουμε την ικανότητα των πολιτιστικών και δημιουργικών επιχειρήσεων και των ανθρώπων του πολιτισμού να αποκτήσουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση μέσα από εργαλεία που ανταποκρίνονται στις ειδικές ανάγκες.

Αναγνωρίζω ότι αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο και ευαίσθητο σημείο. Η χρηματοδότηση του πολιτιστικού και του δημιουργικού τομέα αποτελεί πρόκληση, καθώς απαιτεί ανάλογα προσαρμοσμένη χρηματοδότηση από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές. Είδαμε κάποια ενδιαφέροντα παραδείγματα και πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του συνεδρίου αλλά πολλά είναι αυτά που πρέπει ακόμη να γίνουν.

Αναφέρθηκε χθες η συζήτηση στο νέο μηχανισμό εγγυοδοσίας για τον πολιτιστικό και τον δημιουργικό τομέα, ο οποίος θα τεθεί σε λειτουργία το 2016 μέσα από το πρόγραμμα ΄Δημιουργική Ευρώπη' και θα συμπληρώσει την παραδοσιακή μας στήριξη μέσω επιδοτήσεων. Στόχος μας είναι να παρέχουμε εγγυήσεις για τους πολιτιστικούς και δημιουργικούς φορείς, ώστε να έχουν πρόσβαση σε τραπεζικές πιστώσεις.

Από μια πρόσφατη μελέτη που πραγματοποιήσαμε διαπιστώσαμε ότι οι δημιουργικές επιχειρήσεις χάνουν δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια. Ο μηχανισμός αυτός θα προσελκύσει συγχρηματοδότηση από δημόσιες ή ιδιωτικές πηγές και θα χρησιμοποιήσει την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ως μοχλό. Με τα 121 εκατ. ευρώ που θα διατεθούν στον εν λόγω μηχανισμό, ελπίζουμε ότι θα δημιουργηθούν 5 φορές περισσότερα κονδύλια για τον τομέα. Επίσης, θέλουμε να βοηθήσουμε τις τράπεζες να αποκτήσουν την εμπειρία που χρειάζονται για να αναλύσουν ορθά τους ειδικούς κινδύνους και τις ευκαιρίες που συνδέονται με τον τομέα αυτόν. Ελπίζω ότι τράπεζες από την Ελλάδα θα συμμετάσχουν σε αυτή την πρωτοβουλία.

Τέταρτον, ένας τομέας που δεν πρέπει να αμελήσουμε είναι η διεθνοποίηση και οι 'πολιτιστικές εξαγωγές'. Πολύ συχνά οι μικρές δημιουργικές επιχειρήσεις μας είναι αποκλεισμένες στις τοπικές ή στις εθνικές αγορές και δεν καταφέρνουν να στραφούν σε μια ενιαία ευρωπαϊκή πολιτιστική αγορά, και ακόμη λιγότερο να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες της παγκοσμιοποίησης. Τον περασμένο μήνα, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη υπέβαλε έκθεση σχετικά με την ορθή πρακτική για επιτυχείς στρατηγικές διεθνοποίησης και μέτρα στήριξης των εξαγωγών στα διάφορα κράτη μέλη. Καλώ τις δημόσιες αρχές να εξετάσουν την έκθεση αυτή και να αντλήσουν θετικά παραδείγματα.

Τέλος, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι οι επαγγελματίες του πολιτιστικού και του δημιουργικού τομέα, καθώς και οι ίδιοι οι καλλιτέχνες, είναι οι πιο σημαντικοί σύνδεσμοι στην αλυσίδα της δημιουργικότητας. Εκείνοι βρίσκονται πίσω από τις κινηματογραφικές ταινίες, τη μουσική, τα βιβλία, τα θεατρικά έργα, τις όπερες και κάθε είδους πολιτιστικό περιεχόμενο που απολαμβάνουμε στην καθημερινή μας ζωή. Είναι αυτοί που δίνουν το περιεχόμενο στις ταμπλέτες μας, στις τηλεοράσεις και τα έξυπνα τηλέφωνά μας και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ψηφιακή οικονομία, και στην οικονομία γενικά. Θα πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι προστατεύονται τα δικαιώματά τους, ότι η επένδυσή τους είναι βιώσιμη και ότι εφοδιάζονται με τις σωστές δεξιότητες για την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων για την αξιοποίηση των ψηφιακών ευκαιριών.

Φίλες και φίλοι,

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η στήριξη του πολιτιστικού και του δημιουργικού τομέα πρέπει να έχει στρατηγικό χαρακτήρα. Έχω ζητήσει από τα κράτη μέλη να εξετάσουν το θέμα αυτό με τέτοιο πνεύμα τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Η στήριξη του πολιτισμού πρέπει να σχεδιαστεί ως μέρος ολοκληρωμένων στρατηγικών για την περιφερειακή ανάπτυξη. Τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ υπάρχουν για να στηρίζουν τέτοιες έξυπνες επενδύσεις. Δεν θα πρέπει να χάνουμε αυτές τις ευκαιρίες.

Η επιτυχία μας στην αξιοποίηση του πολιτιστικού και δημιουργικού μας πλούτου εξαρτάται από την ικανότητά μας να σχεδιάζουμε πολιτικές που κοιτούν προς το μέλλον και βιώσιμους μηχανισμούς χρηματοδότησης. Η επιτυχία μας καθορίζεται επίσης από την ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε τις κοινές προκλήσεις όπως η ψηφιοποίηση και η παγκοσμιοποίηση.

Ο εμπνευστής της ευρωπαϊκής ιδέας ο Γάλλος πολιτικός Jean Monnet είχε πει χαρακτηριστικά: 'Εάν άρχιζα από την αρχή, θα άρχιζα από τον πολιτισμό'.

Πράγματι, σήμερα περισσότερο από ποτέ ο πολιτισμός μπορεί - και πρέπει - να ανατροφοδοτήσει το ευρωπαϊκό όραμα. Οφείλουμε να επενδύσουμε στον πολιτισμό και τους ανθρώπους του. Γιατί αυτό αποτελεί επένδυση στην Ευρώπη στην οποία πιστεύουμε.

Σας ευχαριστώ.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website