Navigation path

Left navigation

Additional tools

José Manuel Durão Barroso Voorzitter van de Europese Commissie State of the Union 2012 Plenaire vergadering van het Europees Parlement/Straatsburg

European Commission - SPEECH/12/596   12/09/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO GA

EUROPESE COMMISSIE

José Manuel Durão Barroso

Voorzitter van de Europese Commissie

State of the Union 2012

Plenaire vergadering van het Europees Parlement/Straatsburg

12 september 2012

Voorzitter,

Geachte leden,

1. Analyse van de situatie

Het is een eer om hier vandaag voor u te staan en deze derde State of the Union-toespraak te houden.

Op een moment waarop de crisis de Europese Unie nog steeds in zijn greep heeft.

Een financiële en economische crisis. Een sociale crisis. Maar ook een politieke crisis, een vertrouwenscrisis.

De werkelijke oorzaken van de crisis zijn:

  • onverantwoordelijke praktijken in de financiële sector;

  • een onhoudbare overheidsschuld, en ook

  • een gebrek aan concurrentievermogen in sommige lidstaten.

Daarnaast kampt de euro met zijn eigen structurele problemen. De architectuur van de euro is onvoldoende gebleken. Er zijn onevenwichtigheden ontstaan.

Hierin wordt thans verbetering gebracht. Maar het is een pijnlijke, moeizame operatie. De burgers zijn gefrustreerd. Zij zijn bezorgd. Zij vrezen dat hun manier van leven wordt bedreigd.

Het gevoel dat de lidstaten eerlijk en billijk worden behandeld, kalft af. En hoe kan er sprake zijn van gelijkwaardigheid tussen de Europese burgers als niet alle lidstaten even billijk worden behandeld?

In de afgelopen vier jaar hebben we veel moedige beslissingen genomen om deze systeemcrisis aan te pakken. Maar ondanks al deze inspanningen hebben onze maatregelen de burgers, de markten en onze internationale partners nog niet kunnen overtuigen.

Waarom? Omdat wij keer op keer verzuimd hebben de twijfels een halt toe te roepen. Twijfels over de vraag of sommige landen werkelijk kunnen hervormen en hun concurrentievermogen kunnen herstellen. Twijfels over de vraag of andere landen werkelijk bereid zijn elkaar te steunen zodat de euro en het Europese project onomkeerbaar zijn.

Reeds al te vaak hebben we een neerwaartse spiraal meegemaakt. Eerst worden op Europese topbijeenkomsten zeer belangrijke besluiten voor onze toekomst genomen. Maar dan, de volgende dag, zien we dat deze besluiten worden ondermijnd door dezelfde personen die ze genomen hebben, met het argument dat ze te ver gaan, of dat ze niet ver genoeg gaan. En dan krijgen we een geloofwaardigheidsprobleem. Een vertrouwensprobleem.

Het is onaanvaardbaar om deze Europese bijeenkomsten voor te stellen als bokswedstrijden, en te beweren dat we gewonnen hebben door onze tegenstander knock-out te slaan. We kunnen niet tot dezelfde Unie behoren en tegelijkertijd doen alsof dat niet zo is. We kunnen niet negen goede besluiten op losse schroeven zetten door één actie of verklaring die twijfels oproept over alles wat we bereikt hebben.

Dit, geachte leden, is de kern van de politieke vertrouwenscrisis in Europa. Indien de Europese politieke actoren zich niet aan de regels en de door henzelf genomen besluiten houden, hoe kunnen zij anderen er dan van overtuigen dat zij vastbesloten zijn deze crisis samen op te lossen?

Voorzitter,

Geachte leden,

2. De uitdaging – Een nieuwe koers voor Europa

Een vertrouwenscrisis is een politieke crisis. Het goede nieuws is dat er in een democratie geen enkel politiek probleem bestaat waarvoor geen politieke oplossing kan worden gevonden.

Daarom wil ik hier vandaag met u de fundamentele politieke vraagstukken bespreken – waar staan wij nu, en hoe moeten wij verder. Ik wil het daarbij vooral hebben over de politieke richting en de visie die onze beleidsbesluiten vorm zal geven.

Ik zal deze afzonderlijke besluiten uiteraard niet allemaal opsommen. U ontvangt thans de brief die ik aan de Voorzitter van het Europees Parlement heb toegezonden, en waarin de onmiddellijke prioriteiten van de Commissie zijn aangegeven. Wij zullen deze met u bespreken voordat het werkprogramma van de Commissie later in het najaar wordt aangenomen.

Dit is vandaag mijn boodschap aan u: Europa heeft een nieuwe koers nodig. En die nieuwe koers kan niet gebaseerd zijn op oude ideeën. Europa heeft behoefte aan een nieuwe mentaliteit.

Wanneer we het over de crisis hebben, en we hebben het allemaal over de crisis, hebben we daaruit dan werkelijk alle consequenties getrokken voor ons handelen? Wanneer we over globalisering spreken, en we spreken dikwijls over globalisering, hebben we dan werkelijk de gevolgen daarvan voor de rol van al onze lidstaten onderzocht?

Een nieuwe koers voor Europa moet ermee beginnen dat werkelijk alle consequenties worden getrokken uit de problemen waarmee wij kampen en die onze wereld fundamenteel veranderen.

Wij moeten om te beginnen ophouden de vraagstukken van de toekomst op te lossen met de instrumenten uit het verleden.

Sinds het begin van de crisis hebben we keer op keer gezien dat onderling verbonden wereldmarkten sneller functioneren en daardoor machtiger zijn dan gefragmenteerde nationale politieke systemen. Dit ondermijnt het vertrouwen van de burgers in de politieke besluitvorming, en vormt een voedingsbodem voor populisme en extremisme in Europa en elders.

De realiteit is dat de lidstaten van Europa in een onderling verbonden wereld individueel niet meer in staat zijn de loop der gebeurtenissen daadwerkelijk te bepalen. Tegelijkertijd hebben zij hun Unie – onze Unie – nog niet de nodige instrumenten gegeven om de nieuwe realiteit het hoofd te bieden. Wij bevinden ons in een beslissende overgangsfase. Een fase waarin besluiten en leiderschap noodzakelijk zijn.

Ja, globalisering vereist meer Europese eenheid.

Meer eenheid vereist meer integratie.

Meer integratie vereist meer democratie, Europese democratie.

In Europa betekent dit eerst en vooral dat we aanvaarden dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten.

Het betekent dat wij erkennen dat onze Europese belangen gemeenschappelijke belangen zijn.

Het betekent dat wij aanvaarden dat wij door het lot verbonden zijn.

En het betekent dat wij een beroep doen op een werkelijk gevoel van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid en solidariteit.

Want wanneer je op een boot midden in een storm zit, is absolute loyaliteit het minimum dat je van je medebemanningsleden mag verwachten.

Dit is de enige manier om de veranderingen bij te houden. Het is de enige manier om de omvang en de organisatorische doeltreffendheid van een wereldspeler te kunnen bereiken. Het is de enige manier om, in een veranderende wereld, onze waarden – want daar gaat het hier ook om - te behouden.

In de 20e eeuw kon een land met slechts 10 of 15 miljoen inwoners een wereldmacht worden. In de 21e eeuw dreigen zelfs de grootste Europese landen het af te leggen tegen giganten als de VS of China.

De geschiedenis verloopt steeds sneller. Het kostte Engeland 155 jaar om zijn BBP per inwoner te verdubbelen. De VS kostte het 50 jaar voor de VS, en China nog maar 15 jaar. Maar de economische verandering die zich in sommige van onze nieuwe lidstaten voltrekt, is niet minder indrukwekkend.

Europa heeft alle troeven in handen, in feite zelfs veel meer troeven dan vroegere generaties die voor soortgelijke of zelfs grotere uitdagingen stonden.

Maar wij moeten deze troeven dan ook gebruiken en allemaal tegelijk inzetten.

Het is nu tijd om ambities, besluiten en activiteiten op elkaar af te stemmen.

Het is nu tijd om geen genoegen meer te nemen met ad-hoc-oplossingen en halve maatregelen.

Het is nu tijd om lering te trekken uit de geschiedenis en een betere toekomst voor ons Europa te scheppen.

Voorzitter,

Geachte leden,

3. Reactie op de situatie – Het “beslissende pact voor Europa”

Wat ik verlang en u vandaag voorstel, is een beslissend pact voor Europa.

Een beslissend pact waardoor onze waarden, onze vrijheid en onze welvaart bijdragen tot de toekomst van een gemondialiseerde wereld. Een pact dat zowel rekening houdt met de noodzaak om onze sociale markteconomieën te behouden als met de noodzaak deze te hervormen. Een pact dat de EMU zal stabiliseren, duurzame groei zal doen toenemen en het concurrentievermogen zal herstellen. Een pact dat zal zorgen voor een vertrouwenscontract tussen onze landen, tussen de lidstaten en de Europese instellingen, tussen sociale partners en tussen de burgers en de Europese Unie.

Het beslissende pact voor Europa houdt het volgende in:

Wij mogen geen twijfel laten bestaan over de integriteit van de Unie of de onomkeerbaarheid van de euro. De meer kwetsbare landen mogen geen twijfel laten bestaan over hun bereidheid tot hervormingen. Over hun verantwoordelijkheidsgevoel. Maar de sterkere landen mogen geen twijfel laten bestaan over hun bereidheid één front te vormen. Over hun solidariteitszin. Niemand van ons mag er twijfel over laten bestaan dat wij vastbesloten zijn om hervormingen door te voeren. OM SAMEN TE HERVORMEN.

De opvatting dat wij kunnen groeien zonder hervormingen of dat wij op eigen kracht succesvol kunnen zijn, is zonder meer een misvatting. Wij moeten erkennen dat wij in hetzelfde schuitje zitten en er samen uit moet komen.

Dit beslissende pact vraagt de voltooiing van een hechte economische unie, gebaseerd op een politieke unie.

a) Economische unie:

Laat ik beginnen met de Europese economie.

Ten eerste hebben wij groei nodig. Duurzame groei.

Groei is van levensbelang voor ons Europese sociale-marktmodel: groei schept werkgelegenheid en ondersteunt onze levensstandaard. Wij kunnen echter alleen blijven groeien wanneer wij concurrerender zijn.

Op nationaal niveau betekent dit dat structurele hervormingen moeten worden doorgevoerd die al decennia zijn uitgesteld. Het openbaar bestuur moet worden gemoderniseerd. Overbodige uitgaven moeten worden teruggedrongen. Gevestigde belangen en privileges moeten worden aangepakt. De arbeidsmarkt moet worden hervormd om tot een goede balans te komen tussen zekerheid en flexibiliteit. En de houdbaarheid van sociale stelsels moet worden gewaarborgd.

Op Europees niveau moeten wij doortastender zijn bij het wegnemen van belemmeringen, of deze nu van fysieke, economische of digitale aard zijn.

Wij moeten de eengemaakte markt voltooien.

Wij moeten onze energieafhankelijkheid verminderen en het potentieel aan duurzame energie aanboren.

Het bevorderen van het concurrentievermogen in sectoren als energie, vervoer of telecom, zou kunnen zorgen voor nieuwe concurrentie, meer innovatie en lagere prijzen voor consumenten en ondernemingen.

De Commissie zal binnenkort komen met een Single Market Act II. Om de eengemaakte markt te laten bloeien, zal de Commissie krachtig en onverzettelijk de hand houden aan de regels op het gebied van mededinging en handel. Laat ik duidelijk zijn: ik ben er zeker van dat wanneer het aan de lidstaten wordt overgelaten, deze de druk van grote ondernemingen of sterke externe krachten niet zullen kunnen weerstaan.

Wij moeten een Europese arbeidsmarkt scheppen en het voor mensen net zo gemakkelijk maken om in een ander land te werken als in eigen land het geval is.

Wij moeten onderzoek doen naar groene groei en onze hulpbronnen efficiënter gebruiken.

Wij moeten veel ambitieuzer zijn op het gebied van onderwijs, onderzoek, innovatie en wetenschap.

Europa is nummer één van de wereld in cruciale sectoren als de luchtvaart, de automobielindustrie, de farmacie en technologie, met mondiale marktaandelen van meer dan een derde. De afgelopen tien jaar is de industriële productiviteit toegenomen met 35%, ondanks de vertraging van de economie. Op dit moment is de industriesector goed voor zo’n 74 miljoen banen. Jaarlijks scheppen startende ondernemingen in de EU meer dan 4 miljoen banen. Wij moeten daarop voortbouwen door in ons nieuwe industriebeleid te investeren en een bedrijfsklimaat tot stand te brengen dat ondernemerschap aanmoedigt en kleine ondernemingen steunt.

Dit houdt in dat het belastingklimaat voor ondernemingen moet worden vereenvoudigd en voor investeerders aantrekkelijker moet worden gemaakt. Een betere belastingcoördinatie zou alle lidstaten ten goede komen.

Wij hebben ook een proactief handelsbeleid nodig, dat nieuwe markten ontsluit.

Dáárin moet het potentieel van de Europese economie worden gezocht. Dát is de goudmijn die nog volledig moet worden ontgonnen. De volledige uitvoering van het groeipact waarover tijdens de Europese Raad in juni overeenstemming is bereikt, kan ons een heel eind op weg helpen.

En wij zouden verder kunnen gaan, met een realistische, maar ambitieuze EU-begroting die in het teken staat van investeringen, groei en hervorming. Laat het duidelijk zijn: de Europese begroting is het instrument bij uitstek voor het investeren in Europa en voor groei in Europa. De Commissie en dit Parlement – en in feite alle pro-Europese krachten, want de meeste lidstaten steunen ons voorstel – moeten nu één blok vormen ter ondersteuning van een solide meerjarig financieel kader voor de periode tot 2020. De lasten voor de lidstaten zullen gering zijn, zeker met het door ons voorgestelde nieuwe stelsel van eigen middelen. Maar een goed meerjarig financieel kader zou een enorme stimulans zijn voor hun economieën, hun regio’s, hun onderzoekers, hun studenten, hun jongeren die een baan zoeken en hun kmo’s.

Het is een begroting voor groei en economische, sociale en territoriale samenhang tussen en binnen de lidstaten.

Het is een begroting die de eengemaakte markt zal helpen voltooien door via de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen de leemtes in onze energie-, vervoers- en telecominfrastructuur te vullen.

Het is een begroting voor een moderne, op groei gerichte landbouw die voedselzekerheid kan combineren met duurzame plattelandsontwikkeling.

Het is een begroting die door middel van Horizon 2020 een onderzoeksintensief en innovatief Europa zal bevorderen. Want onderzoek heeft deze Europese schaal nodig.

De geloofwaardigheid van veel van onze lidstaten zal hierdoor echt op de proef worden gesteld. Ik wil zien of die lidstaten die steeds praten over investering en groei, nu ook een begroting zullen steunen die groei op Europees niveau beoogt.

De begroting is ook het instrument om investering te ondersteunen in onze groei-agenda, Europa 2020, die we nu meer dan ooit nodig hebben.

Europa 2020 is dé manier om de Europese sociale markteconomie te moderniseren en te behouden.

Geachte leden,

Onze agenda voor structurele hervormingen vergt grote aanpassingen. Deze hervormingen hebben alleen kans van slagen als zij billijk en rechtvaardig zijn. Ongelijkheid is immers niet houdbaar.

In sommige delen van Europa is sprake van een echte sociale noodtoestand.

De armoede neemt er toe en de werkloosheid loopt er sterk op, met name onder onze jongeren.

Daarom moeten wij de sociale cohesie versterken. Het is een kenmerk dat de Europese maatschappij onderscheidt van alternatieve modellen.

Sommigen beweren dat het Europese sociale model als gevolg van deze crisis dood is. Ik ben het daar niet mee eens.

We moeten onze economieën inderdaad hervormen en onze socialezekerheidsstelsels moderniseren. Maar een effectief socialezekerheidsstelsel dat diegenen ondersteunt die hulp behoeven, vormt geen belemmering voor welvaart. Het is daarvan juist een onmisbaar onderdeel. Het zijn immers de Europese landen met de meest effectieve socialezekerheidsstelsels en met de meest ontwikkelde sociale partnerschappen die tot de meest succesvolle en concurrerende economieën ter wereld behoren.

Billijkheid en rechtvaardigheid betekent dat onze jongeren een kans krijgen. Wij doen al veel. En voor het einde van het jaar zal de Commissie met een Youth-pakket komen dat een jongerengarantieregeling en een kwaliteitskader in het leven roept ter bevordering van beroepsopleidingen.

Billijkheid en rechtvaardigheid betekent dat belastingstelsels beter en eerlijker worden.

Zonder belastingfraude en belastingontduiking zouden in heel Europa miljarden extra in de schatkist van de overheid kunnen vloeien.

Daarom zal de Commissie zich er sterk voor maken dat overeenstemming wordt bereikt over een herziening van de richtlijn spaarbelasting en over mandaten om met derde landen over strengere belastingovereenkomsten te onderhandelen. Dergelijke overeenkomsten zouden een belangrijke bron van legitieme belastinginkomsten vormen.

En de Commissie zal blijven strijden voor een eerlijke en ambitieuze belasting op financiële transacties die waarborgt dat de belastingbetalers profijt hebben van de financiële sector en niet alleen de financiële sector profijt van de belastingbetalers heeft. Nu duidelijk is dat overeenstemming hierover alleen kan worden bereikt door middel van meer samenwerking, zal de Commissie al het mogelijke doen om op dit gebied snel en effectief vooruitgang te boeken met de lidstaten die daartoe bereid zijn. Dit gaat immers om billijkheid. En billijkheid is een essentiële voorwaarde willen de noodzakelijke economische hervormingen maatschappelijk en politiek aanvaardbaar zijn. En billijkheid is eerst en vooral een kwestie van rechtvaardigheid, sociale rechtvaardigheid.

Voorzitter,

Geachte leden,

Met het oog op de crisis zijn er belangrijke beslissingen genomen. In de hele Europese Unie worden hervormings- en consolidatiemaatregelen uitgevoerd. Er worden gezamenlijke financiële vangnetten opgezet en de Europese instellingen laten er geen twijfel over bestaan dat zij de euro hoe dan ook beschermen.

De Commissie is zich er terdege van bewust dat in de lidstaten die de meest ingrijpende hervormingen doorvoeren, de bevolking het zwaar heeft en voor moeilijke – en soms uiterst pijnlijke – aanpassingen staat. Maar deze hervormingen zijn absoluut noodzakelijk voor een betere toekomst. Zij hadden al veel eerder moeten plaatsvinden. Een terugkeer naar de status quo ante is eenvoudig uitgesloten.

De Commissie blijft al het mogelijke doen om deze lidstaten te ondersteunen en te helpen bij het stimuleren van groei en werkgelegenheid, bijvoorbeeld door de structuurfondsen te herprogrammeren.

Ik zou graag iets over Griekenland willen zeggen. Ik denk echt dat we dit najaar een keerpunt kunnen bereiken. Als Griekenland er geen enkele twijfel over laat bestaan dat het wil hervormen en als alle andere landen er geen twijfel over laten bestaan dat zij vastbesloten zijn om Griekenland in de eurozone te houden, dan moet het lukken.

Ik ben van mening dat als Griekenland zijn verplichtingen nakomt, het als lid van de Europese familie deel moet blijven uitmaken van de eurozone.

Zorgen voor stabiliteit in de eurozone is op dit moment onze belangrijkste opgave. Dit is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de lidstaten en de instellingen van de EU. De Europese Centrale Bank mag beslist geen regeringen financieren. De Commissie is echter van mening dat het wel onder het mandaat van de ECB valt om de nodige maatregelen te nemen als de kanalen voor het monetair beleid niet goed werken, bijvoorbeeld op de secundaire markten voor staatsschuld. De ECB heeft namelijk niet alleen het recht, maar ook de plicht om de integriteit van het monetair beleid te herstellen. Het is uiteraard aan de ECB om als onafhankelijke instelling te bepalen welke maatregelen zij neemt en onder welke voorwaarden. Maar alle actoren, en dan bedoel ik ook echte alle actoren, dienen de onafhankelijkheid van de ECB te respecteren.

Geachte leden,

Ik heb gesproken over de economische beleidsmaatregelen die we dringend moeten uitvoeren. Die zijn onontkoombaar, maar niet genoeg. We moeten verder gaan.

We moeten de economische en monetaire unie voltooien. We moeten een bankenunie en een begrotingsunie tot stand brengen, met de bijbehorende institutionele en politieke mechanismen.

Vandaag komt de Commissie met wetgevingsvoorstellen voor een gemeenschappelijk Europees toezichtsmechanisme als opstap naar een bankenunie.

De crisis heeft duidelijk gemaakt dat banken transnationaal zijn geworden, terwijl de regels en het toezicht nationaal zijn gebleven. En toen het fout liep, kreeg de belastingbetaler de rekening gepresenteerd.

De afgelopen vier jaar heeft de EU de spelregels voor banken grondig herzien en liep zij wereldwijd voorop bij de uitvoering van de afspraken die in G-20-verband zijn gemaakt. Maar coördinatie alleen volstaat niet meer – we moeten toe naar gemeenschappelijke toezichtsbesluiten, met name binnen de eurozone.

Met het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme dat vandaag wordt voorgesteld, wordt de organisatie van het toezicht versterkt. In dit verband is een centrale rol weggelegd voor de Europese Centrale Bank en wordt een en ander goed gecoördineerd met de Europese Bankautoriteit. Dit zal het vertrouwen in het toezicht op de banken in de eurozone herstellen.

Het nieuwe toezicht geldt voor alle banken in de eurozone. Alle instellingen moeten onder de loep kunnen worden genomen, omdat systeemrisico's zich overal kunnen voordoen, en niet alleen in systeemrelevante banken. Het spreekt voor zich dat de nationale toezichthouders daar volledig bij worden betrokken.

Het pakket omvat twee bij elkaar horende wetteksten: een voor de ECB en een voor de EBA. Het is duidelijk dat het Parlement zowel bij de goedkeuring van dit nieuwe mechanisme als bij het democratisch toezicht nadien een cruciale rol zal spelen.

Het gaat om een belangrijke eerste stap op weg naar de bankenunie die ik u in juni heb voorgesteld. Het aanstellen van een Europese toezichthouder heeft nu de hoogste prioriteit, omdat alleen dán de bankencrisis, of het nu gaat om de afwikkeling van banken of om depositogaranties, beter kan worden aangepakt.

Tegelijkertijd zal de Commissie zich blijven inzetten voor de hervorming van het bankwezen om ervoor te zorgen dat het bankwezen doet wat het moet doen: de reële economie op verantwoorde wijze financieren. Dat betekent dat het mkb en andere ondernemingen gemakkelijker aan langetermijnfinanciering kunnen komen. Om te voorkomen dat er opnieuw wordt geknoeid met de interbancaire rentetarieven – met alle gevolgen van dien voor bedrijven en hypotheekhouders – zijn regels inzake referentie-indexen nodig. Er moet dus wetgeving komen die ervoor zorgt dat banken hun cliënten en elkaar billijk behandelen en er moet een andere visie worden ontwikkeld op de structuur van bankactiviteiten om inherente risico's te elimineren.

Hierbij is telkens een belangrijke rol weggelegd voor het Parlement. De Commissie zal op dit gebied nauw met u samenwerken.

Maar een hechtere economische unie vereist een tweede element, namelijk de stap in de richting van een begrotingsunie.

Het is duidelijk waarom: de economische besluiten van de ene lidstaat hebben gevolgen voor de andere lidstaten. En dus zullen we het economisch beleid strakker moeten coördineren.

Het enige middel om onevenwichtigheden te voorkomen is een krachtiger en bindender kader voor de nationale besluitvorming inzake belangrijk economisch beleid. Hoewel er op dit gebied al veel is gedaan, bijvoorbeeld door middel van het six-pack en de landenspecifieke aanbevelingen, zijn beslist verdere stappen geboden om specifieke voorwaarden te paren aan gerichte prikkels en de economische en monetaire unie werkelijk houdbaar te maken.

Voor blijvende resultaten moeten we op EU-niveau volwaardige economische governance koppelen aan een echte, geloofwaardige budgettaire capaciteit.

Daar hoeven we geen instellingen voor te splitsen of nieuwe instellingen voor in het leven te roepen. Integendeel: de bestaande instellingen kunnen dit snel en doeltreffend aanpakken. De Europese Commissie treedt daarbij op als onafhankelijke Europese autoriteit, onder toezicht van het Europees Parlement als parlementaire vertegenwoordiging op Europees niveau.

In een dergelijk kader kunnen mettertijd stappen worden gezet in de richting van echt gemeenschappelijke uitgifte en aflossing van schuldpapier.

Kortom, de sleutel tot succes is de combinatie van economische hervorming en een echte economisch en monetaire unie.

De Commissie zal nog dit najaar een blauwdruk presenteren voor een hechtere economische en monetaire unie.

Deze blauwdruk zal aan het Parlement worden voorgelegd. Het gaat namelijk om zaken die met en door de volksvertegenwoordigers moeten worden besproken.

Tegelijkertijd zal dit plan als basis dienen voor het debat op de bijeenkomst van de Europese Raad in december, ter voorbereiding waarvan de voorzitter van de Europese Raad, ikzelf en de voorzitters van de Europese Centrale Bank en de Eurogroep op verzoek een verslag zullen opstellen.

In onze blauwdruk zullen we de nodige instrumenten definiëren en schetsen hoe daaraan met wetgeving invulling kan worden gegeven, of het nu gaat om beleidscoördinatie, budgettaire capaciteit of schuldaflossing. Daarin zal ook worden aangegeven op welke punten er wijzigingen in het Verdrag nodig zijn, zoals in het geval van gezamenlijk en individueel gegarandeerde staatsschuld. Het wordt een blauwdruk voor wat we de komende weken en maanden, maar ook in de jaren nadien, tot stand moeten brengen.

Voorzitter,

Geachte leden,

b) Politieke unie

Uiteindelijk worden de houdbaarheid en de geloofwaardigheid van de economische en monetaire unie bepaald door de instellingen en het politieke concept waarop zij is gebaseerd.

Daarom kan de economische en monetaire unie niet los worden gezien van de kwestie van een politieke unie en de Europese democratie die daaraan ten grondslag moet liggen.

Als we van de economische en monetaire unie een succes willen maken, moeten we ambitie paren aan een goede timing. We moeten nu concrete stappen zetten, met een politieke unie als einddoel.

Ik zou graag zien dat zich een Europese publieke ruimte ontwikkelt, waar Europese aangelegenheden worden besproken vanuit een Europees gezichtspunt. We kunnen niet alleen nationale oplossingen blijven aandragen voor Europese problemen.

Dit debat moet worden gevoerd in onze samenlevingen, door onze burgers. Vandaag wil ik echter ook een beroep doen op Europese denkers, op ontwikkelde mannen en vrouwen, om deel te nemen aan dit debat over de toekomst van Europa. En ik doe een beroep op u. Dit is het huis van de Europese democratie. We moeten de rol van het Europees Parlement op het Europese niveau versterken.

En we moeten zorgen voor echte complementariteit en samenwerking tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen.

Dat kan alleen door ook de Europese politieke partijen te versterken. Vaak is er eigenlijk sprake van een scheiding tussen de politieke partijen in de lidstaten en de Europese politieke partijen hier in Straatsburg. We moeten erkennen dat het politieke debat al te vaak alleen tussen de nationale partijen lijkt te worden gevoerd. Zelfs bij de verkiezingen voor het Europees Parlement staan niet de namen van de Europese politieke partijen op het stembiljet en wordt een nationaal debat gevoerd tussen nationale politieke partijen. Daarom moet er een sterker statuut komen voor de Europese politieke partijen. Ik ben blij u te kunnen meedelen dat de Commissie vandaag een voorstel hierover heeft goedgekeurd.

Het zou een belangrijke verrijking van het pan-Europese politieke debat betekenen als de Europese politieke partijen al bij de Europese verkiezingen van 2014 een kandidaat zouden presenteren voor de functie van Commissievoorzitter. Hiervoor hoeft het Verdrag niet te worden gewijzigd. Dan wordt definitief duidelijk gemaakt dat er bij deze verkiezingen echt iets te kiezen valt. Ik roep de politieke partijen op om deze stap te zetten en zo deze Europese verkiezingen nog Europeser te maken.

Voorzitter,

Geachte leden,

In een echte politieke Europese Unie moeten we het Europese optreden richten op de zaken die er echt toe doen en die op Europees niveau moeten worden aangepakt. Niet alles kan tegelijkertijd als prioriteit worden bestempeld. Hier past wellicht ook enige zelfkritiek.

Als we integratie serieus nemen, moeten we met een frisse blik kijken op welk niveau er moet worden opgetreden. Subsidiariteit is een democratisch basisbegrip dat daadwerkelijk moet worden toegepast.

In een politieke unie moeten we ook de fundamenten versterken waarop onze Unie is gebouwd: de eerbiediging van onze fundamentele waarden, de rechtsstaat en democratie.

De afgelopen maanden hebben we gezien hoe in sommige Europese staten de juridische en democratische structuur onder vuur lag. Het Europees Parlement en de Commissie hebben als eersten alarm geslagen en hebben een belangrijke rol gespeeld bij het indammen van deze verontrustende ontwikkelingen.

Maar bij deze situaties kwamen ook de beperkingen van onze institutionele regelingen aan het licht. Wij hebben een bredere waaier van instrumenten nodig – die ons meer keuze geeft dan alleen die tussen de “soft power” van politieke overreding en de “nucleaire optie” van artikel 7 van het Verdrag.

Ons streven om de rechtsstaat te handhaven ligt ook ten grondslag aan ons voornemen een Europees openbaar ministerie op te richten, zoals in de Verdragen is bepaald. Wij komen binnenkort met een voorstel op dit gebied.

Voorzitter,

Geachte leden,

In een politieke unie moeten we ook meer doen om invulling te geven aan onze rol in de wereld. Soevereiniteit delen in Europa maakt ons tot een soevereiner Europa in de geglobaliseerde wereld.

In de wereld van vandaag moet je gewicht in de schaal kunnen leggen.

En door je waarden kun je je onderscheiden.

Daarom moet Europa een boodschap van vrijheid, democratie, rechtsstaat en solidariteit uitdragen. Kortom: onze Europese waarden.

Meer dan ooit hebben onze burgers en de nieuwe wereldorde een actief en invloedrijk Europa nodig. Niet alleen voor ons, maar ook voor de rest van de wereld is het belangrijk dat we slagen. Een Europa dat staat voor zijn waarden. En een Europa dat opkomt voor zijn overtuiging dat mensenrechten geen luxe zijn die alleen voor de ontwikkelde wereld is weggelegd, maar dat zij universeel geldig zijn.

De verschrikkelijke situatie in Syrië drukt ons met de neus op het feit dat we niet afzijdig kunnen blijven. Er moet een nieuw en democratisch Syrië verrijzen. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid dat mogelijk te maken en samen te werken met de mondiale actoren die daar ook naar streven.

De wereld heeft behoefte aan een EU die voorop blijft lopen als het gaat om ontwikkeling en humanitaire hulp. Die open economieën wil en protectionisme bestrijdt. Die het voortouw neemt in de strijd tegen klimaatverandering.

De wereld heeft een Europa nodig dat militairen kan inzetten om de situatie in crisisgebieden onder controle te krijgen. We moeten een algemene evaluatie organiseren van de Europese capaciteit en een werkelijk collectieve defensieplanning opzetten. We moeten ons gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid versterken en een gemeenschappelijke aanpak voor defensievraagstukken ontwikkelen, want samen hebben we de macht en het gewicht om van de wereld een eerlijker plaats te maken waar regels en respect voor mensenrechten heersen

Voorzitter,

Geachte leden,

4. Verdragswijziging, 17 versus 27 en de uitbreiding van het publieke debat

a) Federatie van natiestaten - Verdragswijziging

Een hechte economische en monetaire unie, een politieke unie met een coherent buitenlands en veiligheidsbeleid houden uiteindelijk in dat de huidige Europese Unie zich verder moet ontwikkelen.

Laten we er niet omheen draaien: we zullen in de richting van een federatie van natiestaten moeten gaan. Dat is wat we nodig hebben. Dat is onze politieke horizon.

Dat moet onze leidraad zijn voor de komende jaren.

Vandaag roep ik op tot een federatie van natiestaten. Geen superstaat, maar een democratische federatie van natiestaten die onze gemeenschappelijke problemen kan aanpakken, waar de soevereiniteit zodanig wordt gedeeld dat elk land en alle burgers beter hun eigen koers kunnen bepalen. Ik heb het over een Unie die met de lidstaten werkt, niet tegen de lidstaten. In een tijd van globalisering geeft gedeelde soevereiniteit niet minder macht, maar meer.

Ik gebruik de term "federatie van natiestaten" met opzet, omdat we in deze turbulente tijden de verdediging van de natie niet moeten overlaten aan nationalisten en populisten. Ik geloof in een Europa waar de mensen trots zijn op hun land, maar ook op het feit dat ze Europeaan zijn en op onze Europese waarden.

Voor een dergelijke federatie van natiestaten is uiteindelijk een nieuw Verdrag nodig.

Ik zeg dit niet lichtvaardig. Wij weten allemaal hoe moeilijk het inmiddels is om het Verdrag te wijzigen.

Een wijziging moet zorgvuldig worden voorbereid.

Besprekingen over een verdragswijziging moeten ons niet ervan afleiden of weerhouden dat te doen wat vandaag al kan en moet worden gedaan.

Een hechte economische en monetaire unie kan in gang worden gezet op grond van de huidige Verdragen, maar kan alleen worden voltooid wanneer de verdragen worden gewijzigd. Laten we vandaag dus beginnen, maar laten we bij onze besluiten van vandaag rekening houden met de toekomst.

We moeten niet beginnen met een verdragswijziging. Wij moeten eerst bepalen welke beleidslijnen nodig zijn en met welke instrumenten deze moeten worden uitgevoerd. Daarna kunnen we pas beslissen wat er nog moet gebeuren en hoe we dat kunnen aanpakken.

Ten slotte moet er in heel Europa een breed debat worden gevoerd, dat moet plaatsvinden voordat een conventie en een intergouvernementele conferentie bijeen worden geroepen. Dit debat moet een waarlijk Europese dimensie hebben.

De tijd dat Europese integratie plaatsvond met stilzwijgende toestemming van de burger, is voorbij. Europa mag geen aangelegenheid van technocraten, bureaucraten of diplomaten worden, maar moet steeds democratischer worden. De rol van het Europees Parlement is essentieel en daarom kunnen de verkiezingen van volgend jaar de doorslag geven.

Vóór de volgende verkiezingen voor het Europees Parlement in 2014 zal de Commissie schetsen hoe zij de toekomstige Europese Unie wil vormgeven. Wij zullen ook op tijd voor het debat duidelijke ideeën presenteren voor de wijziging van het Verdrag.

Wij zullen de doelstellingen definiëren en nagaan hoe de instellingen de Europese Unie opener en democratischer kunnen maken, welke bevoegdheden en instrumenten de Unie doeltreffender kunnen maken en met welk model de Unie waarlijk een Europa voor de Europese bevolking wordt. Ik geloof dat we een echt debat nodig hebben en in een democratie vindt het beste debat plaats met verkiezingen op Europees niveau, waarbij het gaat om onze toekomst en onze doelstellingen.

b) 17 versus 27

Voorzitter,

Geachte leden,

Dit debat moet niet alleen worden gevoerd tussen de huidige leden van de eurozone.

Verdere integratie is absoluut noodzakelijk voor de eurozone en de leden daarvan, maar dit project moet open blijven staan voor alle lidstaten.

Laat ik heel duidelijk zijn: in Europa moeten we nieuwe scheidslijnen voorkomen. Als geheel staat de Europese Unie namelijk sterker bij het bewaken van de integriteit van de eengemaakte markt, het lidmaatschap en de instellingen.

Niemand zal worden gedwongen tot verdere integratie, en niemand zal worden geweerd. Het tempo zal niet worden gedicteerd door de traagste of degene die het meest aarzelt.

Daarom zullen wij onze voorstellen baseren op de bestaande Unie en instellingen en op de communautaire methode. Er is heel duidelijk slechts één Europese Unie, één Commissie, één Europees Parlement. Meer democratie, meer transparantie en meer verantwoordingsplicht worden niet bereikt door een toename van het aantal instellingen waardoor de EU ingewikkelder, minder doorzichtig, minder coherent en minder slagvaardig zou worden.

c) Uitbreiding van het publieke debat

Dit, geachte leden, zijn de besluiten die wij de komende tijd moeten nemen.

Daarom denk ik dat er tussen de Europese burgers een serieus debat moet worden gevoerd over onze koers en over de eventuele gevolgen van fragmentatie. Soms ontstaat fragmentatie namelijk ongewild.

En ook moet er worden gedebatteerd over wat wij samen kunnen bereiken als leiders zich niet laten leiden door nationaal provincialisme.

De verkiezingen van 2014 moeten worden aangegrepen om alle pro-Europese krachten te mobiliseren. We moeten niet toestaan dat populisten en nationalisten de agenda negatief bepalen. Ik verwacht dat iedereen die zich Europeaan noemt, actief zijn stem laat horen in dit debat. Nog gevaarlijker dan de scepsis van degenen die anti-Europa zijn, is de onverschilligheid of het pessimisme van degenen die pro-Europa zijn.

Voorzitter,

Geachte leden,

5. Tot slot: is dit realistisch?

We hebben dus een beslissend pact nodig om de EMU te voltooien, op basis van politieke wil om een sterkere Europese Unie te creëren.

De conclusie die ik u vandaag presenteer, is helder.

We moeten beginnen met al het mogelijke te doen om de eurozone te stabiliseren en de groei in de hele EU te stimuleren. De Commissie zal alle noodzakelijke voorstellen presenteren, te beginnen met het vandaag ingediende voorstel inzake de gemeenschappelijke toezichthouder in verband met de oprichting van een bankenunie, overeenkomstig de bepalingen van het huidige Verdrag.

Ten tweede zullen we dit najaar nog onze blauwdruk presenteren voor een hechte economische en monetaire unie, inclusief de politieke instrumenten daarvoor.

Ook hier zullen we alle voorstellen formuleren overeenkomstig de huidige Verdragsbepalingen.

Ten derde zullen we, op de punten waarvoor de huidige Verdragen geen mogelijkheden bieden, vóór de verkiezingen van 2014 expliciete voorstellen doen voor de noodzakelijke verdragswijzigingen, onder andere voor meer democratie en verantwoordingsplicht.

Dit is ons project. Een project dat stapje voor stapje wordt uitgevoerd, maar met de grote ambitie om in de toekomst van Europa een federatie te maken.

Velen zullen zeggen dat dit te ambitieus en niet realistisch is.

Maar dan vraag ik u: is het realistisch om te blijven doen wat we nu doen? Is het realistisch wat we vandaag zien in veel Europese landen? Is het realistisch dat belastingbetalers moeten betalen om banken overeind te houden en daarna hun huis moeten afstaan aan de door hen gefinancierde bank omdat ze hun hypotheek niet meer kunnen betalen? Is het realistisch dat in sommige lidstaten meer dan vijftig procent van de jongeren geen werk heeft? Is het realistisch dat we blijven doormodderen door fouten op halfslachtige oplossingen te stapelen? Is het realistisch om te geloven dat we het vertrouwen van de markt kunnen herstellen als we zo weinig vertrouwen stellen in elkaar?

Voor mij is deze realiteit niet realistisch. Deze realiteit kan niet blijven voortbestaan.

Een realistische aanpak zal ons sterker maken en meer verenigen. Het getuigt van realiteitszin om onze ambitie af te stemmen op de uitdagingen waarvoor we staan. We kunnen slagen! Laten we jongeren hoop geven. Als er al stemming wordt gemaakt, laat het dan een hoopvolle stemming zijn. We moeten trots zijn op onze Europese identiteit. Trots op onze rijke, gevarieerde cultuur. Ondanks de huidige problemen behoren onze samenlevingen tot de meest humane ter wereld, met de meeste vrijheid.

Wij moeten ons niet verontschuldigen voor onze democratie, onze sociale markteconomie of onze waarden. De sociale cohesie is sterk. De mensenrechten en de menselijke waardigheid worden gerespecteerd. Er zijn gelijke kansen voor mannen en vrouwen en wij dragen zorg voor het milieu. Met al hun problemen behoren onze Europese samenlevingen tot de beste in de geschiedenis van de mensheid en ik vind dat we daar trots op moeten zijn. Bij ons worden jonge vrouwen niet naar de gevangenis gestuurd omdat ze een kritisch liedje over hun staatshoofd zingen. Bij ons leven mensen in vrijheid en zijn ze daar trots op. Mensen begrijpen wat die vrijheid betekent. In veel van onze landen, met name in de jongste lidstaten, zijn de herinneringen aan dictaturen en totalitaire regimes nog vers.

De generaties voor ons stonden dus voor grotere problemen. Wij moeten nu laten zien dat wij tegen onze taak zijn opgewassen.

Al degenen die pro-Europees gezind zijn, moeten nu niet overgaan tot de orde van de dag, maar zich opmaken voor de toekomst. De Europese Unie is opgericht om de vrede te waarborgen. Vandaag de dag betekent dit dat we de Unie moeten uitrusten om de mondialisering aan te kunnen.

Daarom hebben we een nieuwe filosofie voor Europa nodig, een beslissend pact voor Europa. Daarom moeten we ons laten leiden door de waarden die de kern vormen van de Europese Unie. Ik geloof dat Europa een ziel heeft die ons de kracht en vastberadenheid kan geven om te doen wat we moeten doen.

U mag rekenen op de Europese Commissie. Ik reken op u, het Europees Parlement. Samen kunnen wij als Europese instellingen een beter, sterker en hechter Europa bouwen, een Unie voor de burger, voor de toekomst van Europa en die van de wereld.

Ik dank u voor uw aandacht.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website