Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ζοζέ Μανουέλ Ντουράο Μπαρόζο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης το 2012 Ολομέλεια Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου - Στρασβούργο 12 Σεπτεμβρίου 2012

European Commission - SPEECH/12/596   12/09/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO GA

European Commission

Ζοζέ Μανουέλ Ντουράο Μπαρόζο

Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης το 2012

Ολομέλεια Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου - Στρασβούργο

12 Σεπτεμβρίου 2012

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη,

1. Ανάλυση της κατάστασης

Έχω την τιμή να βρίσκομαι σήμερα εδώ για να εκφωνήσω για τρίτη φορά την ομιλία μου σχετικά με την κατάσταση της Ένωσης.

Απευθύνομαι σε εσάς σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να βρίσκεται σε κρίση.

Κρίση χρηματοπιστωτική και οικονομική. Κρίση κοινωνική. Αλλά και κρίση πολιτική, κρίση εμπιστοσύνης.

Tα βαθύτερα αίτια της κρίσης αυτής θα πρέπει να αναζητηθούν:

στις ανεύθυνες πρακτικές που ακολουθήθηκαν στον χρηματοπιστωτικό τομέα,

στα μη βιώσιμα επίπεδα του δημοσίου χρέους, καθώς και

στην έλλειψη ανταγωνιστικότητας σε ορισμένα κράτη μέλη.

Σαν να μην ήταν αρκετά όλα αυτά, το ευρώ αντιμετωπίζει τα δικά του διαρθρωτικά προβλήματα. Η αρχιτεκτονική του δεν αποδείχτηκε ικανή να επιτύχει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Συσσωρεύθηκαν ανισορροπίες.

Η κατάσταση αυτή αντιμετωπίζεται τώρα. Πρόκειται όμως για μια επώδυνη, δύσκολη προσπάθεια. Οι πολίτες είναι δυσαρεστημένοι. Ανησυχούν. Αισθάνονται ότι ο τρόπος ζωής τους απειλείται.

Το αίσθημα δικαιοσύνης και δίκαιης κατανομής των βαρών μεταξύ των κρατών μελών διαβρώνεται. Ωστόσο, χωρίς δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ των κρατών μελών, πώς μπορεί να υπάρχει δικαιοσύνη μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών;

Κατά την προηγούμενη τετραετία, λάβαμε πολλές τολμηρές αποφάσεις για να αντιμετωπίσουμε αυτή τη συστημική κρίση. Όμως, παρ’ όλες αυτές τις προσπάθειες, τα μέτρα που λάβαμε δεν έπεισαν ακόμη τους πολίτες, τις αγορές ή τους διεθνείς μας εταίρους.

Γιατί; Διότι επανειλημμένως επιτρέψαμε τη διάδοση αμφιβολιών. Αμφιβολίες για το εάν ορισμένες χώρες είναι όντως έτοιμες να προβούν σε μεταρρυθμίσεις ώστε να καταστούν και πάλι ανταγωνιστικές. Αμφιβολίες για το κατά πόσον ορισμένες άλλες χώρες είναι πραγματικά διατεθειμένες να επιδείξουν αλληλεγγύη, ούτως ώστε το ευρώ και το ευρωπαϊκό εγχείρημα να καταστούν μη αναστρέψιμα.

Υπερβολικά πολλές ήταν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες είδαμε να δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Πρώτον, πολύ σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον μας λαμβάνονται σε ευρωπαϊκές συνόδους κορυφής και την επομένη βλέπουμε μερικούς από εκείνους ακριβώς που έλαβαν αυτές τις αποφάσεις να τις υπονομεύουν ισχυριζόμενοι είτε ότι είναι υπερβολικές είτε ότι δεν είναι αρκετά τολμηρές. Γεννάται έτσι πρόβλημα αξιοπιστίας. Πρόβλημα εμπιστοσύνης.

Είναι απαράδεκτο να παρουσιάζονται αυτές οι ευρωπαϊκές σύνοδοι σαν αγώνες μποξ στους οποίους ο ένας αντίπαλος πρέπει να βγάλει τον άλλο νοκάουτ. Είναι απαράδεκτο να ανήκουμε στην ίδια Ένωση και στην πράξη να το ξεχνάμε. Δεν μπορούμε να υπονομεύουμε εννέα σωστές αποφάσεις με μία ενέργεια ή μία δήλωση που γεννά αμφιβολίες για όλα όσα έχουμε επιτύχει.

Ορίστε λοιπόν, Αξιότιμα Μέλη, πού βρίσκονται οι ρίζες της πολιτικής κρίσης εμπιστοσύνης που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Ευρώπη: εάν οι ίδιοι οι πολιτικοί της Ευρώπης δεν τηρούν τους κανόνες και τις αποφάσεις που έλαβαν, πώς θα μπορούσαν ποτέ να πείσουν ότι είναι αποφασισμένοι να δώσουν τα χέρια για να αντιμετωπίσουν την κρίση αυτή;

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη,

2. Η πρόκληση: ένας νέος τρόπος σκέψης για την Ευρώπη

Κρίση εμπιστοσύνης ίσον πολιτική κρίση. Το καλό, όμως, είναι ότι σε μια δημοκρατία δεν υπάρχει πολιτικό πρόβλημα για το οποίο δεν μπορούμε να βρούμε μια πολιτική λύση.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, θα ήθελα σήμερα να συζητήσω εδώ μαζί σας τα θεμελιώδη πολιτικά ζητήματα - πού βρισκόμαστε σήμερα και πώς πρέπει να προχωρήσουμε από εδώ και πέρα. Θα ήθελα να επικεντρώσω την ομιλία μου στην πολιτική κατεύθυνση και στο όραμα που θα εμπνεύσουν τις πολιτικές αποφάσεις μας.

Δεν πρόκειται, φυσικά, να απαριθμήσω καθεμία από αυτές τις αποφάσεις χωριστά. Λάβατε την επιστολή που απηύθυνα στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στην οποία προσδιορίζονται οι άμεσες προτεραιότητες της Επιτροπής. Θα τις συζητήσουμε μαζί σας πριν εκδώσουμε το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής αργότερα το φθινόπωρο.

Το μήνυμα που θέλω να σας απευθύνω σήμερα είναι: η Ευρώπη χρειάζεται μια νέα κατεύθυνση - μια κατεύθυνση που δεν μπορεί να βασίζεται σε παλιές ιδέες. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα νέο τρόπο σκέψης.

Όταν μιλούμε για την κρίση - και όλοι μιλούμε για την κρίση - έχουμε άραγε συνειδητοποιήσει πραγματικά όλες τις συνέπειες των πράξεών μας; Όταν μιλούμε για παγκοσμιοποίηση - και όλοι μιλούμε διαρκώς για παγκοσμιοποίηση - έχουμε άραγε αναλογιστεί πραγματικά τις επιπτώσεις της όσον αφορά τον ρόλο καθενός από τα κράτη μέλη μας;

Ένας νέος τρόπος σκέψης για την Ευρώπη προαπαιτεί να συνειδητοποιήσουμε πραγματικά ολόκληρο το φάσμα των συνεπειών από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε και οι οποίες αλλάζουν ριζικά τον κόσμο μας.

Ένας νέος τρόπος σκέψης σημαίνει ότι θα πρέπει να παύσουμε να αναζητούμε τις απαντήσεις στα ερωτήματα του μέλλοντος με τα εργαλεία του παρελθόντος.

Αφότου ξέσπασε η κρίση, διαπιστώσαμε επανειλημμένα ότι οι διασυνδεδεμένες παγκόσμιες αγορές είναι ταχύτερες, και επομένως ισχυρότερες, από τα κατακερματισμένα εθνικά πολιτικά συστήματα. Το γεγονός αυτό υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στις πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνουμε, ενώ παράλληλα υποδαυλίζει τον λαϊκισμό και τα ακραία στοιχεία στην Ευρώπη και αλλού.

Η πραγματικότητα είναι ότι, σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο, τα κράτη μέλη της Ευρώπης δεν είναι πλέον σε θέση να κατευθύνουν μόνα τους τις εξελίξεις. Συγχρόνως, όμως, τα κράτη μέλη δεν έχουν δώσει στην Ένωσή τους — την Ένωση όλων μας — τα εργαλεία που έχει ανάγκη για να αντιμετωπίσει αυτή τη νέα πραγματικότητα. Βρισκόμαστε τη στιγμή αυτή σε μεταβατική φάση, σε μια καθοριστική στιγμή. Η στιγμή αυτή απαιτεί να λάβουμε τις κατάλληλες αποφάσεις, απαιτεί να αναλάβουμε ηγετικό ρόλο.

Ναι, η παγκοσμιοποίηση απαιτεί μια περισσότερο ενωμένη Ευρώπη.

Για περισσότερη ένωση απαιτείται περισσότερη ολοκλήρωση.

Για περισσότερη ολοκλήρωση απαιτείται περισσότερη δημοκρατία — ευρωπαϊκή δημοκρατία.

Στην Ευρώπη, αυτό σημαίνει πρωτίστως να αποδεχθούμε ότι βρισκόμαστε όλοι στο ίδιο καράβι.

Σημαίνει να αναγνωρίσουμε τα κοινά, ευρωπαϊκά μας συμφέροντα.

Σημαίνει να συνειδητοποιήσουμε ότι τα πεπρωμένα μας είναι αλληλένδετα.

Σημαίνει επίσης να απαιτήσουμε από όλους να επιδείξουν ένα γνήσιο αίσθημα κοινής ευθύνης και αλληλεγγύης.

Γιατί όταν το καράβι σου αρμενίζει στην τρικυμία, η απόλυτη αφοσίωση στο κοινό καλό είναι το ελάχιστο που απαιτείς από τα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος.

Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να συμβαδίσουμε με τις ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται. Είναι ο μόνος τρόπος για να εξασφαλίσουμε τα μεγέθη και την αποτελεσματικότητα που χρειαζόμαστε για να είμαστε παγκόσμια δύναμη. Είναι ο μόνος τρόπος για να διασφαλίσουμε τις αξίες μας - γιατί είναι επίσης θέμα αξιών - σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο.

Τον 20ό αιώνα, μια χώρα με πληθυσμό μόλις 10 ή 15 εκατομμυρίων μπορούσε να αποτελέσει παγκόσμια δύναμη. Τον 21ο αιώνα, ακόμα και οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της περιθωριοποίησης εν μέσω παγκόσμιων γιγάντων όπως οι ΗΠΑ ή η Κίνα.

Η ιστορία επιταχύνεται: η Βρετανία χρειάσθηκε 155 χρόνια για να διπλασιάσει το κατά κεφαλή ΑΕγχΠ της· οι ΗΠΑ χρειάσθηκαν 50, ενώ η Κίνα μόλις 15 χρόνια. Αλλά και ο οικονομικός μετασχηματισμός που συντελείται σε ορισμένα από τα κράτη μέλη μας δεν είναι λιγότερο εντυπωσιακός.

Η Ευρώπη διαθέτει όλα τα αναγκαία πλεονεκτήματα, και μάλιστα πολύ περισσότερα από ό,τι οι προηγούμενες γενιές, οι οποίες αντιμετώπισαν παρόμοιες ή και ακόμα μεγαλύτερες προκλήσεις.

Χρειάζεται όμως να ενεργήσουμε ανάλογα και να αξιοποιήσουμε όλα αυτά τα πλεονεκτήματα μαζί.

Είναι πλέον καιρός οι φιλοδοξίες μας να ευθυγραμμίζονται με τις αποφάσεις και με τη δράση μας.

Είναι πλέον καιρός να θέσουμε τέλος στις αποσπασματικές αντιδράσεις και στα ημίμετρα.

Είναι πλέον καιρός να διδαχθούμε από την ιστορία και να σχεδιάσουμε ένα καλύτερο μέλλον για την Ευρώπη μας.

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη,

3. Αντιμετώπιση της κατάστασης– η «αποφασιστική συμφωνία για την Ευρώπη»

Αυτό που ζητώ, και αυτό που σήμερα σας παρουσιάζω, είναι μια Αποφασιστική Συμφωνία για την Ευρώπη.

Μια αποφασιστική συμφωνία για να προβάλουμε τις αξίες μας, την ελευθερία μας και την ευημερία μας στο μέλλον ενός παγκοσμιοποιημένο πλανήτη. Μια συμφωνία που συνδυάζει την ανάγκη να διατηρήσουμε τις κοινωνικές μας οικονομίες της αγοράς με την ανάγκη να τις μεταρρυθμίσουμε. Μια συμφωνία που θα σταθεροποιήσει την ΟΝΕ, θα δώσει ώθηση στη βιώσιμη ανάπτυξη και θα αποκαταστήσει την ανταγωνιστικότητα. Μια συμφωνία που θα αποτελέσει συμβόλαιο εμπιστοσύνης μεταξύ των χωρών μας, μεταξύ των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και μεταξύ των πολιτών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αποφασιστική Συμφωνία για την Ευρώπη σημαίνει:

Ότι δεν πρέπει να επιτρέψουμε να υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία όσον αφορά την ακεραιότητα της Ένωσης ή τον αμετάκλητο χαρακτήρα του ευρώ. Οι περισσότερο ευάλωτες χώρες δεν θα πρέπει να αφήσουν καμία αμφιβολία για την αποφασιστικότητά τους να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις ή για το αίσθημα ευθύνης τους. Αλλά και οι ισχυρότερες χώρες δεν θα πρέπει να αφήσουν καμία αμφιβολία για την προθυμία τους να συμπορευθούν ή για το αίσθημα αλληλεγγύης τους. Κανείς από μας δεν θα πρέπει να αφήσει την παραμικρή αμφιβολία όσον αφορά την αποφασιστικότητά μας να κάνουμε τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. ΚΑΙ ΝΑ ΤΙΣ ΚΑΝΟΥΜΕ ΜΑΖΙ.

Η ιδέα ότι μπορούμε να έχουμε ανάπτυξη χωρίς μεταρρυθμίσεις ή ότι μπορούμε μόνοι μας να εξασφαλίσουμε ευημερία, αποτελεί ψευδαίσθηση. Οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε ότι η μοίρα μας είναι κοινή και ότι μαζί θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματά μας.

Αυτή η αποφασιστική συμφωνία απαιτεί την ολοκλήρωση μιας βαθιάς και γνήσιας οικονομικής ένωσης, η οποία θα βασίζεται σε μια πολιτική ένωση.

α) Οικονομική Ένωση:

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από την ευρωπαϊκή οικονομία.

Κατ’ αρχάς, χρειαζόμαστε ανάπτυξη. Βιώσιμη ανάπτυξη.

Η ανάπτυξη είναι η ζωτική δύναμη του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου αγοράς: δημιουργεί θέσεις εργασίας και στηρίζει το βιοτικό μας επίπεδο. Αλλά μπορούμε να διατηρήσουμε την ανάπτυξη μόνον αν βελτιώσουμε την ανταγωνιστικότητά μας.

Σε εθνικό επίπεδο, αυτό σημαίνει ανάληψη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που αναβάλλονταν επί δεκαετίες. Σημαίνει εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης. Μείωση των περιττών δαπανών. Αντιμετώπιση των κατεστημένων συμφερόντων και προνομίων. Μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας για να επιτύχουμε τον συνδυασμό ασφάλειας και ευελιξίας. Και διασφάλιση της βιωσιμότητας των κοινωνικών συστημάτων.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πρέπει να επιδείξουμε μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, ώστε να καταργήσουμε τους φραγμούς, είτε αυτοί είναι φυσικοί είτε οικονομικοί ή ψηφιακοί.

Πρέπει να ολοκληρώσουμε την ενιαία αγορά.

Πρέπει να περιορίσουμε την ενεργειακή μας εξάρτηση και να αξιοποιήσουμε το δυναμικό των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας.

Η προώθηση της ανταγωνιστικότητας σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές και οι τηλεπικοινωνίες, θα μπορούσε να δώσει νέα πνοή στον ανταγωνισμό, να προαγάγει την καινοτομία και να προκαλέσει πτώση των τιμών για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.

Η Επιτροπή θα υποβάλει λίαν συντόμως τη δεύτερη Πράξη για την Ενιαία Αγορά. Για να μπορέσει να ευημερήσει η ενιαία αγορά, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει με αποφασιστικότητα και αδιαλλαξία τους κανόνες στον τομέα του ανταγωνισμού και του εμπορίου. Με κάθε ειλικρίνεια, θα έλεγα ότι αν είχε αφεθεί αυτό στα κράτη μέλη, σας διαβεβαιώνω ότι δεν θα ήταν σε θέση να αντισταθούν στις πιέσεις των μεγάλων επιχειρήσεων ή των μεγάλων εξωτερικών δυνάμεων.

Πρέπει να δημιουργήσουμε μια ευρωπαϊκή αγορά εργασίας και να δώσουμε τη δυνατότητα σε κάθε πολίτη να εργάζεται εξίσου εύκολα σε μια άλλη χώρα όσο και στη δική του.

Πρέπει να διερευνήσουμε την πράσινη ανάπτυξη και να χρησιμοποιούμε τους πόρους μας με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Πρέπει να επιδείξουμε μεγαλύτερη φιλοδοξία ως προς την παιδεία, την έρευνα, την καινοτομία και την επιστήμη.

Η Ευρώπη κατέχει την παγκόσμια πρωτοπορία σε βασικούς τομείς, όπως η αεροναυπηγική, η αυτοκινητοβιομηχανία, τα φαρμακευτικά προϊόντα και οι μηχανολογικές εφαρμογές, όπου κατέχει πάνω από το ένα τρίτο των μεριδίων της παγκόσμιας αγοράς. Η βιομηχανική παραγωγικότητα αυξήθηκε κατά 35% κατά την τελευταία δεκαετία παρά την οικονομική επιβράδυνση. Σήμερα, περίπου 74 εκατ. θέσεις εργασίας εξαρτώνται από τη βιομηχανική παραγωγή. Κάθε χρόνο, οι νέες επιχειρήσεις στην ΕΕ δημιουργούν πάνω από 4 εκατ. θέσεις εργασίας. Πρέπει να βασιστούμε στις επιτυχίες αυτές, επενδύοντας στη νέα βιομηχανική πολιτική μας και δημιουργώντας ένα επιχειρηματικό περιβάλλον που ενθαρρύνει την επιχειρηματικότητα και υποστηρίζει τις μικρές επιχειρήσεις.

Τούτο σημαίνει ότι πρέπει να απλουστευθεί το φορολογικό μας περιβάλλον προς όφελος των επιχειρήσεων και να καταστεί πιο ελκυστικό για τους επενδυτές. Ο καλύτερος φορολογικός συντονισμός θα είναι προς όφελος όλων των κρατών μελών.

Χρειαζόμαστε, επίσης, προδραστική εμπορική πολιτική, με το άνοιγμα νέων αγορών.

Αυτό είναι το δυναμικό της ευρωπαϊκής οικονομίας. Αυτό είναι το χρυσωρυχείο που δεν έχει αξιοποιηθεί ακόμη πλήρως. Η πλήρης εφαρμογή του Συμφώνου Ανάπτυξης που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου μπορεί να μας οδηγήσει μακριά.

Και θα μπορούσαμε να φτάσουμε ακόμη πιο μακριά, χάρη σε έναν ρεαλιστικό, αλλά και φιλόδοξο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφιερωμένο στις επενδύσεις, στην ανάπτυξη και τη μεταρρύθμιση. Ας είμαστε σαφείς. Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός είναι ο μηχανισμός για την πραγματοποίηση επενδύσεων στην Ευρώπη και την ανάπτυξη στην Ευρώπη. Η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο, αλλά και όλες γενικά οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις, επειδή τα περισσότερα κράτη μέλη υποστηρίζουν την πρότασή μας, πρέπει τώρα να συσπειρωθούν για να υποστηρίξουν το σωστό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο που θα μας οδηγήσει στο 2020. Το πλαίσιο αυτό θα επιβαρύνει ελάχιστα τα κράτη μέλη, ιδίως χάρη στο νέο σύστημα ιδίων πόρων που έχουμε προτείνει. Αλλά θα δώσει τεράστια ώθηση στις οικονομίες τους και στις περιφέρειές τους, και θα βοηθήσει σημαντικά τους ερευνητές τους, τους φοιτητές τους, τη νεολαία τους που αναζητεί απασχόληση, και τις ΜΜΕ τους.

Πρόκειται για έναν προϋπολογισμό που περιστρέφεται γύρω από την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή μεταξύ των κρατών μελών και εντός των κρατών μελών.

Πρόκειται για έναν προϋπολογισμό που θα συμβάλει στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς με τη γεφύρωση των ελλείψεων στις υποδομές της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών, χάρη στη διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη».

Πρόκειται για έναν προϋπολογισμό που αποβλέπει σε μια σύγχρονη γεωργία, προσανατολισμένη στην ανάπτυξη και ικανή να συνδυάζει την ασφάλεια των τροφίμων με τη βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη.

Πρόκειται για έναν προϋπολογισμό που, χάρη στο πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», θα προαγάγει μια Ευρώπη έντονα προσανατολισμένη στην έρευνα και την καινοτομία. Επειδή αυτή την ευρωπαϊκή κλίμακα χρειαζόμαστε για την έρευνα.

Ο προϋπολογισμός αυτός θα αποτελέσει πραγματική δοκιμή αξιοπιστίας για πολλά κράτη μέλη. Θα ήθελα να δω αν τα ίδια κράτη μέλη που αναφέρονται συνεχώς στις επενδύσεις και την ανάπτυξη θα στηρίξουν τώρα έναν προϋπολογισμό για την ανάπτυξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ο προϋπολογισμός είναι επίσης το εργαλείο που θα στηρίξει τις επενδύσεις στο αναπτυξιακό μας θεματολόγιο, την Ευρώπη 2020, που χρειαζόμαστε τώρα περισσότερο από ποτέ.

Η Ευρώπη 2020 είναι η οδός προς τον εκσυγχρονισμό και τη διαφύλαξη της ευρωπαϊκής κοινωνικής οικονομίας της αγοράς.

Αξιότιμα Μέλη,

Το πρόγραμμα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεών μας επιβάλλει μείζονα προσπάθεια προσαρμογής. Θα επιτύχει μόνον εφόσον εξασφαλίζει ισονομία και δικαιοσύνη. Διότι η ανισότητα δεν είναι βιώσιμη.

Σε ορισμένα σημεία της Ευρώπης γινόμαστε μάρτυρες μιας πρωτόγνωρης κοινωνικής αναταραχής, αυξανόμενης φτώχειας και μαζικής ανεργίας, ιδίως μεταξύ των νέων.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πρέπει να ενισχύσουμε την κοινωνική συνοχή, ένα χαρακτηριστικό που διαχωρίζει την ευρωπαϊκή κοινωνία από άλλα εναλλακτικά μοντέλα.

Ορισμένοι λένε ότι, εξαιτίας της κρίσης, το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο έχει πεθάνει. Δεν συμφωνώ.

Ναι, πρέπει να μεταρρυθμίσουμε τις οικονομίες μας και να εκσυγχρονίσουμε τα συστήματα κοινωνικής προστασίας που διαθέτουμε. Αλλά ένα αποτελεσματικό σύστημα κοινωνικής προστασίας που συνδράμει όλους όσοι χρειάζονται βοήθεια δεν αποτελεί εμπόδιο για την ευημερία, αλλά αναπόσπαστο στοιχείο της. Πράγματι, οι ευρωπαϊκές χώρες με τα πλέον αποτελεσματικά συστήματα κοινωνικής προστασίας και με τις πλέον ανεπτυγμένες κοινωνικές συμπράξεις είναι αυτές που συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον επιτυχών και ανταγωνιστικών οικονομιών παγκοσμίως.

Δικαιοσύνη και ισονομία σημαίνει ότι δίνουμε την ευκαιρία στους νέους μας. Κάνουμε ήδη πολλά. Και πριν από το τέλος του έτους, η Επιτροπή θα παρουσιάσει δέσμη μέτρων για τη νεολαία που θα θεσπίσει ένα σύστημα παροχής εγγυήσεων για τη νεολαία, καθώς και ένα ποιοτικό πλαίσιο που θα διευκολύνει την επαγγελματική κατάρτιση.

Δικαιοσύνη και ισονομία σημαίνει επίσης δημιουργία καλύτερων και δικαιότερων φορολογικών συστημάτων

Με την εξάλειψη της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής θα μπορούσαν να εισρεύσουν επιπλέον δισεκατομμύρια στα δημόσια ταμεία σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή θα αγωνιστεί για μια συμφωνία σχετικά με την αναθεωρημένη οδηγία για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων, και για τις εντολές διαπραγμάτευσης ισχυρότερων συμφωνιών για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων με τρίτες χώρες. Η σύναψη των συμφωνιών αυτών θα αποτελούσε σημαντική πηγή θεμιτών φορολογικών εσόδων.

Επίσης, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να αγωνίζεται για έναν δίκαιο και φιλόδοξο φόρο επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών που θα διασφαλίζει στους φορολογούμενους οφέλη από τον χρηματοπιστωτικό τομέα, ούτως ώστε να μην ωφελείται μόνο ο χρηματοπιστωτικός τομέας από τους φορολογούμενους. Τώρα που είναι σαφές ότι συμφωνία επ’ αυτού μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ενισχυμένη συνεργασία, η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την προώθηση του θέματος γρήγορα και αποτελεσματικά με τα κράτη μέλη που είναι πρόθυμα να το πράξουν. Διότι αυτό θα πει δικαιοσύνη. Και η δικαιοσύνη αποτελεί βασικό προαπαιτούμενο για να γίνουν αποδεκτές από κοινωνικής και πολιτικής πλευράς οι αναγκαίες οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Και πάνω από όλα, η δικαιοσύνη είναι θέμα δικαιοσύνης, κοινωνικής δικαιοσύνης.

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη,

Για την αντιμετώπιση της κρίσης, ελήφθησαν σημαντικές αποφάσεις. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζονται τη στιγμή αυτή μέτρα μεταρρύθμισης και δημοσιονομικής εξυγίανσης. Έχουν δημιουργηθεί κοινοί χρηματοοικονομικοί μηχανισμοί ασφαλείας, και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα έχουν αποδείξει με συνέπεια ότι υποστηρίζουν το ευρώ.

Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν τις πλέον ριζικές μεταρρυθμίσεις αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες και ότι πρέπει να πραγματοποιήσουν δυσχερείς προσαρμογές, ιδιαίτερα επαχθείς μερικές φορές. Αλλά μόνο οι μεταρρυθμίσεις αυτές μπορούν να μας οδηγήσουν σε ένα καλύτερο μέλλον. Έπρεπε να είχαν πραγματοποιηθεί προ πολλού, και η επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση είναι πλέον αδύνατη.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να στηρίξει αυτά τα κράτη μέλη και για να τα βοηθήσει να τονώσουν την ανάπτυξη και την απασχόληση, για παράδειγμα με τον αναπρογραμματισμό των διαρθρωτικών ταμείων.

Επιτρέψτε μου να αναφερθώ εν συντομία στην Ελλάδα. Πιστεύω πράγματι ότι έχουμε μια ευκαιρία, το φθινόπωρο αυτό, να φθάσουμε σε ένα σημείο καμπής. Αν η Ελλάδα εξαλείψει κάθε αμφιβολία σχετικά με την προσήλωσή της στις μεταρρυθμίσεις, αλλά και αν όλες οι άλλες χώρες εξαλείψουν κάθε αμφιβολία σχετικά με την αποφασιστικότητά τους να παραμείνει η Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ, μπορούμε να επιτύχουμε.

Πιστεύω ότι αν η Ελλάδα τηρήσει τις δεσμεύσεις της, θα πρέπει να παραμείνει στη ζώνη του ευρώ ως μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας.

Η διασφάλιση της σταθερότητας της ζώνης του ευρώ είναι η πλέον επιτακτική μας πρόκληση. Αυτό αποτελεί κοινή ευθύνη των κρατών μελών και των κοινοτικών θεσμικών οργάνων. Η ΕΚΤ δεν μπορεί και δεν θα χρηματοδοτήσει κυβερνήσεις. Αλλά όταν οι δίαυλοι της νομισματικής πολιτικής δεν λειτουργούν σωστά, η Επιτροπή πιστεύει ότι η εντολή της ΕΚΤ της επιτρέπει να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα, όπως για παράδειγμα στις δευτερογενείς αγορές του δημόσιου χρέους. Πράγματι, η ΕΚΤ όχι μόνο έχει το δικαίωμα, αλλά και την υποχρέωση να αποκαταστήσει την ακεραιότητα της νομισματικής πολιτικής. Σε αυτήν εναπόκειται ασφαλώς, ως ανεξάρτητο όργανο, να καθορίσει ποιες δράσεις πρέπει να φέρει εις πέρας και υπό ποιες συνθήκες. Αλλά όλοι οι παράγοντες, και εννοώ πράγματι όλους τους παράγοντες, θα πρέπει να σεβαστούν την ανεξαρτησία της ΕΚΤ.

Αξιότιμα Μέλη,

Αναφέρθηκα στα οικονομικά μέτρα που πρέπει να εφαρμόσουμε επειγόντως. Είναι απαραίτητα, αλλά δεν αρκούν: πρέπει να προχωρήσουμε περισσότερο.

Πρέπει να ολοκληρώσουμε την οικονομική και νομισματική ένωση. Πρέπει να δημιουργήσουμε μια τραπεζική ένωση και μια δημοσιονομική ένωση, καθώς και τους αντίστοιχους θεσμικούς και πολιτικούς μηχανισμούς.

H Επιτροπή υποβάλλει σήμερα νομοθετικές προτάσεις για τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού μηχανισμού εποπτείας. Πρόκειται για ένα ενδιάμεσο βήμα ενόψει της δημιουργίας της τραπεζικής ένωσης.

Η κρίση κατέδειξε ότι, ενώ οι τράπεζες έγιναν διακρατικές, οι κανόνες και η εποπτεία παρέμειναν υπό εθνικό έλεγχο. Και όταν τα πράγματα πήγαν στραβά, οι φορολογούμενοι κλήθηκαν να πληρώσουν τον λογαριασμό.

Κατά την τελευταία τετραετία, η ΕΕ αναμόρφωσε ριζικά το καθεστώς που διέπει τη λειτουργία των τραπεζών, διαδραματίζοντας ηγετικό ρόλο σε διεθνές επίπεδο για την υλοποίηση των δεσμεύσεων του G20. Ωστόσο, ο συντονισμός από μόνος του δεν αρκεί πλέον· πρέπει να κινηθούμε προς ένα σύστημα κοινών αποφάσεων σε θέματα εποπτείας, ιδίως στο εσωτερικό της ζώνης του ευρώ.

Ο ενιαίος μηχανισμός εποπτείας που προτείνουμε σήμερα θα δημιουργήσει μια ενισχυμένη αρχιτεκτονική, όπου η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θα επιτελεί πρωταρχικό ρόλο, ενώ παράλληλα θα υπάρχει κατάλληλη άρθρωση με τις ενέργειες της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (ΕΑΤ), πράγμα που θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην εποπτεία των τραπεζών στη ζώνη του ευρώ.

Η εποπτεία θα καλύπτει το σύνολο των τραπεζών της ζώνης του ευρώ. Οι μηχανισμοί εποπτείας πρέπει να είναι σε θέση να διενεργούν ελέγχους παντού, διότι συστημικοί κίνδυνοι ενδέχεται να υπάρχουν οπουδήποτε, όχι μόνο στις λεγόμενες «τράπεζες συστημικής σημασίας». Ασφαλώς, πρόκειται για ένα σύστημα στο οποίο θα συμπράττουν πλήρως οι εθνικές εποπτικές αρχές.

Η δέσμη περιλαμβάνει δύο νομικές πράξεις, μία σχετικά με την ΕΚΤ και μία σχετικά με την ΕΑΤ, οι οποίες αποτελούν ενιαίο σύνολο. Είναι σαφές ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα κληθεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο, τόσο για τη θέσπιση του νέου μηχανισμού όσο και, ακολούθως, για τη δημοκρατική επιτήρηση της λειτουργίας του.

Πρόκειται για ένα καίριας σημασίας πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της τραπεζικής ένωσης, την οποία πρότεινα ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Ιούνιο. Η συγκρότηση της ευρωπαϊκής εποπτικής αρχής αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα στην παρούσα φάση, διότι συνιστά προαπαιτούμενο για την καλύτερη διαχείριση των τραπεζικών κρίσεων, από την εξυγίανση των τραπεζών έως την ασφάλιση των καταθέσεων.

Εκ παραλλήλου, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να εργάζεται για τη μεταρρύθμιση του τραπεζικού τομέα, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι ο τομέας αυτός επιτελεί τον ρόλο που του αναλογεί για την υπεύθυνη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βελτιωθεί η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων αλλά και των υπόλοιπων επιχειρήσεων. Σημαίνει ότι χρειάζονται κανόνες σχετικά με δείκτες αναφοράς, ώστε να μην εμφανισθεί ξανά το φαινόμενο της χειραγώγησης των τραπεζικών επιτοκίων, το οποίο έχει δυσμενείς συνέπειες τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους ενυπόθηκους οφειλέτες. Σημαίνει ότι πρέπει να θεσπισθεί νομοθεσία που να διασφαλίζει ότι οι τράπεζες προσφέρουν δίκαιους συναλλακτικούς όρους στους καταναλωτές, συγχρόνως δε πρέπει να επανεξετασθεί η διάρθρωση των τραπεζικών δραστηριοτήτων με σκοπό την εξάλειψη των εγγενών κινδύνων.

Σε σχέση με όλα τα προαναφερθέντα ζητήματα, ο ρόλος αυτού του Κοινοβουλίου είναι καθοριστικός. Η Επιτροπή καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την ανάπτυξη στενής συνεργασίας μαζί σας.

Όμως, η εμβάθυνση της οικονομικής ένωσης έχει κι ένα δεύτερο σκέλος: τη μετάβαση σε μια δημοσιονομική ένωση.

Ο λόγος που την υπαγορεύει είναι σαφής: οι οικονομικές αποφάσεις που λαμβάνει ένα κράτος μέλος έχουν αντίκτυπο στα υπόλοιπα. Επομένως, χρειαζόμαστε ενισχυμένο συντονισμό σε θέματα οικονομικής πολιτικής.

Χρειαζόμαστε ένα πιο στιβαρό και περισσότερο δεσμευτικό πλαίσιο για τις αποφάσεις που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο σε σχέση με βασικές οικονομικές πολιτικές, διότι μόνον με τον τρόπο αυτό είναι δυνατό να αποτραπούν οι ανισορροπίες. Παρά το γεγονός ότι έχουν ήδη γίνει πολλά σε σχέση με το θέμα αυτό, παραδείγματος χάρη μέσω των ειδικών κατά χώρα συστάσεων, είναι πάρα πολύ σημαντικό να πραγματοποιηθούν πρόσθετα βήματα, έτσι ώστε να συνδυασθούν οι ειδικές προϋποθέσεις με ειδικά κίνητρα και να καταστεί η οικονομική και νομισματική ένωση πραγματικά βιώσιμη.

Για να επιτύχουμε αποτελέσματα τα οποία να είναι ανθεκτικά στον χρόνο, πρέπει να αναπτύξουμε μια πλήρως εξοπλισμένη οικονομική διακυβέρνηση σε επίπεδο Ένωσης, καθώς και μια πραγματική και αξιόπιστη ενωσιακή δημοσιονομική ικανότητα.

Για τον σκοπό αυτό δεν χρειάζεται να χωρίσουμε θεσμικά όργανα, ούτε να δημιουργήσουμε νέα. Το αντίθετο ισχύει: ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αποτελεσματικότητα και εξοικονόμηση χρόνου είναι η καταβολή προσπαθειών από κοινού και μέσω των υφιστάμενων θεσμικών οργάνων, δηλαδή μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ως ανεξάρτητης ευρωπαϊκής αρχής που τελεί υπό την εποπτεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο παρέχει κοινοβουλευτική εκπροσώπηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ένα τέτοιο πλαίσιο χρειαζόμαστε ακριβώς για να μπορέσουμε, εν καιρώ, να πραγματοποιήσουμε βήματα προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής αμοιβαιοποίησης της εξόφλησης του χρέους και της έκδοσης χρέους.

Το συμπέρασμα είναι: οικονομική μεταρρύθμιση σε συνδυασμό με μια γνήσια οικονομική και νομισματική ένωση: αυτές είναι οι ατμομηχανές για να θέσουμε τον συρμό μας ξανά σε κίνηση.

Ήδη φέτος το φθινόπωρο, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ένα σχέδιο στρατηγικής για την εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.

Αυτό το σχέδιο στρατηγικής θα υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επειδή τα ζητήματα αυτά πρέπει να συζητούνται με και από τους εκπροσώπους του λαού.

Συγχρόνως, θα ληφθεί υπόψη κατά τις συζητήσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου, στο πλαίσιο της προετοιμασίας του οποίου ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εγώ ο ίδιος, καθώς και οι Πρόεδροι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωομάδας έχουμε κληθεί να υποβάλουμε έκθεση.

Το σχέδιο στρατηγικής που θα παρουσιάσουμε θα προσδιορίζει εργαλεία και μέσα και θα προτείνει εναλλακτικές επιλογές για τη θέσπιση νομοθεσίας με σκοπό την υλοποίησή τους, από τον συντονισμό της πολιτικής μέχρι τη δημοσιονομική ικανότητα και την εξόφληση χρέους. Συγχρόνως, όπου είναι αναγκαίο, παραδείγματος χάρη στην περίπτωση του δημόσιου χρέους που καλύπτεται από κοινή και εις ολόκληρον εγγύηση, θα προσδιορίζει τις αναγκαίες τροποποιήσεις σε επίπεδο Συνθήκης, διότι μερικές από τις αλλαγές αυτές επιβάλλουν πράγματι τροποποιήσεις της Συνθήκης. Θα παρουσιάζει έναν στρατηγικό σχεδιασμό για όσα καλούμαστε να επιτύχουμε, όχι μόνο κατά τις επόμενες εβδομάδες και μήνες, αλλά κατά τα επόμενα χρόνια.

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη,

β) Πολιτική ένωση:

Σε τελική ανάλυση, η αξιοπιστία και η βιωσιμότητα της οικονομικής και νομισματικής ένωσης εξαρτώνται από τα θεσμικά όργανα και τις πολιτικές δομές που την υποστηρίζουν.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η οικονομική και νομισματική ένωση θέτει το ζήτημα της πολιτικής ένωσης και του ευρωπαϊκού δημοκρατικού γίγνεσθαι στο οποίο αυτή πρέπει να είναι θεμελιωμένη.

Αν επιθυμούμε να επιτύχει η οικονομική και νομισματική ένωση, πρέπει να συνδυάσουμε φιλοδοξία και σωστή αλληλουχία ενεργειών. Πρέπει να προβούμε σε συγκεκριμένες ενέργειες τώρα, με ορίζοντα την εγκαθίδρυση πολιτικής ένωσης.

Θα ήθελα να γίνω μάρτυρας της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου, όπου τα ευρωπαϊκά θέματα συζητούνται και αναλύονται υπό ευρωπαϊκή θεώρηση. Δεν μπορούμε να εξακολουθήσουμε να προσπαθούμε να λύσουμε ευρωπαϊκά προβλήματα με εθνικές λύσεις.

Η συζήτηση αυτή επιβάλλεται να διεξαχθεί εντός των κοινωνιών μας και μεταξύ των πολιτών μας. Σήμερα, ωστόσο, θα ήθελα επίσης να απευθύνω έκκληση στην ευρωπαϊκή διανόηση. Στους άνδρες και τις γυναίκες του πολιτισμού, και να τους καλέσω να συμμετάσχουν σε αυτή τη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης. Την ίδια έκκληση απευθύνω και σε σας. Το κοινοβούλιο αυτό αποτελεί τον οίκο της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Πρέπει να ενισχύσουμε τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Πρέπει, επίσης, να προωθήσουμε μια ουσιαστική συμπληρωματικότητα και συνεργασία μεταξύ του ευρωπαϊκού και των εθνικών κοινοβουλίων.

Απαραίτητη προϋπόθεση στο πλαίσιο αυτό αποτελεί η ενίσχυση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων. Είναι γεγονός ότι, πολύ συχνά, υπάρχει ένα πραγματικό χάσμα μεταξύ των πολιτικών κομμάτων στις πρωτεύουσες των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων εδώ στο Στρασβούργο. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να παραδεχθούμε ότι οι πολιτικές συζητήσεις διεξάγονται στις περισσότερες περιπτώσεις σαν να πραγματοποιούνταν αποκλειστικά και μόνο μεταξύ εθνικών κομμάτων. Ακόμη και στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν βλέπουμε την ονομασία των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων στην κάλπη, αλλά διαπιστώνουμε μια εθνική συζήτηση μεταξύ εθνικών πολιτικών κομμάτων. Για τον λόγο αυτό, χρειαζόμαστε έναν ενισχυμένο κανονισμό λειτουργίας των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων. Είμαι υπερήφανος να σας ανακοινώσω ότι η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για τον σκοπό αυτό σήμερα.

Ένα σημαντικό μέσο για την εμβάθυνση των πανευρωπαϊκών πολιτικών συζητήσεων θα ήταν η παρουσίαση από τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα του υποψηφίου τους για το αξίωμα του Προέδρου της Επιτροπής ήδη κατά τις εκλογές που θα διεξαχθούν για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2014. Τούτο μπορεί να γίνει χωρίς να χρειάζεται αλλαγή της Συνθήκης. Μια τέτοια ρύθμιση θα αποτελούσε αποφασιστικό βήμα για να καταστεί ακόμη σαφέστερη η δυνατότητα μιας ευρωπαϊκής επιλογής, την οποία προσφέρουν οι συγκεκριμένες εκλογές. Καλώ τα πολιτικά κόμματα να μεριμνήσουν για την εφαρμογή αυτής της ρύθμισης και να συμβάλουν, με τον τρόπο αυτό, στο να καταστούν ακόμη πιο ευρωπαιοκεντρικές οι επόμενες εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη,

Μια πραγματική πολιτική Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνει ότι πρέπει να εστιάσουμε την ευρωπαϊκή δράση στα ουσιαστικά ζητήματα τα οποία έχουν σημασία και πρέπει να διευθετηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ας είμαστε ειλικρινείς επ’ αυτού: δεν είναι δυνατό να αποτελούν συγχρόνως τα πάντα προτεραιότητα. Εν προκειμένω, θα μπορούσε ενδεχομένως να γίνει κάποια αυτοκριτική.

Η σωστή ολοκλήρωση προϋποθέτει να εξετάσουμε με φρέσκια ματιά ποιο είναι το πλέον κατάλληλο επίπεδο για την ανάληψη δράσης. Η επικουρικότητα αποτελεί ουσιώδη έννοια της δημοκρατίας και θα πρέπει να εφαρμόζεται.

Η πολιτική ένωση σημαίνει επίσης ότι πρέπει να ενισχύσουμε τα θεμέλια πάνω στα οποία έχει οικοδομηθεί η Ένωσή μας: σεβασμός των θεμελιωδών μας αξιών, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας.

Τους τελευταίους μήνες, εκδηλώθηκαν απειλές για τις νομικές και δημοκρατικές δομές σε ορισμένα από τα ευρωπαϊκά μας κράτη. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή έκρουσαν πριν από οποιονδήποτε άλλον τον κώδωνα του κινδύνου και συνέβαλαν αποφασιστικά στο να τεθούν υπό έλεγχο οι ανησυχητικές αυτές εξελίξεις.

Ωστόσο, οι καταστάσεις αυτές αποκάλυψαν επίσης τα όρια των θεσμικών ρυθμίσεων που διαθέτουμε. Χρειαζόμαστε ένα καλύτερα επεξεργασμένο σύνολο θεσμικών δυνατοτήτων, και όχι απλώς την ευχέρεια επιλογής μεταξύ της «ήπιας ισχύος» της πολιτικής πειθούς και της «πυρηνικής επιλογής» του άρθρου 7 της Συνθήκης.

Η προσήλωσή μας στον σεβασμό του κράτους δικαίου υπαγορεύει επίσης την πρόθεσή μας να συστήσουμε Ευρωπαϊκή Εισαγγελική Αρχή, όπως προβλέπουν οι Συνθήκες. Θα καταθέσουμε σχετική πρόταση σύντομα.

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη,

Πολιτική ένωση σημαίνει επίσης ότι πρέπει να εργαστούμε περισσότερο για να ανταποκριθούμε στον παγκόσμιο ρόλο μας. Κοινή κυριαρχία στην Ευρώπη συνεπάγεται αύξηση της κυριαρχίας στο παγκοσμιοποιημένο διεθνές περιβάλλον.

Στον κόσμο του σήμερα, το μέγεθος έχει τη σημασία του.

Οι δε αξίες κάνουν τη διαφορά.

Για τον λόγο αυτό, το μήνυμα της Ευρώπης πρέπει να είναι ένα μήνυμα ελευθερίας, δημοκρατίας, κράτους δικαίου και αλληλεγγύης. Κοντολογίς, πρόκειται για τις αξίες μας, τις ευρωπαϊκές αξίες.

Οι πολίτες μας και η νέα παγκόσμια τάξη χρειάζονται σήμερα περισσότερο από ποτέ μια δραστήρια Ευρώπη με δύναμη επιρροής. Τούτο δεν είναι μόνο προς το δικό μας συμφέρον· και για τον υπόλοιπο κόσμο, είναι σημαντικό να επιτύχουμε. Μια Ευρώπη που υποστηρίζει τις αξίες της. Και μια Ευρώπη που υπεραμύνεται της πεποίθησής της ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν είναι πολυτέλεια για τον ανεπτυγμένο κόσμο, αλλά θα πρέπει να θεωρούνται οικουμενικές αξίες.

Η αποτρόπαια κατάσταση στη Συρία μας υπενθυμίζει ότι δεν είναι δυνατόν να παραμένουμε παρατηρητές. Πρέπει να αναδυθεί μια νέα, δημοκρατική Συρία. Είμαστε συνυπεύθυνοι για την επίτευξη αυτού του στόχου. Επιπλέον είμαστε συνυπεύθυνοι να συνεργασθούμε με τους υπόλοιπους παράγοντες του παγκόσμιου γίγνεσθαι, οι οποίοι πρέπει και αυτοί επίσης να συμβάλουν με τη συνεργασία τους προς αυτή την κατεύθυνση.

Ο κόσμος χρειάζεται μια ΕΕ η οποία διατηρεί τον ηγετικό της ρόλο στην πρωτοπορία της αναπτυξιακής και ανθρωπιστικής βοήθειας. Μια ΕΕ η οποία τάσσεται υπέρ των ανοικτών οικονομιών και καταπολεμά τον προστατευτισμό. Μια ΕΕ η οποία ηγείται των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ο κόσμος χρειάζεται μια Ευρώπη που να μπορεί να πραγματοποιεί στρατιωτικές αποστολές, ώστε να συμβάλλει στη σταθεροποίηση της κατάστασης σε περιοχές όπου εκδηλώνονται κρίσεις. Επιβάλλεται να δρομολογήσουμε μια ολοκληρωμένη επανεξέταση των ευρωπαϊκών ικανοτήτων και να εγκαινιάσουμε έναν πραγματικά συλλογικό αμυντικό σχεδιασμό. Πράγματι, πρέπει να ενισχύσουμε την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, ενώ η υιοθέτηση κοινής προσέγγισης σε θέματα άμυνας έχει σημασία, διότι όλοι μαζί διαθέτουμε την ισχύ και την τάξη μεγέθους για να μετατρέψουμε τον κόσμο σε έναν δικαιότερο χώρο, ο οποίος λειτουργεί βάσει κανόνων και όπου γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα του ανθρώπου.

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη

4. Τροποποίηση της Συνθήκης, η διάσταση 17/27 και η διεύρυνση της δημόσιας συζήτησης

α) Ομοσπονδία εθνικών κρατών - Τροποποίηση της Συνθήκης

Μια βαθιά και αυθεντική οικονομική και νομισματική ένωση, μια πολιτική ένωση με συνεκτική εξωτερική και αμυντική πολιτική, σημαίνει τελικά ότι η σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εξελιχθεί.

Ας μην μας τρομάζουν οι λέξεις: πρέπει να μεταβούμε προς μια ομοσπονδία εθνικών κρατών. Αυτό χρειαζόμαστε. Αυτός είναι ο πολιτικός μας ορίζοντας.

Αυτός πρέπει να κατευθύνει τις εργασίες μας τα επόμενα χρόνια.

Σήμερα, πιστεύω ότι έχει αναδυθεί η ανάγκη μιας ομοσπονδίας εθνικών κρατών. Όχι ενός υπερκράτους. Μιας δημοκρατικής ομοσπονδίας εθνικών κρατών που μπορεί να αντιμετωπίσει τα κοινά μας προβλήματα, με κοινή κυριαρχία επιμερισμένη με τέτοιο τρόπο ώστε κάθε χώρα και οι πολίτες της να είναι καλύτερα σε θέση να έχουν τον έλεγχο του δικού τους μέλλοντος. Μια Ένωση που θα είναι στο πλευρό των κρατών μελών, όχι απέναντί τους. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης κοινή κυριαρχία σημαίνει περισσότερη ισχύ, όχι λιγότερη.

Και μίλησα εσκεμμένα για μια ομοσπονδία εθνικών κρατών, γιατί σ’ αυτούς τους χαλεπούς καιρούς, τους καιρούς της αγωνίας, δεν θα πρέπει να αφήσουμε την άμυνα του έθνους μόνο στους εθνικιστές και λαϊκιστές. Πιστεύω σε μια Ευρώπη στην οποία οι λαοί είναι περήφανοι για τα έθνη τους, αλλά και για ότι είναι Ευρωπαίοι, καθώς και για τις ευρωπαϊκές αξίες τους.

Η δημιουργία αυτής της ομοσπονδίας εθνικών κρατών, θα απαιτήσει εν τέλει μια νέα Συνθήκη.

Έχω πλήρη επίγνωση των λόγων μου. Γνωρίζουμε όλοι πόσο δύσκολη έχει γίνει η τροποποίηση της Συνθήκης.

Χρειάζεται καλή προετοιμασία.

Οι συζητήσεις για την τροποποίηση της Συνθήκης δεν πρέπει να μας αποσπούν από τα καθήκοντά μας ή να μας καθυστερούν να υλοποιήσουμε όσα μπορούμε και πρέπει να κάνουμε ήδη σήμερα.

Μια βαθιά και αυθεντική οικονομική και νομισματική ένωση μπορεί να ξεκινήσει βάσει των σημερινών Συνθηκών, αλλά θα μπορέσει να ολοκληρωθεί μόνο με μια νέα Συνθήκη. Ας αρχίσουμε λοιπόν τώρα, αλλά ας προσβλέπουμε στο μέλλον στις αποφάσεις που λαμβάνουμε σήμερα.

Δεν πρέπει να αρχίσουμε με την τροποποίηση των Συνθηκών. Πρέπει να προσδιορίσουμε τις πολιτικές που χρειαζόμαστε και τα μέσα για να τις εφαρμόσουμε. Τότε μόνο μπορούμε να προσδιορίσουμε τα εργαλεία που μας λείπουν και τους τρόπους για να καλύψουμε τις ελλείψεις αυτές.

Στη συνέχεια θα πρέπει να διεξαχθεί μια ευρεία συζήτηση σε όλη την Ευρώπη. Η συζήτηση πρέπει να γίνει πριν συγκληθεί Συνέλευση και ΔΚΔ. Μια συζήτηση με πραγματική ευρωπαϊκή διάσταση.

Έχει παρέλθει η εποχή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με τη σιωπηρή συναίνεση των πολιτών. Η Ευρώπη δεν μπορεί να είναι τεχνοκρατική, γραφειοκρατική ή έστω διπλωματική. Πρέπει να είναι ακόμη πιο δημοκρατική. Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι ουσιαστικός. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι ευρωπαϊκές εκλογές του 2014 μπορούν να έχουν τόσο αποφασιστική σημασία.

Πριν από τις επόμενες εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2014, η Επιτροπή θα παρουσιάσει το γενικό περίγραμμα για τη μορφή της μελλοντικής Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και θα παρουσιάσουμε εγκαίρως συγκεκριμένες ιδέες για τη συζήτηση αυτή όσον αφορά την τροποποίηση της Συνθήκης.

Θα ορίσουμε τους στόχους που θα επιδιώξουμε, τον τρόπο με τον οποίο τα θεσμικά όργανα μπορούν να καταστήσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση πιο ανοικτή και δημοκρατική, τις εξουσίες και τα μέσα για να γίνει πιο αποτελεσματική, και τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει μια ένωση των λαών της Ευρώπης. Πιστεύω ότι χρειαζόμαστε μια πραγματική συζήτηση και ο καλύτερος τρόπος συζήτησης για το μέλλον μας και τους στόχους μας σε μια δημοκρατία είναι με εκλογές σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

β) Η διάσταση 17/27

Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμα Μέλη

Δεν πρόκειται μόνο για μια συζήτηση για τη ζώνη του ευρώ και τα σημερινά μέλη της.

Η βαθύτερη ολοκλήρωση είναι απαραίτητη για τη ζώνη του ευρώ και τα μέλη της, αλλά το εγχείρημα αυτό θα πρέπει να είναι ανοιχτό σε όλα τα κράτη μέλη.

Πρέπει να είμαι πολύ σαφής: στην Ευρώπη, δεν χρειαζόμαστε άλλα τείχη να μας χωρίζουν! Και τούτο διότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ως σύνολο είναι ισχυρότερη για τη διατήρηση της ακεραιότητας της ενιαίας αγοράς της, των μελών της και των θεσμικών της οργάνων.

Κανένας δεν θα υποχρεωθεί να ακολουθήσει. Και κανένας δεν θα υποχρεωθεί να μείνει έξω. Η ταχύτητα δεν θα καθορίζεται από τα βραδύτερα ή τα πιο απρόθυμα μέλη.

Για αυτόν τον λόγο οι προτάσεις μας θα βασίζονται στην υφιστάμενη Ένωση και τα θεσμικά της όργανα, στη μέθοδο της Κοινότητας. Ας είμαστε σαφείς – υπάρχει μία μόνο Ευρωπαϊκή Ένωση. Μία Επιτροπή. Ένα Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Περισσότερη δημοκρατία, περισσότερη διαφάνεια, περισσότερη λογοδοσία, δεν δημιουργούνται με ακόμη περισσότερα θεσμικά όργανα που θα έκαναν την ΕΕ πιο πολύπλοκη, πιο δυσανάγνωστη, λιγότερο συνεκτική και λιγότερο ικανή να δράσει.

γ) Διεύρυνση της δημόσιας συζήτησης

Αυτή, Αξιότιμα Μέλη, είναι η κλίμακα των αποφάσεων που πρέπει να λάβουμε σε εύθετο χρόνο.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι χρειαζόμαστε μια σοβαρή συζήτηση μεταξύ των πολιτών της Ευρώπης σχετικά με την πορεία που θα ακολουθήσουμε.

Για τις πιθανές συνέπειες του κατακερματισμού. Διότι αυτό που μπορεί να συμβεί μερικές φορές είναι, λόγω απρόβλεπτων συνεπειών, να οδηγηθούμε σε κατακερματισμό που δεν επιδιώκαμε.

Για το τι μπορούμε να επιτύχουμε εάν οι ηγέτες αποφύγουν τον εθνικό επαρχιωτισμό, τι μπορούμε να επιτύχουμε μαζί.

Πρέπει να αξιοποιήσουμε τις εκλογές του 2014 για να κινητοποιήσουμε όλες τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις. Δεν θα πρέπει να επιτρέψουμε στους λαϊκιστές και τους εθνικιστές να επιβάλουν ατζέντα άρνησης. Πιστεύω ότι όλοι εκείνοι που αποκαλούν τους εαυτούς τους Ευρωπαίους πρέπει να υψώσουν το ανάστημά τους και να αναλάβουν την πρωτοβουλία αυτής της συζήτησης. Διότι η αδιαφορία ή η απαισιοδοξία των ευρωπαϊστών είναι ακόμη πιο επικίνδυνες και από τον σκεπτικισμό των αντιευρωπαϊστών.

Κύριε Πρόεδρε,

Αξιότιμα Μέλη,

5. Συμπέρασμα: Είναι ρεαλιστικό αυτό το σχέδιο;

Για να συνοψίσω, αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια Αποφασιστική Συμφωνία για να ολοκληρωθεί η ΟΝΕ, με βάση μια πολιτική δέσμευση για μια ισχυρότερη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Είναι σαφές με ποια σειρά θα πρέπει να δράσουμε.

Θα πρέπει να ξεκινήσουμε κάνοντας ό,τι μπορούμε για να σταθεροποιήσουμε τη ζώνη του ευρώ και να επιταχύνουμε την ανάπτυξη στην ΕΕ ως σύνολο. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει όλες τις απαραίτητες προτάσεις, και αρχίσαμε σήμερα με μια ενιαία εποπτική αρχή για τη δημιουργία μιας τραπεζικής ένωσης, σύμφωνα με τις παρούσες διατάξεις της Συνθήκης.

Δεύτερον, θα παρουσιάσουμε το σχέδιο της στρατηγικής μας για μια βαθιά και αυθεντική οικονομική και νομισματική ένωση, περιλαμβανομένων των πολιτικών μέσων, και αυτό θα γίνει ήδη το φετινό φθινόπωρο.

Θα παρουσιάσουμε πάλι εδώ όλες τις προτάσεις σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης.

Και τρίτον, όταν δεν μπορούμε να προχωρήσουμε με βάση τις υπάρχουσες Συνθήκες, θα παρουσιάσουμε σαφείς προτάσεις για τις αναγκαίες τροποποιήσεις της Συνθήκης πριν από τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2014, που θα περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων στοιχεία για ενισχυμένη δημοκρατία και λογοδοσία.

Αυτό είναι το σχέδιό μας. Ένα σχέδιο που προχωρεί βήμα-βήμα, αλλά με μεγάλες φιλοδοξίες για το μέλλον με την Ομοσπονδία ως ορίζοντά μας για την Ευρώπη.

Πολλοί θα αντιτείνουν ότι το σχέδιο είναι υπερβολικά φιλόδοξο, ότι δεν είναι ρεαλιστικό.

Όμως θα σας ρωτήσω – είναι ρεαλιστικό να συνεχίσουμε τη σημερινή μας πορεία; Είναι ρεαλιστικό να βλέπουμε ό,τι αντικρίζουμε σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες; Είναι ρεαλιστικό να βλέπουμε τους φορολογούμενους να πληρώνουν τις τράπεζες και να υποχρεώνονται μετά να επιστρέψουν στις τράπεζες τα σπίτια που πλήρωσαν, επειδή δεν μπορούν να εξοφλήσουν τις δόσεις των δανείων τους; Είναι ρεαλιστικό να βλέπουμε πάνω από το 50% των νέων μας χωρίς εργασία σε ορισμένα από τα κράτη μέλη μας; Είναι ρεαλιστικό να καταφεύγουμε σε προχειρότητες συσσωρεύοντας απλώς λάθη με απαντήσεις που δεν πείθουν κανέναν; Είναι ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι μπορούμε να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των αγορών όταν δείχνουμε τόσο λίγη εμπιστοσύνη μεταξύ μας;

Για μένα, αυτή είναι η πραγματικότητα που δεν είναι ρεαλιστική. Αυτή η πραγματικότητα δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Η ρεαλιστική πορεία προς τα εμπρός είναι εκείνη που μας κάνει ισχυρότερους και πιο ενωμένους. Ρεαλισμός είναι να θέσουμε τις φιλοδοξίες μας στο επίπεδο των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε. Στο χέρι μας είναι να το επιτύχουμε! Ας στείλουμε στους νέους μας ένα μήνυμα ελπίδας. Αν η ζυγαριά μας γέρνει, ας γείρει προς τη μεριά της ελπίδας. Πρέπει να είμαστε υπερήφανοι που είμαστε Ευρωπαίοι. Υπερήφανοι για τον πλούτο και την πολυχρωμία της κουλτούρας μας. Παρά τα σημερινά μας προβλήματα, οι κοινωνίες μας είναι από τις πιο ανθρώπινες και ελεύθερες στον κόσμο.

Δεν χρειάζεται να απολογηθούμε για τη δημοκρατία μας, την κοινωνική οικονομία της αγοράς και τις αξίες μας. Με υψηλό επίπεδο κοινωνικής συνοχής. Σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και σεβασμό για το περιβάλλον μας. Αυτές οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, με όλα τα προβλήματά τους, είναι από τις αξιοπρεπέστερες κοινωνίες στην ιστορία του ανθρώπου και πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε περήφανοι γι’ αυτό. Στις χώρες μας δεν στέλνουμε στη φυλακή δυο-τρία κορίτσια επειδή τραγουδούν και ασκούν κριτική στον ηγέτη της χώρας τους. Στις χώρες μας οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι, είναι υπερήφανοι για την ελευθερία αυτή και καταλαβαίνουν τι σημαίνει να έχουν αυτήν την ελευθερία. Σε πολλές από τις χώρες μας, και ιδίως τα πιο πρόσφατα κράτη μέλη, υπάρχουν νωπές μνήμες του τι σήμαινε δικτατορία και ολοκληρωτισμός.

Οι προηγούμενες γενιές μπόρεσαν να αντεπεξέλθουν σε μεγαλύτερες προκλήσεις. Τώρα είναι η σειρά αυτής της γενιάς να δείξει ότι είναι στο ύψος των περιστάσεων.

Τώρα είναι η στιγμή για όλους τους φιλοευρωπαϊστές να αφήσουν πίσω την πεπατημένη και να ανοίξουν τους δρόμους του μέλλοντος. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χτίστηκε για να εγγυηθεί την ειρήνη. Σήμερα, αυτό σημαίνει να δώσουμε στην Ένωσή μας τα εφόδια να αντιμετωπίσει τις ανάγκες της παγκοσμιοποίησης.

Γι' αυτό χρειαζόμαστε ένα νέο τρόπο σκέψης για την Ευρώπη, μια Αποφασιστική Συμφωνία για την Ευρώπη. Γι’ αυτό πρέπει να έχουμε ως οδηγό τις αξίες που αποτελούν την ουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πιστεύω ότι η Ευρώπη έχει ψυχή. Η ψυχή αυτή μπορεί να μας δώσει δύναμη και αποφασιστικότητα να κάνουμε αυτό που οφείλουμε.

Μπορείτε να βασιστείτε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Βασίζομαι σε σας, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μαζί, ως θεσμικά όργανα της Κοινότητας, θα χτίσουμε μια καλύτερη, ισχυρότερη και πιο ενωμένη Ευρώπη, μια Ένωση των πολιτών για το μέλλον της Ευρώπης, αλλά και για το μέλλον του κόσμου.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website