Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Pytania i odpowiedzi

Podwójna jakość żywności: Pytania i odpowiedzi

Bruksela, 24 czerwca 2019 r.

Na czym polega problem podwójnej jakości żywności w państwach członkowskich?

Konsumenci z wielu krajów UE skarżyli się, że skład niektórych produktów, takich jak napoje bezalkoholowe, kawa czy paluszki rybne, różni się w ich kraju pochodzenia w porównaniu z produktami sprzedawanymi pod tą samą marką i w takim samym lub bardzo podobnym opakowaniu w innych państwach członkowskich. Testy porównawcze wykazały, że na rynku UE istnieją produkty, które są prezentowane konsumentom w ten sam sposób, ale mają na przykład w niektórych państwach członkowskich inną zawartość mięsa lub ryb, większą zawartość tłuszczu lub inny rodzaj substancji słodzącej niż w innych.

Dlatego też w swoim orędziu o stanie Unii z 2017 r. przewodniczący Jean-Claude Juncker zobowiązał się do zajęcia się tą kwestią. 

Czy wprowadzenie na rynek produktu w tym samym lub podobnym opakowaniu, ale o różnych składnikach, jest zgodne z prawem?

Zgodnie z prawem UE i zasadami jednolitego rynku handlowcy mają swobodę wprowadzania różnych produktów na różne rynki. Konsumenci nie mogą być jednak wprowadzani w błąd tym, że różne produkty przedstawiane są im jako identyczne, a nie ma do tego uzasadnionych i obiektywnych powodów.

Nowy przepis w ramach nowego ładu dla konsumentów dotyczący podwójnej jakości wyjaśnia, że wprowadzanie w błąd konsumentów w odniesieniu do składu produktu, po przeprowadzeniu indywidualnej oceny przez właściwe organy, może być uznane za nieuczciwą praktykę handlową zakazaną przez prawo UE. Jednocześnie nowy przepis uznaje, że handlowcy mogą dostosowywać towary tej samej marki do różnych rynków geograficznych z uwagi na uzasadnione i obiektywne czynniki.

Ponadto zadbanie o to, by konsumenci byli informowani o różnicach między produktami, leży również w interesie producentów. Tylko wtedy, gdy konsumenci są należycie poinformowani, mogą oni zrozumieć i docenić, przy podejmowaniu decyzji o zakupie, że produkty zostały zmienione tak, by były, na przykład, bardziej zdrowe lub zawierały lokalne składniki.

Czy badanie pokazuje, że w Europie w odniesieniu do różnic między produktami występuje jakiś schemat geograficzny?

W badaniu nie zaobserwowano spójnego wzorca regionalnego zróżnicowania produktów.

Jakie działania podjęła Komisja w celu rozwiązania problemu podwójnej jakości żywności?

We wrześniu 2017 r. Komisja wydała wytyczne w sprawie stosowania unijnych przepisów dotyczących żywności i ochrony konsumentów w odniesieniu do produktów o podwójnej jakości, aby pomóc organom krajowym w ustaleniu, czy dane przedsiębiorstwo narusza przepisy UE przy sprzedaży w różnych krajach pozornie identycznych produktów o różnym składzie.

Komisja przedstawiła również w kwietniu 2018 r. wniosek ustawodawczy mający na celu doprecyzowanie stosowania dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych w przypadkach podwójnej jakości w ramach swojego pakietu „Nowy ład dla konsumentów”. Przepisy te, uzgodnione niedawno przez Parlament Europejski i Radę, wyraźnie wskazują, że obrót towarami jako mającymi taki sam skład w całej UE, podczas gdy w rzeczywistości nie jest to prawdą, może stanowić wprowadzającą w błąd praktykę handlową, sprzeczną z niniejszą dyrektywą. Przedsiębiorstwa nadal mogą wprowadzać do obrotu i sprzedawać towary tej samej marki o różnym składzie lub cechach charakterystycznych na różnych rynkach geograficznych, jeżeli jest to uzasadnione i poparte obiektywnymi czynnikami, takimi jak ustawodawstwo krajowe, dostępność lub sezonowość surowców lub dobrowolne strategie na rzecz poprawy dostępu do zdrowej i bogatej w składniki odżywcze żywności.

Jednocześnie Wspólne Centrum Badawcze Komisji, przy wsparciu ponad połowy państw członkowskich UE i szeregu organizacji zainteresowanych stron, opracowało wspólną metodykę badań i skoordynowaną ogólnoeuropejską, kampanię badawczą dotyczącą produktów spożywczych, której wyniki zostały opublikowane dzisiaj.

Jakie środki finansowe zostały przyznane przez Komisję na rozwiązanie problemu podwójnej jakości żywności?

Komisja Europejska udostępniła około 4,6 mln euro, aby lepiej zrozumieć skalę problemu podwójnej jakości i wspierać organy ochrony konsumentów oraz organizacje konsumenckie w skutecznym rozwiązywaniu tego problemu:

 Kwota Źródło Opis i aktualna sytuacja
 1 000 000 EURProgram ochrony konsumentów na 2017 r.Opracowanie i wdrożenie wspólnej metodyki badań przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji w ścisłej współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. Metodyka została przedstawiona w kwietniu 2018 r. i została wdrożona w ramach ogólnounijnej kampanii badawczej, w której uczestniczyło 19 państw członkowskich. Wyniki zostały opublikowane dzisiaj.
 1 000 000 EURProgram ochrony konsumentów na 2017 r.Dotacje na działania w celu współfinansowania dalszych badań i rozwoju zdolności w zakresie egzekwowania prawa w państwach członkowskich.
1 430 000 EURProjekt pilotażowy Parlamentu Europejskiego Komisja realizuje obecnie ten projekt pilotażowy, aby zbadać gospodarcze przesłanki zróżnicowania produktów i jego wpływ na konsumentów.
1 260 000 EURProjekt pilotażowy Parlamentu Europejskiego Projekt pilotażowy ma na celu wzmocnienie zdolności organizacji konsumenckich do badania i porównywania produktów konsumpcyjnych oraz identyfikowania potencjalnie wprowadzających w błąd strategii lub wprowadzających w błąd informacji na opakowaniu. Dzisiaj opublikowano odpowiednie zaproszenie do składania wniosków, a termin składania wniosków upływa w dniu 6 listopada 2019 r.

 

W jaki sposób nowy ład dla konsumentów pomoże rozwiązać problem podwójnej jakości żywności?

Unijne przepisy ochrony konsumentów należą do najlepszych na świecie.

W kwietniu 2018 r. Komisja zaproponowała pakiet legislacyjny w sprawie nowego ładu dla konsumentów, aby poprawić egzekwowanie i unowocześnić unijne przepisy dotyczące ochrony konsumentów oraz stworzyć możliwość wytaczania przez UE powództw przedstawicielskich.

Tekst dyrektywy w sprawie lepszego egzekwowania i nowelizacji przepisów został tymczasowo zatwierdzony przez Parlament Europejski i Radę w kwietniu 2019 r. i zawiera szczegółową poprawkę do dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych dotyczącą podwójnej jakości towarów. Stanowi ona, że wprowadzanie do obrotu w jednym państwie członkowskim towaru, który jest identyczny z produktem będącym w obrocie w innych państwach członkowskich, a zarazem istotnie różni się składem lub właściwościami, może stanowić wprowadzającą w błąd praktykę handlową na podstawie indywidualnej oceny każdego przypadku, chyba że jest to uzasadnione i poparte obiektywnymi czynnikami. Oczekuje się, że nowe przepisy zostaną formalnie przyjęte do końca roku.

Inne ważne przepisy zawarte w projekcie dyrektywy w sprawie lepszego egzekwowania i nowelizacji przepisów obejmują większe uprawnienia dla organów egzekwowania prawa do nakładania odstraszających sankcji za powszechnie występujące naruszenia, które podlegają skoordynowanym działaniom w zakresie egzekwowania prawa na szczeblu UE, oraz większe prawa konsumentów do odszkodowania i innych środków zaradczych w przypadku, gdy zostali oni poszkodowani.

Władze i sądy krajowe w krajach UE będą egzekwować nowe przepisy dotyczące podwójnej jakości w ramach nowego ładu. W ten sam sposób prawodawstwo UE w dziedzinie ochrony konsumentów jest egzekwowane obecnie. Komisja Europejska nie ma uprawnień do ingerowania w konkretne spory między przedsiębiorcami a konsumentami.

Jakie będą dalsze działania?

Komisja będzie nadal wspierać państwa członkowskie w prowadzonych przez nie dochodzeniach dotyczących podwójnej jakości w ramach istniejących ram prawnych, a opublikowane dzisiaj wyniki badania mogą służyć jako wkład w prace organów krajowych.

Komisja będzie również ułatwiać prace organów, które prowadzą transgraniczne dochodzenia dotyczące podwójnych norm jakości, w kontekście rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów. Zmienione rozporządzenie, które zacznie obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich od dnia 17 stycznia 2020 r., ułatwi dalsze prowadzenie dochodzeń w sprawie podwójnej jakości przez przyznanie organom władzy uprawnień do nabywania towarów jako zakupów testowych oraz do inspekcji, demontażu lub testowania produktów w celu wykrycia naruszeń i uzyskania dowodów.

Komisja wspiera dodatkowo działania państw członkowskich mające na celu przygotowanie nowego rozporządzenia w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów również poprzez przyznanie w ramach programu ochrony konsumentów na 2019 r. 1 mln euro współfinansowania. Ponadto poprzez dzisiejsze zaproszenie do składania wniosków Komisja umożliwia organizacjom konsumenckim rozwijanie zdolności do testowania i porównywania produktów oraz identyfikowania potencjalnie wprowadzających w błąd strategii marki lub wprowadzających w błąd informacji na opakowaniu.

W jaki sposób ustanowiono metodykę badań?

Wspólne Centrum Badawcze opracowało metodykę przy wsparciu ze strony innych służb Komisji i przedstawicieli zainteresowanych stron związanych z łańcuchem żywnościowym. Należały do nich organy każdego państwa członkowskiego oraz stowarzyszenia reprezentujące przemysł spożywczy i handel detaliczny, a także organizacje konsumenckie.

Organy krajowe zostały poproszone o zebranie danych na temat wybranych produktów w celu przeanalizowania ich w ramach ogólnounijnej kampanii badawczej. Wybór opierał się głównie na wynikach poprzednich badań krajowych i jako taki obejmował produkty o największym znaczeniu dla społeczeństwa w różnych państwach członkowskich.

Ile produktów przetestowanych zostało przez Wspólne Centrum Badawcze?

W reprezentatywnej grupie państw członkowskich UE zebrano dane dotyczące 128 produktów. W sumie podstawę oceny stanowiły informacje uzyskane z 1380 próbek.

Mimo że produkty zostały starannie wybrane w celu przedstawienia przeciętnego koszyka zakupów, nie są one reprezentatywne dla szerokiej gamy produktów spożywczych na rynku UE.

Produkty nie były analizowane w laboratoriach ani degustowane przez wyszkolone osoby dokonujące analiz sensorycznych. Do porównania tego samego produktu w różnych państwach członkowskich użyto jedynie informacji na etykietach produktów – informacji o wartości odżywczej i zawartości składników – a także na przedniej części opakowania produktu.

Czy w trakcie badania przeprowadzono konsultacje z producentami?

Skontaktowano się z właścicielami marek i poproszono ich o przedstawienie uwag na temat wyników badania. Ich uwagi i wyjaśnienia zostały zawarte w sprawozdaniu.

Załącznik do sprawozdania zawiera wszystkie dane zebrane dla każdego produktu, a następnie uwagi i wyjaśnienia właścicieli danej marki.

Czy badania będą kontynuowane?

Organy państw członkowskich mogą obecnie stosować opracowaną i zatwierdzoną przez Wspólne Centrum Badawcze metodykę stosowaną w ramach tej kampanii badawczej do dalszego badania produktów na swoich rynkach w celu uzyskania zharmonizowanych i rzetelnych pod względem naukowym wyników. W celu pokrycia kosztów takich badań państwa członkowskie mogą ubiegać się o dotacje w ramach odpowiedniego zaproszenia ogłoszonego dziś przez Komisję.

Jakie będą kolejne kroki w badaniu podwójnej jakości żywności?

Wspólne Centrum Badawcze zajmuje się również kwestią podwójnej jakości z punktu widzenia postrzegania przez konsumentów, a także względów ekonomicznych powodujących różnicowanie produktów przez producentów. Te szeroko zakrojone działania badawcze znajdują się jeszcze na wczesnym etapie. Jeżeli ostateczne ustalenia okażą się rozstrzygające, Wspólne Centrum Badawcze, w ramach swojej roli polegającej na wspieraniu organów państw członkowskich poprzez dostarczanie im dowodów naukowych, przekaże im wyniki w celu wsparcia ich działań w zakresie nadzoru rynku i egzekwowania prawa.

QANDA/19/3333

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar