Navigation path

Left navigation

Additional tools

Other available languages: EN FR DE DA NL IT PT

Πρόλογος

Η Εκτελεστική Επιτροπή  της ομάδας  Schengen που  συνήλθε στη  Βόννη στις  22
Δεκεμβρίου  1994 αποφάσισε την οριστική  εφαρμογή της  Σύμβασης Schengen στις
26 Μαρτίου 1995.

Σκοπός του παρόντος  εγγράφου είναι να παράσχει πληροφοριακά στοιχεία επί των
πεπραγμένων  στο  θέμα της  έκτασης  ισχύος  και  των  συνεπειών της  ανωτέρω
απόφασης.

Περίληψη

Μία σύντομη αναδρομή στο ιστορικό  και την εξέλιξη της  πρωτοβουλίας Schengen
(σημείο Α) είναι απαραίτητη  για την καλή  κατανόηση της απόφασης σχετικά  με
την εφαρμογή της Σύμβασης Schengen.
Στη  συνέχεια θα  εξετασθεί  η έκταση  ισχύος  της απόφασης  της Εκτελεστικής
Επιτροπής Schengen της 22ας Δεκεμβρίου 1994 (σημείο Β).

Θα εκτεθούν  επίσης οι  σημαντικότερες συνέπειες  της εφαρμογής της  Σύμβασης
Schengen όσον  αφορά, αφενός,  τους πολίτες  (σημείο Γ),  και, αφετέρου,  τις
σχέσεις με τα  κράτη μέλη τα οποία  είτε δεν συμμετέχουν στην  ομάδα Schengen
είτε συμμετέχουν, αλλά  στην παρούσα φάση  η Σύμβαση  δεν εφαρμόζεται  έναντι
αυτών (σημείο Δ).

Α. Ιστορικό της πρωτοβουλίας Schengen

- H Συμφωνία Schengen του 1985

1. Στις  14  Ιουνίου  1985  η  Επιτροπή ενέκρινε  το  Λευκό  Βιβλίο  για  την
ολοκλήρωση της  εσωτερικής αγοράς  που αποσκοπούσε  ιδιαίτερα στην  κατάργηση
των  εσωτερικών συνόρων,  στόχος που  περιλήφθηκε  αργότερα μέσω  της Ενιαίας
Πράξης στο άρθρο 8Α (σήμερα άρθρο 7Α) της Συνθήκης ΕΚ.

Στις 14 Ιουνίου  1985 το Βέλγιο, η Γερμανία, η Γαλλία, το Λουξεμβούργο και οι
Κάτω Χώρες  υπέγραψαν τη Συμφωνία Schengen  σχετικά με  τη σταδιακή κατάργηση
των ελέγχων  στα κοινά  σύνορα (στο  εξής  αποκαλείται  Συμφωνία  Schengen ).
Στις  αιτιολογίες διευκρινίζεται  ότι η  Συμφωνία  εντάσσεται στην  προοπτική
υλοποίησης της κατάργησης των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας.

Επιθυμία των κρατών που υπέγραψαν τη Συμφωνία Schengen  ήταν να επέλθει  πριν
από  την πρώτη  Ιανουαρίου του  1990, εφόσον  αυτό καταστεί δυνατό   η πλήρης
κατάργηση των ελέγχων  στα κοινά  σύνορα, τόσο ως  προς τα  άτομα όσο και  ως
προς τα  εμπορεύματα. Η  Συμφωνία Schengen  προέβλεπε, αφενός,  μέτρα για  τη
διευκόλυνση  των ελέγχων, εφαρμοστέα αμέσως  μετά την  υπογραφή της Συμφωνίας
και, αφετέρου, κατήρτισε κατάλογο συνοδευτικών  μέτρων τα οποία θα  έπρεπε να
θεσπισθούν πριν από  την πλήρη κατάργηση των  ελέγχων στα σύνορα με  σκοπό τη
διατήρηση  υψηλού  επιπέδου  ασφαλείας  στο  χώρο  χωρίς  σύνορα.  Ο  ανωτέρω
κατάλογος καταρτίστηκε κατ αναλογία  του προγράμματος του Λευκού  Βιβλίου της
Επιτροπής:  προέβλεπε   τη  θέσπιση  μέτρων  στα   θέματα  του   ελέγχου  της
μετανάστευσης, της  πολιτικής στον τομέα της  έκδοσης αδειών  εισόδου και του
δικαιώματος  του ασύλου,  της συνεργασίας  μεταξύ των  αστυνομικών αρχών, της
καταπολέμησης των ναρκωτικών κλπ.

- Η Σύμβαση εφαρμογής του 1990
2.  Τα  ευαίσθητα  πολιτικά θέματα  που  έπρεπε  να  επιλυθούν  και η  νομική
περιπλοκότητα των  εν λόγω  θεμάτων οδήγησαν  σε μακρές  διαπραγματεύσεις. Οι
εξελίξεις  στην  ΛΔΓ  στα  τέλη  του  1989  προκάλεσαν πρόσθετη  καθυστέρηση.
Ωστόσο, στις 19  Ιουνίου 1990 τα  πέντε ενδιαφερόμενα  κράτη μέλη  υπέγραψαν,
και  πάλι στο Schengen, τη Σύμβαση εφαρμογής της Συμφωνίας Schengen (στο εξής
αποκαλείται   Σύμβαση Schengen ).  Στο προοίμιο εκτιμάται  ότι  η Συνθήκη ΕΚ,
συμπληρούμενη από  την  Ενιαία  Ευρωπαϊκή Πράξη,  προβλέπει  ότι η  εσωτερική
αγορά περιλαμβάνει  έναν χώρο χωρίς εσωτερικά  σύνορα  και ότι  ο  στόχος που
επιδιώκουν τα συμβαλλόμενα  μέρη (Schengen) συμπίπτει με  τον ανωτέρω  στόχο,
με την επιφύλαξη  των μέτρων  που θα ληφθούν  κατ εφαρμογή των διατάξεων  της
Συνθήκης .

Η ανωτέρω Σύμβαση υπογραμμίζει  την αρχή της κατάργησης  των ελέγχων επί  των
προσώπων  στα  εσωτερικά σύνορα  και  προβλέπει  όλα  τα  βασικά αλλά  επαρκή
συνοδευτικά  μέτρα  προκειμένου να  καταστεί δυνατή  η ελεύθερη  διέλευση των
κοινών συνόρων από τα πρόσωπα. Καλύπτει κυρίως:

- τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων,
- την εναρμόνιση των πολιτικών στον τομέα των θεωρήσεων,
- το δικαίωμα των αλλοδαπών να ταξιδεύουν,
- τα κριτήρια  βάσει των οποίων καθορίζεται το  κράτος που είναι υπεύθυνο για
την εξέταση μίας αίτησης ασύλου,
- τη συνεργασία μεταξύ των αστυνομικών αρχών,
- την αμοιβαία συνδρομή των δικαστικών αρχών σε ποινικά θέματα
- την έκδοση
-τη μεταβίβαση της εκτέλεσης ποινικών αποφάσεων
- τα ναρκωτικά
- τα πυροβόλα όπλα και τα πυρομαχικά και
- το Σύστημα Πληροφοριών Schengen (SIS).

Αρχικά  η  ομάδα Schengen  θέλησε να  θεσπίσει νομοθετικά  μέτρα και  για την
κατάργηση των ελέγχων των αποσκευών και  γενικότερα των εμπορευμάτων. Ωστόσο,
η Σύμβαση  Schengen περιέχει  ελάχιστες διατάξεις  στα θέματα  αυτά, διότι  η
ομάδα  Schengen  έκρινε   ότι  εμπίπτουν  αναμφίβολα  στην   αρμοδιότητα  της
Κοινότητας  και ότι  η  πρόοδος που  σημειώνεται  σε κοινοτικό  επίπεδο είναι
ικανοποιητική.

- Εργασίες μετά την υπογραφή της Σύμβασης Schengen

3. Mετά την υπογραφή της Σύμβασης εφαρμογής, οι εργασίες της ομάδας  Schengen
περιστράφηκαν γύρω από δύο θέματα:

- την προπαρασκευή των λεπτομερειών εκτέλεσης της Σύμβασης εφαρμογής,
- τη διεύρυνση της ομάδας Schengen.

3.1. Όσον  αφορά το  τελευταίο σημείο,  πρέπει να  διευκρινισθεί ότι  μόνο τα
κράτη μέλη  της  Ένωσης  έχουν  δικαίωμα  προσχώρησης  στη  Συμφωνία  και  τη
Σύμβαση. Στο μεταξύ προσχώρησαν οι εξής χώρες:

- η Ιταλία, στις 27 Νοεμβρίου 1990,
- η Ισπανία και η Πορτογαλία, στις 25 Ιουνίου 1991,
- η Ελλάδα, στις 6 Νοεμβρίου 1992.

Μέχρι σήμερα,  από τα  δώδεκα κράτη  μέλη μόνο  η  Δανία, η  Ιρλανδία και  το
Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχουν  προσχωρήσει στις  συμφωνίες Schengen. Ωστόσο,  το
Μάιο  του 1994 η Δανία  ζήτησε να  της δοθεί το καθεστώς  του παρατηρητή στην
ομάδα Schengen, με την προοπτική της προσχώρησή  της. Η αίτησή της τελεί  υπό
εξέταση.

Οι εργασίες εν όψει  της διεύρυνσης της Ένωσης επέτρεψαν στα πιθανά νέα κράτη
μέλη  να μελετήσουν  το  ενδεχόμενο προσχώρησής  τους  στη Schengen.  Στις 27
Ιουνίου 1994 χορηγήθηκε το καθεστώς  του παρατηρητή στην Αυστρία.  Τα έγγραφα
προσχώρησής της  στις  συμφωνίες Schengen  θα υπογραφούν  εντός των  επόμενων
εβδομάδων.

3.2.  Αφ ότου υπεγράφη  η  Σύμβαση εφαρμογής,  τα  κράτη της  ομάδας Schengen
καθόρισαν  τις  λεπτομέρειες  εφαρμογής της  Σύμβασης  και  συγκρότησαν  τους
μηχανισμούς  και  τις  μεθόδους συνεργασίας  που  προβλέπονται  στη  Σύμβαση,
μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και το Σύστημα Πληροφοριών Schengen.

Μεταξύ  των σημαντικότερων  λεπτομερειών  εφαρμογής  πρέπει να  αναφερθεί  το
Κοινό  Εγχειρίδιο  σχετικά με  τα  εξωτερικά  σύνορα  και  η κοινή  Προξενική
Έρευνα.  Η καθυστέρηση  της  εφαρμογής  της  Σύμβασης Scengen  οφείλεται  στα
προβλήματα  στα οποία  προσέκρουσε η  λειτουργία  του Συστήματος  Πληροφοριών
Schengen.

- Έναρξη ισχύος/εφαρμογή της Σύμβασης Schengen

4. H  έναρξη  ισχύος  πρέπει  να  διακριθεί από  την  εφαρμογή  της  Σύμβασης
Schengen.

4.1.  Όσον  αφορά   την  έναρξη  ισχύος,  η  Σύμβαση  Schengen  περιέχει  μία
παραδοσιακής μορφής  διάταξη:  προϋπόθεση  για  την  έναρξη  ισχύος  είναι  η
κατάθεση  των  απαιτούμενων  εγγράφων  επικύρωσης  και  συντελείται  αυτόματα
(άρθρο 139). Η Σύμβαση  Schengen τέθηκε σε  ισχύ την πρώτη Σεπτεμβρίου  1993,
για τα πέντε υπογράφοντα  κράτη και την πρώτη Μαρτίου 1994 για δύο  κράτη που
προσχώρησαν αργότερα, την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Από νομικής  απόψεως,  η  Εκτελεστική  Επιτροπή  αποτελείται  μόνο  από  τους
υπουργούς  των  ανωτέρω επτά  κρατών.  Ωστόσο,  οι αποφάσεις  λαμβάνονται  με
ομοφωνία, με τη συμμετοχή δηλαδή της Ιταλίας και της Ελλάδας.

4.2. Για να  μην υποχρεωθούν τα κράτη  μέλη να καταργήσουν τους  ελέγχους στα
εσωτερικά  σύνορα πριν  εφαρμοσθούν  στην  πράξη  τα  συνοδευτικά  μέτρα  που
προβλέπονται στη Σύμβαση, τα κράτη  μέλη περιέλαβαν στην Τελική  Πράξη δήλωση
που  προέβλεπε  ιδιαίτερα  ότι   η Σύμβαση  θα  τεθεί  σε  ισχύ μόνον  εφόσον
πληρούνται οι  προβλεπόμενες προϋποθέσεις  στα κράτη  μέλη και  διενεργούνται
έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα .

Δεδομένου ότι  οι προβλεπόμενες  προϋποθέσεις δεν  επληρούντο στον  επιθυμητό
χρόνο, η ημερομηνία  εφαρμογής της  Σύμβασης Schengen μετατέθηκε  τρεις φορές
(ημερομηνίες που καθόρισε  διαδοχικά η ομάδα  Schengen: 1η  Ιουλίου 1993,  1η
Δεκεμβρίου 1993 και 1η Φεβρουαρίου 1994).

Κατά τη σύνοδο  της 14ης Δεκεμβρίου  1993 στο Παρίσι  η Εκτελεστική  Επιτροπή
διαπίστωσε ότι πληρούνται  όλες οι ανωτέρω προβλεπόμενες  προϋποθέσεις, εκτός
της  αποτελεσματικής  λειτουργίας  του  Συστήματος Πληροφοριών  Schengen.  Οι
τεχνικές δυσκολίες  που  εξακολουθούν να  υφίστανται  στο  θέμα του  εν  λόγω
Συστήματος υποχρέωσαν την  ομάδα Schengen τον Φεβρουάριο του 1994 να αναβάλει
εκ νέου,  τη φορά  αυτή επ αόριστον,  την εφαρμογή  της  Σύμβασης. Χάρη  στις
σταθερές προσπάθειες  και την αποφασιστικότητα  της γερμανικής προεδρίας  της
ομάδας Schengen (καθ όλη τη διάρκεια του 1994) επετεύχθη η  άρση των τεχνικών
δυσκολιών, γεγονός που  επέτρεψε στην Εκτελεστική Επιτροπή να  αποφασίσει την
εφαρμογή της Σύμβασης Schengen  κατά τη σύνοδο της 22ας  Δεκεμβρίοιυ 1994 στη
Βόννη.

- Schengen και Ευρωπαϊκές Κοινότητες (και Ένωση)

5. Πριν από  την εξέταση της  απόφασης περί εφαρμογής της  Σύμβασης Schengen,
αξίζει να σημειωθούν οι ακόλουθες  παρατηρήσεις, αφενός, ως προς τη  θέση που
έλαβαν  τα θεσμικά  όργανα της  Κοινότητας έναντι  της  πρωτοβουλίας Schengen
και, αφετέρου, ως  προς τη σχέση μεταξύ  της Σύμβασης Schengen και  των μέσων
της Κοινότητας, της Ένωσης και των διακυβερνητικών σχηματισμών των Δώδεκα.

5.1.  Ευθύς  εξαρχής  η Επιτροπή  αντιμετώπισε  ευνοϊκά  την  πρωτοβουλία της
ομάδας  Schengen  ως  κινητήριο  και  προπαρασκευαστικό   παράγοντα  για  την
Κοινότητα  όσον  αφορά  την  κατάργηση  των  ελέγχων  επί  των  προσώπων  στα
εσωτερικά  σύνορα.  Η  ευνοϊκή  στάση  έναντι  της  εν  λόγω  διακυβερνητικής
πρωτοβουλίας οφείλεται στο γεγονός ότι  σε κοινοτικό επίπεδο η  Επιτροπή έχει
υιοθετήσει  πραγματιστική  προσέγγιση,  βάσει  της  οποίας   δέχεται  ότι  τα
συνοδευτικά  μέτρα   για  την   κατάργηση  των   ελέγχων  επί  των   προσώπων
προπαρασκευάζονται στο  πλαίσιο διακυβερνητικών  σχηματισμών και  όχι από  τα
κοινοτικά όργανα.

Η Επιτροπή, δεδομένου  ότι συμμετέχει ως παρατηρητής στις εργασίες της ομάδας
Schengen, εξασφάλισε ότι η πρωτοβουλία Schengen αναπτύσσεται  σύμφωνα με τους
κοινοτικούς στόχους  και  το  κοινοτικό δίκαιο.  Μερίμνησε  ιδιαίτερα να  μην
περιληφθούν στη Σύμβαση  Schengen διακρίσεις μεταξύ των υπηκόων των χωρών που
καλύπτει η Σύμβαση και των υπηκόων των άλλων κρατών μελών (βλ. κατωτέρω).

5.2. Όσον αφορά την  κατάρτιση των συνοδευτικών μέτρων για την  κατάργηση των
ελέγχων  επί των  προσώπων σε κοινοτικό  επίπεδο, πρέπει να  σημειωθεί ότι εν
γένει,  στο  πλαίσιο  των διακυβερνητικών  σχηματισμών  των  Δώδεκα, η  ομάδα
Schengen δεν  συνασπίσθηκε σε μία  παράταξη ώστε  να επιβάλει στα  άλλα κράτη
μέλη να δεχθούν χωρίς τη  δυνατότητα παρεκκλίσεων το κεκτημένο  της Schengen.
Κατ αυτόν τον τρόπο, για παράδειγμα,  τα επιλεχθέντα κριτήρια από  τη Σύμβαση
του  Δουβλίνου,  που υπέγραψαν  οι  Δώδεκα  στις  14 Ιουνίου  1990,  για  τον
καθορισμό  του  αρμόδιου  κράτους  για  την εξέταση  μίας  αίτησης  χορήγησης
ασύλου, δεν  είναι ταυτόσημα  με τα  κριτήρια του  αντίστοιχου κεφαλαίου  της
Σύμβασης Schengen.

5.3.  Τούτο δεν  σημαίνει ότι  τα  κείμενα των  συμφωνιών  μεταξύ των  κρατών
Schengen  δεν  επηρέασαν   τα  συνοδευτικά   μέτρα  των  Δώδεκα.   Έτσι,  για
παράδειγμα, η  αρχική πρόταση οδηγίας  που υπέβαλε η Επιτροπή  σχετικά με τον
έλεγχο της απόκτησης και  της κατοχής όπλων δεν προέβλεπε  την εναρμόνιση των
εθνικών νομοθεσιών  στο  θέμα των  όπλων.  Αντίθετα,  η ομάδα  Schengen  είχε
εκτιμήσει  ότι η  εναρμόνιση στον  εν λόγω  τομέα (απαγορευμένα  όπλα  για τα
οποία  απαιτείται άδεια  ή  δήλωση)  συνιστά  ουσιώδες συνοδευτικό  μέτρο.  Η
Επιτροπή   υπέβαλε   τροποποιημένη   πρόταση   της  ανωτέρω   οδηγίας,   όπου
περιελήφθησαν οι διατάξεις  της Σύμβασης Schengen σχετικά με  την εναρμόνιση.
Το Συμβούλιο ενέκρινε στη συνέχεια το ανωτέρω κείμενο.

Όταν η  Επιτροπή υπέβαλε πρόταση κανονισμού  για την  κατάρτιση του καταλόγου
τρίτων  χωρών  των οποίων  οι  υπήκοοι  πρέπει να  διαθέτουν  θεώρηση για  να
διέρχονται τα εξωτερικά  σύνορα των κρατών  μελών (άρθρο  100Γ, παράγραφος  1
της Συνθήκης ΕΚ),  υιοθέτησε τον αρνητικό   κατάλογο  που  κατήρτισε η  ομάδα
Schengen. Ομοίως, όταν η Επιτροπή  υπέβαλε πρόταση κανονισμού για  τη θέσπιση
της θεώρησης  ενιαίου  τύπου (άρθρο  100Γ,  παράγραφος  3 της  Συνθήκης  ΕΚ),
υιοθέτησε το δελτίο θεώρησης  που θέσπισε η ομάδα Schengen (η οποία, κατά την
θέσπιση  της θεώρησης  ενιαίου τύπου,  μερίμνησε να  μπορεί να χρησιμοποιηθεί
στο επίπεδο της Ένωσης).

Από την πλευρά  της, η ομάδα  Schengen υιοθέτησε  τις λεπτομέρειες  εφαρμογής
που καθορίσθηκαν  σε  κοινοτικό επίπεδο  για  τη  Σύμβαση του  Δουβλίνου,  ως
λεπτομέρειες εφαρμογής του κεφαλαίου  άσυλο  της Σύμβασης Schengen.

5.4. Όσον  αφορά τη  σχέση μεταξύ  της Σύμβασης  Schengen και  των μέσων  που
αποσκοπούν στην  επίτευξη  του στόχου  της  κατάργησης  των ελέγχων  επί  των
προσώπων  στο  επίπεδο  της Ένωσης,  όπως  αναφέρθηκε  ανωτέρω η  πρωτοβουλία
Schengen εντάσσεται  στην προοπτική υλοποίησης του  στόχου του  άρθρου 7Α της
Συνθήκης ΕΚ  και ότι  η Σύμβαση  Schengen δεν  επηρεάζει τα  μέτρα που  έχουν
ληφθεί ή θα ληφθούν στο μέλλον κατ εφαρμογή της συνθήκης.

Εγγύηση για τούτο αποτελούν δύο διατάξεις της Σύμβασης Schengen

- μία διάταξη θεσπίζει  την αρχή της υπεροχής του κοινοτικού  δικαίου (άρθρο
  134), όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της  Σύμβασης και των κοινοτικών πράξεων,
  για παράδειγμα  στο  θέμα των  όπλων  (σχέση  μεταξύ  της  προαναφερθείσας
  οδηγίας και των άρθρων 77 και επόμενα της Σύμβασης),

- μία δεύτερη  διάταξη ορίζει  ότι οι συμβάσεις που  συνάπτονται μεταξύ  των
  κρατών μελών  της Ένωσης   υπερέχουν  επίσης έναντι  της Σύμβασης Schengen
  (άρθρο 142):
- κατά τη σύναψη συμβάσεων μεταξύ των κρατών μελών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
  με σκοπό την υλοποίηση ενός χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα, τα  συμβαλλόμενα
  μέρη  καθορίζουν τους  όρους βάσει  των οποίων  οι διατάξεις  της παρούσας
  Σύμβασης αντικαθίστανται ή  τροποποιούνται σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες
  διατάξεις των ανωτέρω συμβάσεων.

- Για το  σκοπό αυτόν τα συμβαλλόμενα μέρη φροντίζουν ώστε  οι διατάξεις της
  παρούσας Σύμβασης να είναι σε θέση να προβλέπουν στενότερη συνεργασία  από
  αυτήν που προκύπτει από τις διατάξεις των ανωτέρω συμβάσεων.

- Οι διατάξεις που  αντιβαίνουν στις προβλεπόμενες μεταξύ  των κρατών  μελών
  των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προσαρμόζονται σε κάθε περίπτωση .

Β. Η απόφαση σχετικά με την εφαρμογή της Σύμβασης Schengen

1. Στις 22  του παρελθόντος Δεκεμβρίου  η Εκτελεστική  Επιτροπή της  Schengen
αποφάσισε την  οριστική εφαρμογή της Σύμβασης  Schengen στις  26 Μαρτίου 1995
δεδομένου  ότι  πληρούνται  ήδη όλες  οι  απαιτούμενες  προϋποθέσεις για  την
κατάργηση  των   ελέγχων   επί   των   προσώπων  στα   εσωτερικά   σύνορα   -
συμπεριλαμβανομένου του επιχειρησιακού Συστήματος Πληροφοριών Schengen.

Η  ανωτέρω  ημερομηνία  επιτρέπει την  ταυτόχρονη  καθιέρωση  του  καθεστώτος
Schengen στα  χερσαία, θαλάσσια και εναέρια  εσωτερικά σύνορα  (όσον αφορά τα
αεροδρόμια,  πρόκειται  για  την  ημερομηνία  της  περιοδικής  μεταβολής  των
δρομολογίων και του προγράμματος των πτήσεων).

Η Σύμβαση θα τεθεί σε εφαρμογή την  ανωτέρω ημερομηνία από επτά εκ  των εννέα
υπογραφόντων  κρατών: Βέλγιο,  Γερμανία, Ισπανία,  Γαλλία, Λουξεμβούργο, Κάτω
Χώρες και Πορτογαλία  (όσον αφορά την  Ιταλία και  την Ελλάδα δεν  πληρούνται
ακόμη οι  απαιτούμενες προϋποθέσεις:  τα εθνικά κοινοβούλια  δεν έχουν  ακόμη
επικυρώσει  τα  έγγραφα   προσχώρησης  και  το  Ν-SIS   (Σύστημα  Πληροφοριών
Schengen) δεν έχει ακόμη συγκροτηθεί....).

2.  Το  διάστημα  από   τις  22  Δεκεμβρίου  έως  τις   25  Μαρτίου  αποτελεί
προπαρασκευαστική περίοδο κατά την οποία θα  ενισχυθούν, σε επίπεδο οργάνωσης
και προσωπικού, τα απαραίτητα μέτρα  για την πλήρη εφαρμογή  των κανονιστικών
διατάξεων  της  Schengen  (ιδιαίτερα  όσον  αφορά  τη συνεργασία  σε  επίπεδο
προξενικών,  δικαστικών  και   αστυνομικών  αρχών  και  την   ολοκλήρωση  της
προσαρμογής των υποδομών των αεροδρομίων και των λιμένων).

3. Από τις  26 Μαρτίου ξεκινά η  αρχική φάση εφαρμογής διάρκειας  τριών μηνών
κατά την οποία  η εφαρμογή θα παρακολουθείται επισταμένως ώστε να εντοπισθούν
και να αντιμετωπισθούν πάραυτα τα ενδεχόμενα προβλήματα.

Από την ανωτέρω ημερομηνία τα  συμβαλλόμενα μέρη της Schengen  θα καταργήσουν
κάθε έλεγχο στα εσωτερικά  τους σύνορα και τούτο θα καταστεί φανερό ιδιαίτερα
στα αεροδρόμια.

Η εφαρμογή  της  Σύμβασης και  ιδίως η  κατάργηση των  ελέγχων εμπίπτει  στην
αρμοδιότητα κάθε συμβαλλόμενου μέρους.

Συστήθηκε  επίσης   ένα  μόνιμο   όργανο  παρακολούθησης,   το  οποίο   είναι
επιφορτισμένο  με  την επίλυση  των  τεχνικών  προβλημάτων που  θα  προκύψουν
ενδεχομένως.

Η Κεντρική Ομάδα θα υποβάλει στην  Εκτελεστική Επιτροπή μία πρώτη έκθεση  της
συγκεντρωθείσας  εμπειρίας  στο  τέλος  της  αρχικής  φάσης,  σχετικά  με  τη
λειτουργία του Συστήματος  Πληροφοριών Schengen,  την αποτελεσματικότητα  των
ελέγχων στα εξωτερικά  σύνορα και της καταπολέμησης των ναρκωτικών, καθώς και
τα αποτελέσματα της συνεργασίας των αστυνομικών και δικαστικών αρχών.

Γ. Η εφαρμογή της Σύμβασης Schengen και οι πολίτες

1. Η εφαρμογή της Σύμβασης Schengen αποτελεί σημαντικό βήμα  προόδου για τους
πολίτες,   οι  οποίοι  θα  μπορούν   να  επωφεληθούν   πλήρως  της  ελεύθερης
κυκλοφορίας των προσώπων σε σημαντικό τμήμα της εσωτερικής αγοράς:

- κάθε πολίτης,  ανεξάρτητα από την εθνικότητά  του (συμπεριλαμβανομένων των
  υπηκόων  τρίτων  κρατών)  θα επωφεληθεί  της  κατάργησης των  ελέγχων  στα
  εσωτερικά  σύνορα. Επίσης,  στο εσωτερικό  του χώρου  χωρίς σύνορα  δεν θα
  υφίσταται καμία  διάκριση μεταξύ  των υπηκόων των χωρών  Schengen και  των
  υπηκόων των άλλων κρατών μελών,

- στα  εξωτερικά  σύνορα  των  χωρών Schengen,  οι  πολίτες  της  Ένωσης  θα
  υπόκεινται μόνο σε  έλεγχο του δελτίου ταυτότητας ή του  διαβατηρίου τους,
  σύμφωνα  με  το  ισχύον  κοινοτικό  δίκαιο. Και  στην  περίπτωση  αυτή δεν
  υφίσταται καμία  διάκριση μεταξύ  των υπηκόων των χωρών  Schengen και  των
  υπηκόων των άλλων κρατών μελών.

2.  Επιπλέον,  η  εφαρμογή  της  Σύμβασης   Schengen  θα  αποφέρει  σημαντικά
πλεονεκτήματα  ιδίως  στους υπηκόους  τρίτων κρατών  που διαμένουν  σε κράτος
μέλος  στο οποίο εφαρμόζεται  η Σύμβαση  Schengen: θα έχουν  τη δυνατότητα να
μετακινούνται σε άλλα  κράτη Schengen με  την άδεια  διαμονής τους, χωρίς  να
είναι υποχρεωμένοι να διαθέτουν θεώρηση.

Πρέπει  να  σημειωθεί ότι  η αρχή  της ισοτιμίας  μεταξύ άδειας  διαμονής και
θεώρησης ισχύει μόνο για τους υπηκόους τρίτων κρατών που διαμένουν σε  κράτος
μέλος  όπου έχει  τεθεί σε  εφαρμογή  η Σύμβαση  Schengen. Οι  υπήκοοι τρίτων
κρατών που  διαμένουν στην  Ιταλία και την  Ελλάδα ή  σε κράτη  μέλη που  δεν
καλύπτει  η  Σύμβαση θα  υφίστανται διαφορετική  μεταχείριση. Ανάλογα  με την
εθνικότητά τους,  θα εξακολουθήσουν να υποχρεούνται  να διαθέτουν θεώρηση για
την είσοδο  στο  έδαφος της  ομάδας Schengen  (ή ενός  ή περισσοτέρων  κρατών
μελών της).

3. Όσον  αφορά τους υπηκόους τρίτων  κρατών που δεν  διαμένουν σε ένα από  τα
επτά κράτη μέλη για  τα οποία η Σύμβαση  Schengen έχει τεθεί σε εφαρμογή  και
επισκέπτονται τα ανωτέρω κράτη για  σύντομο διάστημα, εφαρμόζεται το  σύστημα
Schengen όσον αφορά τη θεώρηση.

Σε σχέση  με  την υφιστάμενη  κατάσταση,  το  εν λόγω  εναρμονισμένο  σύστημα
προβλέπει ότι,  κατ αρχήν, κάθε θεώρηση που  χορηγείται από  ένα κράτος μέλος
Schengen ισχύει σε  όλο το έδαφος που καλύπτει  η Σύμβαση, αλλά σε αντάλλαγμα
της ανωτέρω  διευκόλυνσης τα  κράτη μέλη  αρνούνται τη  χορήγηση θεώρησης  σε
πρόσωπα που  περιλαμβάνονται στον κοινό  κατάλογο αλλοδαπών ανεπιθύμητων  από
άλλο κράτος της Σύμβασης Schengen.

Δ. Η εφαρμογή της Σύμβασης Schengen στην Ευρωπαϊκή Ένωση

1. Η δημιουργία  ενός χώρου χωρίς εσωτερικά  σύνορα συμβαδίζει με τη  θέσπιση
αποτελεσματικών  ελέγχων  στα εξωτερικά  σύνορα. Το  γεγονός ότι  δεν υπάρχει
σύμβαση σχετικά  με  τη διέλευση  των  εξωτερικών  συνόρων των  κρατών  μελών
συνιστά μία  από τις  αιτίες για  τις οποίες  δεν έχουν  καταργηθεί ακόμη  οι
έλεγχοι  στο επίπεδο  της  Ένωσης.  Για το  λόγο  αυτόν η  ομάδα  Schengen θα
εφαρμόσει το καθεστώς των  εξωτερικών  συνόρων  στα εξωτερικά του  σύνορα που
αποτελούν  εσωτερικά σύνορα  της  Ένωσης. Το  ερώτημα  που τίθεται  είναι εάν
τούτο θα προκαλέσει  ενίσχυση των ελέγχων  στα σύνορα. Η απάντηση  που πρέπει
να δοθεί δεν μπορεί να είναι μονολεκτική.

Πράγματι, θεωρητικά  το ισχύον κοινοτικό δίκαιο  (με την  εξαίρεση του άρθρου
7Α) επιτρέπει τη διενέργεια συστηματικών  ελέγχων επί των πολιτών  της Ένωσης
και των μελών των  οικογενειών τους. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να δέχονται
την  είσοδο  των  πολιτών  στο  έδαφός  τους  με  απλή  επίδειξη του  δελτίου
ταυτότητας ή  του διαβατηρίου  τους (όπου  πρέπει να  υπάρχει, εάν  συντρέχει
λόγος, θεώρηση  για τα  μέλη της οικογένειας  που έχουν  την εθνικότητα  ενός
τρίτου κράτους). Η Σύμβαση Schengen  σέβεται απόλυτα το κοινοτικό  δίκαιο στο
σημείο αυτό.

Στην πράξη, είναι  αληθές ότι σε  ορισμένα εσωτερικά  σύνορα οι  συστηματικοί
έλεγχοι έχουν ήδη  καταργηθεί. Κατ αυτόν  τον τρόπο,  η θέσπιση  συστηματικών
ελέγχων  στα  σύνορα αυτά,  λόγω  της  εφαρμογής  της  Σύμβασης Schengen,  θα
αποτελούσε οπισθοδρόμηση σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση.
Ωστόσο, το  πρόβλημα πρέπει να αναχθεί  στις πραγματικές  του διαστάσεις: στα
αεροδρόμια  και  τους  θαλάσσιους  λιμένες,  έχουν  διατηρηθεί  μέχρι  σήμερα
συστηματικοί έλεγχοι  επί των  επιβατών  των ενδοκοινοτικών  πτήσεων και  των
πορθμείων που  διενεργούν ενδοκοινοτικά δρομολόγια.  Η εφαρμογή της  Σύμβασης
Schengen δεν  αποτελεί συνεπώς  οπισθοδρόμηση όσον  αφορά την αεροπορική  και
θαλάσσια σύνδεση  μεταξύ, αφενός, των επτά  κρατών της  Σύμβασης Schengen για
τα οποία  θα εφαρμοσθεί  η Σύμβαση  και, αφετέρου,  των λοιπών  κρατών μελών.
Ενδέχεται  να σημειωθεί οπισθοδρόμηση μόνο  στα χερσαία  εξωτερικά σύνορα των
χωρών  της  ομάδας  Schengen  που  αποτελούν  εσωτερικά  σύνορα  της  Ένωσης.
Ειδικότερα, πρόκειται μόνο για τα  σύνορα μεταξύ Γαλλίας και  Ιταλίας (μέχρις
ότου  η  εφαρμογή της  Σύμβασης Schengen  επεκταθεί και  στην Ιταλία)  και τα
σύνορα μεταξύ Γερμανίας και Δανίας (η Δανία ζήτησε πρόσφατα να της  χορηγηθεί
το καθεστώς του παρατηρητή στη Σύμβαση Schengen).

2.   Όσον  αφορά   ειδικότερα  την  εφαρμογή   του  καθεστώτος  Schengen  στα
αεροδρόμια,  η κατάσταση  από τις  26 Μαρτίου  1995 μπορεί  να συνοψισθεί  ως
εξής:

Κατ αρχήν,  στα  (μεγάλα)  αεροδρόμια  του  χώρου   που  καλύπτει  η  Σύμβαση
Schengen, θα δημιουργηθούν δύο χώροι  που θα επιτρέπουν το διαχωρισμό των δύο
ομάδων επιβατών -αφενός των επιβατών  των εσωτερικών πτήσεων και  των πτήσεων
εντός  του  χώρου  Schengen  και,  αφετέρου,  των  επιβατών  των  πτήσεων  με
προορισμό ή προέλευση χώρες εκτός της ομάδας Schengen (δηλαδή τα λοιπά  κράτη
μέλη και τρίτες  χώρες). Τούτο  θα επιτρέψει  τη μεταχείριση  των δύο  ομάδων
επιβατών σύμφωνα με τις διατάξεις της Σύμβασης Schengen:

- οι  επιβάτες   πτήσεων  εντός  του  χώρου  Schengen,  ανεξάρτητα  από  την
  εθνικότητά τους,  δεν θα  υποβάλλονται σε έλεγχο ούτε  κατά την  αναχώρηση
  ούτε κατά την άφιξη (ενδέχεται μόνο να  υποβληθούν σε ελέγχους για  λόγους
  ασφαλείας,  παρόμοιους με τους ελέγχους που  διενεργούνται ή είναι δυνατόν
  να διενεργηθούν επί των επιβατών των εσωτερικών πτήσεων),

- οι επιβάτες των  διεθνών  πτήσεων (με προέλευση ή προορισμό κράτος που δεν
  ανήκει στην  ομάδα Schengen)  θα διέρχονται από  τον  διεθνή   χώρο και θα
  υποβάλλονται, ανάλογα με την  περίπτωση, σε έλεγχο εξόδου, όταν εξέρχονται
  από το έδαφος που καλύπτει η Σύμβαση Schengen και  σε έλεγχο εισόδου, όταν
  θέλουν να εισέλθουν στο έδαφος που καλύπτει η Σύμβαση.

Κατ αυτόν τον  τρόπο, για  παράδειγμα, οι  επιβάτες πτήσεων  με προέλευση  το
Λονδίνο και  το Νέο Δελχί  που φθάνουν στο  Παρίσι θα υποβάλλονται σε  έλεγχο
εισόδου. Για  όλους τους  πολίτες της Ένωσης (και  του ΕΟΧ, καθώς  και για τα
μέλη  των  οικογενειών των  δύο  ανωτέρω  κατηγοριών  προσώπων),  οι εν  λόγω
έλεγχοι περιορίζονται στην απλή επίδειξη  του διαβατηρίου τους ή  του δελτίου
ταυτότητας.  Για   τους  υπηκόους   τρίτων  κρατών,   οι  έλεγχοι  θα   είναι
ενδελεχέστεροι.

Όπως συμβαίνει και  σήμερα στα αεροδρόμια, στα αεροδρόμια της ομάδας Schengen
θα δημιουργηθούν ειδικοί  διάδρομοι στο  διεθνή   χώρο για  τους πολίτες  της
Ένωσης (και τους  λοιπούς δικαιούχους του κοινοτικού δικαίου) ώστε να μειωθεί
ο χρόνος αναμονής τους.

* * *

Side Bar