Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Pytania i odpowiedzi: nowe europejskie przepisy mają zapobiec nieuczciwym praktykom handlowym na platformach internetowych – negocjatorzy UE osiągnęli porozumienie

Strasburg, 14 lutego 2019 r.

*

Dlaczego UE musi wprowadzać przepisy w dziedzinie uczciwości i przejrzystości platform internetowych?

Platformy internetowe dają przedsiębiorcom różnorodne możliwości szybkiego i skutecznego dostępu do unijnych rynków konsumenckich. Stały się więc one doskonałym narzędziem dla milionów przedsiębiorstw, dużych i małych, w różnych sektorach, takich jak: sprzedaż detaliczna w internecie, usługi profesjonalne, programowanie aplikacji, transport i turystyka. Ponadto wyszukiwarki i platformy internetowe generują większą część ruchu internetowego dla dużych firm oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).

Rola pośrednika daje jednak platformom internetowym możliwość stosowania nieuczciwych praktyk handlowych, które mogą wyrządzić korzystającym z nich przedsiębiorcom znaczne szkody gospodarcze. Około 46 proc. przedsiębiorców objętych badaniem Komisji zwróciło uwagę na problemy przy korzystaniu z platform, a 21 proc. twierdziło, że z problemami takimi spotyka się często. Aż 75 proc. dużych użytkowników (tj. takich, którzy generują ponad 50 proc. obrotu za pośrednictwem platform internetowych) napotyka problemy, a 33 proc. z nich napotyka je często.

Ponadto widoczność małych przedsiębiorstw w internecie może zależeć od ich pozycji w wynikach wyszukiwania – na pośredniczących platformach internetowych lub w ogólnych wynikach wyszukiwania w internecie. 66 proc. MŚP w UE objętych tym samym badaniem twierdziło, że ich pozycja w wynikach wyszukiwania ma znaczący wpływ na sprzedaż.

Jakie korzyści przyniesie nowe rozporządzenie całej gospodarce?

Rozporządzenie będzie pierwszą na świecie próbą uregulowania ekosystemu w gospodarce platform internetowych, tak aby był on sprawiedliwy, godny zaufania i innowacyjny. Będzie też wspierać innowacyjność i konkurencyjność jednolitego rynku cyfrowego UE, co w ostatecznym rozrachunku znacząco przyczyni się do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy.

Przedsiębiorcy muszą mieć zapewnioną przewidywalność w relacjach z platformami internetowymi. Muszą mieć dostęp do skutecznych i prostych sposobów rozwiązywania ewentualnych problemów. Powinno ich to zachęcić do korzystania z platform internetowych na potrzeby rozwoju własnej działalności. Jednocześnie bardziej przejrzyste przepisy na szczeblu UE powinny zapewnić platformom przewidywalne otoczenie regulacyjne i umożliwić im rozwój na jeszcze bardziej spójnym jednolitym rynku cyfrowym.

W jaki sposób konsumenci skorzystają z nowych przepisów? Jakie korzyści odniosą konsumenci?

Ogólnie rzecz biorąc, konsumenci skorzystają z nowych przepisów. Dzięki wzrostowi zaufania, przewidywalności i pewności prawa w środowisku biznesu internetowego oczekuje się, że coraz więcej przedsiębiorstw będzie korzystać z pośredniczących platform internetowych. Może to poszerzyć wybór usług dostępnych dla konsumentów, zwiększyć konkurencję w internecie i doprowadzić do poprawy jakości i obniżenia cen towarów i usług przeznaczonych dla konsumentów.

Konsumenci odniosą również konkretne korzyści. Przykładowo bardziej widoczne będzie, jakie konkretnie przedsiębiorstwo oferuje towary i usługi. Konsumenci będą również więcej wiedzieć o przypadkach, w których na wyniki wprowadzonego przez nich wyszukiwania wpływ będzie miała przykładowo opłata wniesiona przez właściciela danej strony internetowej. Pomoże to konsumentom w dokonywaniu bardziej świadomych wyborów.

Które pośredniczące platformy internetowe są objęte zakresem rozporządzenia?

Rozporządzenie obejmuje pośredniczące platformy internetowe oraz ogólne wyszukiwarki internetowe, które świadczą usługi dla przedsiębiorstw z siedzibą w UE i które oferują towary lub usługi konsumentom w UE. Chodzi przykładowo o serwisy, w których konsumenci mogą bezpośrednio zamówić usługę online na platformie (np. pobrać aplikację), zostać przekierowani na stronę internetową linii lotniczej lub korzystać z platformy, żeby znaleźć restaurację lub sklep w pobliżu (np. w usłudze Google „Moja Firma”).

Tego rodzaju pośredniczące platformy internetowe to również internetowe platformy handlu elektronicznego (np. Amazon Marketplace, eBay, Fnac Marketplace itp.), sklepy z aplikacjami (np. Google Play, Apple App Store, Microsoft Store itp.), media społecznościowe dla przedsiębiorstw (np. Facebook, Instagram używany przez twórców/artystów itp.) oraz narzędzia do porównywania cen (np. Skyscanner, Google Shopping itp.).

Rozporządzenie nie obejmuje reklam internetowych, usług płatniczych, optymalizacji wyszukiwarek i usług, które łączą w sobie sprzęt i aplikacje i które nie pośredniczą w zawieraniu bezpośrednich transakcji między przedsiębiorstwami a konsumentami. Nie obejmuje także pośredników działających wyłącznie między przedsiębiorstwami (np. giełdy reklamy internetowej). Wyłączono również detalistów internetowych, takich jak sklepy spożywcze (supermarkety) i sklepy sprzedające określoną markę (np. Nike.com), o ile tacy internetowi sprzedawcy detaliczni bezpośrednio sprzedają tylko swoje własne produkty, bez pośredniczenia w sprzedaży innych sklepów i bez udziału w bezpośrednich transakcjach między innymi sprzedawcami a konsumentami.

Które wyszukiwarki internetowe są objęte nowymi przepisami?

Nowe rozporządzenie obejmuje wyszukiwarki internetowe ułatwiające wyszukiwanie w sieci na podstawie dowolnego zapytania na dowolny temat i przedstawiające wyniki w różnych formatach określonych w zapytaniu (np. Google Search, Seznam.cz, Yahoo!, DuckDuckGo, Bing itp.).

W jaki sposób nowe przepisy ułatwią przedsiębiorcom korzystanie z pośrednictwa platform internetowych?

UE przyjęła podejście współregulacyjne, w którym od pośredniczących platform internetowych i wyszukiwarek internetowych wymaga się przestrzegania zobowiązań prawnych, a równocześnie zachęca się je do wprowadzenia dobrowolnych środków uzupełniających. Rozporządzenie zapewnia przedsiębiorcom korzystającym z pośrednictwa platform internetowych i ogólnych wyszukiwarek internetowych większą pewność prawa i jasność co do zasad regulujących ich relacje z tymi platformami i zasad rozstrzygania ewentualnych sporów.

Po pierwsze, od pośredniczących platform internetowych wymaga się, aby ich standardowe warunki korzystania były bardziej przejrzyste, łatwo dostępne, a ich zmiany były zapowiadane z dużym wyprzedzeniem. Dzięki temu przedsiębiorcy będą lepiej poinformowani, ponieważ w warunkach korzystania muszą być określone powody zawieszenia lub zamknięcia konta biznesowego. Opisane muszą być również następujące aspekty:

  • jakie dodatkowe towary i usługi są oferowane przez pośredniczącą platformę internetową konsumentom wraz z ofertą przedsiębiorcy korzystającego z platformy, a także jakie dodatkowe towary i usługi może oferować sam przedsiębiorca,
  • za pośrednictwem jakich dodatkowych kanałów dystrybucji pośrednicząca platforma internetowa będzie oferować towary i usługi przedsiębiorcy korzystającego z platformy,
  • jaki rodzaj danych będzie udostępniany przez pośredniczącą platformę internetową przedsiębiorcom z niej korzystającym (chodzi o dane podawane przez przedsiębiorców i konsumentów przy korzystaniu z platformy), oraz
  • dlaczego pośrednicząca platforma internetowa może ograniczyć prawo przedsiębiorcy do oferowania towarów i usług na innych warunkach za pośrednictwem innych platform pośredniczących (tzw. klauzule najwyższego uprzywilejowania).

Po drugie, pośredniczące platformy internetowe nie powinny zakazywać użytkownikom biznesowym ujawniania ich tożsamości.

Po trzecie, pośredniczące platformy internetowe i wyszukiwarki będą musiały informować przedsiębiorców, w jaki sposób traktują i klasyfikują towary lub usługi oferowane przez samych siebie lub przez kontrolowane przez nie przedsiębiorstwa, w porównaniu z przedsiębiorstwami zewnętrznymi. Informacje takie będą musiały być zamieszczone w warunkach korzystania lub w publicznie dostępnym dokumencie. Przedsiębiorstwa powinny być również informowane o tym, w jaki sposób platformy internetowe mogą decydować o ich pozycji w rankingu, przykładowo dzięki wniesieniu dodatkowych opłat. Wyszukiwarki internetowe będą również musiały informować konsumentów, jeżeli na ranking wyników wpływ mają umowy z użytkownikami stron internetowych.

Po czwarte, jeżeli pośrednicząca platforma internetowa zdecyduje o ograniczeniu, zawieszeniu lub zamknięciu konta biznesowego, w tym o wycofaniu poszczególnych towarów lub usług lub skutecznym usunięciu ich z wyników wyszukiwania, jest ona zobowiązana do przedstawienia danemu przedsiębiorstwu uzasadnienia, w większości przypadków do przesłania ostrzeżenia na 30 dni przed zamknięciem konta oraz do zachowania danych związanych z kontem użytkownika biznesowego, żeby możliwe było jego przywrócenie, gdyby okazało się, że konto zostało zamknięte omyłkowo.

Po piąte, rozporządzenie zapewnia również skuteczne i szybkie środki rozstrzygania sporów między przedsiębiorstwami a pośredniczącymi platformami internetowymi. W szczególności:

  • wszystkie platformy, z wyjątkiem najmniejszych, muszą utworzyć wewnętrzny system rozpatrywania skarg. Platformy są zobowiązane do publicznego informowania o funkcjonowaniu takiego systemu (np. liczba skarg, ich temat, czas rozpatrywania skargi i podjęte decyzje)
  • platformy będą musiały zapewnić przedsiębiorcom więcej możliwości rozwiązania ewentualnego problemu poprzez wyznaczenie specjalnych mediatorów, z których usług zobowiążą się korzystać w swoich warunkach korzystania. Pomoże to rozwiązać więcej spraw pozasądowo, co oszczędzi przedsiębiorcom czas i pieniądze.

Ponadto wprowadzono nową możliwość dla organizacji i stowarzyszeń reprezentujących interesy użytkowników biznesowych. Mogą one wnieść sprawę do właściwego sądu krajowego, aby zapobiec lub położyć kres nieprzestrzeganiu rozporządzenia przez pośredniczące platformy internetowe lub wyszukiwarki.

W jaki sposób nowe przepisy ułatwią przedsiębiorcom rozstrzyganie sporów z pośredniczącymi platformami internetowymi?

Pośredniczące platformy internetowe będą musiały utworzyć wewnętrzny system rozpatrywania skarg. Pozwoli to przedsiębiorcom wnosić skargi bezpośrednio na platformie, na przykład w następstwie konkretnego działania lub decyzji platformy lub w związku z wystąpieniem problemu technicznego. Platformy będą musiały odpowiednio reagować na skargi i informować przedsiębiorców o wyniku ich rozpatrzenia.

Ponadto pośredniczące platformy internetowe będą musiały w swoich warunkach korzystania wyznaczyć mediatorów, do których można się zwrócić w celu dobrowolnego rozwiązania sprawy poza sądem.

Wprowadzono też nową możliwość dla organizacji i stowarzyszeń reprezentujących interesy użytkowników biznesowych. Mogą one wnieść sprawę do właściwego sądu krajowego, aby zapobiec lub położyć kres nieprzestrzeganiu rozporządzenia.

Dlaczego małe przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 50 pracowników i generujące mniej niż 10 mln euro obrotu są zwolnione z obowiązku ustanowienia wewnętrznych mechanizmów rozpatrywania skarg i z obowiązku wyznaczenia mediatorów?

Wewnętrzny system rozpatrywania skarg wiąże się z wyższymi kosztami przestrzegania przepisów. Małe przedsiębiorstwa (zgodnie z unijną definicją małych i średnich przedsiębiorstw) są zwolnione z obowiązku utworzenia wewnętrznych mechanizmów rozpatrywania skarg i wyznaczania mediatorów. Celem jest uniknięcie nieproporcjonalnych obciążeń regulacyjnych platform będących na etapie rozwoju określanym jako „start-up” i „scale-up”.

W jaki sposób państwa członkowskie będą egzekwować przestrzeganie rozporządzenia przez platformy internetowe i wyszukiwarki?

Państwa członkowskie będą musiały wprowadzić środki, które będą wystarczająco odstraszające, aby zapewnić przestrzeganie wymogów rozporządzenia przez pośredniczące platformy internetowe i wyszukiwarki. Ponadto, jak wspomniano powyżej, stowarzyszenia lub organizacje reprezentujące przedsiębiorców będą mogły wnosić sprawy do sądów krajowych, aby zapobiec lub położyć kres nieprzestrzeganiu wymogów rozporządzenia.

Jaki jest związek między rozporządzeniem a przepisami krajowymi?

Przepisy zostały przyjęte w formie rozporządzenia, które stosuje się bezpośrednio, co uniemożliwia państwom członkowskim tworzenie dodatkowych przepisów w obszarach wyraźnie objętych nowymi przepisami. Rozporządzenie jest najlepszym narzędziem harmonizacji, które ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do wprowadzonych w nim obowiązków w zakresie przejrzystości i dochodzenia roszczeń. Rozporządzenie ma zastosowanie wyłącznie do stosunków umownych między platformami a przedsiębiorcami i nie obejmuje przepisów z zakresu praktyk handlowych odnoszących się ogólnie do relacji między przedsiębiorcami. Nadal więc będą mieć zastosowanie normy uczciwości obowiązujące w państwach członkowskich, niezależne od relacji umownych. W ten sposób normy uczciwości obowiązujące w państwach członkowskich i te nałożone omawianym rozporządzeniem będą w dużej mierze uzupełniać się. Ponadto Komisja będzie ściśle współpracować z państwami członkowskimi, aby egzekwowanie proponowanego rozporządzenia było proporcjonalne i ograniczało się do platform objętych zakresem rozporządzenia. Ponadto Unijne Obserwatorium Gospodarki Platform Internetowych oceni ewentualną potrzebę wprowadzenia bardziej konkretnych przepisów sektorowych.

W jaki sposób nowe rozporządzenie i przepisy dotyczące konkurencji wzajemnie się uzupełniają?

Prawo konkurencji na poziomie UE i państw członkowskich niekoniecznie odnosi się do rodzaju i zakresu relacji między platformami a przedsiębiorcami, które to relacje są przedmiotem rozporządzenia.

Rodzaje praktyk objęte zakresem rozporządzenia niekoniecznie mają cel lub skutek antykonkurencyjny (art. 101 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, TFUE) ani nie wiążą się z dominującą pozycją danej platformy na rynku (art. 102 TFUE). W związku z tym rozporządzenie stanowi uzupełnienie prawa konkurencji, ale go nie zastępuje. Prawo konkurencji nadal ma w pełni zastosowanie.

W jaki sposób UE zadba o to, aby proponowane rozporządzenie pozostało adekwatne do zakładanego celu?

W kwietniu 2018 r. Komisja utworzyła Unijne Obserwatorium Gospodarki Platform Internetowych, w którego skład wchodzą niezależni eksperci w dziedzinie gospodarki platform internetowych oraz wyznaczeni urzędnicy Komisji. Obserwatorium rozpoczęło już prace – eksperci będą doradzać Komisji w dziedzinie rozwoju gospodarki platform internetowych.

Monitorowane będą tendencje i możliwości rynkowe, zmiany w potencjalnie szkodliwych praktykach oraz rozwój strategii krajowych i podejść regulacyjnych. Prace będą koncentrować się na takich kwestiach jak: algorytmiczne procesy decyzyjne i rankingi, dostęp do danych i ich wykorzystywanie, wynagrodzenie za materiały wyświetlane w internecie, relacje między przedsiębiorstwami w zakresie reklamy internetowej, a także domniemane dyskryminacyjne praktyki usługodawców wobec użytkowników oraz ograniczenia nakładane na użytkowników, jeśli chodzi o oferowanie innych warunków w innych kanałach dystrybucji. Eksperci będą również informować Komisję o wpływie i skuteczności branżowych kodeksów postępowania, które mogłyby ułatwiać stosowanie rozporządzenia.

Celem monitorowania rynku będzie informowanie polityków o możliwościach i wyzwaniach w gospodarce platform internetowych, a szczególnie informowanie o konieczności wprowadzenia zmian do proponowanego rozporządzenia trzy lata po jego wejściu w życie.

Dodatkowe informacje

Komunikat prasowy: Jednolity rynek cyfrowy: nowe standardy praktyk handlowych na platformach internetowych – negocjatorzy UE osiągnęli porozumienie

Zestawienie informacji: Platformy internetowe – nowe przepisy poprawiające przejrzystość i sprawiedliwość

MEMO/19/1169

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar