Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Pytania i odpowiedzi: Wiarygodna perspektywa rozszerzenia dla Bałkanów Zachodnich oraz zwiększone zaangażowanie UE w tym regionie.

Bruksela, 6 lutego 2018 r.

Dlaczego Komisja przyjmuje tę strategię?

W swoim orędziu o stanie Unii z 2017 r. przewodniczący Jean-Claude Juncker ponownie potwierdził europejską przyszłość państw Bałkanów Zachodnich: Jeżeli chcemy większej stabilności w naszym sąsiedztwie, musimy również utrzymać wiarygodną perspektywę rozszerzenia dla Bałkanów Zachodnich. Zdaniem przewodniczącego: W przyszłości Unia Europejska będzie liczyć więcej niż 27 członków. Podczas negocjacji kandydaci do przystąpienia muszą absolutnie priorytetowo traktować kwestie praworządności, sprawiedliwości i praw podstawowych. Oparta na zasługach perspektywa członkostwa w UE dla krajów Bałkanów Zachodnich leży w interesie Unii pod względem politycznym, gospodarczym i bezpieczeństwa; jest to geostrategiczna inwestycja w stabilną, silną i zjednoczoną Europę opartą na wspólnych wartościach. Celem strategii jest nadanie reformom w regionie nowej dynamiki, tak aby stawić czoła kluczowym wyzwaniom, z którymi borykają się kraje Bałkanów Zachodnich. Ponadto strategia zwiększa wsparcie UE dla wysiłków krajów Bałkanów Zachodnich na drodze do Unii poprzez przyznanie dodatkowych środków i zasobów. W dniu 17 maja br. odbędzie się w Sofii szczyt Bałkanów Zachodnich, na którym przywódcy UE będą kontynuować rozmowy i współpracę ze swoimi odpowiednikami z krajów regionu.

Polityka rozszerzenia UE musi być nieodłączną częścią szerszej strategii na rzecz wzmocnienia Unii do roku 2025. Strategia jest częścią szerszego planu działania na rzecz bardziej zjednoczonej, silniejszej i demokratyczniejszej Unii, zgodnie z którym Komisja przedstawia inicjatywy mające na celu usprawnienie demokratycznych, politycznych i instytucjonalnych ram Unii w perspektywie roku 2025. Zanim Unia się powiększy, musi sama stać się silniejsza, stabilniejsza i bardziej efektywna.

Jakie są nowe elementy w strategii?

W strategii przedstawiono najistotniejsze wyzwania, przed jakimi stoją kraje Bałkanów Zachodnich na drodze do UE. Nowością są odnowione silne zachęty dla partnerów w celu przeprowadzenia koniecznych reform oraz wskazówki na temat kroków niezbędnych do jak najszybszych postępów na drodze do przystąpienia do UE. Dla Serbii i Czarnogóry – w przypadku których negocjacje akcesyjne są już w toku – określono orientacyjne działania niezbędne do ukończenia procesu przystąpienia w perspektywie roku 2025. Ponadto przyjęcie w ramach strategii inicjatyw przewodnich w sześciu kluczowych obszarach znacznie zwiększa zaangażowanie UE we współpracę z partnerami z Bałkanów Zachodnich. W strategii określono wizję naszej wspólnej przyszłości oraz sposobów osiągnięcia tego celu.

Czy Komisja zmienia swoją politykę rozszerzenia?

W strategii wyraźnie zaznaczono, że drzwi Unii są otwarte dla kolejnych państw wtedy i tylko wtedy, gdy spełnią one kryteria przystąpienia. Komisja nie zmienia swojej polityki rozszerzenia: proces ten jest i pozostaje oparty na zasługach. Każdy z krajów będzie oceniany na podstawie własnych osiągnięć.

W jaki sposób strategia zostanie zastosowana w praktyce?

Perspektywa przystąpienia krajów Bałkanów Zachodnich do UE zależy w największej mierze od nich samych. Muszą one działać z determinacją i pilnie podwoić swoje wysiłki na rzecz niezbędnych reform, zwłaszcza w dziedzinie praworządności, niezawisłości sądownictwa i praw podstawowych, a także zakończyć proces transformacji politycznej, gospodarczej i społecznej. Unia natomiast będzie doskonalić własną politykę, aby skuteczniej wspierać proces transformacji w regionie. W strategii określono plan działania obejmujący sześć konkretnych inicjatyw przewodnich dotyczących konkretnych obszarów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania: praworządności, bezpieczeństwa i migracji, rozwoju społeczno-gospodarczego, połączeń transportowych i energetycznych, agendy cyfrowej, pojednania i dobrosąsiedzkich stosunków. Konkretne działania w tych dziedzinach są przewidziane w latach 2018–2020.

Czym jest sześć inicjatyw przewodnich?

Celem inicjatyw przewodnich jest wspieranie transformacji państw Bałkanów Zachodnich w szeregu konkretnych obszarów, w których zacieśniona współpraca leży w obopólnym interesie. W latach 2018–2020 przewidziano konkretne działania w sześciu określonych dziedzinach. Oto kilka przykładów: 

  • Praworządność: Poszerzenie szczegółowych planów działania dotyczących dostosowania wszystkich państw Bałkanów Zachodnich do norm UE. Poprawa oceny realizacji reform, w tym poprzez nowe misje doradcze.
  • Bezpieczeństwo i migracja: Zacieśnienie współpracy w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej, terroryzmu i brutalnego ekstremizmu oraz poprawy bezpieczeństwa granic i zarządzania przepływami migracyjnymi, przy wsparciu unijnych narzędzi i wiedzy fachowej. Wzmocnienie współpracy z agencjami UE w dziedzinie bezpieczeństwa granic i zarządzania migracjami.
  • Rozwój społeczno-gospodarczy: stymulowanie udzielania poręczeń w celu pobudzenia inwestycji prywatnych, wspieranie przedsiębiorstw typu start-up i MŚP oraz większe ułatwienia w handlu. Zwiększenie nacisku na kwestię zatrudnienia i polityki społecznej oraz większe wsparcie finansowe dla sektora społecznego, w szczególności w zakresie edukacji i zdrowia. Finansowanie w ramach programu Erasmus+ zostanie podwojone.
  • Połączenia transportowe i energetyczne: inicjatywy w obrębie regionu i z UE, w tym wspieranie nowych inwestycji. Rozszerzenie unii energetycznej UE w regionie.
  • Agenda cyfrowa: opracowanie planu działania w celu obniżenia kosztów roamingu, wsparcie wdrażania sieci szerokopasmowych oraz rozwoju administracji elektronicznej, elektronicznych zamówień publicznych, e-zdrowia i umiejętności cyfrowych.
  • Pojednanie i stosunki dobrosąsiedzkie: Wspieranie walki z bezkarnością oraz sprawiedliwości okresu przejściowego, w tym poprzez powołanie komisji regionalnej do ustalenia faktów dotyczących zbrodni wojennych. Zacieśnianie współpracy w dziedzinie edukacji, kultury, młodzieży i sportu; promowanie dziedzictwa kulturowego i programu „Kreatywna Europa”.

W jaki sposób wdrażane będą nowe inicjatywy przewodnie? Czy zwiększone zostanie wsparcie finansowe dla Bałkanów Zachodnich?

Aby wspierać wdrażanie nowych inicjatyw przewodnich w ramach strategii, Komisja proponuje uzupełnić istniejące środki finansowe przeznaczone dla krajów Bałkanów Zachodnich w ramach Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej do 2020 r., w uzupełnieniu kwoty 1,07 mld EUR już przewidzianej dla tego regionu na 2018 r. Konieczne będzie zwiększenie środków na ważne inwestycje, zwłaszcza infrastrukturę (transportową, energetyczną i cyfrową). Wiosną powołana zostanie jednostka koordynująca, aby dopilnować odpowiedniego wdrożenia inicjatyw.

Jakie są priorytetowe reformy, umożliwiające krajom Bałkanów Zachodnich utrzymanie wiarygodnej perspektywy rozszerzenia?

Najpilniejszą kwestią dla państw regionu są reformy w dziedzinie praworządności, praw podstawowych i dobrego sprawowania rządów oraz współpraca na rzecz pojednania i stosunków dobrosąsiedzkich. Kraje regionu muszą znacznie silniej i wiarygodniej zobowiązać się do przestrzegania tych podstawowych wartości UE. Ich nieprzestrzeganie stanowi również czynnik zniechęcający do inwestowania i relacji handlowych. Po drugie należy wzmocnić gospodarki regionu. Pozostają one niekonkurencyjne; charakteryzuje je nadmierna nieuzasadniona ingerencja polityczna oraz słabo rozwinięty sektor prywatny, co ma wpływ na wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy, w szczególności dla ludzi młodych. Po trzecie nadal wymagają rozwiązania spory dwustronne między krajami regionu. Nie będzie zgody na to, aby spory te – oraz zagrożenie dla stabilności, jakie z nich wynika – dostały się do Unii wraz z nowymi członkami. Muszą one zostać rozwiązane w sposób ostateczny i wiążący przed przystąpieniem danych państw do UE.

Czy UE zobowiązuje się do przyjęcia nowych krajów do Unii do 2025 r.?

Rok 2025 r. nie jest ustaloną ani docelową datą przystąpienia. Wskazuje jedynie możliwą perspektywę czasową odzwierciedlającą silne zaangażowanie Unii na rzecz wiarygodnej perspektywy rozszerzenia dla Bałkanów Zachodnich. Do tego czasu UE może liczyć więcej niż 27 członków. Negocjacje akcesyjne z Czarnogórą i Serbią są już na zaawansowanym etapie. Przy założeniu silnej woli politycznej, realizacji rzeczywistych i trwałych reform oraz ostatecznego rozwiązania sporów z sąsiadami, państwa te mogłyby być gotowe na członkostwo w perspektywie 2025 r. Scenariusz ten jest jednak niezwykle ambitny. Czy jest on realistyczny – to będzie w pełni zależało od obiektywnych osiągnięć i wyników poszczególnych krajów.

Czy strategia dotyczy jedynie „państw najbardziej zaawansowanych” – Serbii i Czarnogóry – z pominięciem pozostałych państw regionu?

Strategia obejmuje cały region Bałkanów Zachodnich. Czarnogóra i Serbia są obecnie jedynymi kandydatami biorącymi udział w negocjacjach akcesyjnych i dlatego państwa te uznaje się za „najbardziej zaawansowane” w tym procesie. W strategii określono orientacyjny zarys kroków wymaganych w przypadku Czarnogóry i Serbii, aby mogły one zakończyć proces przystąpienia w perspektywie 2025 r. W strategii wyraźnie jednak zaznaczono, że kolejność poszczególnych państw w tym „wyścigu” może się zmieniać w zależności od poczynionych obiektywnych postępów.

Czy zatem Czarnogóra i Serbia przystąpią do UE w 2025 r.?

Harmonogram pozostanie w gestii obu państw i będzie zależeć od ich obiektywnych osiągnięć. 2025 r. stanowi ambitną perspektywę czasową. Wymaga ona silnej woli politycznej i osiągnięcia znacznych i konkretnych rezultatów. Czarnogóra musi osiągnąć konkretne rezultaty zwłaszcza w zakresie praworządności oraz walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną. W przypadku Serbii niezbędna jest silna i trwała wola polityczna, aby osiągnąć konsensus w sprawie niezbędnych istotnych reform w zakresie praworządności, i gospodarki, mających na celu wspieranie pojednania. Proces ten musi zostać poparty kompleksową normalizacją stosunków z Kosowem. Warunkiem osiągnięcia ambitnej perspektywy w 2025 r. będzie zawarcie i wdrożenie kompleksowego, prawnie wiążącego porozumienia w sprawie normalizacji stosunków.

Czy normalizacja stosunków między Kosowem a Serbią jest warunkiem postępów na drodze Serbii do UE?

Postępy w zakresie integracji z UE zarówno Serbii, jak i Kosowa są ściśle powiązane z postępami w zakresie normalizacji ich stosunków. Bez skutecznej i kompleksowej normalizacji stosunków między Belgradem a Prisztiną w ramach dialogu wspieranego przez UE nie może być mowy o trwałej stabilności w regionie. Kompleksowe, prawnie wiążące porozumienie normalizacyjne jest kwestią pilną i niezbędną, aby Serbia i Kosowo mogły czynić dalsze postępy na drodze integracji europejskiej.

Co strategia oferuje krajom, które nie należą do „najbardziej zaawansowanych? Jakie są ich perspektywy przystąpienia do UE? Czy Komisji będzie je traktowała w odmienny sposób i poświęcała im mniej uwagi?

Wszystkie kraje Bałkanów Zachodnich mają okazję do poczynienia postępów na swojej drodze ku integracji europejskiej. Komisja dokonuje oceny postępów wszystkich krajów w sposób sprawiedliwy i obiektywny, w oparciu o ich zasługi oraz tempo osiągania postępów. Czarnogóra i Serbia są obecnie jedynymi krajami, które rozpoczęły negocjacje, dlatego uznaje się je za „najbardziej zaawansowane” w tym procesie. Kolejność poszczególnych państw w tym „wyścigu” może się jednak zmieniać w zależności od obiektywnych poczynionych postępów. Albania i Była Jugosłowiańska Republika Macedonii czynią znaczne postępy na drodze ku integracji europejskiej i Komisja jest gotowa sporządzić zalecenia dotyczące rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych, o ile spełnione zostaną określone warunki. Zanim to nastąpi, Komisja rozpocznie przygotowanie opinii na temat wniosku o członkostwo Bośni i Hercegowiny po otrzymaniu wyczerpujących i kompletnych odpowiedzi na kwestionariusz. Przy założeniu dalszych wysiłków i zaangażowania Bośnia i Hercegowina mogłaby stać się krajem kandydującym do przystąpienia do UE. Kosowo ma szansę na trwałe postępy w kontekście wdrażania układu o stabilizacji i stowarzyszeniu oraz na postępy na drodze ku integracji europejskiej, gdy obiektywne okoliczności będą na to pozwalały.

Co by się stało, gdyby przyszłe państwa członkowskie blokowały przystąpienie do UE innych państw Bałkanów Zachodnich?

Kraje najbardziej zaawansowane w procesie integracji europejskiej mają strategiczny interes w tym, aby sprzyjać aspiracjom sąsiadów, a nie tłumić je. Poszczególne kraje regionu są powiązane siecią wzajemnych zależności i ich postępy będą szybsze, jeśli będą one pomagać sobie nawzajem. Wszystkie kraje muszą wystrzegać się wykorzystywania nierozstrzygniętych kwestii przeciwko sobie nawzajem w procesie przystąpienia do UE. W nowej strategii Komisja zaleca również, by wprowadzić szczególne ustalenia i nieodwołalne zobowiązania uniemożliwiające nowym państwom członkowskim zablokowanie przystąpienia innych krajów kandydujących z regionu Bałkanów Zachodnich.

MEMO/18/562

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar