Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Pytania i odpowiedzi: Większe wsparcie finansowe na rzecz bezpieczeństwa w latach 2021-2027

Strasburg, 13 czerwca 2018 r.

Komisja pod przewodnictwem Jeana-Claude'a Junckera od samego początku traktuje bezpieczeństwo jako najważniejszy priorytet. Czuć się bezpiecznie we własnym domu – to najbardziej podstawowe i powszechne prawo.

Budżet UE ma do odegrania kluczową rolę we wspieraniu państw członkowskich w ich staraniach, by zapewnić obywatelom Europy poczucie bezpieczeństwa, zwłaszcza że zagrożenia dla bezpieczeństwa występują bez względu na przebieg granic i w sposób podstępny podważają nasze wartości i nasz styl życia.

Co się zmieni w przyszłym budżecie przeznaczonym na bezpieczeństwo wewnętrzne?

W ostatnich latach obserwuje się bardziej nasilone i zróżnicowane zagrożenia bezpieczeństwa. Mają one coraz bardziej charakter transgraniczny, co w praktyce oznacza, że państwa członkowskie nie są już w stanie działać na własną rękę. Wprawdzie ochrona obywateli leży w kompetencji poszczególnych państw członkowskich, to Unia Europejska odgrywa istotną rolę we wspieraniu działań państw członkowskich. W nadchodzących latach bezpieczeństwo pozostanie decydującą kwestią dla UE i obywatele Europy słusznie oczekują od Unii i swoich rządów krajowych, że zapewnią im bezpieczeństwo w dynamicznie rozwijającym się i niepewnym świecie.

Przyszły budżet musi sprostać tym ambicjom politycznym. Komisja Europejska wnioskuje o znaczne zwiększenie obecnego finansowania działań na rzecz bezpieczeństwa z 3,5 mld euro do 4,8 mld euro, by zbudować Unię, która będzie odporna na przyszłe zagrożenia bezpieczeństwa i gotowa reagować w sytuacjach nadzwyczajnych. Budżet całkowity przeznaczony na bezpieczeństwo w latach 2021-2027 będzie zakładał zwiększony Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (2,5 mld euro), bezpieczniejszą likwidację działalności jądrowej w niektórych państwach członkowskich (1,2 mld euro) i zwiększoną rolę agencji unijnych działających w obszarze bezpieczeństwa (1,1 mld euro).

Dzisiejsze rozporządzenie nie obejmuje finansowania agencji: Europol, CEPOL i EMCDDA. Finansowanie w wysokości 1,1 mld euro dla tych agencji będzie przedmiotem odrębnego wniosku.

Dlaczego z budżetu UE zapewnia się finansowanie działań na rzecz bezpieczeństwa?

W ostatnich latach w Europie obserwuje się bardziej nasilone i zróżnicowane zagrożenia bezpieczeństwa. Wspólnym mianownikiem niedawnych ataków terrorystycznych, nowych możliwości przestępczości zorganizowanej i rosnącej skali cyberprzestępczości jest ich transgraniczny wymiar. W związku z tym konieczna jest zdecydowana i skoordynowana reakcja na poziomie UE. Poszczególne państwa członkowskie nie mogą w pojedynkę sprostać wyzwaniom, przed jakimi stoi Unia, do których należy międzynarodowy terroryzm.

Wsparcie finansowe i techniczne ze strony UE już dowiodło swojej wartości i będzie tak w przyszłym okresie budżetowym. Przynosi ono wymierne rezultaty i wykazuje wyraźną wartość dodaną. Przykładem może być wsparcie zakupu urządzeń dozorowania po atakach terrorystycznych w Paryżu w listopadzie 2015 r. lub doskonała współpraca między władzami Francji i Belgii na forum grupy zadaniowej Fraternité powołanej przez Europol.

W jaki sposób Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego zapewni lepsze wsparcie w obliczu nowych i pojawiających się zagrożeń bezpieczeństwa?

Zwiększony Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW) będzie cechował się większą elastycznością i będzie oferował narzędzia szybkiego reagowania na pojawiające się zagrożenia bezpieczeństwa. Będzie również lepiej skoordynowany z innymi funduszami UE, które dotyczą kwestii związanych z bezpieczeństwem.

Po pierwsze, przyszły FBW będzie miał trzy nowe cele: 1) zwiększenie wymiany informacji; 2) zintensyfikowanie wspólnych operacji transgranicznych; oraz 3) wzmocnienie zdolności w zakresie zwalczania i przeciwdziałania przestępczości. Cele te umożliwią państwom członkowskim większą elastyczność w realizowaniu kluczowych priorytetów w obszarze bezpieczeństwa, którymi są walka z terroryzmem i radykalizacją postaw; walka z poważną przestępczością zorganizowaną; zwalczanie cyberprzestępczości; oraz ochrona ofiar przestępstw.

Po drugie, przyszły FBW zakłada następujący podział środków finansowych: 60 %, tj. 1,25 mld euro z funduszu, zostanie z góry przydzielone na programy państw członkowskich (plus późniejsze śródokresowe uzupełnienie w wysokości 250 mln euro), co pozwoli im na dokonywanie długoterminowych inwestycji w obszarze bezpieczeństwa. Pozostałe 40 %, tj. 1 mld euro, zostanie zarezerwowane na potrzeby „instrumentu tematycznego” i przeznaczone na ukierunkowane wsparcie dla państw członkowskich, by pomóc im skuteczniej reagować w razie nieprzewidzianych zagrożeń bezpieczeństwa i w sytuacjach nadzwyczajnych.  

Bezpieczeństwo jest zagadnieniem przekrojowym i dotyczy wielu obszarów polityki. Wprawdzie przyszły FBW jest specjalnym instrumentem finansowym w obszarze bezpieczeństwa, będzie on bardziej skuteczny w powiązaniu z innymi funduszami UE, takimi jak Fundusz Azylu i Migracji oraz Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami, które także zawierają elementy bezpieczeństwa. Pomoże to państwom członkowskim radzić sobie w sytuacjach zagrażających bezpieczeństwu w bardziej kompleksowy sposób i tworzyć krajowe strategie gotowości na wszystkich poziomach i we wszystkich sektorach.

Co nowego wnosi Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego?

Aktualny Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest skuteczny i przyczynia się do wysokiego poziomu bezpieczeństwa w Unii. W trakcie konsultacji publicznych respondenci wyraźnie podkreślili jednak potrzebę uproszczenia instrumentów finansowych w obszarze spraw wewnętrznych i ich większej elastyczności. W tym kontekście przyszły FBW oznacza:

  • większą elastyczność i lepsze reagowanie na sytuacje nadzwyczajne. Nowy fundusz został zaplanowany tak, aby zapewnić wystarczającą elastyczność, która pozwoli przekazać pomoc finansową państwom członkowskim w sytuacjach nadzwyczajnych oraz wykorzystać środki finansowe w miarę pojawiania się nowych, istotnych priorytetów. Z funduszu zarezerwowany zostanie 1 mld euro na nieprzewidziane zagrożenia bezpieczeństwa, tym samym fundusz będzie odpowiadał na indywidualne potrzeby państw członkowskich i pozwoli szybko reagować na sytuacje nadzwyczajne;  
  • większą koordynację w obszarach polityki UE: Bezpieczeństwo jest zagadnieniem przekrojowym i dotyczy wielu obszarów polityki. Wprawdzie przyszły FBW jest specjalnym instrumentem finansowym w obszarze bezpieczeństwa, będzie on bardziej skuteczny w powiązaniu z innymi funduszami UE, takimi jak Fundusz Azylu i Migracji oraz Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami, które także zawierają elementy bezpieczeństwa. Pomoże to państwom członkowskim radzić sobie w sytuacjach zagrażających bezpieczeństwu w bardziej kompleksowy sposób i tworzyć krajowe strategie gotowości na wszystkich poziomach i we wszystkich sektorach. Ponadto fundusz będzie zakładał wsparcie na rzecz zmniejszenia popytu na środki odurzające, na przykład przez organizowanie kampanii uświadamiających. Środki na rzecz zmniejszenia popytu na narkotyki wchodzą obecnie w zakres programu „Sprawiedliwość”.

Jakie działania nie będą finansowane z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego?

Istnieją środki, za które odpowiadają wyłącznie państwa członkowskie, i UE nie może ich finansować w ramach FBW. Do środków tych zaliczają się:

  • środki ograniczone do utrzymywania porządku publicznego na poziomie danego kraju;
  • środki obejmujące zakup lub obsługę techniczną standardowych urządzeń, standardowych środków transportu lub standardowych instrumentów organów egzekwowania prawa lub innych właściwych organów;
  • środki powiązane z celami militarnymi lub obronnymi;
  • urządzenia, których co najmniej jedno z przeznaczeń dotyczy kontroli celnej;
  • sprzęt do stosowania przymusu, w tym broń, amunicja, materiały wybuchowe i pałki bojowe, z wyjątkiem do celów szkoleniowych.

Co stało się z dwoma częściami FBW: częścią dotyczącą granic i wiz oraz częścią dotyczącą współpracy policyjnej?

Komisja dąży do zagwarantowania lepszego i bardziej zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi UE. Z tego powodu aktualną część dotyczącą granic i wiz przenosi się obecnie z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego do nowego Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami, który sam będzie obejmował nowy instrument, tj. Instrument na rzecz sprzętu do kontroli celnej. Jeśli chodzi o przyszły Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego, pod względem strukturalnym odpowiada on aktualnej części Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego dotyczącej współpracy policyjnej.

Ile wynosi przydział na różne priorytety w obszarze bezpieczeństwa?

Przyszły Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie oferuje konkretnego przydziału środków w rozbiciu na obszary priorytetowe lub cele. Zagrożenia bezpieczeństwa stale się zmieniają, a państwa członkowskie najlepiej potrafią określić swoje potrzeby, aby osiągnąć priorytetowe cele w obszarze bezpieczeństwa. Każde państwo członkowskie będzie musiało zapewnić – a Komisja to potwierdzi – aby priorytety zawarte w ich programach krajowych były spójne z unijnymi priorytetami i wyzwaniami w obszarze bezpieczeństwa i aby im odpowiadały.

Na programy krajowe państw członkowskich przydzielone zostanie z góry 50 % całkowitego budżetu funduszu, tj. kwota 1,25 mld euro. W połowie okresu planowane jest uzupełnienie w wysokości 0,25 mld euro, czyli 10 % ogólnej kwoty wsparcia finansowego. Pozostałe 40 % całkowitego budżetu, tj. 1 mld euro, będzie okresowo przydzielane na konkretne priorytety w państwach członkowskich. Taka elastyczność pozwoli państwom członkowskim korzystać z dostępnego finansowania wedle ich aktualnych potrzeb oraz szybko reagować na nowe zagrożenia bezpieczeństwa i sytuacje nadzwyczajne.

Na początku okresu programowania każde państwo członkowskie otrzyma jednorazowo kwotę ryczałtową w wysokości 5 mln euro, aby zapewnić masę krytyczną, i dodatkowo kwotę różnej wysokości ustalaną według klucza podziału opartego na następujących kryteriach:

  • 45 % odwrotnie proporcjonalnie do produktu krajowego brutto,
  • 40 % proporcjonalnie do liczby ludności, oraz
  • 15 % proporcjonalnie do wielkości terytorium danego państwa członkowskiego.

Na czym będzie polegało uproszczenie i uelastycznienie Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego?

Główne uproszczenie polega na dostosowaniu funduszu do jednolitego zbioru przepisów. Na przykład, Komisja dąży do większego korzystania z uproszczonych form kosztów takich jak stawki ryczałtowe i do usprawnienia zasad horyzontalnych dotyczących audytów i kontroli.

Jeśli chodzi o elastyczność, przyszły FBW zakłada finansowanie bardziej dostosowane do indywidualnych potrzeb państw członkowskich.

W jaki sposób zwiększy się spójność z innymi funduszami?

Bezpieczeństwo jest zagadnieniem przekrojowym i dotyczy wielu obszarów polityki. Wprawdzie FBW będzie specjalnym instrumentem finansowym UE w obszarze bezpieczeństwa, Unia będzie dążyć do większej spójności i skuteczności z innymi funduszami obejmującymi elementy związane z kwestią bezpieczeństwa. Należy zapewnić komplementarność zwłaszcza z:

  • Funduszem Azylu i Migracji oraz Funduszem Zintegrowanego Zarządzania Granicami, ze środkami ochrony granic, takimi jak wykrywanie przemytu nielegalnych towarów, materiałów wybuchowych, prekursorów, nieregularnej migracji, a także postępowania sprawdzające na granicach zewnętrznych mają kluczowe znaczenie dla zagwarantowania ogólnego bezpieczeństwa UE;
  • Funduszami polityki spójności, programami „Horyzont Europa”, „Cyfrowa Europa”, „Prawa i wartości”, a także „Sprawiedliwość”. Wszystkie one koncentrują się na bezpieczeństwie, np. na inwestowaniu w badania dotyczące bezpieczeństwa oraz na zapewnianiu ofiarom przestępstw odpowiedniej ochrony;
  • Europejskim Funduszem Społecznym+, który również obejmuje elementy dotyczące bezpieczeństwa, w obszarze polityki antynarkotykowej, bezpieczeństwa infrastruktury i miejsc publicznych, cyberbezpieczeństwa i zapobiegania radykalizacji postaw;
  • InvestEU może również mieć kluczowe znaczenie dla poprawy bezpieczeństwa inwestycji w infrastrukturę w całej Unii i bezpieczeństwa systemów informatycznych przez działania w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Unia będzie dążyć do dalszej komplementarności z innymi środkami poza jej terytorium przy wsparciu z unijnych instrumentów pomocy zewnętrznej.

W jaki sposób usprawnione zostaną monitorowanie i ocena?

Komisja będzie bezpośrednio monitorować realizację działań w ramach zarządzania bezpośredniego i pośredniego. W przypadku zarządzania dzielonego każde państwo członkowskie ustanowi system zarządzania i kontroli na potrzeby swojego programu i zapewni jakość i rzetelność systemu monitorowania oraz danych i wskaźników. Aby ułatwić szybkie przystąpienie do wdrożenia funduszu w terminie do 1 stycznia 2021 r., przewiduje się możliwość przedłużenia okresu działania istniejących i sprawnych systemów zarządzania i kontroli na kolejny okres budżetowy.

Znacznie poprawiła się ocena ukierunkowania na osiąganie celów w przypadku kolejnego okresu finansowego. Poza wskaźnikami produktu i rezultatu proponuje się także zestaw głównych wskaźników osiągania celów. Państwa członkowskie powinny sześć razy w roku przekazywać dane dotyczące swojego programu, w podziale na cele szczegółowe. Takie dane powinny dotyczyć kosztu operacji i wartości wspólnych wskaźników produktu i rezultatu.

Państwa członkowskie będą również zobowiązane przesyłać roczne sprawozdanie z realizacji celów, które powinno zawierać informacje na temat postępów w realizacji ich programu krajowego oraz w osiąganiu celów pośrednich i końcowych. Co dwa lata organizowane będzie posiedzenie w sprawie przeglądu z udziałem Komisji i danego państwa członkowskiego w celu zbadania wyników poszczególnych programów. Na koniec okresu każde państwo członkowskie przedłoży końcowe sprawozdanie z realizacji celów.

Dlaczego zwiększa się wsparcie finansowe dla Europolu?

W okresie finansowania 2014–2020 zmieniała się rola i znaczenie wszystkich agencji UE działających w obszarze bezpieczeństwa: Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), Agencji Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL) i Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA). Europol odgrywa szczególnie ważną rolę, jeśli chodzi o przekazywanie państwom członkowskim danych wywiadowczych. Koordynuje on różne elementy walki z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem oraz zwalcza nielegalne treści terrorystyczne w internecie. Stało się to możliwe dzięki nowym strukturom stworzonym przez Europol, takim jak:

  • Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością (EC3), które m.in. ściśle współpracowało z organami ds. cyberprzestępczości w państwach narażonych na ataki przy użyciu oprogramowania typu ransomware WannaCry i udzieliło wsparcia operacyjnego oraz pomogło koordynować międzynarodowe działania w celu zminimalizowania tego rodzaju zagrożenia i niesienia pomocy ofiarom;
  • Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu, które pomaga zapewnić skuteczną i skoordynowaną reakcję na międzynarodowy terroryzm, na przykład na działania terrorystyczne ze strony organizacji Daish. W tym celu na wniosek udziela wsparcia operacyjnego i zwalcza zagrożenie w postaci powracających zagranicznych bojowników terrorystycznych lub umożliwia wymianę danych wywiadowczych dotyczących finansowania terroryzmu;
  • Europejskie Centrum ds. Przemytu Migrantów wspierało dochodzenia prowadzone przez państwa członkowskie po tym, jak stało się jasne, że przerzuty migrantów o nieuregulowanym statusie, którzy przybyli w 2016 r., były częściowo organizowane przez siatki przestępcze zajmujące się przemytem migrantów i zarabiające na ludzkim nieszczęściu.

Europol także odegrał bardzo ważną rolę w grupie zadaniowej Fraternité po atakach terrorystycznych w Paryżu w listopadzie 2015 r.

Zwiększone wsparcie finansowe dla Europolu nie będzie jednak pochodzić bezpośrednio z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Agencje UE działające w obszarze bezpieczeństwa korzystają z odrębnego przydziału środków budżetowych, który będzie przedmiotem osobnego wniosku.

Czy inne specjalistyczne agencje UE w obszarze bezpieczeństwa otrzymają zwiększone wsparcie finansowe?

Chociaż Europol faktycznie odgrywa kluczową rolę, inne agencje takie jak CEPOL i EMCDDA odgrywają równie ważną rolę w zapewnianiu innych aspektów bezpieczeństwa Unii.

CEPOL zapewnia potrzebne szkolenia organom egzekwowania prawa w państwach członkowskich, by mogły wykonywać swoje obowiązki, natomiast EMCDDA pełni ważną rolę w stawianiu czoła wyzwaniom społecznym takim jak handel narkotykami i uzależnienie od środków odurzających.

Oprócz kwoty 2,5 mld euro w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego budżet całkowity dla agencji zajmujących się kwestiami bezpieczeństwa wzrośnie do 1,1 mld euro, co stanowi wzrost o 29 % w stosunku do okresu finansowego 2014–2020. W tej sprawie przedstawiony zostanie odrębny wniosek.

Dlaczego finansowana jest likwidacja obiektów jądrowych?

Unijne programy dotyczące wsparcia likwidacji elektrowni jądrowych (NDAP) mają na celu pomóc państwom członkowskim w zamykaniu i likwidacji tych obiektów jądrowych na ostatnim etapie ich cyklu życia przy jednoczesnym zapewnieniu najwyższego poziomu bezpieczeństwa. Zapewniają one istotne i trwałe wsparcie na rzecz ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa, zapobiegając degradacji środowiska i umożliwiając osiągnięcie realnych postępów w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i jądrowego bezpieczeństwa fizycznego.

W latach 2021–2027 Unia będzie w dalszym ciągu udzielać ściśle ukierunkowanego wsparcia finansowego:

  • 552 mln euro dla Litwy na sfinansowanie likwidacji elektrowni jądrowej w Ignalinie;
  • 118 mln euro dla Bułgarii i Słowacji. W przypadku Bułgarii chodzi o sfinansowanie likwidacji bloków 1–4 elektrowni jądrowej Kozłoduj. Natomiast Słowacja otrzyma wsparcie finansowe na likwidację elektrowni jądrowej Bohunice V1;
  • 348 mln euro na likwidację ośrodków badań jądrowych Komisji i zagospodarowanie odpadów promieniotwórczych pochodzących z tych ośrodków prowadzonych przez Wspólne Centrum Badawcze (JRC) lub będących jego własnością;
  • 160 mln euro na ogólne bezpieczeństwo jądrowe i zabezpieczenia materiałów jądrowych.

Dalsze informacje

Komunikat prasowy - Budżet UE: Bezpieczniejsza Europa ze zwiększonymi nakładami na bezpieczeństwo w wysokości 4,8 mld euro

Tekst prawny i noty informacyjne:

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego

  • Nota informacyjna - Budżet UE dla przyszłości: Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego
  • Wniosek w sprawie rozporządzenia ustanawiającego Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego
  • Załączniki do rozporządzenia ustanawiającego Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Likwidacja obiektów jądrowych

  • Nota informacyjna - Budżet UE dla przyszłości: Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja obiektów jądrowych
  • Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego program pomocy na rzecz likwidacji obiektów jądrowych elektrowni jądrowej Ignalina na Litwie
  • Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego specjalny program likwidacji obiektów jądrowych i gospodarowania odpadami promieniotwórczymi oraz uchylającego rozporządzenie Rady (Euratom)
  • Sprawozdanie w sprawie oceny i realizacji programów pomocy unijnej na rzecz likwidacji obiektów jądrowych w Bułgarii, na Słowacji i Litwie

Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (rescEU)

  • Nota informacyjna - Budżet UE dla przyszłości: rescUE, Unijny Mechanizm Ochrony Ludności

Więcej informacji na temat budżetu UE na przyszłość

 

MEMO/18/4128

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar