Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Program InvestEU: pytania i odpowiedzi

Bruksela, 6 czerwca 2018 r.

Co to jest InvestEU?

Program InvestEU połączy szereg obecnie dostępnych instrumentów finansowych UE wspierających inwestycje. Dzięki temu finansowanie projektów inwestycyjnych będziesz prostsze, wydajniejsze i elastyczniejsze.

Program InvestEU składa się z Funduszu InvestEU, Centrum Doradztwa InvestEU i portalu InvestEU. Program będzie nadal stymulował tworzenie miejsc pracy oraz wspierał inwestycje i innowacje w UE.

InvestEU będzie funkcjonował w latach 2021–2027. Opiera się on na sukcesie wprowadzonego w ramach planu Junckera Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), który udziela gwarancji z budżetu UE na wspieranie inwestycji i dostęp do finansowania w UE. InvestEU ma uruchomić dodatkowe inwestycje o wartości 650 mld euro.

Fundusz InvestEU będzie wspierał cztery obszary polityki: zrównoważona infrastruktura; badania, innowacje i cyfryzacja; małe i średnie przedsiębiorstwa; oraz inwestycje społeczne i umiejętności. InvestEU będzie narzędziem elastycznym – będzie mógł reagować na zmiany rynkowe i zmieniające się priorytety polityczne.

Centrum Doradztwa InvestEU będzie zapewniać wsparcie techniczne i pomoc w przygotowaniu, opracowaniu, strukturyzacji i realizacji projektów, w tym w budowaniu odpowiednich zdolności.

Portal InvestEU połączy ze sobą inwestorów i promotorów projektów. Powstanie w ten sposób łatwo dostępna i przyjazna dla użytkownika baza danych.

Zob. nasz arkusz informacyjny: Czym jest program InvestEU?

Dlaczego program InvestEU jest potrzebny?

Od czasu ogłoszenia planu inwestycyjnego dla Europy, czyli planu Junckera, warunki inwestycyjne w Europie uległy poprawie dzięki reformom strukturalnym przeprowadzonym przez państwa członkowskie, korzystniejszej sytuacji gospodarczej i interwencjom takim jak EFIS. W Europie nadal jednak brakuje inwestycji. Program InvestEU będzie zatem w dalszym ciągu stymulował inwestycje publiczno-prywatne w UE, reagując na niedoskonałości rynku i luki inwestycyjne, które hamują wzrost. Program pomoże również osiągnąć cele polityki UE, takie jak zrównoważony rozwój, doskonałość naukowa i włączenie społeczne.

Jak będzie działał Fundusz InvestEU?

Fundusz InvestEU pozwoli na uruchomienie inwestycji publiczno-prywatnych objętych gwarancjami budżetowymi UE w wysokości 38 mld euro. Kwota ta wesprze projekty inwestycyjne partnerów finansowych (takich jak grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innych) i poprawi ich zdolność do ponoszenia ryzyka. Oczekuje się, że partnerzy finansowi wniosą co najmniej 9,5 mld euro, jeśli chodzi o zdolność do ponoszenia ryzyka. Gwarancja zostanie zabezpieczona na poziomie 40 proc., innymi słowy w budżecie UE zostanie odłożona kwota 15,2 mld euro na wypadek potrzeby uruchomienia gwarancji.

Inwestycje Funduszu InvestEU będą odbywać się za pośrednictwem partnerów finansowych. Głównym partnerem będzie grupa EBI, która z powodzeniem wdrożyła EFIS i zarządza nim od czasu jego powstania w 2015 r. Oprócz grupy EBI bezpośredni dostęp do gwarancji UE będą mieć międzynarodowe instytucje finansowe działające w Europie (takie jak Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), Bank Światowy i Bank Rady Europy) oraz krajowe banki prorozwojowe (działające wspólnie w grupach, tak aby obejmowały swoim zakresem co najmniej trzy państwa członkowskie).

W ramach Funduszu InvestEU dostępny będzie również moduł państw członkowskich dla każdego obszaru polityki. Oznacza to, że państwa członkowskie mogą dołożyć się do gwarancji UE, dobrowolnie przekazując do modułu co najwyżej 5 proc. swoich funduszy polityki spójności. W ten sposób państwa członkowskie będą korzystać z gwarancji UE i jej wysokiego ratingu kredytowego, co będzie kolejnym impulsem dla inwestycji krajowych i regionalnych.

Jakie są korzyści w porównaniu ze stanem obecnym, zwłaszcza dla beneficjentów końcowych?

Stworzenie jednego spójnego programu przynosi korzyści skali. Zapewnia on większą dywersyfikację ryzyka i bardziej zintegrowany system zarządzania. Możliwe jest również lepsze uwzględnienie w nim polityk międzysektorowych poprzez połączenie szeregu instrumentów w jednej strukturze. Korzystanie z gwarancji budżetowej, a nie tylko z instrumentów finansowych czy dotacji, pomoże zwiększyć wpływ funduszy publicznych. W ten sposób możemy zrobić więcej z mniejszą ilością zasobów.

W ramach obecnego zestawu programów beneficjenci końcowi i pośrednicy finansowi często są niepewni co do tego, który instrument jest dla nich najlepszy. Muszą oni również zajmować się różnymi wymogami w zakresie kwalifikowalności, monitorowania i sprawozdawczości w ramach różnych programów.

W ramach Funduszu InvestEU powstanie jeden program o wyraźnej tożsamości i z jednym zestawem spójnych wymogów, które będą mieć zastosowanie w całym łańcuchu finansowania. Przyniesie to korzyści beneficjentom końcowym i pośrednikom finansowym. Dzięki centralizacji Fundusz InvestEU będzie minimalizował nakładanie się działań i zapewni synergię zarówno w finansowaniu, jak i w usługach doradczych. Centrum Doradztwa InvestEU pozwoli zintegrować 13 różnych usług doradczych w jednym centrum kompleksowej obsługi.

Ponadto jeżeli wsparcie InvestEU będzie łączone z innymi programami takimi jak „Horyzont Europa”, „Program na rzecz jednolitego rynku” czy też instrument „Łącząc Europę”, zastosowanie do całego projektu będą mieć reguły InvestEU. Stanowi to znaczne uproszczenie w porównaniu ze stanem obecnym.

Podejście inwestycyjne i dywersyfikacja różnych instrumentów dłużnych i kapitałowych w jednym dużym portfelu przynoszą dodatkowe korzyści w postaci mniejszej potrzeby tworzenia rezerw w porównaniu z rozdrobnionymi instrumentami finansowymi, z których każdy wymagałby zarezerwowania oddzielnej kwoty.

Co będzie finansować Fundusz InvestEU?

Fundusz InvestEU będzie instrumentem rynkowym i opartym na zapotrzebowaniu. Równocześnie będzie jednak ukierunkowany na realizację polityki. Przyciągając inwestorów prywatnych, fundusz przyczyni się do osiągnięcia ambitnych celów UE w zakresie zrównoważonego rozwoju, doskonałości naukowej i włączenia społecznego. Inwestycje będą realizowane w czterech obszarach polityki, które są ważnymi priorytetami politycznymi Unii i mają europejską wartość dodaną: zrównoważona infrastruktura; badania, innowacje i cyfryzacja; małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) i małe spółki o średniej kapitalizacji; oraz inwestycje społeczne i umiejętności. Gwarancja budżetowa jest podzielona między te obszary polityki w następujący sposób:

Zrównoważona infrastruktura: 11,5 mld euro

Badania, innowacje i cyfryzacja: 11,25 mld euro

MŚP: 11,25 mld euro

Inwestycje społeczne i umiejętności: 4 mld euro

Komisja może zmienić te kwoty o wartość maks. 15 proc. dla każdego segmentu, aby móc dopasować je do zmieniających się priorytetów politycznych i zapotrzebowania na rynku.

Zob. nasz arkusz informacyjny InvestEU: co będzie finansował?

Kto będzie wybierał projekty InvestEU?

Gwarancja InvestEU będzie pieczęcią jakości i będzie przyznawana dopiero po dokładnej analizie. Podobnie jak w przypadku funduszu gwarancyjnego EFIS, Funduszem InvestEU będzie zarządzać Komisja przy wsparciu partnerów finansowych w trakcie jego realizacji. Powstanie Rada Doradcza, która umożliwi Komisji konsultowanie się z partnerami finansowymi i państwami członkowskimi podczas przygotowywania i opracowywania nowych produktów finansowych. Rada będzie również śledzić rozwój sytuacji na rynku oraz zajmować się wymianą informacji.

Pracownicy Komisji będą odpowiadać za weryfikację zgodności proponowanych działań z przepisami i polityką UE. Jedynie projekty, które przejdą tę kontrolę, zostaną poddane dalszej ocenie. Następnie zespół projektowy przeprowadzi kontrolę jakości badania due diligence i wypełni tabelę wskaźników. W tym celu wszyscy partnerzy wykonawczy zostaną poproszeni o udostępnienie Komisji ekspertów w dziedzinie bankowości i zarządzania ryzykiem. Eksperci ci nie będą pracować nad projektami przedłożonymi przez instytucję, z której pochodzą, aby zapobiegać konfliktom interesów.

Ostatnim etapem jest ocena przez niezależny Komitet Inwestycyjny, składający się z ekspertów zewnętrznych wybranych w otwartej procedurze i opłacanych z budżetu UE. Komitet będzie zatwierdzał wykorzystanie gwarancji z budżetu UE w odniesieniu do finansowania i inwestycji zaproponowanych przez partnerów wykonawczych. Decyzja będzie podejmowana na podstawie badania due diligence oraz tabeli wskaźników przygotowanej przez zespół projektowy. Komitet Inwestycyjny będzie istniał dla każdego obszaru polityki, przy czym niektórzy eksperci będą zasiadać we wszystkich komitetach w celu zapewnienia spójności.

Jakie będą kryteria kwalifikowalności w Funduszu InvestEU?

Kryteria kwalifikowalności są określone w rozporządzeniu finansowym. Projekty InvestEU:

  • muszą być odpowiedzią na problemy niedoskonałości rynku lub luk inwestycyjnych i być gospodarczo opłacalne
  • wymagają wsparcia ze strony UE, aby mogły się rozpocząć
  • muszą osiągać efekt mnożnikowy oraz w miarę możliwości przyciągać inwestycje sektora prywatnego
  • muszą pomagać w realizacji celów polityki UE

Dlaczego EFIS przestaje istnieć? Dlaczego nie można po prostu utworzyć funduszu EFIS 3.0?

EFIS został uruchomiony w lipcu 2015 r., aby pobudzić inwestycje, wzrost gospodarczy i zatrudnienie w UE, w czasach gdy Europa nadal wychodziła z kryzysu finansowego i gospodarczego. Pierwotnie przewidywano, że fundusz będzie inwestował przez krótki okres, do lipca 2018 r., aby zmaksymalizować płynące z niego korzyści. Ze względu na jego sukces w grudniu 2017 r. poszerzono zakres EFIS oraz przedłużono czas jego działania. Okres inwestycyjny trwa obecnie do końca 2020 r., czyli do końca obecnych wieloletnich ram finansowych. Po 2020 r. nie będzie możliwości rozpoczynania nowych inwestycji w ramach EFIS, jednak – podobnie jak w przypadku większości instrumentów finansowych UE – zobowiązania realizowane będą przez znacznie dłuższy okres.

Program InvestEU opiera się na sukcesie EFIS i nadal będzie przyczyniał się do tworzenia i wspierania miejsc pracy w całej UE w ramach tego samego modelu.

Czy InvestEU przejmuje budżet innych programów finansowania? Co się stanie z programami takimi jak COSME czy InnovFin?

Fundusz InvestEU połączy szereg instrumentów finansowych w ramach jednego programu, pod jedną silną marką. Fundusz InvestEU uwzględnia cele obecnych instrumentów, takich jak COSME czy InnovFin, a równocześnie będzie jeszcze lepiej pobudzał inwestycje dzięki korzyściom skali i wydajności jednolitego funduszu. Cztery obszary polityki, które obejmuje Fundusz InvestEU, mają strategiczne znaczenie dla UE. 11,25 mld euro gwarancji przeznaczono dla małych przedsiębiorstw, a kolejne 11,25 mld euro na badania naukowe, innowacje i cyfryzację. Szczegółowa struktura przyszłych instrumentów zostanie określona w wytycznych inwestycyjnych, które Komisja przyjmie w formie aktu delegowanego po osiągnięciu porozumienia politycznego w sprawie InvestEU.

Czy finansowanie z InvestEU można łączyć z dotacjami UE?

Tak. Łączenie może być niezbędne w pewnych sytuacjach w celu pokrycia inwestycji i zaradzenia szczególnym niedoskonałościom rynku lub lukom inwestycyjnym. Fundusz InvestEU można łączyć z dotacjami lub instrumentami finansowymi, lub z jednym i drugim. Mogą to być dotacje z centralnie zarządzanego budżetu Unii lub z Funduszu Innowacji Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji (ETS). Łączenie takie może przynieść korzyści promotorom projektów w takich sektorach jak transport, badania naukowe i technologie cyfrowe. Jeżeli w projekcie korzysta się równocześnie z dotacji UE i Funduszu InvestEU, zasady dotyczące InvestEU będą mieć zastosowanie do całego projektu. Oznacza to jednolity zbiór przepisów i znaczące uproszczenie.

Jaki będzie profil ryzyka inwestycji? Jakiego rodzaju inwestycje będą celem Funduszu InvestEU w porównaniu z obecnymi instrumentami finansowymi?

Fundusz InvestEU będzie ukierunkowany na gospodarczo opłacalne projekty w obszarach, w których istnieją niedoskonałości rynku lub luki inwestycyjne. Celem instrumentów Funduszu InvestEU będzie przyciągnięcie finansowania komercyjnego do szerokiego spektrum różnych operacji i beneficjentów. Wsparcie otrzymają tylko projekty, w których uzyskanie finansowania nie było możliwe lub nie można go było uzyskać na wymaganych warunkach bez wsparcia Funduszu InvestEU. Fundusz będzie również wspierał projekty wysokiego ryzyka w określonych dziedzinach.

Ponadto InvestEU kładzie większy nacisk na inwestycje społeczne i umiejętności. Przydział środków na gwarancje budżetowe i instrumenty finansowe w sektorze społecznym w obecnych wieloletnich ramach finansowych wynosi 2,2 mld euro, natomiast w Funduszu InvestEU przeznacza się 4 mld euro na gwarancje UE w tym obszarze polityki, czyli niemal dwukrotnie więcej niż obecnie.

Jaki jest oczekiwany efekt mnożnikowy InvestEU? Skąd wiadomo, że zostanie osiągnięta wartość 650 mld euro?

W związku z tym, że Fundusz InvestEU ukierunkowany jest na innowacyjne projekty wyższego ryzyka i MŚP, jak również kładzie większy nacisk na cele polityki UE, spodziewamy się nieco bardziej zachowawczego efektu mnożnikowego niż w przypadku EFIS: 13,7 zamiast 15.

Budżet w wysokości 15,2 mld euro przeznaczony na InvestEU pozwoli Komisji na udzielenie gwarancji w wysokości 38 mld euro, przy rezerwie na poziomie 40 proc. Ponadto oczekuje się, że każdy z partnerów finansowych wniesie do każdej umowy zasoby. Szacuje się, że będzie to kwota 9,5 mld euro, co dawałoby łącznie ok. 47,5 mld euro. To z kolei zostanie wykorzystane przez poszczególnych partnerów finansowych – będą oni mogli pożyczyć kwotę wyższą niż kwota gwarancji. Ponadto każdy projekt wspierany przez InvestEU przyciągnie innych inwestorów prywatnych i publicznych, tak jak jest w przypadku planu Junckera. Oczekuje się, że powstaną inwestycje o łącznej wartości 650 mld euro.

Dlaczego Fundusz InvestEU jest otwarty dla innych partnerów finansowych? Dlaczego nie kontynuować współpracy wyłącznie z grupą EBI, jak w przypadku EFIS?

Ze względu na swoją rolę banku publicznego UE, możliwość działania we wszystkich państwach członkowskich oraz doświadczenie w zarządzaniu EFIS, grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) pozostanie głównym partnerem finansowym Komisji w ramach InvestEU. Partnerami finansowymi – pod pewnymi warunkami – mogą również być krajowe i regionalne banki prorozwojowe w państwach członkowskich oraz inne instytucje, które mają do zaoferowania konkretną wiedzę specjalistyczną i doświadczenie.

Umożliwienie innym instytucjom korzystania z gwarancji UE wynika z faktu, że w UE działają inni potencjalni doświadczeni partnerzy finansowi, którzy dysponują szczególną wiedzą fachową w zakresie finansów lub konkretnego sektora, a także dobrze znają lokalne rynki lub mają większą zdolność do dzielenia ryzyka z UE w niektórych obszarach. Podejście takie zwiększy liczbę projektów i zdywersyfikuje je oraz rozszerzy potencjalną pulę beneficjentów końcowych.

Komisja chciałaby, aby beneficjenci InvestEU mogli uzyskać jak najlepsze wsparcie, z jak najprostszym dostępem. Fundusz InvestEU będzie zatem otwarty dla innych instytucji takich jak instytucje ponadnarodowe lub grupy instytucji krajowych obejmujące co najmniej trzy państwa członkowskie.

W jaki sposób przedsiębiorstwo występuje o finansowanie z Funduszu InvestEU?

Promotorzy projektów powinni kierować się bezpośrednio do EBI, do krajowych lub regionalnych banków prorozwojowych lub do krajowych biur innych partnerów finansowych, takich jak EBOR, Bank Światowy lub Bank Rady Europy. Na tym etapie partnerzy finansowi złożą wniosek do Komisji o gwarancję UE. MŚP powinny nadal zgłaszać się do swoich lokalnych banków komercyjnych i publicznych, których produkty finansowe objęte są gwarancją UE w ich kraju lub regionie. Lokalny pośrednik poinformuje je, czy konkretny program finansowania jest objęty Funduszem InvestEU.

W jaki sposób program InvestEU zapewnia równowagę geograficzną?

Program InvestEU został stworzony, aby zapewnić korzyści wszystkim państwom członkowskim, niezależnie od ich wielkości i rozwoju rynku finansowego. Dostęp za pośrednictwem innych partnerów finansowych – w odróżnieniu od zasad EFIS – powinien pozwolić funduszowi na lepsze zaspokojenie potrzeb lokalnych i uzupełnienie innych źródeł finansowania UE w ramach zarządzania dzielonego. Pomoc techniczna w ramach Centrum Doradztwa InvestEU będzie nakierowana na specyficzne uwarunkowania rynków w krajach objętych polityką spójności. Będzie ona przyczyniać się do tworzenia seryjnych projektów.

Celem otwarcia gwarancji dla krajowych i regionalnych banków prorozwojowych jest lepsze zrozumienie lokalnych potrzeb finansowych i znalezienie najlepszych sposobów na ich zaspokojenie. W proponowanych zasadach InvestEU przewiduje się, że dowolny produkt finansowy oparty na gwarancji UE musi obejmować co najmniej trzy państwa. Będzie to wymagać współpracy między krajowymi i regionalnymi bankami prorozwojowymi i opracowania wspólnych produktów. Doprowadzi to do międzynarodowej wymiany najlepszych praktyk i wiedzy specjalistycznej.

Ponadto Centrum Doradztwa InvestEU zapewni kompleksowe wsparcie w opracowaniu projektów. Będzie to również wsparcie w zakresie budowania zdolności i rozwoju zdolności organizacyjnych. Centrum będzie zachęcać do pełnienia roli animatora rynku oraz do współpracy podmiotów w poszczególnych sektorach. Celem jest stworzenie warunków do rozszerzenia potencjalnej liczby kwalifikujących się odbiorców w nowych segmentach rynku, zwłaszcza w sytuacjach, w których niewielki rozmiar pojedynczych projektów wiąże się ze znacznym wzrostem kosztów transakcyjnych na poziomie projektu.

A co z kontrolą pomocy państwa?

Zasady pomocy państwa są niezbędne do zapewnienia skutecznej konkurencji, tak aby konsumenci i przedsiębiorstwa płacili uczciwe ceny i mieli większy wybór na jednolitym rynku. Aby możliwa była jednak realizacja celów InvestEU, a mianowicie rozwiązywanie problemów niedoskonałości rynku i przyciągnięcie inwestycji prywatnych, musi istnieć łatwe rozwiązanie w zakresie połączenia środków państw członkowskich (co może wiązać się z pomocą państwa i podlegać zasadom pomocy państwa) z funduszami UE zarządzanymi centralnie przez Komisję, które nie stanowią pomocy państwa.

W celu dalszego usprawnienia procesu zatwierdzania pomocy państwa w przypadku takiego wspólnego finansowania Komisja zaproponowała dzisiaj zmianę jednego z rozporządzeń Rady w sprawie kontroli pomocy państwa w UE. Zmiany te muszą zostać zatwierdzone przez Radę. Jeżeli proponowane rozporządzenie zostanie przyjęte, Komisja będzie mogła zwolnić finansowanie państwa członkowskiego, które „przechodzi” przez Fundusz InvestEU lub uzyskuje wsparcie z Funduszu InvestEU, z wymogu zgłaszania takich interwencji Komisji przed ich realizacją. Finansowanie ze strony państw członkowskich zostałoby uznane za zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa, o ile spełnione zostaną pewne konkretne warunki. Zgodnie z propozycją Komisji zasady dotyczące pomocy państwa mogłyby zatem pomóc w płynnej realizacji projektów korzystających z Funduszu InvestEU. Jest to kontynuacja polityki Komisji pod przewodnictwem Jeana-Claude'a Junckera – w tej chwili 97 proc. pomocy państwa może być realizowana bez zaangażowania ze strony Komisji.

Kto będzie odpowiedzialny za dokonane inwestycje?

Partnerzy finansowi InvestEU będą odpowiadać za finansowanie i inwestycje w ramach Funduszu InvestEU, ponieważ to ich organy zarządzające podejmują ostateczną decyzję w sprawie finansowania.

Komitet Inwestycyjny, złożony z niezależnych ekspertów zewnętrznych, zatwierdza wykorzystanie gwarancji UE w ramach Funduszu InvestEU dla danych działań przed ostateczną decyzją partnera finansowego.

Jaką rolę odegrają Parlament Europejski i Rada?

Parlament Europejski i Rada podejmą decyzję w sprawie programu InvestEU w obu swoich funkcjach – jako organ ustawodawczy i władza budżetowa.

Będą nadzorować realizację Funduszu InvestEU za pośrednictwem corocznych sprawozdań przygotowywanych dla władzy budżetowej oraz w ramach procedury udzielania absolutorium.

Komisja proponuje również, aby realizacja programu InvestEU została poddana ocenie w drodze oceny okresowej i oceny retrospektywnej. Wnioski z ocen zostaną przekazane Parlamentowi i Radzie, tak aby mogły one zostać uwzględnione w procesie decyzyjnym w odpowiednim czasie.

W jaki sposób i kiedy program InvestEU zostanie poddany ocenie?

Oprócz sprawozdań rocznych, korzystanie z gwarancji UE zostanie poddane ocenie okresowej do września 2025 r., a następnie ocenie końcowej.

Więcej informacji

Komunikat prasowy Budżet UE: Program InvestEU wspiera zatrudnienie, wzrost i innowacje w Europie

Arkusz informacyjny: Co to jest InvestEU?

Arkusz informacyjny: InvestEU – co będzie finansował?

Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Program InvestEU

MEMO/18/4010

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar