Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Budżet UE: wspólna polityka rolna po 2020 r.

Bruksela, 1 czerwca 2018 r.

Komisja Europejska opublikowała dziś wnioski w sprawie rozporządzeń modernizujących i upraszczających wspólną politykę rolną (WPR).

Wnioski te dotyczą: rozporządzenia w sprawie planów strategicznych WPR (proponowany nowy sposób pracy obejmujący płatności bezpośrednie dla rolników, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich i programy wsparcia sektorowego), rozporządzenia w sprawie jednolitej wspólnej organizacji rynków produktów rolnych i rozporządzenia horyzontalnego w sprawie finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej. Wnioski te nadają kształt ideom dotyczącym przyszłości WPR, zgodnie z zapowiedzią w komunikacie w sprawie przyszłości żywności i rolnictwa ekologicznego, przedstawionym przez Komisję w listopadzie 2017 r.

Dlaczego wspólna polityka rolna wymaga reformy?

Od 1962 r. wspólna polityka rolna (WPR) z powodzeniem realizowała swój pierwotny cel, jakim było wsparcie dochodów rolników w celu zagwarantowania obywatelom Europy żywności dobrej jakości, bezpiecznej i przystępnej cenowo. Dostosowywanie WPR na przestrzeni lat pozwoliło zapewnić jej adekwatność. Sytuacja na świecie szybko się zmienia, podobnie jak wyzwania stojące zarówno przed rolnikami, jak i przed całym społeczeństwem. Zmiany klimatu, niestabilność cen, niepewna sytuacja polityczna i gospodarcza, wyludnianie się obszarów wiejskich i rosnące znaczenie handlu światowego – rolnicy nieustanne dostosowują się do zmieniających się okoliczności i prawodawcy muszą zapewnić im odpowiednie wsparcie w oparciu o jasne i prostsze przepisy w perspektywie średnio- i długoterminowej.

WPR odrywa wiodącą rolę w procesie przechodzenia na bardziej zrównoważone rolnictwo. Musi zwiększać odporność sektora, wspierać dochody rolników i rentowność ich działalności. Musi umożliwić rolnictwu pełnienie ważnej roli w odniesieniu do wyzwań związanych ze środowiskiem i zmianami klimatu. Musi też w pełni uwzględniać innowacje cyfrowe, które ułatwiają rolnikom pracę, ograniczają biurokrację i ułatwiają wymianę pokoleń. Ponad 50 % ludności UE żyje na obszarach wiejskich. Potrzebne są zatem działania zmierzające do utrzymania ich atrakcyjności i dynamiki pod względem wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, ale też infrastruktury, mobilności i podstawowych usług. Rolnictwo UE odgrywa ważną rolę, przyczyniając się do pobudzania dynamiki gospodarczej i życia społeczno-kulturalnego na obszarach wiejskich, podobnie jak nowa WPR, której celem jest utrzymanie zrównoważonego rolnictwa w całej Europie oraz inwestowanie w rozwój społeczności i obszarów wiejskich.

Dzisiejsze wnioski legislacyjne upraszczają i modernizują politykę, by była lepiej dostosowana do tych wyzwań i celów.

Jaki budżet przewidziano na finansowanie WPR na lata 2021–2027?

Wniosek Komisji dotyczący wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2021–2027 obejmuje kwotę 365 mld EUR (w cenach bieżących). Odpowiada to średnio 28,5 proc. całkowitego budżetu na okres 2021–2027. W ramach kwoty przeznaczonej na WPR, 265,2 mld EUR ma zostać wykorzystane na płatności bezpośrednie, 20 mld EUR na środki wspierania rynku (EFRG) a 78,8 mld EUR na rozwój obszarów wiejskich (EFRROW).

Kolejne 10 mld EUR zostanie udostępnione w ramach unijnego programu badawczego „Horyzont Europa” na wsparcie konkretnych projektów badawczych i innowacji w zakresie żywności, rolnictwa, rozwoju obszarów wiejskich i gospodarki ekologicznej.

Jakie są cele WPR na lata 2021–2027?

W przyszłości WPR będzie koncentrować się na dziewięciu celach ogólnych, odzwierciedlających jej znaczenie gospodarcze, ekologiczne i społeczne:

  1. wspieranie godziwych dochodów gospodarstw rolnych i odporności w całej Unii (w celu wzmocnienia bezpieczeństwa żywnościowego);
  2. zwiększenie zorientowania na rynek i poprawa konkurencyjności, w tym większe ukierunkowanie na badania naukowe, technologię i cyfryzację;
  3. poprawa pozycji rolników w łańcuchu wartości;
  4. przyczynianie się do łagodzenia skutków zmian klimatu i przystosowywania się do nich, a także do zrównoważonej produkcji energii;
  5. wspieranie zrównoważonego rozwoju i wydajnego gospodarowania zasobami naturalnymi, takimi jak woda, gleba i powietrze;
  6. przyczynianie się do ochrony różnorodności biologicznej, wzmacnianie usług ekosystemowych oraz ochrona siedlisk i krajobrazu;
  7. przyciąganie młodych rolników i ułatwianie rozwoju działalności gospodarczej na obszarach wiejskich;
  8. promowanie zatrudnienia, wzrostu, włączenia społecznego i rozwoju lokalnego na obszarach wiejskich, w tym biogospodarki i zrównoważonego leśnictwa;
  9. poprawa reakcji rolnictwa UE na potrzeby społeczne dotyczące żywności i zdrowia, w tym bezpiecznej, bogatej w składniki odżywcze i zrównoważonej żywności, jak też dobrostanu zwierząt;

Wspieranie wiedzy, innowacji i cyfryzacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich jest ponadto celem przekrojowym.

W jaki sposób zamierzamy osiągnąć te cele?

W przyszłości WPR będzie przynosić obywatelom większe korzyści przy jednoczesnym znacznym uproszczeniu i modernizacji sposobu jej funkcjonowania, zarówno z perspektywy rolników, jak i dla państw członkowskich. Z przestrzegania zasad i spełniania wymogów nacisk zostanie przesunięty na efektywność i realizację celów. Przejście od podejścia uniwersalnego do indywidualnego pozwoli zbliżyć się do realizujących działania w terenie. Takie podejście da państwom członkowskim znacznie większą swobodę w decydowaniu o tym, jak najlepiej osiągnąć wspólne cele, a jednocześnie reagować na konkretne potrzeby rolników, społeczności wiejskich i ogółu społeczeństwa.

Na szczeblu UE nacisk zostanie położony na:

  • ustalenie wspólnych celów;
  • opracowanie wykazu niezbędnych interwencji i wspólnego „zestawu narzędzi”, tj. środków, które państwa członkowskie mogą wykorzystywać do realizacji wspólnych celów;
  • utrzymanie jednolitego rynku oraz równych szans dla wszystkich rolników w całej Unii;
  • stworzenie zabezpieczeń gwarantujących realizację celów wg przyjętych założeń oraz
  • udostępnianie zestawu wskaźników do oceny postępów.

Państwa członkowskie będą w stanie dopasować instrumenty do swych szczególnych potrzeb, określając jak zamierzają to zrobić w kompleksowym planie strategicznym WPR.

Plany strategiczne WPR będą określać, w jaki sposób każde państwo zamierza osiągnąć ogólne cele WPR, uwzględniając jednocześnie swoje specyficzne potrzeby. Będą one ustanawiać strategię i wyjaśnić, w jaki sposób działania w ramach obu filarów przyczynią się do osiągnięcia wyznaczonych celów. W planach tych określane będą również cele końcowe, które należy osiągnąć; postępy w realizacji tych celów końcowych będą oceniane na poziomie państwa członkowskiego i weryfikowane przez Komisję Europejską w ramach nowej formuły rocznego monitorowania i przeglądu.

Każdy plan strategiczny WPR będzie wymagał uprzedniego zatwierdzenia Komisji Europejskiej, aby zapewnić jego zgodność z celami UE i utrzymanie jednolitego charakteru polityki, zapobiec zakłóceniom na jednolitym rynku jak też nadmiernemu obciążeniu beneficjentów i administracji.

W jaki sposób będą oceniane rezultaty?

Aby zapewnić równe warunki działania rolnikom we wszystkich państwach członkowskich, na poziomie UE uzgodniony zostanie wspólny zestaw wskaźników rezultatu.

Na podstawie tych konkretnych wskaźników rezultatu państwa będą co roku przedstawiać Komisji sprawozdania z realizacji celów. Komisja będzie oceniać sprawozdania i w razie potrzeby wydawać zalecenia dotyczące poprawy skuteczności działania.

Aby zagwarantować postęp, wprowadzony zostanie nowy system ewentualnych kar i nagród. Przykładowo państwa członkowskie, które spełniają swoje cele końcowe w zakresie różnorodności biologicznej, środowiska i klimatu będą kwalifikowały się do premii w wysokości do 5 proc. ich alokacji na rozwój obszarów wiejskich na koniec okresu obowiązywania WRF. Jednocześnie jeśli rocznego sprawozdanie z realizacji celów wykaże, że osiągnięte postępy są niewystarczające, Komisja będzie mogła interweniować, aby zapewnić lepsze ukierunkowanie środków finansowych na rezultaty. W zależności od charakteru niedociągnięć interwencja taka będzie mogła polegać np. na narzuceniu konkretnego planu działania, aby skierować realizację programu krajowego z powrotem na właściwą ścieżkę, zawieszeniu płatności lub przeprogramowaniu.

Na czym polega uproszczenie z perspektywy rolników i administracji krajowych? Na czym polega modernizacja WPR?

Rolnicy wiedzą najlepiej jakiego wsparcia potrzebują do poprawy wyników. W ramach nowych planów strategicznych WPR państwa członkowskie mogą współpracować z rolnikami by określić, jakie działania należy podjąć na szczeblu krajowym lub regionalnym, aby osiągnąć cele uzgodnione na szczeblu UE z większym marginesem swobody wyboru najbardziej odpowiednich środków do osiągnięcia rezultatów. Uwzględniony zostanie także wykaz ogólnych środków uzgodnionych na szczeblu UE – np. w ramach nowej WPR określono osiem głównych obszarów działania w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich (środowisko i klimat; młodzi rolnicy; narzędzia zarządzania ryzykiem; wiedza i informacje itd.) zamiast 69 istniejących obecnie działań i poddziałań. Umożliwienie państwom członkowskim określenia sposobu, w jaki mogą najlepiej spełnić cele ogólne, zamiast stosowania zbyt nakazowego i uniwersalnego podejścia, będzie zarówno prostsze, jak i skuteczniejsze.

Komisja zamierza również skupić się na zapewnieniu skutecznego działania systemów zarządzania we wszystkich państwach członkowskich, pozwalając im decydować, czy propozycje kwalifikują się do wsparcia unijnego zamiast sprawdzać warunki kwalifikowalności każdego beneficjenta projektu, jak ma to miejsce obecnie.

Nowa WPR będzie zachęcać zarówno rolników, jak i administracje krajowe, do wykorzystywania nowych technologii, aby pomóc im w pracy. Na przykład nowy system monitorowania zostanie opracowany w oparciu o systematyczną, całoroczną, zdalną obserwację działalności rolniczej. Pozwoli to, w miarę możliwości, zastąpić tradycyjne metody weryfikacji, takie jak kontrole na miejscu, co przyczyni się do znacznego zmniejszenia obciążeń związanych z kontrolą. Wnioskodawcy będą zachęcani do szerszego korzystania z innych narzędzi cyfrowych, takich jak tzw. wniosek geoprzestrzenny (GSA), który wykorzystuje technologie satelitarne, aby umożliwić rolnikom składanie dokładnych wniosków w odniesieniu do ich gruntów, a tym samym zmniejszenie poziomu błędu w deklaracjach i unikanie kar. Wnioski o wsparcie bezpośrednie dla rolników będą im dostarczane w postaci wstępnie uzupełnionej przez administracje państw członkowskich o możliwie najwięcej aktualnych i wiarygodnych danych z wykorzystaniem istniejących narzędzi, takich jak system identyfikacji działek rolnych, co pozwoli rolnikom zaoszczędzić dużo czasu.

W ramach nowej WPR państwa członkowskie będą zobowiązane do udostępnienia rolnikom systemu usług doradczych obejmujących szeroki zakres kwestii określonych w samym rozporządzeniu. Należą do nich m.in.: doradztwo w zakresie wszystkich wymogów i warunków na poziomie gospodarstwa, które wynikają z planu strategicznego WPR danego państwa; sposoby zapewnienia przestrzegania przepisów z zakresu ochrony środowiska dotyczących wody, pestycydów, czystego powietrza itp.; zarządzanie ryzykiem; oraz dostęp do innowacji i technologii. Te usługi doradcze zostaną w pełni uwzględnione w systemach wiedzy i innowacji w dziedzinie rolnictwa (AKIS) państw członkowskich, które obejmują również naukowców, organizacje rolnicze i inne zainteresowane podmioty.

Czy rolnicy będą traktowani jednakowo w całej UE?

Nowe ramy WPR przewidują dalsze ujednolicenie poziomu płatności bezpośrednich między państwami członkowskimi poprzez zmniejszenie o 50 proc. różnicy między poziomami pomocy UE w przeliczeniu na hektar oraz o 90 proc. różnicy w stosunku do średniej unijnej. Przyczyni się to realizacji zobowiązania Komisji do zapewnienia sprawiedliwszego podziału płatności bezpośrednich.

W jaki sposób można zapewnić sprawiedliwszy rozdział płatności dla rolników oraz dla małych i średnich gospodarstw rolnych?

Płatności bezpośrednie pozostaną ważnym elementem strategii, gdyż dochody rolników należy wspierać, jeśli chcemy stworzyć inteligentny i odporny sektor rolny.

Komisja proponuje zmniejszenie płatności od wysokości 60 tys. EUR i obowiązkowy górny limit w przypadku płatności powyżej 100 tys. EUR na gospodarstwo. Koszty pracy będą w pełni uwzględniane. Ma to zapewnić sprawiedliwszy rozdział płatności.

Uwolnione kwoty zostaną rozdzielone w każdym państwie członkowskim albo poprzez redystrybucję płatności bezpośrednich albo w formie środków na rozwój obszarów wiejskich, przede wszystkim po to, by większa część puli płatności bezpośrednich w każdym kraju trafiała do małych i średnich gospodarstw rolnych. Państwa członkowskie będą mogły też oferować rolnikom posiadającym małe gospodarstwa roczną kwotę ryczałtową, co wiąże się ze znacznie prostszą procedurą administracyjną dla beneficjentów, którzy nie muszą każdego roku wypełniać wniosków, aby otrzymać płatności. Określenie sposobu klasyfikowania drobnych producentów rolnych będzie należało do danego państwa członkowskiego, jako że sektor rolnictwa w każdym kraju jest inny.

Każdy kraj będzie również musiał stosować bardziej rygorystyczne definicje, aby zagwarantować, że wsparcie trafia wyłącznie do osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą. Podobnie jak w przypadku małych gospodarstw, sformułowanie precyzyjnej definicji będzie leżeć w gestii każdego państwa członkowskiego (pod warunkiem zatwierdzenia jej przez Komisję w ramach planu strategicznego WPR), w oparciu o szereg czynników, takich jak: badanie dochodów, nakłady pracy w gospodarstwie, przedmiot działalności przedsiębiorstwa lub jego włączenie do rejestrów przedsiębiorstw. Definicja musi skutecznie zapobiegać przyznawaniu wsparcia osobom, dla których działalność rolnicza stanowi tylko nieznaczącą część ich ogólnej działalności gospodarczej lub których główna działalność gospodarcza nie jest działalnością rolniczą. W rozporządzeniu przewidziano również, że definicja uzgodniona w każdym państwie członkowskim nie może wykluczać osób prowadzących działalność rolniczą i nierolniczą (tzn. takich, które prowadzą aktywną działalność rolną, ale są jednocześnie zaangażowane w działalność pozarolniczą poza gospodarstwem).

W jaki sposób młodzi rolnicy skorzystają z przyszłej WPR?

Przyciąganie do tego sektora młodych ludzi oraz pomaganie im w zakładaniu rentownych przedsiębiorstw jest jednym z głównych priorytetów WPR po roku 2020. Młodzi rolnicy będą korzystać z szeregu środków, z których niektóre są obowiązkowe, a inne dobrowolne:

  • Państwa członkowskie będą zobowiązane do przeznaczania co najmniej 2 proc. krajowej alokacji na płatności bezpośrednie dla młodych rolników rozpoczynających działalność w zawodzie w postaci dopłat uzupełniających ich podstawowe wsparcie dochodu lub dotacji na rozpoczęcie działalności; jeśli państwa uznają, że jest u nich taka potrzeba, będą mogły przeznaczyć większą kwotę na zachęcanie młodych rolników do podejmowania działalności.
  • Maksymalna kwota pomocy na podejmowanie działalności przez młodych rolników i na zakładanie przedsiębiorstw wiejskich zostanie zwiększona do 100 tys. EUR.
  • Plan strategiczny WPR każdego kraju będzie musiał zawierać specjalną strategię przyciągania i wspierania młodych rolników, w tym opis sposobu spójniejszego i skuteczniejszego wykorzystywania wsparcia krajowego i unijnego.
  • Fundusze na rzecz rozwoju obszarów wiejskich mogą być wykorzystywane do wspierania programów ułatwiających dostęp do gruntów i przenoszenie praw własności do gruntów, które tradycyjnie stanowią główną przeszkodę dla młodych rolników podejmujących działalność. Programy te mogą obejmować: zawieranie partnerstw między rolnikami z różnych pokoleń; usługi planowania dziedziczenia lub przekazywania gospodarstw; pośrednictwo w nabywaniu gruntów; innowacyjne organizacje krajowe lub regionalne biorące udział w propagowaniu i ułatwianiu pośrednictwa między młodymi i starymi rolnikami itp.
  • Młodzi rolnicy będą nadal korzystać ze wsparcia na inwestycje oraz możliwości dzielenia się wiedzą lub szkoleń wspieranych z funduszy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
  • Państwa członkowskie będą mogły tworzyć instrumenty finansowe wspierające kapitał obrotowy dla młodych rolników, którzy często borykają się ze znacznymi trudnościami w pozyskiwaniu środków finansowych ze względu na duże potrzeby inwestycyjne i niską stopę zwrotu z inwestycji gospodarstw rolnych w początkowej fazie działalności. Komisja zacieśni również współpracę z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, zwłaszcza za pośrednictwem platformy doradczej fi-compass, aby wyciągać wnioski z doświadczeń i najlepszych praktyk dotyczących konkretnych systemów wsparcia dla młodych rolników.

W jaki sposób nowa WPR posłuży wsparciu działań na rzecz środowiska i klimatu?

Trzy spośród dziewięciu celów szczegółowych przyszłej WPR dotyczą środowiska i klimatu i obejmują kwestie: zmiany klimatu, zasobów naturalnych, różnorodności biologicznej, siedlisk i krajobrazów.

W swoich planach strategicznych WPR państwa członkowskie będą musiały sprecyzować, w jaki sposób zamierzają osiągnąć wyznaczone cele i zadbać o to, że ich rolnicy spełnili wszystkie wymogi w zakresie środowiska i klimatu. Opiszą w nich również szczegółowo, w jaki sposób wykorzystają środki z obu filarów WPR na wspieranie swej strategii. Ustalone zostaną cele końcowe i każdego roku oceniany będzie postęp.

Ambitne założenia w odniesieniu do klimatu, środowiska i różnorodności biologicznej będą realizowane na różne sposoby:

nowy system „warunkowości” uzależni wszystkie formy wsparcia dochodów rolników (i pozostałe płatności obszarowe i płatności związane ze zwierzętami) ze stosowaniem ekologicznych i przyjaznych dla klimatu praktyk rolniczych. Uzależnienie wsparcia od przestrzegania podwyższonych norm stanowi krok naprzód w porównaniu z przepisami obowiązującymi w ramach obecnej WPR.

Nowy system tzw. ekoprogramów, finansowanych z alokacji danego kraju na płatności bezpośrednie, będzie obowiązkowy dla państw członkowskich, natomiast rolnicy nie będą zobowiązani do uczestnictwa w nich. Ekoprogramy będą służyć realizacji celów w zakresie klimatu i ochrony środowiska poprzez uzupełnienie innych odpowiednich dostępnych narzędzi i wykraczać poza elementy wymagane już w ramach warunkowości. Każde państwo członkowskie będzie jednak kształtować je według własnego uznania. Przykładem może być finansowanie ekoprogramu zakładającego całkowite odejście od stosowania nawozów, którego celem jest poprawa jakości wody. Powiązane z nimi płatności mogłyby być proponowane jako „dodatkowe” płatności bezpośrednie dla rolników bądź w formie odrębnych programów, w których wysokość płatności dla rolników zależy od dodatkowo poniesionych kosztów i utraconego dochodu.

Państwa członkowskie będą musiały przeznaczać co najmniej 30 proc. swego budżetu na rozwój obszarów wiejskich na działania na rzecz środowiska i klimatu. Fundusze na rzecz rozwoju obszarów wiejskich będą wykorzystywane na wspieranie działań przyjaznych dla klimatu i środowiska, w szczególności na tzw. „zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne”, które, podobnie jak wyżej opisane narzędzia, będą obowiązkowe dla państw członkowskich, ale dobrowolne dla rolników. Programy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich mogą być również wykorzystywane do finansowania szeregu innych działań, takich jak: transfer wiedzy, inwestycje przyjazne dla środowiska, innowacje i współpraca. Takie wsparcie może być skierowane do rolników, leśników i innych podmiotów na obszarach wiejskich.

Finansowanie środków ochrony środowiska na obszarach o ograniczeniach naturalnych, takich jak regiony górskie lub nadbrzeżne, będzie miało teraz charakter dodatkowy w stosunku do 30 proc. z rozwoju obszarów wiejskich.

Zgodnie z zobowiązaniem Unii do wdrożenia porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, oczekuje się, że 40 proc. całkowitej puli środków WPR zostanie przeznaczone na działania w dziedzinie klimatu.

Jaka będzie rola badań naukowych, innowacji i nowych technologii w ramach przyszłej WPR?

Przyszła WPR będzie sprzyjać zwiększeniu inwestycji w wiedzę i innowacje oraz zwiększy dostęp do nich rolnikom i społecznościom wiejskim. Głównym instrumentem wspierania innowacji w ramach nowej WPR nadal będzie europejskie partnerstwo innowacyjne (EPI-AGRI), w szczególności poprzez wspieranie oddolnych projektów innowacji realizowanych przez grupy operacyjne. Podejście innowacyjne europejskiego partnerstwa innowacyjnego skupia się na dzieleniu się wiedzą w formach interaktywnie angażujących wszystkich uczestników.

Kolejne 10 mld EUR zostanie udostępnione w ramach unijnego programu badawczego „Horyzont Europa” jako wsparcie na konkretne projekty badawcze i innowacje w zakresie żywności, rolnictwa, rozwoju obszarów wiejskich i gospodarki ekologicznej. „Horyzont Europa” będzie odgrywać kluczową rolę w współtworzeniu wiedzy niezbędnej do modernizacji sektora rolnego. Synergia między programem „Horyzont Europa” (z jego ponadnarodowymi projektami) a WPR (z projektami na szczeblu regionalnym/lokalnym i sieciami WPR) przyczyni się do stworzenia systemu wiedzy i innowacji w dziedzinie rolnictwa, który ma zmierzać do przyspieszenia przyswajania innowacyjnych rozwiązań i najlepszych praktyk wśród wszystkich podmiotów na obszarach wiejskich.

Co to jest wspólna organizacja rynków produktów rolnych (WORR)? Dlaczego tylko niektóre sektory są nią objęte?

Określenie „wspólna organizacja rynków produktów rolnych” (WORR) odnosi się do zbioru przepisów służących organizacji wspólnego rynku produktów rolnych. Przepisy te obejmują szeroki zakres elementów: rynkowa siatka bezpieczeństwa (interwencja publiczna i dopłaty do prywatnego przechowywania), środki nadzwyczajne stosowane w przypadku zakłóceń na rynku, normy handlowe, programy oferowania owoców i warzyw oraz przetworów mlecznych uczniom w szkołach, przepisy dotyczące handlu oraz kilka sektorowych programów operacyjnych, dotyczących: owoców i warzyw, pszczelarstwa, wina, chmielu i oliwek.

Poza kilkoma wyjątkami w przyszłej WPR większa część przepisów rozporządzenia o wspólnej organizacji rynków produktów rolnych pozostanie niezmieniona. Jedna z głównych zmian polega na tym, że każde państwo członkowskie będzie musiało włączyć wyżej wymienione programy operacyjne do swego planu strategicznego WPR oraz że państwa członkowskie będą mogły (jeśli uznają to za konieczne) opracować programy operacyjne (zwane inaczej interwencjami sektorowymi) dla innych sektorów. Mogą one dotyczyć wszystkich sektorów rolnictwa – począwszy od zbóż i mięsa po nasiona, żywe rośliny i drzewa, ale z wyłączeniem alkoholu etylowego i tytoniu. Państwa członkowskie mogą przeznaczyć na takie interwencje sektorowe do 3 proc. swego budżetu filaru 1. Programy te będą służyć wsparciu producentów, którzy przystępują do organizacji producentów, aby podejmować wspólne działania na rzecz ochrony środowiska lub poprawy pozycji producentów w łańcuchu dostaw żywności.

Czy w określonych sektorach przewidziano wsparcie specjalne?

Niektóre szczególne sektory produktów, które znajdują się w trudnej sytuacji, będą nadal korzystać z dodatkowego wsparcia na poprawę ich konkurencyjności, zrównoważonego charakteru lub jakości (znanego w ramach obecnej WPR jako wsparcie dochodów związane z wielkością produkcji lub dobrowolne wsparcie związane z produkcją). Wymaga to uznania tych sektorów za ważne ze względów gospodarczych, społecznych lub środowiskowych.

Komisja proponuje utrzymanie istniejącej listy potencjalnie kwalifikujących się sektorów (innymi słowy, sektorów, które kwalifikowały się do dobrowolnego wsparcia związanego z produkcją od 2013 r. – z ostatnim wykazem można się zapoznać tutaj). Ponadto Komisja proponuje rozszerzenie tego wykazu o uprawy niespożywcze (inne niż plantacje zagajników o krótkiej rotacji, ale z wyjątkiem drzew) wykorzystywane do wytwarzania produktów, które mogą zastąpić paliwa kopalne.

Kwalifikujące się państwa członkowskie mogą przeznaczyć maksymalnie 10 proc. swych płatności bezpośrednich na wsparcie dochodów związane z wielkością produkcji. Dodatkowe 2 proc. można przeznaczyć na wsparcie roślin wysokobiałkowych.

Czy istnieje specjalny system dla regionów najbardziej oddalonych Unii Europejskiej?

Ze względu na szczególne wyzwania w rolnictwie UE w regionach najbardziej oddalonych, w ramach WPR dla tamtejszych rolników dostępne jest dodatkowe wsparcie. Proponowane finansowanie dla tych regionów – francuskich departamentów zamorskich (Gwadelupa, Gujana Francuska, Martynika, Reunion, Saint-Martin, Majotta), Azorów i Madery oraz Wysp Kanaryjskich – wynosi 627,63 mln EUR rocznie przez siedem lat.

Płatności bezpośrednie dla rolników w regionach najbardziej oddalonych nadal będą znacznie wyższe niż wsparcie wypłacane w innych państwach członkowskich.

Kwota ta nie obejmuje możliwego dodatkowego finansowania dla tych regionów z funduszy na rozwój obszarów wiejskich. Może ono zostać wykorzystane na wspieranie działań na rzecz odbudowy, ochrony i wzmocnienia różnorodności biologicznej w rolnictwie i leśnictwie oraz wspierania rozwoju gospodarczego na obszarach wiejskich w regionach najbardziej oddalonych. Wkład UE na rzecz programów rozwoju obszarów wiejskich w wymienionych regionach zwiększono do 70 proc., w porównaniu z ok. 40 proc. w innych regionach.

W jaki sposób nowa WPR pomoże rolnikom w obliczu kryzysów i zagrożeń?

Obecna WPR pomaga rolnikom radzić sobie z niepewnością nieodłączną w ich zawodzie poprzez wsparcie dochodów (płatności bezpośrednie), środki rynkowe, wsparcie na narzędzia zarządzania ryzykiem, szkolenia i inwestycje w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich.

W nowej WPR zachowano to podejście, wprowadzając dalsze ulepszenia:

  • obowiązujące przepisy związane z interwencją publiczną, prywatnym przechowywaniem i środkami nadzwyczajnymi nie uległy zmianie i narzędzia te nadal będą dostępne, by w razie potrzeby wspierać unijnych rolników.
  • Państwa członkowskie będą miały możliwość przeznaczenia aż do 3 proc. ich alokacji w ramach filaru 1, na intensyfikację wsparcia pozostałych sektorów (innych niż te, które już korzystają z programów sektorowych jak sektor owoców i warzyw, wina lub oliwy z oliwek). Celem jest stymulowanie działań podejmowanych przez organizacje producentów m.in. na rzecz konkurencyjności, zrównoważonego rozwoju i zarządzania kryzysowego.
  • Obecna praktyka, polegająca na przeznaczaniu części ogólnych środków 1. filaru zostanie utrzymana i posłuży utworzeniu „rezerwy rolnej”, którą będzie można wykorzystywać na środki rynkowe i nadzwyczajne środki wsparcia. Rezerwa ta będzie wynosić każdego roku łącznie co najmniej 400 mln EUR i zostanie uzupełniona w drodze przeniesienia z rezerwy kryzysowej z 2020 r. (tj. w ramach obecnej WPR i z obecnych wieloletnich ram finansowych) na 2021 r.; w kolejnych latach wszystkie niewykorzystane środki zostaną ponownie przeniesione. Przenoszenie rezerwy, zamiast podejmowania każdego roku decyzji o uzupełnieniu rezerwy i ponownego przydzielania niewykorzystanych funduszy państwom członkowskim, znacznie obniży obciążenie administracyjne.
  • Państwa członkowskie będą musiały wspierać narzędzia zarządzania ryzykiem w ramach rozwoju obszarów wiejskich, aby wspomóc rolników w zarządzaniu produkcją i ryzykiem związanym z dochodem, które jest poza ich kontrolą. Ten rodzaj wsparcia będzie miał formę wkładu finansowego na składki z tytułu systemów ubezpieczeń i funduszy ubezpieczeń wzajemnych, obejmujące zarówno ryzyko związane z produkcją, jak i z dochodem, i będzie obowiązkowy dla wszystkich państw członkowskich. Wsparcie na różne działania, takie jak inwestycje i szkolenia, aby pomóc rolnikom w zapobieganiu zagrożeniom lub radzeniu sobie z ich konsekwencjami stają się obowiązkowe w ramach rozwoju obszarów wiejskich.
  • Unijna platforma ds. zarządzania ryzykiem, w formie jednej platformy dla wielu zainteresowanych stron, zostanie opracowana w taki sposób, by pomóc wszystkim zaangażowanym podmiotom, od rolników i organów publicznych po instytuty badawcze i sektor prywatny, w dzieleniu się wiedzą i wymianie doświadczeń i najlepszych praktyk.
  • Możliwe będzie również wykorzystywanie instrumentów finansowych, aby ułatwić dostęp do kapitału obrotowego, np. aby pomóc rolnikom przezwyciężyć czasowy niedobór płynności, spowodowany nieoczekiwanym kryzysem.
  • Program „Horyzont 2020” będzie finansować badania w dziedzinie zarządzania ryzykiem, cyfryzacji gospodarstw rolnych i inteligentnego wykorzystania dużych zbiorów danych w rolnictwie, a europejskie partnerstwo innowacyjne (EPI-AGRI) może wspierać również projekty w dziedzinie zarządzania ryzykiem.

W jaki sposób WPR przyczyni się do kształtowania przyszłości obszarów wiejskich UE?

Ponad 50 proc. ludności UE żyje na obszarach wiejskich, ważne jest zatem, aby zagwarantować ich atrakcyjność, dynamikę i zrównoważony charakter; poprzez dobrej jakości miejsca pracy, utrzymanie wzrostu gospodarczego i dostępu do wysokiej jakości infrastruktury, mobilności i podstawowych usług. Rolnictwo jest podstawą wielu społeczności wiejskich, a poprzez wspieranie rolników i społeczności wiejskich, taką samą rolę pełni WPR.

Uproszczenie zasad rozwoju obszarów wiejskich, którego ogólne cele będą ustalane na poziomie UE, oraz większa swoboda państw członkowskich w dopasowywaniu podejmowanych działań do ich specyficznych potrzeb, sprawią, że wsparcie rozwoju obszarów wiejskich pozostanie skuteczne we wszystkich państwach członkowskich. Zwiększenie stawki współfinansowania dla państw członkowskich umożliwi im utrzymanie ambitnego poziomu inwestycji na obszarach wiejskich.

Dlatego też przyszłe środki na rzecz rozwoju obszarów wiejskich będą kierowane tam, gdzie mogą wnieść rzeczywistą wartość dodaną w rozwój lokalny oraz gospodarkę rolną i wiejską – pozostawiając innym funduszom UE zadanie wspierania dużych projektów infrastrukturalnych, w tym sieci szerokopasmowych. Jednym z kluczowych elementów przyszłej polityki rozwoju obszarów wiejskich będzie promowanie rozwoju inteligentnych wsi oraz poprawa lokalnej infrastruktury.

Czym się różnią ceny bieżące od cen stałych i jakie są faktyczne oszczędności w przyszłym budżecie WPR? W jaki sposób budżet WPR będzie rozdzielany między państwa członkowskie?

Z bezprecedensową przejrzystością w dniu 2 maja Komisja Europejska po raz pierwszy przedstawiła swój wniosek dotyczący nowego długoterminowego budżetu UE, zarówno w cenach bieżących, jak i w cenach stałych z 2018 r.

Ceny bieżące to realne kwoty, jakie beneficjenci końcowi otrzymają z budżetu UE. Każdy roczny budżet ogólny UE przyjmowany jest w cenach bieżących i państwa członkowskie wpłacają środki do ogólnego budżetu UE w cenach bieżących.

Tę samą metodę stosowano w przeszłości do wyrażania budżetu WPR, umożliwiając bezpośrednie porównywanie z wcześniejszymi budżetami.

Ceny stałe, wykluczające wpływ inflacji, stosuje się do oceny skutków gospodarczych inwestycji w dłuższym okresie. Przeliczanie z cen stałych na bieżące i odwrotnie jest łatwe, ponieważ przy obliczeniach Komisja stosuje (i zawsze stosowała) jako wskaźnik szacunkowy dla przyszłych stóp inflacji stałą roczną stopę inflacji w wysokości 2 proc.

W związku z tym proponowana redukcja budżetu WPR w cenach bieżących o ok. 5 proc. odpowiada zmniejszeniu środków o około 12 proc. w cenach stałych z 2018 r. z wyłączeniem inflacji.

 

Alokacje dla poszczególnych państw członkowskich w cenach stałych z 2018 r. – w mln EUR

 

Płatności bezpośrednie

Środki rynkowe

Rozwój obszarów wiejskich

OGÓŁEM

BE

3 399,2

3,0

470,2

3 872,4

BG

5 552,5

194,5

1 972,0

7 719,0

CZ

5 871,9

49,5

1 811,4

7 732,9

DK

5 922,9

2,1

530,7

6 455,6

DE

33 761,8

296,5

6 929,5

40 987,8

EE

1 243,3

1,0

615,1

1 859,4

IE

8 147,6

0,4

1 852,7

10 000,7

EL

14 255,9

440,0

3 567,1

18 263,1

ES

33 481,4

3 287,8

7 008,4

43 777,6

FR

50 034,5

3 809,2

8 464,8

62 308,6

HR

2 489,0

86,3

1 969,4

4 544,6

IT

24 921,3

2 545,5

8 892,2

36 359,0

CY

327,3

32,4

111,9

471,6

LV

2 218,7

2,3

821,2

3 042,1

LT

3 770,5

4,2

1 366,3

5 140,9

LU

224,9

0,2

86,0

311,2

HU

8 538,4

225,7

2 913,4

11 677,5

MT

31,6

0,1

85,5

117,1

NL

4 927,1

2,1

512,1

5 441,2

AT

4 653,7

102,4

3 363,3

8 119,4

PL

21 239,2

35,2

9 225,2

30 499,6

PT

4 214,4

1 168,7

3 452,5

8 835,6

RO

13 371,8

363,5

6 758,5

20 493,8

SI

903,4

38,5

715,7

1 657,6

SK

2 753,4

41,2

1 593,8

4 388,4

FI

3 567,0

1,4

2 044,1

5 612,5

SE

4 712,5

4,1

1 480,9

6 197,4

 

Alokacje dla poszczególnych państw członkowskich w cenach stałych z 2018 r. – w mln EUR

 

Płatności bezpośrednie

Środki rynkowe

Rozwój obszarów wiejskich

OGÓŁEM

BE

3 020,8

2,6

417,9

3 441,3

BG

4 930,2

172,8

1 752,4

6 855,4

CZ

5 218,2

44,0

1 609,7

6 871,9

DK

5 263,5

1,8

471,6

5 736,9

DE

30 003,0

263,5

6 158,0

36 424,5

EE

1 102,4

0,9

546,6

1 650,0

IE

7 240,5

0,4

1 646,4

8 887,3

EL

12 668,8

391,0

3 170,0

16 229,8

ES

29 750,3

2 921,7

6 228,2

38 900,2

FR

44 464,1

3 385,1

7 522,4

55 371,6

HR

2 207,7

76,7

1 750,1

4 034,5

IT

22 146,8

2 262,1

7 902,2

32 311,0

CY

290,8

28,8

99,5

419,1

LV

1 967,4

2,0

729,7

2 699,2

LT

3 343,9

3,7

1 214,2

4 561,7

LU

199,9

0,2

76,5

276,5

HU

7 587,8

200,6

2 589,1

10 377,4

MT

28,0

0,1

75,9

104,1

NL

4 378,5

1,8

455,0

4 835,4

AT

4 135,6

91,0

2 988,8

7 215,5

PL

18 859,5

31,3

8 198,2

27 088,9

PT

3 741,0

1 038,6

3 068,1

7 847,7

RO

11 869,7

323,0

6 006,1

18 198,8

SI

802,8

34,2

636,1

1 473,1

SK

2 444,5

36,6

1 416,3

3 897,5

FI

3 169,0

1,2

1 816,6

4 986,8

SE

4 187,7

3,7

1 316,0

5 507,4

 

Jakie będą kolejne kroki?

Wnioski dotyczące trzech rozporządzeń w ramach nowej WPR na lata 2021–2027 zostaną przekazane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Współprawodawcy będą odpowiedzialni za stanowiska, jakie zajmą w odniesieniu do wniosków Komisji.

Szybkie porozumienie w sprawie ogólnego długoletniego budżetu UE i powiązanych wniosków sektorowych jest niezwykle istotne, aby unijne fundusze zaczęły jak najszybciej przynosić rezultaty w terenie, a rolnicy uzyskali niezbędną pewność i przewidywalność w działalności i decyzjach inwestycyjnych.

Opóźnienia podobne do tych, które wystąpiły na początku bieżącego okresu budżetowego 2014–2020, mogłyby oznaczać, że rolnicy i administracje krajowe nie będą mogli czerpać korzyści, jakie dzięki ograniczeniu biurokracji, większej elastyczności i zwiększeniu wydajności oferuje nowa WPR. Wszelkie opóźnienia w zatwierdzeniu przyszłego budżetu spowodują opóźnienie rozpoczęcia tysięcy potencjalnych projektów w całej UE służących wsparciu rolników i społeczności wiejskich, ukierunkowanych na różnorodne problemy, od poprawy ochrony środowiska po przyciąganie nowych rolników.

Osiągnięcie w 2019 r. porozumienia w sprawie przyszłego budżetu długoterminowego umożliwi płynne przejście z obecnego długoterminowego budżetu (2014–2020) do nowego, a także zapewni przewidywalność i ciągłość finansowania z korzyścią dla wszystkich.

MEMO/18/3974

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar