Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Pytania i odpowiedzi na temat Europejskiego Urzędu ds. Pracy

Strasburg, 13 marca 2018 r.

W ramach pakietu dotyczącego sprawiedliwości społecznej Komisja Europejska przyjęła wniosek w sprawie rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd ds. Pracy.

Zob. również komunikat prasowy tutaj.

 Co leży u podstaw inicjatywy dotyczącej Europejskiego Urzędu ds. Pracy?

Budowa Europy o silniejszym wymiarze społecznym i zwiększenie sprawiedliwości na rynku wewnętrznym jest dla obecnej Komisji kwestią o priorytetowym znaczeniu, o czym wspomniano w wytycznych politycznych z lipca 2014 r. Przedłożono już szereg inicjatyw mających na celu poprawienie przepisów unijnych w dziedzinie mobilności pracowników. Aby pomóc w zapewnieniu prawidłowego przestrzegania przepisów w praktyce, przewodniczący Jean-Claude Juncker zaproponował w swoim orędziu o stanie Unii w Parlamencie Europejskim z dnia 13 września 2017 r. powołanie Europejskiego Urzędu ds. Pracy: „Powinniśmy zadbać o to, aby wszystkie unijne przepisy dotyczące mobilności pracowników były egzekwowane w sposób sprawiedliwy, prosty i skuteczny przez nowy europejski organ ds. kontroli i egzekwowania prawa pracy.Absurdalne wydaje się, że istnieje Urząd Nadzoru Bankowego, który pilnuje przestrzegania standardów w bankowości, lecz nie ma wspólnego organu ds. pracy na jednolitym rynku”.

Od momentu złożenia tej deklaracji Komisja prowadziła z państwami członkowskimi, organami krajowymi, właściwymi organami unijnymi, partnerami społecznymi, społeczeństwem obywatelskim i obywatelami ożywioną debatę na temat wyzwań, z jakimi się zmagają, oraz sposobów, jakimi Europejski Urząd ds. Pracy mógłby pomóc tym podmiotom w złagodzeniu takich wyzwań. Komisja – oprócz ukierunkowanych konsultacji – przeprowadziła między listopadem 2017 r. a styczniem 2018 r. internetowe konsultacje publiczne.

Na podstawie otrzymanych opinii Komisja – w dniu 13 marca 2018 r. w ramach pakietu dotyczącego sprawiedliwości społecznej – przedłożyła wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd ds. Pracy. Wniosek ten jest również elementem realizacji europejskiego filaru praw socjalnych, który ma na celu zwiększenie konwergencji w zakresie lepszych warunków życia i pracy w całej Unii.

Utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Pracy wpisuje się także w zobowiązanie Komisji do promowania bardziej skutecznego stosowania prawa UE, które to zobowiązanie przedstawiono w komunikacie Komisji „Lepsze stanowienie prawa: silniejsza Unia dzięki lepszym wynikom

Dlaczego Europejski Urząd ds. Pracy jest potrzebny?

Obecnie w Europie 17 mln osób mieszka lub pracuje w innym państwie członkowskim niż państwo ich obywatelstwa. Liczba ta jest prawie dwukrotnie wyższa niż dziesięć lat temu. W obrębie UE mobilność stała się elementem życia codziennego, który przynosi korzyści obywatelom, gospodarkom i społeczeństwu jako całości, ale zarazem wymaga dobrych regulacji.

Swobodny przepływ jest także jedną z najbardziej cenionych swobód rynku wewnętrznego. Według najnowszego badania Eurobarometru (jesień 2017 r.) więcej niż ośmiu na dziesięciu Europejczyków popiera „swobodny przepływ obywateli UE, którzy mogą mieszkać, pracować, uczyć się i prowadzić działalność gospodarczą w każdym państwie UE”.

Aby sprzyjać swobodzie przepływu pracowników w obrębie Unii oraz ją utrzymywać, niezbędne są jasne, sprawiedliwe i możliwe do egzekwowania przepisy. UE przyjęła już liczne akty prawne regulujące swobodny przepływ pracowników i nadal udoskonala i aktualizuje te przepisy, na przykład w drodze zmiany dyrektywy o delegowaniu pracowników oraz przepisów w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Pracy ma w zamyśle pomóc w uporaniu się z dwoma istotnymi wyzwaniami.

  • Po pierwsze, obywatele i przedsiębiorcy potrzebują dostępu do wiarygodnych informacji i praktycznych usług ułatwiających mobilność pracowników, w tym dostępu do informacji na temat różnych możliwości, przepisów, oraz ich praw i obowiązków w sytuacjach transgranicznych.
  • Po drugie, bardziej niż kiedykolwiek wcześniej istnieje potrzeba udoskonalenia współpracy między organami krajowymi. Organy krajowe również potrzebują właściwych narzędzi do wymiany informacji, udoskonalenia praktyk codziennej współpracy, prowadzenia wspólnych i skoordynowanych inspekcji i rozwiązywania szybko i skutecznie ewentualnych sporów transgranicznych.

Jakie cele będą przyświecać Europejskiemu Urzędowi ds. Pracy?

Europejski Urząd ds. Pracy będzie sprzyjać dalszemu zapewnianiu sprawiedliwości i budowaniu wzajemnego zaufania na rynku wewnętrznym przez zagwarantowanie sprawiedliwego, prostego i skutecznego egzekwowania przepisów. W tym celu Urząd będzie wspierać państwa członkowskie w kwestiach związanych z transgraniczną mobilnością pracowników, w tym w zakresie przepisów dotyczących swobodnego przepływu pracowników, delegowania pracowników i koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Będzie on również wspierać współpracę państw członkowskich w zakresie przeciwdziałania pracy nierejestrowanej.

Urząd będzie realizować w szczególności poniższe cele:

1) ułatwianie dostępu obywateli i pracodawców do informacji na temat ich praw i obowiązków w dziedzinie mobilności pracowników i koordynacji zabezpieczenia społecznego, a także dostępu do odpowiednich usług;

2) wspieranie współpracy operacyjnej między organami krajowymi w zakresie transgranicznego egzekwowania odnośnych przepisów prawa Unii, w tym ułatwianie wspólnych kontroli;

3) zapewnianie mediacji i pomocy w rozstrzyganiu sporów między organami krajowymi oraz w przypadku wystąpienia transgranicznych zakłóceń na rynku pracy, np. wynikających z restrukturyzacji przedsiębiorstw wpływających na kilka państw członkowskich.

W jaki sposób Europejski Urząd ds. Pracy pomoże w realizacji Europejskiego filaru praw socjalnych?

Parlament Europejski, Rada i Komisja ogłosiły wspólnie Europejski filar praw socjalnych w listopadzie 2017 r. na Szczycie Społecznym na rzecz Sprawiedliwego Zatrudnienia i Wzrostu Gospodarczego w Göteborgu. Filar obejmuje 20 głównych zasad i praw, na których mają opierać się sprawiedliwe i sprawnie funkcjonujące rynki pracy i systemy opieki społecznej. Ma on służyć za kompas wyznaczający kierunek odnowionego procesu konwergencji na rzecz lepszych warunków życia i pracy w całej Unii, zapewniającego obywatelom równe szanse i dostęp do zatrudnienia, sprawiedliwe warunki pracy, jak również odpowiednią ochronę socjalną i włączenie społeczne.

Zapewnienie sprawiedliwej mobilności pracowników w Europie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasad i praw Europejskiego filaru praw socjalnych. Europejski Urząd ds. Pracy przyczyni się do tego celu poprzez zagwarantowanie praw pracowników i obywateli do równego traktowania oraz dostępu do możliwości zatrudnienia i zabezpieczenia społecznego w sytuacjach transgranicznych.

 

ZADANIA I ZAKRES KOMPETENCJI EUROPEJSKIEGO URZĘDU DS. PRACY

Jakie zadania zostaną powierzone Europejskiemu Urzędowi Pracy?

W swoich bieżących działaniach Urząd będzie:

  • ułatwiać obywatelom i pracodawcom dostęp do informacji o ich prawach i obowiązkach w sytuacjach transgranicznych oraz do odpowiednich usług związanych z transgraniczną mobilnością pracowników;
  • ułatwiać współpracę i wymianę informacji między organami krajowymi w celu skutecznego egzekwowania odpowiednich przepisów prawa Unii;
  • koordynować i wspierać uzgodnione i wspólne inspekcje oraz czynności kontrolne na wniosek państw członkowskich na potrzeby zwalczania oszustów i nadużyć;
  • przeprowadzać analizy i dokonywać oceny ryzyka w kwestiach dotyczących transgranicznej mobilności pracowników;
  • wspierać państwa członkowskie w budowie zdolności za pomocą wzajemnego uczenia się, szkolenia i promowania dobrych praktyk;
  • prowadzić mediacje w przypadku sporów między organami państw członkowskich w zakresie stosowania odpowiednich przepisów prawa unijnego;
  • ułatwiać współpracę między odnośnymi zainteresowanymi stronami w przypadku zakłóceń na rynku pracy, na przykład w przypadku restrukturyzacji na dużą skalę wpływających na kilka państw członkowskich.

Jakie sektory gospodarki będzie obejmować działalność Europejskiego Urzędu ds. Pracy?

Ponieważ mobilność pracowników ma wpływ na całą gospodarkę, działalność Europejskiego Urzędu ds. Pracy będzie obejmować wszystkie jej sektory; w tym obszary regulowane unijnymi przepisami sektorowymi, takie jak transport międzynarodowy.

Choćby w sektorze międzynarodowego transportu drogowego ponad 2 mln pracowników przekracza codziennie wewnątrzunijne granice, przewożąc towary lub pasażerów. Egzekwowanie przepisów unijnych dotyczących mobilności pracowników okazało się w tym sektorze szczególnie trudne. Wsparcie operacyjne dla organów krajowych ze strony Europejskiego Urzędu ds. Pracy może także pomóc w zapewnieniu w tym sektorze sprawiedliwego i skutecznego egzekwowania unijnych przepisów dotyczących mobilności.

Czy Europejski Urząd ds. Pracy będzie zajmować się jedynie pracownikami, czy również potrzebami osób poszukujących pracy, członków rodzin bądź obywateli państw trzecich?

Europejski Urząd ds. Pracy będzie wspomagać egzekwowanie przepisów UE w zakresie swobodnego przepływu pracowników, delegowania pracowników i koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Choć niektóre akty prawne UE w tych dziedzinach dotyczą wyłącznie pracowników, inne (w szczególności w zakresie koordynacji zabezpieczenia społecznego) obejmują wszystkie osoby niezależnie od ich statusu ekonomicznego. Utworzenie Urzędu przyniesie zatem pożytek obywatelom w zakresie, w jakim są oni objęci wymienionymi przepisami UE.

Czy Europejski Urząd ds. Pracy będzie przeprowadzać inspekcje z własnej inicjatywy?

Nie – prawo wszczęcia i przeprowadzenia inspekcji, czy to krajowej, czy międzynarodowej, przysługuje wyłącznie organom krajowym. Urząd może jednak zasugerować państwu członkowskiemu przeprowadzenie inspekcji, gdyby wykrył potencjalne oszustwo lub nadużycie. Rozporządzenie przewiduje w takich przypadkach procedurę dialogu na potrzeby wypracowania odpowiedniego rozwiązania. Inspekcje będą w każdym przypadku przeprowadzane na podstawie prawa krajowego danego państwa członkowskiego.

Czy Europejski Urząd ds. Pracy stanie się forum rozstrzygania sporów między obywatelami bądź pracodawcami a organami administracji państw członkowskich?

Nie, Urząd nie będzie działał w takim charakterze. Urząd przeprowadzi – na wniosek stron – postępowanie mediacyjne jedynie w przypadku sporu między organami krajowymi dotyczącego stosowania prawa unijnego w dziedzinie mobilności pracowników lub koordynacji zabezpieczenia społecznego.

Obywatele i pracodawcy będą w dalszym ciągu korzystać z istniejących usług w zakresie doradztwa i rozwiązywania problemów (na przykład SOLVIT i „Twoja Europa – Porady”). Ponadto w przypadku sporów dotyczących stosowania prawa UE w dziedzinie mobilności pracowników lub koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego będą mogli zwracać się do sądów krajowych.

 

STRUKTURA ORGANIZACYJNA EUROPEJSKIEGO URZĘDU DS. PRACY

Jak będzie wyglądać struktura i organizacja działania Urzędu?

Europejski Urząd ds. Pracy zostanie powołany jako nowa agencja UE; powinien zacząć funkcjonować już w 2019 r. po zakończeniu unijnych prac legislacyjnych, natomiast począwszy od 2023 r. ma być w pełni operacyjny.

Urząd będzie dysponował szacunkowym budżetem rocznym w wysokości około 50 mln EUR. Będzie zatrudniał ok. 140 pracowników, w tym krajowych urzędników łącznikowych oddelegowanych przez państwa członkowskie. O siedzibie Urzędu zadecydują państwa członkowskie.

W oparciu o wspólne podejście do agencji zdecentralizowanych UE Urząd będzie kierowany przez zarząd, w którego skład wchodzić będzie po jednym przedstawicielu wysokiej rangi każdego państwa członkowskiego oraz dwóch przedstawicieli Komisji. Każdy przedstawiciel będzie miał prawo głosu. Urzędem będzie zarządzał dyrektor wykonawczy. Rolę doradczą pełnić będą przedstawiciele partnerów społecznych na poziomie Unii zgromadzeni w specjalnej grupie zrzeszającej zainteresowane strony.

Przed utworzeniem Europejskiego Urzędu ds. Pracy zostanie również utworzona specjalna europejska grupa doradcza, aby wspomóc Komisję w szybkim utworzeniu i przyszłym funkcjonowaniu Urzędu. Grupa, której przewodniczyć będzie Komisja, umożliwi najważniejszym zainteresowanym stronom – np. przedstawicielom państw członkowskich i partnerów społecznych na poziomie Unii – wymianę najlepszych praktyk i doświadczeń w zakresie współpracy w dziedzinie transgranicznej mobilności i koordynacji zabezpieczenia społecznego. Kwestie te mogą być następnie przedmiotem prac Urzędu. Grupa pomoże również w ustaleniu, w jaki sposób odpowiednie istniejące podmioty, w tym agencje UE, mogą wnieść swój wkład w utworzenie Urzędu i współpracować na rzecz jego właściwego funkcjonowania.

 

WARTOŚĆ DODANA EUROPEJSKIEGO URZĘDU DS. PRACY

W jaki sposób Europejski Urząd ds. Pracy poprawi współpracę między organami krajowymi?

Europejski Urząd ds. Pracy poprawi współpracę operacyjną w zakresie mobilności pracowników, stanowiąc trwałą unijną strukturę wymiany informacji i wspierając organy krajowe za pośrednictwem szeregu nowo wypracowanych procedur i narzędzi.

Urząd uprości współpracę i wymianę informacji, w szczególności za pośrednictwem krajowych urzędników łącznikowych oddelegowanych przez państwa członkowskie do Europejskiego Urzędu ds. Pracy. Urzędnicy łącznikowi będą działać w charakterze punktów kontaktowych udzielających bezpośrednio odpowiedzi na zapytania dotyczące poszczególnych państw lub utrzymujących kontakty z organami ich administracji krajowej, w tym w sprawach zapytań dotyczących wymiany danych lub wniosków o wspólne inspekcje. Dzięki urzędnikom łącznikowym dojdzie do przyspieszenia wymiany informacji, a także usprawnienia współpracy między organami krajowymi.

Na wniosek państw członkowskich Urząd będzie koordynował uzgodnione i wspólne inspekcje w zakresie mobilności pracowników oraz wspierał ich prowadzenie. W praktyce Urząd będzie wspomagał krajowe organy poprzez przedstawienie wzoru umów w sprawie wspólnych inspekcji, organizowanie spotkań koordynacyjnych oraz udzielanie wsparcia logistycznego i technicznego obejmującego usługi tłumaczenia pisemnego i ustnego. Za zgodą danych państw członkowskich personel Urzędu może uczestniczyć w takich inspekcjach i zapewniać wsparcie na ich potrzeby. Wartości unijnego wsparcia udzielanego transgranicznym działaniom dochodzeniowym dowiedziono już na przykładzie Eurojust.

Urząd zapewni mediację służącą szybkiemu i skutecznemu rozstrzygnięciu sporów między organami krajowymi, dotyczących stosowania prawa unijnego w dziedzinie mobilności pracowników i koordynacji zabezpieczenia społecznego. Do tych celów zostanie powołana Komisja Pojednawcza.

Urząd będzie wspierał organy krajowe w budowaniu zdolności. Krajowe organy egzekwowania prawa, np. inspekcje pracy lub instytucje odpowiedzialne za zabezpieczenie społeczne, zmuszone do szybkiego odpowiadania na coraz większą liczbę wniosków z innych krajów, nie zawsze mają odpowiednią zdolność operacyjną do zapewnienia sprawnego rozpatrywania spraw transgranicznych. Urząd będzie wspomagać budowanie zdolności krajowej przez wzajemne uczenie się, szkolenie i promowanie dobrych praktyk.

Urząd będzie wreszcie ułatwiać współpracę między zainteresowanymi stronami w celu wyeliminowania zakłóceń na rynku pracy, które mają wpływ na więcej niż jedno państwo członkowskie, takich jak przypadki restrukturyzacji na dużą skalę lub duże projekty mające wpływ na zatrudnienie w regionach przygranicznych.

Jaki pożytek przyniesie obywatelom i przedsiębiorcom utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Pracy?

Obywatele i przedsiębiorcy będą mogli bez trudu uzyskać dostęp do informacji unijnych i krajowych w dziedzinie mobilności pracowników. Pracownik lub pracodawca w sektorze budowlanym znajdzie na przykład informacje na temat możliwości zatrudnienia oraz praw i obowiązków wynikających z prawa unijnego, ale również informacje dotyczące odpowiednich krajowych układów zbiorowych w tej branży, w tym dotyczących warunków pracy, zarobków lub konkretnych wymogów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponieważ 90% podmiotów gospodarczych zarejestrowanych na Portalu Mobilności Zawodowej EURES to małe i średnie przedsiębiorstwa, to one w znacznej mierze skorzystają ze zwiększonego dostępu do informacji.

Urząd będzie w szczególności odpowiedzialny za zarządzanie Portalem Mobilności Zawodowej, który obecnie udostępnia obywatelom i podmiotom gospodarczym informacje na temat możliwości zatrudnienia i rekrutacji oraz praktyczne informacje dotyczące pracy za granicą. Ponadto w portalu dostępne jest narzędzie kojarzące oferty pracy z osobami poszukującymi pracy.

W oparciu o portal EURES i w powiązaniu z jednolitym portalem cyfrowym, ostatnio zaproponowanym przez Komisję Europejską, Urząd zapewni społeczeństwu dostęp do informacji niezbędnych do dokonywania wyborów i korzystania z praw powiązanych z transgraniczną mobilnością pracowników, w tym w dziedzinie delegowania pracowników i zabezpieczenia społecznego.

Urząd będzie również propagować udostępnianie informacji dotyczących odnośnych przepisów krajowych, jak i przepisów sektorowych (na przykład krajowych sektorowych układów zbiorowych). Urząd w szczególności zapewni państwom członkowskim pomoc mającą na celu poprawę prawidłowości informacji udostępnianych na krajowych stronach internetowych oraz ich uproszczenie, w myśl standardów jakości określonych w kontekście jednolitego portalu cyfrowego.

 

SYNERGIA Z ISTNIEJĄCYMI UNIJNYMI ORGANAMI I AGENCJAMI

W jaki sposób Europejski Urząd ds. Pracy będzie współpracować z istniejącymi agencjami UE?

Obecnie w dziedzinie polityki zatrudnienia działają cztery agencje UE: Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound), Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop), Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA) oraz Europejska Fundacja Kształcenia (ETD). Aby zapewnić komplementarność i spójność z działaniami tych agencji, Europejski Urząd ds. Pracy będzie z ściśle z nimi współpracować. Synergię można uzyskać dzięki wykorzystaniu wiedzy fachowej agencji, na przykład w zakresie prognozowania umiejętności, bezpieczeństwa i higieny w pracy, zarządzania postępowaniami restrukturyzacyjnymi spółek oraz eliminowania pracy nierejestrowanej. Europejski Urząd ds. Pracy będzie korzystać z wiedzy fachowej agencji na potrzeby udoskonalenia własnych analiz i ocen ryzyka w zakresie transgranicznej mobilności pracowników. Aby uprościć współpracę między państwami członkowskimi i wyeliminować rozdrobnienie działań, do struktury Urzędu zostanie również włączony szereg istniejących komitetów administracyjnych i sieci.

W stosownych przypadkach Urząd będzie także współpracować z innymi agencjami UE, na przykład z Europolem i Eurojustem, w kwestiach związanych z działalnością przestępczą w obszarze mobilności pracowników.

W jaki sposób utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Pracy uprości istniejącą strukturę organów UE w dziedzinie mobilności pracowników?

Utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Pracy uprości obecną strukturę instytucjonalną w dziedzinie mobilności pracy i koordynacji zabezpieczenia społecznego poprzez połączenie zadań, które są obecnie realizowane przez różne organy unijne, w stałą strukturę stanowiącą forum współpracy i wspólnych działań dochodzeniowych.

Urząd zastąpi zatem siedem istniejących obecnie unijnych organów: Komitet Techniczny ds. Swobodnego Przepływu Pracowników, Komitet Ekspertów ds. Delegowania Pracowników, europejską platformę współpracy w zakresie przeciwdziałania pracy nierejestrowanej, Urząd Koordynacji w ramach europejskiej sieci służb zatrudnienia (EURES) oraz trzy podkomisje Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego – Komisję Obrachunkową, Komisję Pojednawczą i Komisję Techniczną.

Urząd będzie ściśle współpracować z organami UE, które będą nadal działać w dotychczasowej postaci, takimi jak Komisja Administracyjna ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, Komitet Doradczy ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego oraz Komitet Doradczy ds. Swobodnego Przepływu Pracowników, w celu zapewnienia komplementarności ich działań. Uproszczenie otoczenia instytucjonalnego przyczyni się do stworzenia cennej synergii i wyeliminuje powielanie działań, a zatem doprowadzi do poprawy jakości dyskusji i wyników tej polityki.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MEMO/18/1622

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar