Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Orędzie o stanie Unii – pakiet dotyczący demokracji: pytania & odpowiedzi na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej i finansowania partii politycznych

Bruksela, 15 września 2017 r.

.

1

Czym jest europejska inicjatywa obywatelska?

Europejska inicjatywa obywatelska to instrument, który pozwala na uczestnictwo w kształtowaniu działań UE i który oferuje milionowi obywateli UE możliwość zwrócenia się do Komisji o przedłożenie wniosku ustawodawczego. Obowiązujące przepisy dotyczące inicjatywy obywatelskiej są oparte na postanowieniach Traktatu z Lizbony i wdrażane za pomocą rozporządzenia w sprawie inicjatywy obywatelskiej, które ma zastosowanie od dnia 1 kwietnia 2012 r.

Inicjatywa musi zostać zapoczątkowana przez komitet złożony z co najmniej siedmiu obywateli UE z co najmniej siedmiu różnych państw członkowskich. Organizatorzy muszą przedstawić proponowaną przez siebie inicjatywę Komisji, w celu jej zarejestrowania. Komisja musi ocenić dopuszczalność prawną takiej propozycji przed jej zarejestrowaniem. Komisja nie analizuje treści na tym etapie.

Po zarejestrowaniu inicjatywy organizatorzy mają rok na zgromadzenie deklaracji poparcia. Jeżeli organizatorom uda się osiągnąć próg miliona deklaracji poparcia od obywateli z co najmniej siedmiu państw członkowskich, mogą oni przedłożyć inicjatywę Komisji. Organizatorzy zostają zaproszeni na spotkanie z Komisją oraz do udziału w wysłuchaniu publicznym w Parlamencie Europejskim. W ciągu trzech miesięcy Komisja musi podjąć decyzję, czy podejmie stosowne działania w następstwie propozycji, i jest zobowiązana taką decyzję wyjaśnić ­ w komunikacie Komisji.

Co udało się osiągnąć w ciągu pierwszych pięciu lat funkcjonowania europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

Od kwietnia 2012 r. zarejestrowano 47 inicjatyw, a zgodnie z szacunkami organizatorzy zgromadzili osiem milionów deklaracji poparcia. Trzy inicjatywy osiągnęły próg miliona podpisów obywateli. Obecnie weryfikowane są podpisy pod czwartą inicjatywą, która również osiągnęła ten próg, zanim zostanie ona przedłożona Komisji. Komisja podjęła stosowne działania w odniesieniu do dwóch z trzech inicjatyw, które zgromadziły wystarczające poparcie – „Right2Water” i „Stop Vivisection”.

W jaki sposób Komisja wspiera inicjatywy obywatelskie?

Aby wspierać organizatorów inicjatyw, Komisja podjęła szereg praktycznych działań, uwzględniając ograniczenia wynikające z obowiązującego rozporządzenia. Oferuje hosting systemów gromadzenia danych online na swoich własnych serwerach i pomaga organizatorom w uzyskaniu certyfikacji od właściwego organu krajowego dla ich systemów.

Komisja stopniowo zwiększała również zakres wsparcia udzielanego organizatorom w opracowywaniu ich inicjatyw, usprawniła funkcjonowanie jej oprogramowania do zbierania podpisów online, w tym za pośrednictwem urządzeń mobilnych, oraz wprowadziła możliwość częściowej rejestracji inicjatyw w celu zmniejszenia wskaźnika odmów zarejestrowania.

Choć niektóre inicjatywy uzyskały wystarczającą ilość podpisów, co wskazuje na to, że rozporządzenie funkcjonuje pod względem technicznym, możliwości tego instrumentu nie są jeszcze w pełni wykorzystywane. Potrzebny jest przegląd rozporządzenia, by wyeliminować dalsze przeszkody.

W jaki sposób nowe rozporządzenie pomoże organizatorom z powodzeniem rejestrować inicjatywy i zbierać deklaracje poparcia?

Przed rejestracją organizatorzy będą mogli zadawać pytania bezpośrednio Komisji, a także konsultować się z pozostałymi organizatorami na platformie współpracy, którą udostępni Komisja. Będą oni mogli także zwracać się o poradę na szczeblu lokalnym w państwach członkowskich, ponieważ zostaną w nich utworzone punkty kontaktowe. Pojawi się również możliwość częściowej rejestracji.

We wniosku sprecyzowano również, że częściowa rejestracja jest możliwa w sytuacji, gdy tylko część (części) inicjatywy w sposób oczywisty wykracza poza kompetencje Komisji i gdy ta część te nie obejmuje głównych celów.

Okres zbierania deklaracji poparcia nadal wynosi 12 miesięcy. Nowością jest jednak to, że organizatorzy będą mogli wybrać datę jego rozpoczęcia w ramach trzymiesięcznego okresu następującego po rejestracji.

Organizatorzy będą mogli wykorzystywać centralny system zbierania podpisów, którym zarządza Komisja. System ten zostanie udostępniony organizatorom nieodpłatnie i będzie obejmować możliwość poparcia inicjatywy z wykorzystaniem tożsamości elektronicznej, załadowania deklaracji poparcia w formie papierowej w wersji zeskanowanej oraz przekazania deklaracji poparcia w formie elektronicznej właściwym organom w poszczególnych państwach członkowskich w celu weryfikacji. Komisja będzie odpowiedzialna za przetwarzanie danych osobowych za pośrednictwem tego systemu, co zmniejszy odpowiedzialność organizatorów. Organizatorzy nadal jednak będą mogli tworzyć własne systemy i zwracać się o ich certyfikację, jeśli będą sobie tego życzyć.

Organizatorzy i Komisja mogą również zbierać adresy e-mail obywateli, którzy podpisali się pod inicjatywą obywatelską, pod warunkiem uzyskania ich zgody, by informować ich o postępach w sprawie inicjatywy lub o ewentualnych działaniach następczych.

W jaki sposób nowe rozporządzenie ułatwi obywatelom wspieranie inicjatyw?

Nowe przepisy przewidują, że Komisja zapewni tłumaczenia wszystkich inicjatyw na wszystkie języki urzędowe UE w celu dotarcia do jak największej liczby obywateli i poprawy komunikacji.

Komisja proponuje również ujednolicenie minimalnego wieku osób popierających inicjatywę do lat 16, obniżając obecną granicę 18 lat. Zmiana ta wpłynie bezpośrednio na około 10 mln młodych Europejczyków, a także umożliwi wszystkim obywatelom UE popieranie inicjatywy, niezależnie od ich kraju zamieszkania.

Wniosek spowoduje także, że ilość danych osobowych, wymaganych przy wyrażaniu poparcia, zostanie ograniczona. W zależności od państwa członkowskiego obywatele będą musieli udostępnić: imiona, nazwiska, datę urodzenia i adres albo imiona, nazwiska i cztery ostatnie cyfry numeru dokumentu tożsamości.

Wreszcie, dzięki oparciu uczestnictwa w nowym systemie na przynależności państwowej (a nie na połączeniu przynależności państwowej z miejscem zamieszkania, tak jak to miało miejsce w przeszłości) nowe przepisy mają za zadanie zapewnić, aby wszyscy obywatele UE mieszkający poza państwem, którego są obywatelami, mogli korzystać z prawa do popierania inicjatyw obywatelskich.

W jaki sposób nowe rozporządzenie poprawi debatę na temat inicjatyw, które uzyskały wystarczające poparcie obywateli?

Etap badania inicjatywy zostanie przedłużony z trzech do pięciu miesięcy, aby zapewnić więcej czasu na dyskusję. Komisja będzie się spotykać z organizatorami w ciągu jednego miesiąca od przedłożenia inicjatywy, a wysłuchanie publiczne w Parlamencie Europejskim będzie organizowane w ciągu trzech miesięcy i umożliwi zrównoważoną reprezentację wszystkich zainteresowanych stron oraz innych instytucji i organów doradczych UE. W ciągu pięciu miesięcy, zamiast obecnych trzech miesięcy, Komisja będzie przyjmowała komunikat w odpowiedzi na inicjatywę.

Jaką rolę spełniają europejskie partie polityczne?

Demokracja jest jedną z podstawowych wartości, na których opiera się Unia Europejska. Aby zapewnić funkcjonowanie demokracji przedstawicielskiej na szczeblu europejskim, Traktaty stanowią, że obywatele Unii są bezpośrednio reprezentowani w Parlamencie Europejskim; zostało to dodatkowo podkreślone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Jako takie, europejskie partie polityczne i europejskie fundacje polityczne otrzymują finansowanie z budżetu UE.

Europejska partia polityczna może zostać utworzona pod warunkiem spełnienia szeregu kryteriów, w szczególności przestrzegania wartości, na których opiera się Unia, wymienionych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej.

Dlaczego proponuje się zmiany do obowiązującego rozporządzenia o europejskich partiach politycznych?

Pomimo osiągnięcia pewnych postępów w praktyce kryterium polegające na spełnieniu wymogu reprezentacji w co najmniej jednej czwartej państw członkowskich pozwalało na tworzenie partii o sztucznym wymiarze europejskim, składających się głównie z indywidualnych polityków i zdominowanych przez jedną lub dwie krajowe partie polityczne. Utworzone w ten sposób partie nie przestrzegały zasady przejrzystości względem wyborców i uzyskiwały nieproporcjonalnie dużą część środków unijnych w porównaniu z poziomem ich demokratycznej reprezentacji. W związku z tym Komisja proponuje następujące zmiany legislacyjne:

  • W celu zapewnienia prawdziwie europejskiego wymiaru europejskich partii politycznych oraz wyeliminowania sytuacji, w której ta sama partia krajowa lub osoba fizyczna sztucznie sponsorują kilka europejskich partii politycznych, przy obliczaniu wymogów dotyczących reprezentacji powinno się brać pod uwagę tylko partie polityczne, a nie osoby fizyczne.

  • Finansowanie europejskich partii politycznych powinno lepiej odzwierciedlać rzeczywisty procent głosów uzyskanych przez każdą z partii w wyborach europejskich. Obecnie 15 proc. całkowitego budżetu dzielone jest równomiernie między wszystkie partie, niezależnie od wielkości ich udziału w głosach. Komisja zaproponowała zatem poprawę legitymacji demokratycznej unijnego finansowania partii politycznych poprzez wyraźniejsze powiązanie go z reprezentacją tych partii w Parlamencie Europejskim, przydzielając 95 proc. całkowitego budżetu na podstawie udziału w głosach oddanych w wyborach europejskich.

  • Obywatele mają prawo wiedzieć, na kogo i na co głosują w wyborach europejskich. W celu zapewnienia większej przejrzystości oraz wzmocnienia demokratycznej rozliczalności europejskich partii politycznych Komisja proponuje także, aby europejskie partie polityczne zapewniały, aby ich partie członkowskie publikowały programy i logo partii europejskiej, do której należą, na ich stronach internetowych, a także wskazywały równowagę płci wśród ich posłów do Parlamentu Europejskiego.

Jakie inne zmiany proponuje się w zakresie finansowania partii politycznych i fundacji politycznych?

Nasze propozycje umożliwią europejskim partiom politycznym i europejskim fundacjom politycznym wykorzystanie większej części dostępnych przyznanych im środków w budżecie Unii Europejskiej.

W przypadku europejskich partii i fundacji politycznych, które mają trudności z dotrzymaniem aktualnie obowiązującego progu współfinansowania w wysokości 15 proc., należy ten próg obniżyć, dzięki czemu więcej dostępnych publicznych środków finansowych przeznaczonych na europejskie partie i fundacje polityczne zostanie odpowiednio ukierunkowanych, np. w ramach europejskiej kampanii wyborczej w 2019 r. Komisja proponuje obniżyć wymóg progu współfinansowania do 10 proc. w przypadku europejskich partii politycznych oraz do 5 proc. w przypadku europejskich fundacji politycznych.

W jaki sposób te nowe przepisy będą egzekwowane, aby lepiej zarządzać pieniędzmi podatników?

W celu zapewnienia pewności prawa i przejrzystości wyraźnie przewidziano, że jeżeli europejska partia polityczna lub europejska fundacja polityczna, z uwagi na zmianę okoliczności, nie spełnia już warunków rejestracji, lub w przypadku, gdy partia lub fundacja udzieliły fałszywych lub niepełnych informacji, powinna ona zostać usunięta z rejestru.

Ochrona interesów finansowych UE zostanie wzmocniona poprzez skuteczniejsze procedury odzyskiwania środków w przypadku naruszenia przepisów. Środki nienależnie wypłacone będą odzyskiwane, w tym także od osób fizycznych odpowiedzialnych za omawiane naruszenie.

Więcej informacji:

Orędzie o stanie Unii 2017

Broszura na temat orędzia o stanie Unii 2017

Wniosek dotyczący rozporządzenia: Rewizja rozporządzenia w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej

Wniosek dotyczący rozporządzenia: Zmiana dotycząca statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych

Komunikat prasowy: Reforma inicjatywy obywatelskiej i zasad finansowania partii politycznych

MEMO/17/3168

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar