Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Δελτίο Τύπου

Κατάσταση της Ένωσης - Δέσμη μέτρων για τη δημοκρατία: ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών και τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων

Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2017

.

1

Τι είναι η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών;

Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών είναι ένα εργαλείο για τη συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση της ατζέντας της ΕΕ, καθώς τους δίνει τη δυνατότητα να ζητούν άμεσα από την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση. Οι κανόνες που διέπουν την πρωτοβουλία πολιτών βασίζονται στις διατάξεις της Συνθήκης της Λισαβόνας και εφαρμόζονται μέσω του κανονισμού σχετικά με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών, που ισχύει από την 1η Απριλίου 2012.

Μια πρωτοβουλία πρέπει να δρομολογείται από επιτροπή αποτελούμενη από τουλάχιστον 7 πολίτες της ΕΕ που προέρχονται από τουλάχιστον 7 διαφορετικά κράτη μέλη. Οι διοργανωτές πρέπει να υποβάλλουν την προτεινόμενη πρωτοβουλία τους για καταχώριση στην Επιτροπή. Προτού την καταχωρίσει, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει το νομικό παραδεκτό της πρότασης. Η Επιτροπή δεν αναλύει σε αυτό το στάδιο την ουσία της πρότασης.

Μόλις καταχωριστεί μια πρωτοβουλία, οι διοργανωτές έχουν ένα έτος για να συγκεντρώσουν τις δηλώσεις υποστήριξης. Εάν επιτευχθεί το κατώτατο όριο του ενός εκατομμυρίου δηλώσεων υποστήριξης από τουλάχιστον 7 κράτη μέλη, οι διοργανωτές μπορούν να υποβάλουν την επιτυχημένη πρωτοβουλία τους στην Επιτροπή. Στη συνέχεια, καλούνται να συναντήσουν την Επιτροπή και να συμμετάσχουν σε δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Εντός τριών μηνών, η Επιτροπή πρέπει να αποφασίζει είτε να δώσει συνέχεια στο αίτημα είτε όχι. Και στις δύο περιπτώσεις πρέπει να αιτιολογήσει την απόφασή της σε ­ανακοίνωσή της.

Τι επιτεύχθηκε κατά τα πρώτα πέντε χρόνια εφαρμογής της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών;

Από τον Απρίλιο του 2012, έχουν καταχωριστεί 47 πρωτοβουλίες και εκτιμάται ότι έχουν συγκεντρωθεί από τους διοργανωτές 8 εκατομμύρια δηλώσεις υποστήριξης. Τρεις πρωτοβουλίες έχουν επιτύχει το κατώτατο όριο του ενός εκατομμυρίου υπογραφών. Μια τέταρτη πρωτοβουλία έχει επιτύχει επίσης το κατώτατο όριο και πρόκειται να υποβληθεί μόλις ολοκληρωθεί η επικύρωση της γνησιότητας των υπογραφών. Η Επιτροπή έχει αναλάβει δράση για δύο από τις τρεις επιτυχημένες πρωτοβουλίες – 'Right2Water' και 'Stop Vivisection'.

Με ποιον τρόπο έχει υποστηρίξει η Επιτροπή τις πρωτοβουλίες πολιτών;

Η Επιτροπή έλαβε ορισμένα πρακτικά μέτρα, στο πλαίσιο των περιορισμών που θέτει ο ισχύων κανονισμός, για την υποστήριξη των διοργανωτών των πρωτοβουλιών. Η Επιτροπή φιλοξενεί τα επιγραμμικά συστήματα συγκέντρωσης στους δικούς της εξυπηρετητές και βοηθά τους διοργανωτές στην πιστοποίηση των συστημάτων τους από την αρμόδια εθνική αρχή.

Επίσης, η Επιτροπή αύξησε σταδιακά τη στήριξη προς τους διοργανωτές κατά την κατάρτιση των πρωτοβουλιών τους, βελτίωσε το λογισμικό επιγραμμικής συγκέντρωσης, μεταξύ άλλων μέσω της δυνατότητας συγκέντρωσης σε κινητές συσκευές, και επέτρεψε τη μερική καταχώριση πρωτοβουλιών ώστε να μειωθεί το ποσοστό των απορρίψεων.

Το γεγονός ότι ένας αριθμός πρωτοβουλιών έχει ολοκληρωθεί με επιτυχία αποδεικνύει ότι ο κανονισμός εφαρμόζεται ικανοποιητικά από τεχνική άποψη, αν και δεν έχουν ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως οι δυνατότητές του. Για την εξάλειψη περαιτέρω εμποδίων, είναι αναγκαία η αναθεώρηση του κανονισμού.

Με ποιον τρόπο ο νέος κανονισμός θα βοηθά τους διοργανωτές να καταχωρίζουν με επιτυχία τις πρωτοβουλίες τους και να συγκεντρώνουν δηλώσεις υποστήριξης;

Οι διοργανωτές θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν τις ερωτήσεις τους, πριν από την καταχώριση, απευθείας στην Επιτροπή, καθώς και να ανταλλάσσουν απόψεις με άλλους διοργανωτές μέσω μιας συνεργατικής πλατφόρμας την οποία θα θέσει στη διάθεσή τους η Επιτροπή. Θα μπορούν επίσης να ζητούν συμβουλές σε τοπικό επίπεδο στα κράτη μέλη τους, όπου πρόκειται να συσταθούν σημεία επαφής. Επιπλέον, θα υπάρχει δυνατότητα μερικής καταχώρισης.

Η πρόταση διευκρινίζει επίσης ότι η μερική καταχώριση είναι δυνατή όταν μόνο ορισμένα τμήματα της πρωτοβουλίας δεν εμπίπτουν εμφανώς στις αρμοδιότητες της Επιτροπής και όταν τα τμήματα αυτά δεν περιλαμβάνουν τους κύριους στόχους.

Η περίοδος συγκέντρωσης εξακολουθεί να είναι 12 μήνες. Ωστόσο, ένα νέο στοιχείο είναι ότι οι διοργανωτές θα μπορούν να επιλέγουν την ημερομηνία έναρξης της πρωτοβουλίας εντός τριών μηνών από την καταχώρισή της.

Οι διοργανωτές θα έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν ένα κεντρικό επιτραμμικό σύστημα συγκέντρωσης που θα διαχειρίζεται η Επιτροπή. Το σύστημα θα διατίθεται στους διοργανωτές δωρεάν και θα παρέχει τη δυνατότητα στήριξης πρωτοβουλιών με τη χρήση ηλεκτρονικής ταυτότητας (eID), τηλεφόρτωσης των έντυπων δηλώσεων υποστήριξης σε σαρωμένη μορφή και ψηφιακής διαβίβασης των δηλώσεων υποστήριξης στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών για επαλήθευση. Η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων μέσω αυτού του συστήματος θα εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Επιτροπής και, ως εκ τούτου, θα περιορίζεται η ευθύνη των διοργανωτών. Ωστόσο, εάν το επιθυμούν, οι διοργανωτές μπορούν να χρησιμοποιούν το δικό τους σύστημα, αφού πρώτα το πιστοποιήσουν.

Οι διοργανωτές και η Επιτροπή μπορούν επίσης να συγκεντρώνουν τις ηλεκτρονικές διευθύνσεις των υπογραφόντων μια πρωτοβουλία πολιτών, με την επιφύλαξη της συγκατάθεσής τους, ώστε να τους ενημερώνουν συνεχώς για την πρόοδο της πρωτοβουλίας και/ή για τυχόν περαιτέρω ενέργειες.

Με ποιον τρόπο ο νέος κανονισμός θα καταστήσει ευκολότερη για τους πολίτες την υποστήριξη πρωτοβουλιών;

Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι η Επιτροπή θα μεταφράζει όλες τις πρωτοβουλίες σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή και να βελτιωθεί η επικοινωνία.

Εξάλλου, η Επιτροπή προτείνει να εναρμονιστεί η ελάχιστη ηλικία για την υποστήριξη μιας πρωτοβουλίας και να μειωθεί από το 18ο έτος στο 16ο έτος. Η αλλαγή αυτή θα έχει άμεσο αντίκτυπο σε σχεδόν10 εκατομμύρια νεαρούς Ευρωπαίους και θα δώσει επίσης τη δυνατότητα στους πολίτες της ΕΕ να υποστηρίζουν μια πρωτοβουλία ανεξαρτήτως της χώρας διαμονής τους.

Επιπροσθέτως, η πρόταση θα μειώσει τον όγκο των προσωπικών δεδομένων που οφείλουν να παρέχουν οι πολίτες. Ανάλογα με το κράτος μέλος, οι πολίτες θα πρέπει να παρέχουν είτε το ονοματεπώνυμο, την ημερομηνία γέννησης και τη διεύθυνσή τους, είτε το ονοματεπώνυμό τους και τα τελευταία τέσσερα ψηφία του προσωπικού αριθμού ταυτότητάς τους.

Τέλος, καθώς στο νέο σύστημα η συμμετοχή θα βασίζεται στην ιθαγένεια (και όχι σε συνδυασμό ιθαγένειας και μόνιμης διαμονής, όπως ίσχυε στο παρελθόν), με τους νέους κανόνες θα διασφαλιστεί ότι οι πολίτες της ΕΕ που ζουν εκτός της χώρας ιθαγένειάς τους θα μπορούν να ασκούν το δικαίωμά τους να υποστηρίζουν πρωτοβουλίες πολιτών.

Με ποιον τρόπο ο νέος κανονισμός θα βελτιώσει τη συζήτηση για τις επιτυχημένες πρωτοβουλίες;

Το στάδιο της εξέτασης θα παραταθεί από 3 σε 5 μήνες, ώστε να υπάρχει περισσότερος χρόνος για συζήτηση. Η Επιτροπή θα συναντά τους διοργανωτές εντός ενός μηνός από την υποβολή της πρωτοβουλίας. Η δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα διοργανώνεται εντός τριών μηνών και θα καθιστά δυνατή την ισόρροπη εκπροσώπηση όλων των ενδιαφερομένων και των λοιπών θεσμικών και συμβουλευτικών οργάνων της ΕΕ. Εντός πέντε μηνών, αντί των τριών μηνών που ισχύουν σήμερα, η Επιτροπή θα εκδίδει ανακοίνωση σε απάντηση στην πρωτοβουλία.

Ποιος είναι ο ρόλος των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων;

Η δημοκρατία αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις αξίες στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Για να διασφαλιστεί η λειτουργία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι Συνθήκες ορίζουν ότι οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκπροσωπούνται άμεσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως τονίζεται και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με αυτό το σκεπτικό, τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και ιδρύματα χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Ένα ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα μπορεί να σχηματιστεί εφόσον πληροί έναν αριθμό κριτηρίων, συγκεκριμένα την τήρηση των αξιών στις οποίες βασίζεται η Ένωση, σύμφωνα με το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Γιατί προτείνετε αλλαγές στον ισχύοντα κανονισμό σχετικά με τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα;

Στην πράξη, μολονότι έχει επιτευχθεί κάποια πρόοδος, το κριτήριο για την εκπλήρωση της απαίτησης εκπροσώπησης τουλάχιστον στο ένα τέταρτο των κρατών μελών, επέτρεψε τη δημιουργία κομμάτων με «τεχνητή» ευρωπαϊκή διάσταση, τα οποία απαρτίζονται κυρίως από μεμονωμένους πολιτικούς και στα οποία κυριαρχούν ένα ή δύο εθνικά πολιτικά κόμματα. Τα κόμματα αυτά στερούνται διαφάνειας έναντι των ψηφοφόρων και αντλούν ένα δυσανάλογο μερίδιο της χρηματοδότησης από την ΕΕ σε σχέση με τη δημοκρατική εκπροσώπησή τους. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες νομοθετικές αλλαγές:

  • Για να διασφαλιστεί μια πραγματικά ευρωπαϊκή διάσταση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και να αποφευχθούν περιπτώσεις κατά τις οποίες το ίδιο εθνικό κόμμα ή μεμονωμένα μέλη του υποστηρίζουν τεχνητά διάφορα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, μόνο πολιτικά κόμματα και όχι μεμονωμένα άτομα θα λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό των απαιτήσεων εκπροσώπησης όσο αφορά τη δημιουργία κομμάτων.

  • Η χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων θα πρέπει να αντικατοπτρίζει το πραγματικό μερίδιο ψήφων του κόμματος στις ευρωπαϊκές εκλογές. Επί του παρόντος, το 15% του συνολικού προϋπολογισμού κατανέμεται ισότιμα μεταξύ όλων των κομμάτων, ανεξαρτήτως του μεριδίου ψήφων. Η Επιτροπή, προκειμένου να βελτιωθεί η δημοκρατική νομιμότητα της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων από την ΕΕ, προτείνει να συνδέεται η χρηματοδότηση σαφέστερα με την εκπροσώπηση των κομμάτων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατανέμοντας το 95% του συνολικού προϋπολογισμού με βάση το μερίδιο ψήφων στις ευρωπαϊκές εκλογές.

  • Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν ποιον και τι ψηφίζουν στις ευρωπαϊκές εκλογές. Για να αυξηθεί η διαφάνεια και να ενισχυθεί η δημοκρατική λογοδοσία των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων, η Επιτροπή προτείνει επίσης να απαιτείται από τα εθνικά πολιτικά κόμματα να δημοσιεύουν στον ιστότοπό τους το πρόγραμμα και τον λογότυπο των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων των οποίων είναι μέλη, καθώς και την υφιστάμενη ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων μεταξύ των μελών τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

Τι άλλες αλλαγές προτείνετε για τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων και ιδρυμάτων;

Οι προτάσεις μας θα επιτρέψουν στα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και ιδρύματα να απορροφούν μεγαλύτερο μέρος της ειδικής χρηματοδότησης που τους χορηγείται από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για την αντιμετώπιση της δυσκολίας που έχουν τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και ιδρύματα να τηρούν το σημερινό κατώτατο όριο συγχρηματοδότησης του 15%, το όριο αυτό πρέπει να μειωθεί ώστε μεγαλύτερο μέρος αυτής της δημόσιας χρηματοδότησης να διατίθεται καταλλήλως, π.χ. για την προεκλογική εκστρατεία στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2019. Η Επιτροπή προτείνει τη μείωση του ελάχιστου ορίου συγχρηματοδότησης στο 10% για τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και στο 5% για τα ευρωπαϊκά πολιτικά ιδρύματα.

Πώς θα εφαρμοστούν αυτοί οι νέοι κανόνες ώστε να βελτιωθεί η διαχείριση των χρημάτων των φορολογουμένων;

Για λόγους ασφάλειας του δικαίου και διαφάνειας, θα προβλέπεται ρητά ότι ένα ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή πολιτικό ίδρυμα θα διαγράφεται από το μητρώο εάν, λόγω μεταβολής των συνθηκών, δεν πληροί πλέον τους όρους της εγγραφής ή εάν έχει παράσχει ψευδείς ή ελλιπείς πληροφορίες.

Η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ θα ενισχυθεί με την αποτελεσματικότερη ανάκτηση της χρηματοδότησης σε περίπτωση παραβίασης των κανόνων. Τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά θα επιστρέφονται, μεταξύ άλλων, από τα φυσικά πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για τη συγκεκριμένη παράβαση.

Περισσότερα:

Ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης 2017

Ενημερωτικό φυλλάδιο για την κατάσταση της Ένωσης 2017

Πρόταση κανονισμού: αναθεώρηση του κανονισμού για την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών

Πρόταση κανονισμού: τροποποίηση του καθεστώτος και της χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών πολιιτκών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων

Δελτίο Τύπου: Μεταρρύθμιση της πρωτοβουλίας πολιτών και της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων

MEMO/17/3168

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Ερωτήσεις του κοινού: Europe Direct τηλεφωνικά 00 800 67 89 10 11 ή με ηλεκτρονικό μήνυμα


Side Bar