Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Δελτίο Τύπου

Ερωτήσεις και απαντήσεις: Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (RASFF)

Βρυξέλλες, 10 Αυγούστου 2017

Τι είναι το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (RASFF);

Το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (RASFF), το οποίο δημιουργήθηκε πριν από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, το 1979, είναι κατά κύριο λόγο ένα εργαλείο ΤΠ που προορίζεται για την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές.

Μια χώρα-μέλος του δικτύου που εντοπίζει κίνδυνο για την υγεία ενημερώνει το υπόλοιπο δίκτυο του συστήματος σχετικά με το οικείο προϊόν και τα μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση του κινδύνου. Τα μέτρα περιλαμβάνουν: παρακράτηση, ανάκληση, κατάσχεση ή απόρριψη προϊόντων. Αυτή η ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών επιτρέπει σε όλα τα μέλη του RASFF να ελέγχουν σε πραγματικό χρόνο αν πλήττονται και αυτά και αν απαιτείται ανάληψη επείγουσας δράσης. Οι αρχές των πληττόμενων χωρών έχουν την ευθύνη να λάβουν τα αναγκαία επείγοντα μέτρα, μεταξύ άλλων να δώσουν απευθείας οδηγίες στο κοινό, να αποσύρουν τα προϊόντα από την αγορά και να προβούν σε σχετικούς επιτόπιους ελέγχους.

Ποια είναι τα κριτήρια για να στείλει μια χώρα-μέλος κοινοποίηση;

Τα μέλη του RASFF (βλ. επόμενη ερώτηση) πρέπει να προβαίνουν αμέσως σε κοινοποίηση προς την Επιτροπή μέσω του συστήματος, όταν έχουν οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με την ύπαρξη σοβαρού κινδύνου για την υγεία λόγω τροφίμων ή ζωοτροφών. Τα συγκεκριμένα κριτήρια για την ενεργοποίηση κοινοποίησης καθορίζονται στη νομοθεσία[1].

Ποια είναι τα μέλη του RASFF;

- Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ,

- οι χώρες του ΕΟΧ (Νορβηγία, Λιχτενστάιν και Ισλανδία) και η γραμματεία της ΕΖΕΣ που συντονίζει τις εισροές από τις χώρες του ΕΟΧ,

- η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και

- η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως διαχειριστής του συστήματος.

- Κατόπιν συμφωνίας που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2009, η Ελβετία είναι εν μέρει μόνο μέλος του συστήματος όσον αφορά τις συνοριακές απορρίψεις προϊόντων ζωικής προέλευσης·

Γιατί χρειαζόμαστε το RASFF;

Το RASFF υποστηρίζει την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρχών στον τομέα της δημόσιας υγείας για τους κινδύνους που σχετίζονται με τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές. Το εν λόγω εργαλείο παρέχει σε όλα τα μέλη του RASFF τη δυνατότητα να προβαίνουν σε συντονισμένες, συνεκτικές και ταυτόχρονες ενέργειες με στόχο να εξασφαλιστεί το κατά το δυνατόν υψηλότερο επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.

Πώς λειτουργεί στην πράξη;

Η όλη διαδικασία αρχίζει με την κοινοποίηση από μέλος του δικτύου RASFF σχετικά με την ύπαρξη σοβαρού, άμεσου ή έμμεσου, κινδύνου για τη δημόσια υγεία που σχετίζεται με τα τρόφιμα ή τις ζωοτροφές. Οι πληροφορίες αυτές φτάνουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ως διαχειριστή του συστήματος), η οποία, με τη σειρά της, επαληθεύει την κοινοποίηση και τις διαβιβάζει αμέσως στα άλλα μέλη του δικτύου.

Χρησιμοποιείται ένα κοινό υπόδειγμα για την παροχή όλων των σχετικών και χρήσιμων πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων της ταυτοποίησης του προϊόντος, του/των διαπιστωθέντος/-ων κινδύνου/-ων, του/των ληφθέντος μέτρου/-ων, καθώς και των πληροφοριών σχετικά με τον εντοπισμό του προϊόντος.

Οι άλλες χώρες-μέλη, όταν λάβουν τις πληροφορίες, ελέγχουν αν η περίπτωση τους αφορά. Αν το προϊόν βρίσκεται στην αγορά τους, είναι σε θέση να το εντοπίσουν χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες που παρέχονται στην κοινοποίηση. Κατόπιν υποβάλλουν έκθεση σχετικά με τις διαπιστώσεις τους και τα μέτρα που έλαβαν, με σκοπό τη διαφανή και αμοιβαία πληροφόρηση όλων των μελών του RASFF. Στην περίπτωση προϊόντων από την ΕΕ, το κράτος μέλος καταγωγής του προϊόντος υποβάλλει επίσης έκθεση για το αποτέλεσμα των ερευνών του σχετικά με την καταγωγή, τη διανομή και την αιτία του διαπιστωθέντος προβλήματος. Κατ' αυτόν τον τρόπο, δίνεται στα άλλα κράτη μέλη η δυνατότητα να αναλάβουν ταχεία δράση, αν και όταν χρειαστεί.

Επιπλέον, μετά την κοινοποίηση από μέλος του RASFF, το σύστημα επιτρέπει στις χώρες-μέλη να ζητήσουν διευκρινίσεις ως προς τον χρόνο, το πεδίο εφαρμογής ή τη φύση της κοινοποίησης. Για παράδειγμα, όταν υπάρχουν στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι ένα περιστατικό θα μπορούσε να είχε αναφερθεί νωρίτερα, είναι δυνατόν να ζητήσουν από την κοινοποιούσα χώρα για να δώσει εξηγήσεις.

Τι κοινοποιείται κατά κύριο λόγο στο RASFF;

Περίπου οι μισές από τις κοινοποιήσεις αφορούν ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα του ΕΟΧ[2], στα σημεία εισόδου ή συνοριακών σταθμών ελέγχου όταν ένα φορτίο δεν γίνεται δεκτό για εισαγωγή [χαρακτηρισμός: «border control – consignment detained» («συνοριακός έλεγχος – δεσμευθέν φορτίο»)] ή όταν λαμβάνεται δείγμα προς ανάλυση στα σύνορα [χαρακτηρισμός: δειγματοληπτικός έλεγχος («screening»)] και το φορτίο αποδεσμεύεται [border control - consignment released («συνοριακός έλεγχος – αποδεσμευθέν φορτίο»)].

Ακολουθούν οι επίσημοι έλεγχοι στην εσωτερική αγορά.

Τέλος, άλλες κοινοποιήσεις μπορούν να προκύψουν από καταγγελίες καταναλωτών, από εταιρείες που κοινοποιούν τα αποτελέσματα ελέγχων που διενεργήθηκαν με δική τους πρωτοβουλία ή από περιστατικά τροφικής δηλητηρίασης.

Τι μέτρα δύναται να λάβει η Επιτροπή, όταν ένα κράτος μέλος της ΕΕ δεν προβεί σε έγκαιρη κοινοποίηση;

Αν κράτος μέλος της ΕΕ δεν προβεί σε έγκαιρη κοινοποίηση, η Επιτροπή δύναται να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει κατά του εν λόγω κράτους μέλους για μη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις του βάσει του δικαίου της ΕΕ.

Ποιος διαθέτει ποιες δυνατότητες παρέμβασης όταν διαπιστώνεται πρόβλημα;

Όταν διαπιστώνεται πρόβλημα, εναπόκειται στις εθνικές αρχές τροφίμων και ζωοτροφών να αναλάβουν δράση. Η δράση αυτή περιλαμβάνει όλες τις αναγκαίες ενέργειες για την άμεση αντιμετώπιση του κινδύνου αλλά και για την αποφυγή παρόμοιου κινδύνου στο μέλλον. Ένα ολόκληρο φάσμα ενεργειών πραγματοποιείται και γνωστοποιείται μέσω του RASFF: απόσυρση ή ανάκληση των προϊόντων και πιθανή καταστροφή τους, ενημέρωση του κοινού, εκ νέου αποστολή στον τόπο καταγωγής κ.λπ. Αν υπάρχει ανάγκη για επείγοντα μέτρα (διασφάλισης) σε επίπεδο ΕΕ, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ μπορούν να αποφασίσουν για τα μέτρα αυτά με τη χρήση ταχείας διαδικασίας[3]. Τα εν λόγω μέτρα είναι δεσμευτικά και έχουν άμεση ισχύ.

Τι συμβαίνει αν ένα θέμα ασφάλειας των τροφίμων που αναφέρεται μέσω του RASFF είναι αποτέλεσμα απάτης;

Μπορεί να κινητοποιηθεί το δίκτυο της ΕΕ για την απάτη στον τομέα των τροφίμων (FFN), ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία και αποτελεσματική συνεργασία σε περιπτώσεις διασυνοριακών παραβάσεων της νομοθεσίας. Το FFN, το οποίο ιδρύθηκε τον Ιούλιο του 2013 μετά το σκάνδαλο με το κρέας αλόγου, απαρτίζεται από τα εθνικά σημεία επαφής των κρατών μελών της ΕΕ για την απάτη στον τομέα των τροφίμων, την Ισλανδία, τη Νορβηγία, την Ελβετία και τη Γενική Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Διαχειρίζεται δυνητικές περιπτώσεις απάτης στον τομέα των τροφίμων που ανακύπτουν από κοινοποιήσεις RASFF ή έπειτα από επίσημους ελέγχους σε κράτος μέλος του RASFF, όταν υπάρχουν ενδείξεις ενδεχόμενης μη τήρησης των απαιτήσεων της νομοθεσίας περί τροφίμων με κίνητρο την προοπτική οικονομικού οφέλους. Τα εθνικά σημεία επαφής του FFN και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι σε συνεχή επαφή.

Από τον Αύγουστο του 2016 ένα εργαλείο ΤΠ υποστηρίζει το FFN, παρέχοντας στις χώρες-μέλη τα μέσα να επιβεβαιώνουν ταχέως μια υπόνοια απάτης. Χάρη στο εν λόγω εργαλείο οι αρμόδιες αρχές δύνανται να συνεργάζονται σε διμερές (ή πολυμερές) επίπεδο προκειμένου να στοιχειοθετούν την ανάληψη δράσης που οδηγεί δυνητικά σε διοικητικές κυρώσεις ή δικαστικές διαδικασίες.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ του RASFF και του δικτύου για την απάτη στον τομέα των τροφίμων;

Το RASFF αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διασφάλιση της διασυνοριακής ροής των πληροφοριών που απαιτούνται για την ταχεία αντίδραση σε περιπτώσεις που διαπιστώνονται κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία στην αλυσίδα τροφίμων, ενώ το δίκτυο για την απάτη στον τομέα των τροφίμων (FFN), το οποίο υποστηρίζεται από το εργαλείο ΤΠ του συστήματος διοικητικής συνδρομής και συνεργασίας (AAC), επιτρέπει στα κράτη μέλη να συνεργάζονται διμερώς (ή πολυμερώς), ώστε να επιβεβαιώνουν ταχέως μια υπόνοια απάτης.

Στο πλαίσιο του συστήματος RASFF, η Επιτροπή έχει τον ρόλο να επαληθεύει τις κοινοποιήσεις RASFF και να ενημερώνει τις τρίτες χώρες, ενώ το δίκτυο για την απάτη στον τομέα των τροφίμων αποτελεί πρωτίστως μέσο ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των χωρών-μελών, ώστε να στοιχειοθετούν την ανάληψη δράσης που οδηγεί δυνητικά σε διοικητικές κυρώσεις ή δικαστικές διαδικασίες.

Όσον αφορά το FFN, υπό κανονικές περιστάσεις η Επιτροπή δεν παρεμβαίνει στις διμερείς ανταλλαγές πληροφοριών μέσω του συστήματος AAC. Ο ρόλος της είναι μάλλον να διευκολύνει τη χρήση του εργαλείου ΤΠ μέσω υπηρεσίας υποστήριξης (helpdesk), κατάρτισης, διασφάλισης επιμελούς ανταπόκρισης από τις χώρες-μέλη, καθώς και ορθής ολοκλήρωσης της διαδικασίας, ιδίως όσον αφορά τις πτυχές της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι περιπτώσεις απάτης είναι πολύ πιο δύσκολο να αξιολογηθούν, ενώ μια σειρά διαφορετικών εμποδίων θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια μεγαλύτερο χρόνο ανταπόκρισης των μελών.

Τι είναι η πλατφόρμα iRASFF;

Η πλατφόρμα iRASFF είναι η νέα ηλεκτρονική εφαρμογή μέσω της οποίας οι 32 χώρες-μέλη του RASFF μπορούν να προβαίνουν σε νέες κοινοποιήσεις σχετικά με προϊόντα που παρουσιάζουν κίνδυνο ή να δίνουν συνέχεια σε προηγούμενες κοινοποιήσεις άλλων μελών. Λειτουργεί ως διαδικτυακή διαδραστική πλατφόρμα και διαθέτει ειδική διαδικασία που επιτρέπει στα μέλη του δικτύου να συνεργάζονται για τις κοινοποιήσεις με διαφάνεια. Είναι σχεδιασμένη ώστε να λειτουργεί τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ΕΕ. Άλλο πλεονέκτημά της είναι το ότι συνδέει τις κοινοποιήσεις RASFF με άλλα συστήματα, όπως το Σύστημα Ελέγχου του Εμπορίου (TRACES) και το σύστημα ΤΠ του δικτύου για την απάτη στον τομέα των τροφίμων, με πιο αποτελεσματικό τρόπο.

Τι είναι η δικτυακή πύλη του RASFF για τους καταναλωτές και τι ακριβώς κάνει;

Η δικτυακή πύλη του RASFF για τους καταναλωτές, η οποία δημιουργήθηκε στις 13 Ιουνίου 2014, παρέχει πρακτικές και έγκαιρες πληροφορίες από το RASFF σχετικά με κοινοποιήσεις ανάκλησης από τους καταναλωτές και δημόσιες προειδοποιήσεις που εκδίδονται από τις αρχές ασφάλειας των τροφίμων και τους υπευθύνους των επιχειρήσεων. Συμπληρώνει τις πληροφορίες που δημοσιοποιούνται σχετικά με τις κοινοποιήσεις RASFF — που αποτελούν στην πραγματικότητα μόνο ένα μικρό μέρος των πληροφοριών που διαβιβάζονται στο δίκτυο.

Για περισσότερες πληροφορίες

Ενημερωτικό γράφημα

Δικτυακός τόπος του RASFF

[1] Άρθρο 50 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002, ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1.

[2] Από το 2009 συμπεριλαμβάνεται η Ελβετία.

[3] Άρθρο 53 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002, ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1.

 

MEMO/17/2461

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Ερωτήσεις του κοινού: Europe Direct τηλεφωνικά 00 800 67 89 10 11 ή με ηλεκτρονικό μήνυμα


Side Bar