Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Δελτίο Τύπου

Παρατηρητήριο πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων

Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2017

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Η ΕΕ είναι μια οικονομία έντασης γνώσης και δημιουργικότητας, όπου ο πολιτιστικός και ο δημιουργικός τομέας διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο. Πρόκειται για έναν από τους πλέον δυναμικούς κλάδους της οικονομίας μας, ο οποίος καθοδηγεί την καινοτομία, την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ενώ προωθεί την κοινωνική συνοχή. Η αυξημένη στήριξη της δημιουργικότητας και των δημιουργικών ταλέντων είναι καθοριστικής σημασίας για την αναδιαμόρφωση της προσέγγισης της ΕΕ για την ανάπτυξη και την καινοτομία στο νέο περιβάλλον της ψηφιακής και συνεργατικής οικονομίας.

Η πρώτη αυτή έκδοση του Παρατηρητηρίου πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων παρουσιάζει τις επιδόσεις 168 επιλεγμένων πόλεων σε 30 ευρωπαϊκές χώρες (ΕΕ-28, συν Νορβηγία και Ελβετία) σε μια σειρά προσεκτικά επιλεγμένων μέτρων, ομαδοποιημένων σε εννέα διαστάσεις που περιγράφουν τον «πολιτιστικό παλμό», τη «δημιουργική οικονομία» και το «ευνοϊκό περιβάλλον» μιας πόλης.

Το Παρατηρητήριο υποστηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να θέσει τον πολιτισμό στο επίκεντρο της πολιτικής της ατζέντας και να προωθήσει την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των πόλεων και των περιφερειών. Η πρωτοβουλία για τις ευρωπαϊκές πολιτιστικές πρωτεύουσες, ένα από τα έργα της ΕΕ με τη μεγαλύτερη αναγνώριση, έχει σχεδιαστεί για να θέτει τις πόλεις στο επίκεντρο της πολιτιστικής ζωής. Η πρωτοβουλία υποστηρίζεται από το πρόγραμμα της Επιτροπής «Δημιουργική Ευρώπη», το οποίο χρηματοδοτεί επίσης επιτυχημένα έργα πολιτικής στον τομέα αυτόν, όπως το πρόγραμμα «Πολιτισμός για πόλεις και περιφέρειες», το Ευρωπαϊκό δίκτυο δημιουργικών κόμβων και το δίκτυο Creative Lenses/Trans Europe Halles. Όλα αυτά είναι παραδείγματα επιτυχούς συνεργασίας με τους δήμους για τους οποίους η πολιτιστική και η δημιουργική βιομηχανία αποτελούν πολύ σημαντικό θέμα.

Τα αποτελέσματα του Παρατηρητηρίου επισημαίνουν σε τι είναι καλές οι πόλεις και δείχνουν σε ποιους τομείς υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Δείχνουν, επίσης, ότι οι πόλεις με τις καλύτερες επιδόσεις δεν είναι απαραίτητα καλύτερες σε όλα, αλλά αντιθέτως βασίζονται σε βασικά πλεονεκτήματα σε διάφορους τομείς.

Ποιο είναι το ιστορικό της πολιτικής της ΕΕ για τον πολιτισμό;

Μετά την έκδοση της πρώτης «Ευρωπαϊκής ατζέντας για τον πολιτισμό σ' έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης» (2007), ο πολιτισμός έχει αποκτήσει ολοένα και σημαντικότερη θέση στην χάραξη των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εγκάρσια διάσταση του πολιτισμού και της δημιουργικότητας ως φορέων που συμβάλλουν στην έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη και ως καταλύτη για την καινοτομία στην ευρύτερη οικονομία έχει αναγνωριστεί σε διάφορα έγγραφα πολιτικής της ΕΕ, όπως η ανακοίνωση για την προώθηση του πολιτιστικού και δημιουργικού τομέα για την ανάπτυξη και την απασχόληση στην ΕΕ (2012), η ανακοίνωση σχετικά με την πολιτιστική κληρονομιά (2014) ή το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με μια συνεκτική πολιτική της ΕΕ για τους κλάδους του πολιτισμού και της δημιουργικότητας (2016).

Όπως ορίζεται στο πρόγραμμα εργασιών της ΕΕ για τον πολιτισμό για την περίοδο 2015–2018, ένας από τους τέσσερις τομείς προτεραιότητας αφορά τους κλάδους του πολιτισμού και της δημιουργικότητας, ιδίως τον ρόλο της δημιουργικής οικονομίας στην προώθηση της καινοτομίας.

Ποιος είναι ο κύριος στόχος του Παρατηρητηρίου πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων;

Η χαρτογράφηση του πολιτιστικού και δημιουργικού κεφαλαίου και η μέτρηση της αξίας και του αντικτύπου του με συστηματικό και συγκρίσιμο τρόπο σε όλη την Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, επειδή δεν υπάρχουν κοινοί ορισμοί ή μονάδες μέτρησης, ιδιαίτερα σε επίπεδο πόλης.

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ), η εσωτερική επιστημονική υπηρεσία της Επιτροπής, δημιούργησε το «Παρατηρητήριο πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων» για να καλύψει αυτό το κενό ενημέρωσης. Το Παρατηρητήριο παρέχει μια κοινή βάση τεκμηρίωσης σχετικά με τον πολιτισμό και τη δημιουργικότητα σε επίπεδο πόλης, με στόχο:

  • να παρέχει υποστήριξη στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής για τον προσδιορισμό των πλεονεκτημάτων, τη συγκριτική αξιολόγηση της πόλης τους σε σχέση με παρόμοιες πόλεις και την άντληση πληροφοριών από άλλες πόλεις, καθώς και την αξιολόγηση των επιπτώσεων των πολιτικών τους·
  • να αναδεικνύει και να διαδίδει τη σημασία του πολιτισμού και της δημιουργικότητας για τη βελτίωση των κοινωνικοοικονομικών προοπτικών και της ανθεκτικότητας·
  • να δίνει έναυσμα για νέες έρευνες και προσεγγίσεις όσον αφορά τη μελέτη του ρόλου που διαδραματίζουν ο πολιτισμός και η δημιουργικότητα στις πόλεις.

Συνολικά, ο στόχος του Παρατηρητηρίου πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων είναι να εξασφαλίζει τη συμμετοχή τόσο του κοινού όσο και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής προκειμένου να αναγνωριστεί πλήρως η σημασία του πολιτισμού και της δημιουργικότητας στη σημερινή κοινωνία και να πραγματοποιηθούν επενδύσεις στην προώθηση του πολιτισμού και της δημιουργικότητας.

Τι μετρήσεις πραγματοποιεί το Παρατηρητήριο;

Η πρώτη έκδοση του Παρατηρητηρίου πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων επιτρέπει την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των επιδόσεων 168 «πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων» στην Ευρώπη, σε σύγκριση με παρόμοιες πόλεις, με χρήση ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων.

Οι ποσοτικές πληροφορίες εισάγονται σε 29 δείκτες που αφορούν εννέα διαστάσεις οι οποίες αντικατοπτρίζουν τρεις σημαντικές πτυχές της πολιτιστικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωτικότητας των πόλεων:

  • ο πολιτιστικός παλμός μετρά τον «σφυγμό» μιας πόλης όσον αφορά τις πολιτιστικές υποδομές και τη συμμετοχή σε πολιτιστικές δραστηριότητες·
  • η δημιουργική οικονομία καταγράφει τους τρόπους με τους οποίους ο πολιτιστικός και ο δημιουργικός τομέας συμβάλλουν στην απασχόληση, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην ικανότητα καινοτομίας της πόλης·
  • το ευνοϊκό περιβάλλον προσδιορίζει το υλικό και άυλο κεφάλαιο που βοηθά τις πόλεις να προσελκύουν δημουργικά ταλέντα και να προάγουν την πολιτιστική συνεργασία.

Διάγραμμα 1. Εννοιολογικό πλαίσιο και δείκτες του Παρατηρητηρίου πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων

Η ποιοτική συνιστώσα περιλαμβάνει βασικά γεγονότα και εκδηλώσεις της πολιτιστικής και δημιουργικής ζωής μιας πόλης, από την κύριους πολιτιστικούς χώρους, τα ιδρύματα τεχνών και τις ζωντανές εκδηλώσεις έως την ανάπτυξη στρατηγικών πολιτικής και υποδομών (όπως, για παράδειγμα, κεφάλαια, φορολογικά κίνητρα, φυτώρια δημιουργικών επιχειρήσεων, εργαστήρια ψηφιακής κατασκευής, δηλ. μικρής κλίμακας εργαστήρια για ψηφιακή κατασκευή τα οποία διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό για πειραματισμό με ψηφιακή δημιουργία -τρισδιάστατη εκτύπωση, τρισδιάστατη εγχάραξη, κ.λπ.- όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συναντηθούν, σε φυσική ή εικονική κατάσταση μέσω του διαδικτύου, και να δημιουργήσουν από κοινού παιχνίδια, πειραματικά σχέδια, και άλλα εργαλεία). Τα παραπάνω αποδεικνύουν τη δέσμευση μιας πόλης για την υποστήριξη του πολιτισμού και της δημιουργικότητας.

Διάγραμμα 2. Η «ιδανική» πολιτιστική και δημιουργική πόλη

Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν σε τι είναι καλές οι πόλεις (ώστε να τις βοηθήσουν να ενισχύσουν τις στρατηγικές τους έξυπνης εξειδίκευσης, για παράδειγμα), και σε ποιους τομείς μπορούν να επιτύχουν καλύτερα αποτελέσματα, αποκομίζοντας διδάγματα από παρόμοιες πόλεις. Έτσι, η ευρωπαϊκή πολυμορφία παρέχει μια πλατφόρμα μάθησης για τις πόλεις που επιθυμούν να αναπτύξουν περαιτέρω ένα πολιτιστικά δυναμικό και δημιουργικό οικοσύστημα.

Γιατί υποστηρίζετε ότι οι μικρότερες πόλεις έχουν περισσότερη πολιτιστική δραστηριότητα απ' ό, τι οι μεγαλύτερες;

Ο έλεγχος των στοιχείων περιλάμβανε ορισμένα βήματα. Ένα από αυτά είναι η έκφραση των δεικτών σε κατά κεφαλή όρους. Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί κυρίως στο να επιτρέψει τη συγκρισιμότητα μεταξύ των πόλεων, αλλά και επιβραβεύει τις πόλεις που διαθέτουν μεγαλύτερο πολιτιστικό και δημιουργικό κεφάλαιο ανά κάτοικο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι μικρές πόλεις ενδέχεται να συγκεντρώνουν υψηλότερη βαθμολογία από τις μεγαλύτερες (που, αδιαμφισβήτητα, συχνά είναι πλούσιες και δυναμικές). Για παράδειγμα, για τα μουσεία το Limerick της Ιρλανδίας έχει υψηλότερη βαθμολογία απ' ό, τι η Λισσαβόνα ή το Παρίσι. Για να αποφεύγονται παρερμηνείες, οι ενδιαφερόμενοι χρήστες καλούνται να αξιολογούν συγκριτικά παρόμοιες πόλεις. Η διαδικτυακή πλατφόρμα δίνει στους χρήστες τη δυνατότητα να διερευνήσουν τα αποτελέσματα με βάση παρόμοια μεγέθη πληθυσμού, ποσοστά απασχόλησης και εισοδηματικές ομάδες. Το πολυκεντρικό μοντέλο του «πολιτιστικού παλμού», με ισχυρές πρωτεύουσες και άλλες πόλεις σε πολλά μέρη της Ευρώπης, αποκαλύπτει τη δύναμη των πόλεων διαφορετικών μεγεθών, συμπεριλαμβανομένων των μικρότερων ή λιγότερο κεντρικών αστικών περιοχών της Ευρώπης, όσον αφορά την προσέλκυση και διατήρηση δημιουργών υψηλού μορφωτικού επιπέδου.

Πως επιλέξατε τις πόλεις;

Έχουν επιλεχθεί 168 πόλεις με βάση τρία μετρήσιμα και συγκρίσιμα κριτήρια, τα οποία μπορούν να εφαρμόζονται με συνέπεια σε μια ευρεία και ετερογενή ομάδα πόλεων στην Ευρώπη (βλ. παράρτημα I της έκθεσης):

  1. 93 πόλεις που υπήρξαν ή θα είναι πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης έως το 2019, ή που έχουν προεπιλεχθεί για να γίνουν πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης έως το 2021·
  2. 23 δημιουργικές πόλεις της UNESCO (συμπεριλαμβανομένων των πιο πρόσφατων νικητών το 2015) — με εξαίρεση την επικάλυψη με τις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης·
  3. 53 πόλεις που φιλοξενούν τουλάχιστον δύο τακτικά διεθνή πολιτιστικά φεστιβάλ τα οποία συνεχίζονταν τουλάχιστον μέχρι το 2015.

Η επιλογή περιλαμβάνει επίσης όλες τις πρωτεύουσες των 30 χωρών που καλύπτονται από το Παρατηρητήριο (ΕΕ συν Νορβηγία και Ελβετία).

Δεκατρείς πόλεις έχουν συμπεριληφθεί στο Παρατηρητήριο χωρίς να έχουν περιληφθεί στην τελική κατάταξη, διότι δεν πληρούσαν το κριτήριο της κάλυψης δεδομένων, δηλαδή την κάλυψη δεδομένων τουλάχιστον 45 % σε επίπεδο δείκτη και τουλάχιστον 33 % για τους επιμέρους δείκτες «πολιτιστικός παλμός» και «δημιουργική οικονομία».

Επομένως, η κατάταξη και η ανάλυση που παρουσιάζονται θεμελιώνονται πάντα σε ένα σύνολο 155 πόλεων, αλλά τα ποιοτικά στοιχεία παρέχονται για το συνολικό δείγμα των 168 πόλεων.

Ωστόσο, η ομάδα πόλεων που επιλέχτηκε δεν πρόκειται να είναι ούτε εξαντλητική, ούτε οριστική. Είναι προφανές ότι πολλές άλλες πόλεις μπορούν να είναι δραστήριες στην προώθηση των τεχνών, του πολιτισμού και των σχετικών δημιουργικών δραστηριοτήτων και επαγγελμάτων για την επίτευξη των κοινωνικοοικονομικών τους στόχων. Για παράδειγμα, οι πόλεις ενδέχεται να έχουν υιοθετήσει φιλόδοξες πολιτιστικές στρατηγικές ή να έχουν υλοποιήσει έργα αστικής ανάπλασης με γνώμονα τον πολιτισμό.

Ποιο είναι το μέλλον του Παρατηρητηρίου;

Το εργαλείο αυτό αποτελεί ένα πρώτο βήμα για την καλύτερη μέτρηση και κατανόηση του τρόπου δράσης και των επιδόσεων ετερογενών πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων σε ολόκληρη την Ευρώπη, με βάση την αποτύπωση της εικόνας των πιο πρόσφατων ετών.

Η έκδοση 2017 του Παρατηρητηρίου συνιστά μια καλή αφετηρία, αλλά αναμένεται να επικαιροποιείται ανά διετία, ώστε να διασφαλίζεται ότι θα παραμένει τόσο εννοιολογικά όσο και στατιστικά ορθή μεταξύ χωρών, πόλεων και σε βάθος χρόνου, και ότι η πρόοδος θα μπορεί να παρακολουθείται. Η ομάδα του ΚΚΕρ διερευνά ήδη μεγάλες πηγές δεδομένων που θα ενισχύσουν την ικανότητα του Παρατηρητηρίου να εντοπίζει τους άτυπους πολιτιστικούς χώρους — όπως οι πολιτιστικοί σύλλογοι, για παράδειγμα. Οι εφαρμογές Google Maps και Open Street Map, για παράδειγμα, είναι πηγές που θα μπορούσαν να παρέχουν τέτοιου είδους πληροφορίες.

Επιπλέον, στη διάρκεια του 2018 θ' αρχίσει να λειτουργεί μια εφαρμογή που θα συμπληρώνει τα προφίλ των πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων με στοιχεία και γνώμες που παρέχονται από τους πολίτες σχετικά με τους «κρυμμένους θησαυρούς» των πόλεων.

Υπάρχει περιθώριο για την προσθήκη νέων πόλεων στην επόμενη έκδοση;

Ορισμένες από τις ευρωπαϊκές πόλεις που πληρούν τουλάχιστον ένα από τα τρία κριτήρια επιλογής δεν έχουν συμπεριληφθεί στην παρούσα έκδοση 2017 του Παρατηρητηρίου πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων λόγω ανεπαρκούς κάλυψης δεδομένων. Μερικές από αυτές θα μπορούσαν να προστεθούν σε μελλοντικές εκδόσεις, εφόσον υπάρξουν περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία. Γενικότερα, το Παρατηρητήριο πολιτιστικών και δημιουργικών πόλεων είναι ένα ανοικτό όργανο: κάθε πόλη έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τις επιδόσεις της σε πτυχές που αφορούν τον πολιτισμό και τη δημιουργικότητα. Ενώ τα τρία κριτήρια επιλογής αποτελούν μια ρεαλιστική αφετηρία για την αρχική επιλογή ενός πρώτου δείγματος πόλεων, η ηλεκτρονική πλατφόρμα επιτρέπει στους χρήστες την εισαγωγή νέων δεδομένων ή την αλλαγή της στάθμισης των διαστάσεων και των επιμέρους δεικτών ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα ό, τι έχει μεγαλύτερη σημασία σε τοπικό επίπεδο.

Για περισσότερες πληροφορίες

Δελτίο Τύπου

MEMO/17/1804

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Ερωτήσεις του κοινού: Europe Direct τηλεφωνικά 00 800 67 89 10 11 ή με ηλεκτρονικό μήνυμα


Side Bar