Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Jak walczy się w Europie z pożarami lasów

Bruksela, 17 lipca 2015 r.

Każdego roku mają w Europie miejsce pożary lasów, które niszczą tysiące hektarów obszarów leśnych. Chociaż kraje Europy Południowej są bardziej zagrożone, żaden kraj europejski nie jest bezpieczny.

(Aktualizacja z 10/08/2017 r.)

Jeśli dany kraj nie jest w stanie sam poradzić sobie z ogromem pożarów, w celu zapewnienia skoordynowanej reakcji można uruchomić unijny mechanizm ochrony ludności.

Wspólne skoordynowane działania

Jeżeli krajowe możliwości reagowania na pożary lasów są niewystarczające, kraje europejskie wykazują często solidarność wysyłając pomoc w formie samolotów gaśniczych, śmigłowców, sprzętu gaśniczego oraz personelu. Istnieją ustalone procedury takich działań na szczeblu europejskim.

Centralnym ośrodkiem reagowania Komisji Europejskiej w sytuacjach wyjątkowych jest Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC). Koordynuje ono ogólnoeuropejską pomoc za pośrednictwem unijnego mechanizmu ochrony ludności oraz zapewnia, że wszystkie państwa uczestniczące w mechanizmie będą szybko informowane o potrzebach państwa dotkniętego kryzysem. Decyzji o uruchomieniu unijnego mechanizmu ochrony ludności nie podejmuje Komisja, lecz musi ona zostać podjęta przez władze krajowe dotkniętego państwa.

Unijny mechanizm ochrony ludności ułatwia również i współfinansuje transport pomocy na dotknięty obszar.

Przygotowanie przed sezonem zagrożenia pożarami lasów

ERCC aktywnie monitoruje zagrożenie pożarami lasów oraz ich występowanie w całej Europie i zapewnia wzajemną łączność organów ochrony ludności na tym obszarze.

Działanie to obejmuje następujące elementy:

  • współpracę z krajowymi służbami i wykorzystanie instrumentów monitorowania, takich jak europejski system informacji o pożarach lasów, który udostępnia dane gromadzone przez państwa europejskie za pośrednictwem krajowych programów zapobiegania pożarom lasów;
  • organizowanie regularnych spotkań z przedstawicielami wszystkich państw uczestniczących w unijnym mechanizmie ochrony ludności przed sezonem zagrożenia pożarami lasów w celu wymiany informacji w sprawie stanu gotowości;
  • organizowanie w okresie letnim przez ERCC cotygodniowych wideokonferencji z państwami o wysokim poziomie zagrożenia pożarami lasów: Chorwacją, Francją, Grecją, Hiszpanią, Portugalią i Włochami.
  • Ponadto każdego lata do Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego oddelegowani zostają eksperci z państw uczestniczących w unijnym mechanizmie ochrony ludności. Nie tylko biorą oni udział w ogólnych pracach Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego, lecz utrzymują również regularne kontakty z krajowymi organami ochrony ludności, co jest istotne w przypadku uruchamiania unijnego mechanizmu ochrony ludności.

Walka z pożarami lasów

Europejski mechanizm ochrony ludności uruchamiany jest często (w trybie przedalarmowym lub na skutek wniosku o udzielenie pomocy) w przypadku pożarów lasów w Europie, a także w innych częściach świata.

W sezonie zagrożenia pożarami lasów w 2012 r. złożono 9 wniosków o udzielenie pomocy i jeden o ogłoszenie stanu przedalarmowego: Bułgaria, Czarnogóra, Albania, Słowenia, Bośnia i Hercegowina, Grecja i Portugalia zwróciły się o wsparcie powietrzne, a Hiszpania o wszczęcie trybu przedalarmowego. W 2013 r. mechanizm uruchamiano w odpowiedzi na wnioski o pomoc w zwalczaniu pożarów lasów w Bośni i Hercegowinie i w Portugalii. W 2014 r. unijny mechanizm ochrony ludności uruchamiano w wyniku wniosku o pomoc ze strony Szwecji i Grecji oraz wniosku Norwegii o ogłoszenie trybu przedalarmowego. W 2015 r. i 2016 r. mechanizm uruchamiano w związku z pożarami lasów na wniosek Grecji, Cypru, Francji i Portugalii. W lecie 2017 r. pożary lasów szczególnie dały się we znaki. Od dnia 8 sierpnia 2017 r. mechanizm uruchamiany był przez Portugalię, Czarnogórę, Francję, Albanię i dwukrotnie przez Włochy.

W odpowiedzi na nadzwyczajne sytuacje związane z pożarami lasów wielokrotnie uruchamiana była również usługa mapowania satelitarnegoprogramu zarządzania kryzysowego Copernicus.

Unijny mechanizm ochrony ludności

W przypadkach wystąpienia potrzeby reagowania na sytuacje nadzwyczajne unijny mechanizm ochrony ludności ułatwia współpracę między 34 europejskimi państwami (28 państwami członkowskimi UE, byłą jugosłowiańską republiką Macedonii, Czarnogórą, Islandią, Norwegią, Serbią i Turcją). Państwa uczestniczące w mechanizmie łączą swoje zasoby, które można udostępnić krajom dotkniętym klęskami na całym świecie.

Komisja sama nie wysyła samolotów ani sprzętu, ale pomaga w koordynowaniu reagowania państw uczestniczących w mechanizmie.

Od chwili uruchomienia w 2001 r. mechanizm posłużył do monitorowania ponad 400 klęsk żywiołowych lub katastrof. Ponadto zwrócono się z prawie 300 wnioskami o udzielenie pomocy z jego środków. Interweniował on podczas niektórych z najpoważniejszych klęsk żywiołowych i katastrof, jakie miały miejsce na świecie, w tym powodzi w Serbii i w Bośni i Hercegowinie (2014 r.), epidemii wirusa Ebola w Afryce Zachodniej (2014 r.), konfliktu na Ukrainie (2014 r.), trzęsienia ziemi w Nepalu (2015 r.), konfliktu w Iraku (2016 r.) i huraganu „Matthew” na Haiti (2016 r.).

Przepisy prawne regulujące unijny mechanizm ochrony ludności zostały w 2013 r. zmienione w celu włączenia do nich istotnych innowacji. Jedną z takich innowacji jest utworzenie europejskiej zdolności reagowania kryzysowego, która jest dobrowolną pulą wcześniej zadeklarowanego potencjału reagowania państw uczestniczących. Ta dobrowolna pula, utworzona w październiku 2014 r., zwiększa przewidywalność i wiarygodność unijnego mechanizmu ochrony ludności i reagowania w przypadku klęsk i katastrof oraz ułatwia lepsze planowanie i koordynację działań pomocowych.

Zapobieganie pożarom lasów

Główna odpowiedzialność za zapobieganie pożarom lasów, jak również za ich zwalczanie, spoczywa na kraju, w którym klęska wystąpi. Głównym zadaniem Komisji jest koordynowanie szybkiej i skutecznej reakcji unijnego mechanizmu ochrony ludności w przypadku jego aktywacji. Ponadto Komisja współpracuje z krajowymi organami ochrony ludności, aby wspierać, uzupełniać i koordynować działania na rzecz zapobiegania pożarom lasów i dobrego stanu gotowości oraz planowania zarządzania ryzykiem.

Odbywa się to w następujący sposób:

  • państwa uczestniczące otrzymują wsparcie finansowe w zakresie prewencji oraz projektów dotyczących utrzymania gotowości;
  • po złożeniu odpowiedniego wniosku mogą być wysłani na miejsce eksperci, którzy ocenią zagrożenia, zapewnią doradztwo i będą wspierać lokalne lub krajowe organy.
  • Komisja organizuje coroczne spotkania z przedstawicielami państw członkowskich w celu omówienia wyzwań związanych z sezonem zagrożenia pożarami lasów w Europie i zbadania, w jaki sposób może ona najlepiej wspierać uczestniczące państwa w ich staraniach na rzecz zapobiegania katastrofom i reagowania na nie.
  • Na podstawie zgromadzonych doświadczeń Komisja określa też dobre praktyki w zakresie zapobiegania i gotowości.

Przykłady projektów

W styczniu 2017 r. rozpoczęto dwuletni projekt dotyczący gotowości do zwalczania pożarów lasów pod nazwą „Standaryzacja szkolenia w zwalczaniu pożarów lasów w regionie Morza Śródziemnego”. Projekt ten finansowany jest przez Komisję Europejską z wkładem w wysokości 325 732 euro. Jednym z partnerów jest Escola Nacional de Bombeiros w Portugalii. W przeszłości Portugalia uczestniczyła w innych podobnych projektach, np. w transgranicznych operacjach związanych z hiszpańsko-portugalskim systemem informacji meteorologicznych dla celów zwalczania pożarów lasów (SPITFIRE), który zainicjowany został w 2014 r. Projekt ten, wsparty przez UE kwotą prawie 500 tys. euro, miał na celu poprawę wymiany informacji meteorologicznych dotyczących ryzyka wystąpienia pożarów lasów w strefie przygranicznej między Portugalią a Hiszpanią (Ref. http://ec.europa.eu/echo/funding-evaluations/financing-civil-protection-europe/selected-projects_en). 

Decyzją 1313/2013/UE ustanowiono po raz pierwszy obowiązki państw członkowskich w dziedzinie zapobiegania klęskom żywiołowym. Nakłada ona na państwa członkowskie obowiązek dokonywania ocen ryzyka i swoich zdolności zarządzania nim, a także wzajemnego udostępniania podsumowań ich wyników .

Więcej informacji:

Strona Komisji Europejskiej poświęcona pomocy humanitarnej i ochronie ludności

Europejski System Informacji o Pożarach Lasów

 

MEMO/15/5411

Kontakty z mediami:

Zapytania od obywateli: Serwis Europe Direct – tel. [ 00 800 67 89 10 11 ] lub e-mail


Side Bar