Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Δελτίο Τύπου

Λειτουργία του μηχανισμού καταπολέμησης των δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 2015

Κάθε χρόνο στην Ευρώπη σημειώνονται καταστροφικές δασικές πυρκαγιές, οι οποίες αποτεφρώνουν χιλιάδες στρέμματα δάσους. Μπορεί οι χώρες της Νότιας Ευρώπης να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, ωστόσο καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν είναι απολύτως προφυλαγμένη.

(Επικαιροποιήθηκε στις 10/8/2017)

Όταν μια δασική πυρκαγιά αποκτά τέτοιες διαστάσεις που καθίσταται αδύνατο να την κατασβέσει μία χώρα μόνη της, είναι δυνατή η ενεργοποίηση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να εξασφαλιστεί συντονισμένη αντιμετώπιση.

Κοινή και συντονισμένη αντιμετώπιση

Όταν οι εθνικές ικανότητες αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών δεν αρκούν, οι ευρωπαϊκές χώρες συχνά επιδεικνύουν αλληλεγγύη αποστέλλοντας βοήθεια υπό μορφή πυροσβεστικών αεροσκαφών, ελικοπτέρων, πυροσβεστικού εξοπλισμού και προσωπικού. Υπάρχει ένας δομημένος τρόπος για να γίνεται αυτό σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών (ΚΣΑΕΑ) αποτελεί τον κόμβο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συντονίζει την πανευρωπαϊκή συνδρομή μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εξασφαλίζει ότι όλα τα κράτη που συμμετέχουν στον μηχανισμό πληροφορούνται γρήγορα τις ανάγκες της χώρας που πλήττεται από κρίση. Η απόφαση για την ενεργοποίηση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας δεν λαμβάνεται από την Επιτροπή, αλλά από τις εθνικές αρχές της πληγείσας χώρας.

Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ επίσης διευκολύνει και συγχρηματοδοτεί τη μεταφορά βοήθειας στην πληγείσα περιοχή.

Προετοιμασία για την περίοδο των δασικών πυρκαγιών

Το ΚΣΑΕΑ παρακολουθεί ενεργά τον κίνδυνο και την εκδήλωση δασικών πυρκαγιών ανά την Ευρώπη και διασυνδέει τις αρχές πολιτικής προστασίας σε όλη την Ευρώπη

Αυτό επιτυγχάνεται μέσω:

  • εθνικών υπηρεσιών παρακολούθησης και μέσων όπως το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), το οποίο παρέχει επισκόπηση των δεδομένων που συγκεντρώνουν οι ευρωπαϊκές χώρες μέσω των εθνικών τους προγραμμάτων για τις δασικές πυρκαγιές.
  • της διοργάνωσης τακτικών συνεδριάσεων με όλα τα συμμετέχοντα κράτη στον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της ΕΕ πριν από την έναρξη της περιόδου εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών, προκειμένου να ανταλλάξουν πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση ετοιμότητάς τους.
  • Κατά τη θερινή περίοδο, το ΚΣΑΕΑ διοργανώνει εβδομαδιαίες βιντεοδιασκέψεις με τις χώρες που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο δασικών πυρκαγιών. Κροατία, Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία
  • Επιπλέον, εμπειρογνώμονες από τα κράτη που συμμετέχουν στον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της ΕΕ αποσπώνται στο ΚΣΑΕΑ κάθε καλοκαίρι. Όχι μόνο συμβάλλουν στη συνολική λειτουργία του ΚΣΑΕΑ, αλλά διατηρούν και τακτικές επαφές με τις εθνικές αρχές πολιτικής προστασίας, γεγονός που έχει μεγάλη σημασία σε περίπτωση ενεργοποίησης του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ.

Αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών

Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός πολιτικής προστασίας ενεργοποιείται συχνά (είτε κατόπιν προσυναγερμού είτε κατόπιν αιτήματος συνδρομής) εξαιτίας δασικών πυρκαγιών εντός και εκτός Ευρώπης.

Κατά την περίοδο των δασικών πυρκαγιών του 2012 υποβλήθηκαν 9 αιτήματα συνδρομής και ένας προσυναγερμός: η Βουλγαρία, το Μαυροβούνιο, η Αλβανία, η Σλοβενία, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, η Ελλάδα και η Πορτογαλία ζήτησαν εναέρια υποστήριξη, ενώ η Ισπανία εκκίνησε διαδικασία προσυναγερμού. Το 2013, ο μηχανισμός ενεργοποιήθηκε για να ανταποκριθεί σε αιτήματα συνδρομής για κατάσβεση δασικών πυρκαγιών στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και στην Πορτογαλία. Το 2014, ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ ενεργοποιήθηκε μετά από αίτημα συνδρομής από τη Σουηδία και την Ελλάδα και κατόπιν προσυναγερμού από τη Νορβηγία. Το 2015 και το 2016, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Γαλλία και η Πορτογαλία ενεργοποίησαν τον μηχανισμό λόγω δασικών πυρκαγιών. Η θερινή περίοδος του 2017 σημαδεύτηκε από εξαιρετικά υψηλή εκδήλωση δασικών πυρκαγιών. Ως τις 8 Αυγούστου 2017, ο μηχανισμός είχε ενεργοποιηθεί από την Πορτογαλία, το Μαυροβούνιο, τη Γαλλία, την Αλβανία και δύο φορές από την Ιταλία.

Η δορυφορική υπηρεσία χαρτογράφησης της υπηρεσίας διαχείρισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης Copernicus της ΕΕ ενεργοποιήθηκε επίσης επανειλημμένα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που αφορούσαν δασικές πυρκαγιές.

Σχετικά με τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της ΕΕ

Ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ 34 ευρωπαϊκών κρατών (των 28 κρατών μελών της ΕΕ, της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, της Ισλανδίας, του Μαυροβουνίου, της Νορβηγίας, της Σερβίας και της Τουρκίας) για την αντιμετώπιση καταστροφών. Τα συμμετέχοντα κράτη συνενώνουν τους πόρους τους και τους θέτουν στη διάθεση χωρών που πλήττονται από καταστροφές σε όλο τον κόσμο.

Η Επιτροπή δεν αποστέλλει η ίδια αεροσκάφη ή εξοπλισμό, αλλά εργάζεται για τον συντονισμό της ανταπόκρισης των κρατών που συμμετέχουν στον μηχανισμό.

Από τη δημιουργία του, το 2001, ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ έχει παρακολουθήσει περισσότερες από 400 καταστροφές και έχει λάβει σχεδόν 300 αιτήματα συνδρομής. Έχει παρέμβει σε κάποιες από τις χειρότερες καταστροφές που έχουν πλήξει τον πλανήτη, όπως οι πλημμύρες στη Σερβία και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (2014), η επιδημία του ιού Έμπολα στη Δυτική Αφρική (2014), οι συγκρούσεις στην Ουκρανία (2014), ο σεισμός στο Νεπάλ (2015), η σύγκρουση στο Ιράκ (2016) και ο τυφώνας «Matthew» στην Αϊτή (2016).

Η νομοθεσία που διέπει τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της ΕΕ αναθεωρήθηκε το 2013 για να συμπεριλάβει σημαντικές καινοτομίες. Μία τέτοια καινοτομία είναι η δημιουργία της ευρωπαϊκής ικανότητας αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης (EERC), η οποία συνίσταται σε ένα σύνολο εκ των προτέρων δεσμευμένων ικανοτήτων ανταπόκρισης των συμμετεχόντων κρατών, οι οποίες διατίθενται σε εθελοντική βάση. Το εν λόγω σύνολο ικανοτήτων που διατίθενται σε εθελοντική βάση, το οποίο δρομολογήθηκε τον Οκτώβριο του 2014, αυξάνει την προβλεψιμότητα και την αξιοπιστία της ανταπόκρισης του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ στις καταστροφές και, επίσης, διευκολύνει τον καλύτερο σχεδιασμό και συντονισμό των επιχειρήσεων ανταπόκρισης.

Η πρόληψη των δασικών πυρκαγιών

Η πρωταρχική ευθύνη για την πρόληψη και την ανταπόκριση εναπόκειται στη χώρα στην οποία σημειώνεται η καταστροφή. Ο κύριος ρόλος της Επιτροπής είναι να συντονίζει τη γρήγορη και αποτελεσματική ανταπόκριση μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ, κάθε φορά που αυτός ενεργοποιείται. Επιπλέον, η Επιτροπή συνεργάζεται με τις εθνικές αρχές πολιτικής προστασίας για να υποστηρίξει, να συμπληρώσει και να συντονίσει τις προσπάθειές τους για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών και για την ετοιμότητα και τον προγραμματισμό της διαχείρισης κινδύνου.

Αυτό επιτυγχάνεται ως εξής:

  • υποστήριξη των συμμετεχόντων κρατών μέσω της χρηματοδότησης έργων πρόληψης και ετοιμότητας.
  • Κατόπιν αιτήματος, είναι δυνατή η αποστολή εμπειρογνωμόνων για να αξιολογήσουν τους κινδύνους, να παράσχουν συμβουλές και να στηρίξουν τις τοπικές ή εθνικές αρχές.
  • Η Επιτροπή διοργανώνει ετήσιες συνεδριάσεις με τα κράτη μέλη όπου συζητούνται οι προκλήσεις της περιόδου εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη και εξετάζονται οι βέλτιστοι τρόποι αρωγής των συμμετεχόντων κρατών στις προσπάθειές τους για πρόληψη και αντιμετώπιση.
  • Από τις δραστηριότητες πρόληψης και ετοιμότητας που διοργανώνει, η Επιτροπή αντλεί διδάγματα και αναπτύσσει καλές πρακτικές.

Παραδείγματα έργων:

τον Ιανουάριο του 2017 δρομολογήθηκε ένα διετές έργο ετοιμότητας στον τομέα των δασικών πυρκαγιών με τίτλο «Τυποποίηση της κατάρτισης στην καταπολέμηση δασικών πυρκαγιών στη Μεσόγειο». Το εν λόγω έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με συνεισφορά ύψους 325 732 EUR. Ένας από τους εταίρους είναι η Escola Nacional de Bombeiros (Εθνική Πυροσβεστική Σχολή) της Πορτογαλίας. Στο παρελθόν, η Πορτογαλία συμμετείχε σε άλλα παρόμοια έργα, όπως το ισπανοπορτογαλικό σύστημα μετεωρολογικών πληροφοριών για διασυνοριακές επιχειρήσεις κατά των δασικών πυρκαγιών (SPITFIRE), που δρομολογήθηκε το 2014. Το έργο, το οποίο υποστηρίχθηκε από την ΕΕ με σχεδόν 500 000 EUR, αποσκοπούσε στη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με μετεωρολογικά δεδομένα και κινδύνους δασικών πυρκαγιών στην παραμεθόρια περιοχή μεταξύ Πορτογαλίας και Ισπανίας (Βλέπε σχετικά http://ec.europa.eu/echo/funding-evaluations/financing-civil-protection-europe/selected-projects_en). 

Η απόφαση 1313/2013/ΕΕ θέσπισε για πρώτη φορά τις υποχρεώσεις των κρατών μελών στον τομέα της πρόληψης καταστροφών. Επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να διενεργούν εκτιμήσεις κινδύνων και να κοινοποιούν σύνοψη των αποτελεσμάτων, καθώς και να διενεργούν και να κοινοποιούν την εκτίμηση της ικανότητάς τους για διαχείριση κινδύνων.

Για περισσότερες πληροφορίες

Οι δράσεις ανθρωπιστικής βοήθειας και πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Ευρωπαϊκό σύστημα πληροφόρησης για τις δασικές πυρκαγιές

 

MEMO/15/5411

Αρμόδιοι επικοινωνίας:

Ερωτήσεις του κοινού: Europe Direct τηλεφωνικά 00 800 67 89 10 11 ή με ηλεκτρονικό μήνυμα


Side Bar