Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska - Zestawienie informacji

Połączenie rynków energii elektrycznej w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw, integracji rynku i szerokiego upowszechnienia się odnawialnych źródeł energii

Bruksela, 25 luty 2015

Co to jest „cel w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych”?

 

Na szczycie Rady Europejskiej w październiku 2014 r. wezwano wszystkie państwa członkowskie do zapewnienia do 2020 r. połączeń międzysystemowych na poziomie co najmniej 10 proc. ich zainstalowanej zdolności produkcji energii elektrycznej. Oznacza to, że każde państwo członkowskie powinno dysponować liniami energetycznymi umożliwiającymi przesył co najmniej 10 proc. energii elektrycznej wytwarzanej przez jego elektrownie do sąsiednich państw.

 

Dlaczego konieczne jest wzajemne połączenie sieci energii elektrycznej w UE?

 

W przypadku awarii elektrowni lub ekstremalnych warunków pogodowych państwa członkowskie muszą mieć możliwość korzystania z pomocy państw sąsiednich w zakresie importu niezbędnej energii elektrycznej. Dokonywanie zakupu i sprzedaży energii elektrycznej ponad granicami nie jest możliwe bez infrastruktury. W związku z tym połączenie wyodrębnionych systemów elektroenergetycznych ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw i przyczynia się do osiągnięcia prawdziwie zintegrowanego rynku energii w całej UE, co jest kluczowym czynnikiem umożliwiającym funkcjonowanie unii energetycznej.

 

Mówiąc prosto, w przypadku istnienia dobrych połączeń pomiędzy sąsiednimi państwami:

 

— systemy elektroenergetyczne będą bardziej niezawodne, a ryzyko przerw w dostawach energii elektrycznej będzie mniejsze;

— będziemy mogli osiągnąć oszczędności, ograniczając konieczność budowania nowych elektrowni;

konsumenci będą mieli większy wybór, tym samym będzie wywierana presja na zmniejszenie rachunków gospodarstw domowych;

— sieci energii elektrycznej będą mogły lepiej sobie radzić z rosnącym poziomem energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych, a w szczególności ze zmiennymi odnawialnymi źródłami energii, takimi jak wiatr i słońce.

 

Więcej energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych oznacza także więcej miejsc pracy — w 2012 r. działające w UE przedsiębiorstwa zajmujące się wytwarzaniem energii ze źródeł odnawialnych i związanymi z tym technologiami zatrudniały około 1,2 miliona osób.

 

Czy osiągnięcie celu w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych będzie miało wpływ na wysokość rachunków za energię elektryczną?

 

Tak. Silnie połączone europejskie sieci energetyczne oznaczają bezpośrednie oszczędności dla konsumentów. Według niedawnego badania, jeśli rynki energii będą w pełni zintegrowane, konsumenci w UE będą mogli co roku osiągać oszczędności rzędu 12-40 miliardów euro.

 

Dlaczego nie określono podobnego celu w przypadku gazu?

 

Gaz jest importowany w postaci LNG lub przy użyciu dużych gazociągów, które często przebiegają przez kilka granic, zanim gaz dotrze do odbiorców. W związku z tym podobny cel w zakresie gazu nie miałby sensu. Zamiast tego UE wprowadziła szczegółowe przepisy zapewniające bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego w oparciu o zarządzanie ryzykiem związanym z zakłóceniami działania infrastruktury gazowej. Państwa członkowskie będą musiały poradzić sobie z sytuacją, w której największy składnik infrastruktury, np. gazociąg, jest wyłączony z eksploatacji.

 

Które państwa członkowskie nie posiadają obecnie dobrych połączeń międzysystemowych z innymi państwami?

 

Obecnie 12 państw członkowskich nie posiada wystarczających połączeń z unijnym rynkiem energii elektrycznej. Są to: Włochy, Irlandia, Rumunia, Portugalia, Estonia, Litwa, Łotwa, Zjednoczone Królestwo, Hiszpania, Polska, Cypr i Malta.

 

Czy cel wynoszący 10 proc. wystarczy?

 

Cel ten określa minimalny wymagany poziom połączeń międzysystemowych, który powinien zostać osiągnięty do 2020 r. przez wszystkie państwa członkowskie. W zależności od położenia geograficznego danego państwa i jego doboru źródeł energii, np. udziału w nim odnawialnych źródeł energii, osiągnięcie jedynie wymaganego minimum wynoszącego 10 proc. może nie być wystarczające. UE rozważa zatem zwiększenie tego celu do 15 proc. do roku 2030. Ponieważ jednak w niektórych państwach członkowskich cel wynoszący 15 proc. może wymagać inwestycji, które nie byłyby już uzasadnione ekonomicznie, jest rzeczą ważną, by dokonać oceny wąskich gardeł i w konkretnych przypadkach wyznaczać wyższe cele.

 

W jaki dokładnie sposób zostanie osiągnięty ten cel?

 

Głównym narzędziem do osiągnięcia tego celu jest wykaz projektów dotyczących infrastruktury energetycznej będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Pierwszy wykaz, zawierający 248 projektów, został przyjęty w 2013 r. 37 z nich to projekty dotyczące połączeń międzysystemowych w państwach członkowskich, które nie osiągnęły celu wynoszącego 10 proc. Wszystkie te projekty korzystają z przyspieszonych procedur wydawania pozwoleń, usprawnionego rozpatrywania przez organy regulacyjne, a niektóre z nich będą miały dostęp do wsparcia finansowego. Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania przyczynią się w znacznym stopniu do osiągnięcia celu. Kiedy planowane projekty zostaną ukończone, do roku 2020 wszystkie państwa członkowskie (z wyjątkiem Hiszpanii i Cypru) zrealizują cel wynoszący 10 proc.

Wykaz projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania będzie aktualizowany co dwa lata w celu włączenia nowych projektów i usunięcia tych, które zostały zakończone.

 

Co należy zrobić, gdy duża część inwestycji musi zostać zrealizowana przez przedsiębiorstwa w jednym państwie członkowskim, natomiast korzyści wystąpią w innym państwie członkowskim?

 

Ta kwestia została uregulowanarozporządzeniem w sprawie transeuropejskich sieci energetycznych z 2013 r. Rozporządzenie to stwarza możliwość transgranicznej alokacji kosztów w oparciu o płynące z nich korzyści w danym państwie członkowskim.

 

Jak wielkie środki finansowe będą konieczne, aby osiągnąć cel w postaci 10 proc. połączeń międzysystemowych?

 

Komisja Europejska szacuje, że do 2020 r. około 40 miliardów euro będzie konieczne, aby osiągnąć cel wynoszący 10 proc. w całej UE.

 

Skąd pochodzą te pieniądze?

 

Przede wszystkim większość projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania ma solidne uzasadnienie ekonomiczne i może być finansowana na normalnych warunkach rynkowych, głównie ze środków pochodzących z taryf. Niektóre projekty, gdy spełniają rygorystyczne warunki i przyczyniają się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii, mogą korzystać z dotacji w ramach instrumentu „Łącząc Europę”. W ramach tego instrumentu na lata 2014-2020 przeznaczono5,35 miliarda euro na projekty dotyczące infrastruktury energetycznej.Chociaż finansowanie z instrumentu „Łącząc Europę” stanowi zaledwie około 3 proc. wszystkich inwestycji niezbędnych do roku 2020 w zakresie infrastruktury energii elektrycznej, a także infrastruktury gazowniczej, , może ono lewarować inne środki poprzez wykorzystanie instrumentów finansowych, takich jak obligacje projektowe.

 

Aby osiągnąć spodziewane skutki, dofinansowanie ze środków instrumentu „Łącząc Europę” musi być wspierane przez starania organów regulacyjnych i rządowych poprzez wykorzystanie, w miarę możliwości, taryf sieciowych i nowych europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.

 

Czy cel ten zostanie uwzględniony w inicjatywie inwestycyjnej przewodniczącego Junckera?

 

Tak. Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne są głównym instrumentem pakietu Komisji na rzecz zatrudnienia, wzrostu i inwestycji. Infrastruktura energetyczna jest jednym z priorytetów tych funduszy. Mogłyby one obejmować projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania i inne projekty dotyczące połączeń międzysystemowych, tym samym przyspieszając i uzupełniając strukturę na rzecz wsparcia dla projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i nie tylko. W ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych zostaną uruchomione środki w wysokości co najmniej 315 miliardów euro w formie inwestycji prywatnych i publicznych w całej UE.

 

Jedną z głównych przeszkód w budowie nowej infrastruktury jest długa procedura wydawania zezwoleń. Czy istnieje rozwiązanie tego problemu?

 

Rzeczywiście w obecnej sytuacji uzyskanie niezbędnych zezwoleń może trwać od 10 do 13 lat.Rozporządzenie w sprawie TEN-E wprowadza ogólny wiążący termin uzyskania zezwolenia wynoszący 3,5 roku. Przewiduje ono, że jeden właściwy organ krajowy musi działać jako punkt kompleksowej obsługi dla wszystkich procedur udzielania zezwoleń. Takie punkty kompleksowej obsługi powinny zostać utworzone we wszystkich państwach członkowskich najpóźniej wiosną 2015 r.

 

W jaki sposób UE może zapewnić, że nowe sieci energii elektrycznej nie będą stanowić zagrożenia dla środowiska lub zdrowia obywateli UE?

 

Już dziś UE posiada najbardziej rygorystyczne normy ochrony środowiska.Ponadto rozporządzenie w sprawie TEN-E ustanawia nowe przepisy dotyczące wzmożonych konsultacji i przejrzystości, aby zapewnić lepsze zaangażowanie obywateli w proces planowania. Celem jest uzyskanie większej efektywności procesu przy jednoczesnym zagwarantowaniu najwyższych norm UE w zakresie ochrony środowiska.

 

Jakie będą dalsze działania Komisji?

 

Komisja zintensyfikuje swoje wsparcie dla kluczowych projektów za pomocą kilku ukierunkowanych środków. Komisja oceni każdy projekt w celu określenia i pomocy w wyeliminowaniu wszelkich przeszkód i zagrożeń, które mogą opóźnić realizację. Pozwoli to na zjednoczenie promotorów projektów infrastrukturalnych, aby pomóc w rozwiązaniu kwestii technicznych, kwestii dotyczących planowania, projektowania i wdrażania, a także aby ułatwiać kontakty z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym i innymi bankami.

 

Komisja będzie nadzorować wdrożenie przez państwa członkowskie wszystkich odpowiednich aktów prawnych UE, a w szczególności rozporządzenia w sprawie TEN-E. Komisja będzie ściśle współpracować z Agencją ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki oraz z państwami członkowskimi w celu zapewnienia terminowej realizacji projektów. Regionalne fora stanowią ważne narzędzie zapewniania lepszej współpracy państw członkowskich, również w kontekście budowania infrastruktury.

 

Komisja będzie co roku składać sprawozdanie Radzie Europejskiej z wdrażania projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz z postępów w realizacji celu wynoszącego 10 proc.

 

Jeszcze w 2015 r. Komisja zwoła pierwsze forum poświęcone infrastrukturze energetycznej w celu omówienia i znalezienia rozwiązań kwestii wspólnych dla wszystkich regionów w Europie.

 

Więcej informacji na temat rynku energii w UE

MEMO/15/4486

Zapytania od obywateli:


Side Bar