Navigation path

Left navigation

Additional tools

Other available languages: EN FR DE IT SL HR

Ευρωπαϊκή επιτροπη

ΜΕΜΟ

Βρυξέλλες, 18 Ιουνίου 2014

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την περιφέρεια της Αδριατικής θάλασσας και του Ιονίου πελάγους (EUSAIR)

Γιατί χρειαζόμαστε μια στρατηγική της ΕΕ για την περιφέρεια Αδριατικής - Ιονίου;

  1. Η περιοχή αντιμετωπίζει πολυάριθμές προκλήσεις που θα αντιμετωπιστούν καλύτερα με κοινή συνεργασία και όχι σε αποκλειστικά εθνικό ή τοπικό επίπεδο. Έντονες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες (π.χ. όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ και τα ποσοστά ανεργίας)· έλλειψη δικτύων που να συνδέουν την έρευνα με τις επιχειρήσεις· ελλείψεις στις μεταφορές (οδικές, σιδηροδρομικές και εναέριες) και συμφόρηση όσον αφορά την κυκλοφορία των πλοίων· ανεπαρκείς διασυνδέσεις των δικτύων ηλεκτροδότησης· μη βιώσιμη αλιεία· περιβαλλοντικές απειλές όπως μόλυνση των θαλασσών, διατήρηση της μεγάλης ποικιλότητας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (όπως αύξηση της στάθμης της θάλασσας, πλημμύρες, ξηρασία, διάβρωση του εδάφους και δασικές πυρκαγιές)· και ανεπαρκής θεσμική και διοικητική ικανότητα.

  2. Από την άλλη, υπάρχουν επίσης ορισμένες ελπιδοφόρες ευκαιρίες που μπορούν να αξιοποιηθούν, όπως: η γαλάζια οικονομία - κυρίως η βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση προϊόντων αλιείας, ο θαλάσσιος και παράκτιος τουρισμός και οι κρουαζιέρες καθώς και καινοτομικές γαλάζιες τεχνολογίες· ή το δυναμικό για βελτίωση της συνδεσιμότητας ξηράς-θάλασσας και των διατροπικών μεταφορών για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών της ενδοχώρας. Η περιοχή χαρακτηρίζεται από εξέχουσα φυσική ομορφιά και πλούσια πολιτιστική, ιστορική και αρχαιολογική κληρονομιά με δυνατότητες για βιώσιμο, υπεύθυνο και διαφοροποιημένο τουρισμό.

Απαιτείται καλύτερος συντονισμός και συνεργασία μεταξύ των χωρών και των περιφερειών για να αντιμετωπιστούν οι κοινές προκλήσεις και να αξιοποιηθούν καλύτερα οι ευκαιρίες. Για τον λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη σύνοδό του που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει νέα μακροπεριφερειακή στρατηγική για την περιοχή της Αδριατικής θάλασσας και του Ιονίου πελάγους πριν από τα τέλη του 2014.

Ποιες χώρες συμμετέχουν στη στρατηγική;

Πρόκειται για μια λειτουργική περιοχή που περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο (αλλά όχι αποκλειστικά) τη λεκάνη της Αδριατικής θάλασσας και του Ιονίου πελάγους. Με πληθυσμό άνω των 70 εκατ. κατοίκων, η περιοχή διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της γεωγραφικής συνέχειας στην Ευρώπη.

Η στρατηγική, υπό την παρούσα μορφή της, βασίζεται στην πρωτοβουλία για την Αδριατική και το Ιόνιο1, η οποία αφορά οκτώ χώρες: τέσσερα κράτη μέλη της ΕΕ (Κροατία, Ελλάδα, Ιταλία, Σλοβενία) και τέσσερις τρίτες χώρες (Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Σερβία).

Θα είναι ανοιχτή και σε άλλες χώρες;

Η στρατηγική παραμένει ανοικτή και σε άλλους εταίρους στην περιφέρεια.

Γιατί πρέπει η ΕΕ να συμμετέχει στη στρατηγική αυτή; Ποια είναι η προστιθέμενη αξία;

Η ΕΕ είναι ικανή να διευκολύνει και να συντονίσει τη συνεργασία, ειδικότερα στο αρχικό στάδιο της στρατηγικής. Ωστόσο, τον ηγετικό ρόλο για τη στρατηγική θα πρέπει να έχουν οι ίδιες χώρες και οι περιφέρειες που εμπλέκονται σε αυτή.

Η συμμετοχή της ΕΕ θα διευκολύνει μια οριζόντια προσέγγιση που θα συνάδει με διάφορες πολιτικές της ΕΕ. Θα δίνει έμφαση σε πιθανές συμπληρωματικότητες και συνέργειες μεταξύ πολιτικών και προγραμμάτων που υλοποιούνται επί του παρόντος στην περιοχή. Θα επιτρέψει την ευθυγράμμιση και την κινητοποίηση ενός ευρύτερου φάσματος ταμείων και προγραμμάτων που είναι σήμερα διαθέσιμα στην περιοχή για την υποστήριξη της επίτευξη τω στόχων της στρατηγικής.

Υπάρχει ήδη μια πλούσια εμπειρία στην περιοχή: η υφιστάμενη θαλάσσια στρατηγική για την Αδριατική θάλασσα και το Ιόνιο πέλαγος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της νέας αυτής ευρύτερης μακροπεριφερειακής στρατηγικής. Η νέα στρατηγική μπορεί να αξιοποιήσει τα διδάγματα που αποκομίστηκαν από τις δύο άλλες υφιστάμενες μακροπεριφερειακές στρατηγικές (Στρατηγική της ΕΕ για την περιφέρεια της Βαλτικής θάλασσας, Στρατηγική της ΕΕ για την περιφέρεια του Δούναβη). Στο πλαίσιο αυτό, η συμμετοχή της ΕΕ μπορεί να οδηγήσει επίσης σε συνέργειες μεταξύ της EUSAIR και των άλλων μακροπεριφερειακών στρατηγικών, ιδιαίτερα με τη στρατηγική για την περιοχή του Δούναβη που περιλαμβάνει πέντε χώρες της EUSAIR και αφορά τις μεταφορές, την ενέργεια και το περιβάλλον στους βασικούς τομείς δράσης.

Βλέπε επίσης: την έκθεση σχετικά με την προστιθέμενη αξία των μακροπεριφερειακών στρατηγικών (Ιούνιος 2013)

Ποιοι είναι οι κύριοι στοίχοι της στρατηγικής;

Οι δύο γενικοί στόχοι της EUSAIR είναι οι εξής: να προάγει τη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ευημερία της περιοχής μέσω της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας, με τη βελτίωση της ελκυστικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της συνδεσιμότητας της, και, παράλληλα, τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος και τη διασφάλιση υγιών και ισόρροπων θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων.

Και, πράγμα το οποίο είναι καθοριστικής σημασίας, να συμβάλει στην ενσωμάτωση στην ΕΕ των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων και των πιθανών υποψήφιων χωρών που συμμετέχουν στη στρατηγική, φέρνοντας πιο κοντά χώρες με κοινή, σε μεγάλο βαθμό, ιστορία και γεωγραφία.

Σκοπός είναι να προσδιοριστούν συγκεκριμένες κοινές προτεραιότητες για την μακροπεριφέρεια, με τη βέλτιστη χρήση των υφιστάμενων θεσμών, πολιτικών και κονδυλίων και με τον καθορισμό ρεαλιστικών στόχων για την επίτευξη του μέγιστου δυνατού αντίκτυπου.

Ποιους τομείς θα καλύπτει;

Έχουν προσδιοριστεί οι ακόλουθοι τέσσερις θεματικοί τομείς/πυλώνες:

  • Γαλάζια ανάπτυξη, με στόχο την ενίσχυση καινοτομικής ανάπτυξης των θαλασσών και της ναυτιλίας με την προώθηση ευκαιριών απασχόλησης και επιχειρηματικών ευορκιών στη γαλάζια οικονομία·

  • Σύνδεση της περιοχής, με στόχο τη βελτίωση της συνδεσιμότητας όσον αφορά τις μεταφορές και την ενέργεια·

  • Ποιότητα του περιβάλλοντος, με έμφαση στη βιοποικιλότητα των ακτών και των θαλασσών και στη μόλυνση των θαλασσών, καθώς και στα διακρατικά οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα· και

  • Βιώσιμος τουρισμός, με στόχο την ανάπτυξη του πλήρους δυναμικού της περιοχής όσον αφορά τον καινοτομικό ποιοτικό τουρισμό με την παράλληλη ενίσχυση των επιχειρήσεων και τη δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας·

Η οικοδόμηση ικανοτήτων -συμπεριλαμβανομένης της επικοινωνίας-, η έρευνα & η καινοτομία και η ανάπτυξη των ΜΜΕ αποτελούν οριζόντια θέματα, ενώ πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στην άμβλυνση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και στην προσαρμογή σε αυτή καθώς και στην αποτελεσματική διαχείριση του κινδύνου καταστροφών (και στην πρόληψη) που αποτελούν οριζόντιες αρχές στις οποίες στηρίζονται όλες οι ενέργειες που υλοποιούνται στο πλαίσιο των τεσσάρων πυλώνων.

Με ποια κριτήρια επιλέχθησαν τα τέσσερα θέματα;

Τα τέσσερα θέματα προσδιορίστηκαν στο πλαίσιο συνεδριάσεων των υπουργών εξωτερικών των συμμετεχουσών χωρών με τον Επίτροπο κ. Hahn τον Νοέμβριο του 2012. Από τον Σεπτέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2013, πραγματοποιήθηκε διαβούλευση σε όλη την περιοχή σχετικά με το περιεχόμενου του μελλοντικού σχεδίου δράσης της στρατηγικής, με στόχο να εκφραστούν οι πραγματικές ανάγκες των κατοίκων της περιοχής. Οι εισηγήσεις συζητήθηκαν περαιτέρω στη διάσκεψη των ενδιαφερόμενων φορέων σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την περιφέρεια της Αδριατικής θάλασσας και του Ιονίου πελάγους, που διοργάνωσαν από κοινού στην Αθήνα, στις 6-7 Φεβρουαρίου 2014, η Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ποια είναι ακριβώς η σχέση μεταξύ της θαλάσσιας στρατηγικής και αυτής της νέας στρατηγικής;

Η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Αδριατικής και του Ιονίου βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη θαλάσσια στρατηγική για την Αδριατική θάλασσα και τον Ιόνιο πέλαγος που εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2012. Αφορά την ίδια γεωγραφική περιοχή, κοινές προκλήσεις και κοινές βασικές ευκαιρίες ανάπτυξης και απασχόλησης και προσθέτει νέα διάσταση συνεργασίας μεταξύ των εταίρων στην ενδοχώρα των παράκτιων περιοχών.

Τα ναυτιλιακά και θαλάσσια θέματα έχουν ενσωματωθεί πλήρως στους τέσσερις πυλώνες της EUSAIR, κυρίως όσον αφορά τα εξής: έρευνα και καινοτομία σχετικά με τη γαλάζια οικονομία και τους ναυτιλιακούς συνεργατικούς σχηματισμούς· βιωσιμότητα της αλιείας· διαφοροποίηση και βιωσιμότητα της υδατοκαλλιέργειας· θαλάσσια διακυβέρνηση· γνώση των θαλασσών, βιοποικιλότητα και θαλάσσιες προστατευμένες περιοχές· μόλυνση της θάλασσας (ευτροφισμός, θαλάσσια απορρίμματα και εκτεταμένες πετρελαιοκηλίδες)· συμφόρηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας· επίβλεψη και θαλάσσιες μεταφορές μικρών και μεγάλων αποστάσεων· συνδεσιμότητα των νησιών· βιωσιμότητα και εποχικότητα του θαλάσσιου και του παράκτιου τουρισμού. Μεγάλη έμφαση δίνεται επίσης στην οικοδόμηση ικανοτήτων στις υποψήφιες και στις εν δυνάμει υποψήφιες προς ένταξη χώρες ώστε να συμμορφωθούν σταδιακά με τους κανόνες και τα πρότυπα της ΕΕ όπως η κοινή αλιευτική πολιτική, η οδηγία πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική και η οδηγία για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.

Ποια είναι τα συγκεκριμένα οφέλη για την περιφέρεια Αδριατικής- Ιονίου;

Η στρατηγική αξιοποιεί τις υφιστάμενες πρωτοβουλίες ενώ, παράλληλα, προτείνει νέες με σκοπό:

  1. να διασφαλίσει τη βιώσιμη χρήση των θαλασσών και των ακτών και τη συνύπαρξη διαφορετικών οικονομικών δραστηριοτήτων, εντάσσοντας το 100% των υδάτων που βρίσκονται υπό εθνική δικαιοδοσία στο πεδίο εφαρμογής του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού και το 100% των ακτογραμμών στην ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών·

  2. να βελτιώσει τη βιωσιμότητα της αλιείας, με την έγκριση και την υλοποίηση πολυετών σχεδίων διαχείρισης της αλιείας σε επίπεδο θαλάσσιας λεκάνης για όλα τα επαπειλούμενα αλιευτικά αποθέματα·

  3. να ενισχύει την ασφάλεια των θαλασσών με την παρακολούθηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω ενός ενιαίου κοινού συστήματος και ενός κοινού σχεδίου έκτακτης ανάγκης για τις πετρελαιοκηλίδες και για άλλα συμβάντα πρόκλησης ρύπανσης μεγάλης κλίμακας·

  4. να ελαχιστοποιήσει τον ευτροφισμό και να βελτιώσει την ποιότητα των θαλάσσιων υδάτων με τη μείωση των θαλάσσιων απορριμάτων, των απορροών θρεπτικών ουσιών και άλλων ρυπογόνω παραγόντων·

  5. να προστατεύσει τη βιοποικιλότητα εντάσσοντας τουλάχιστον το 10% της Αδριατικής θάλασσας και του Ιονίου πελάγους στις θαλάσσιες προστατευμένες περιοχές·

  6. να διευκολύνει τον θαλάσσιο τουρισμό και τον τουρισμό με κρουαζιερόπλοια μέσω της αμοιβαίας αναγνώρισης των ναυτικών αδειών και των διαδικασιών θεώρησης διαβατηρίου μεταξύ των χωρών·

  7. να αυξήσει τις αφίξεις τουριστών πέραν της τουριστικής περιόδου κατά 50% με στόχο την ισοκατανομή και βιώσιμη διαχείριση των ετήσιων τουριστικών ροών.

Ποιος μπορεί να επωφεληθεί από τη στρατηγική;

Όλοι οι μακροπεριφερειακοί ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να επωφεληθούν από την στρατηγική, όπως: οι φορείς της τοπικής, περιφερειακής και εθνικής διοίκησης, πανεπιστήμια, συνεργατικοί σχηματισμοί, ΜΜΕ, οργανώσεις και ενώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ιδιωτικοί εταίροι και διεθνείς επενδυτές. Και, πρωτίστως, οι πολίτες που ζουν στην περιφέρεια.

Πως θα χρηματοδοτηθεί η στρατηγική;

Αν και η στρατηγική δεν προβλέπει επιπλέον χρηματοδότηση από την ΕΕ, η EUSAIR θα κινητοποιήσει και θα συγκεντρώσει υφιστάμενα ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά μέσα.

Ειδικότερα, τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία (ΕΔΕΤ) και ο προενταξιακός μηχανισμός (IPA) για 2014-2020, παρέχουν σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους και ένα μεγάλο φάσμα εργαλείων και τεχνικών επιλογών.

Τα ταμεία και τα προγράμματα της ΕΕ που αφορούν κάθε συγκεκριμένο πυλώνα περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τα εξής:

  • Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», τα οποία αντιμετωπίζουν τη γαλάζια ανάπτυξη ως έναν από τους βασικούς τομείς για έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη, μπορούν να αποτελέσουν βασικό μέσο για την υλοποίηση των ενεργειών και των σχεδίων στον πυλώνα «Γαλάζια Ανάπτυξη».

  • Στον πυλώνα «Σύνδεση της περιοχής» η διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» (CEF) 2014-2020 υποστηρίζει την ανάπτυξη βιώσιμων και αποτελεσματικών διασυνδεδεμένων διευρωπαϊκών δικτύων υψηλής απόδοσης στον τομέα των μεταφορών, της ενέργειας και των ψηφιακών υπηρεσιών.

  • Στον πυλώνα «Ποιότητα του περιβάλλοντος», τα κονδύλια που προβλέπονται στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE της ΕΕ θα ανοίξουν και για τις τρίτες χώρες.

  • Ο βιώσιμος τουρισμός μπορεί να λάβει υποστήριξη από το πρόγραμμα COSME της ΕΕ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Άλλα μέσα χρηματοδότησης είναι επίσης διαθέσιμα, κυρίως από το Επενδυτικό Πλαίσιο για τα Δυτικά Βαλκάνια, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EΤΕ) και άλλα διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα. Τα ταμεία και τα μέσα αυτά αναμένεται να επιτρέψουν σημαντική μόχλευση κεφαλαίων και να προσεκλύσουν περαιτέρω κεφάλαια από ιδιωτικούς επενδυτές.

Με ποιο τρόπο θα υλοποιηθεί η στρατηγική; Ποιος κάνει τι;

Η εμπειρία από τις υφιστάμενες μακροπεριφερειακές στρατηγικές δείχνει ότι η ορθή και σταθερή διακυβέρνηση είναι καθοριστική για να αξιοποιηθεί στο έπακρο αυτό το είδος συνεργασίας. Στην πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τη διακυβέρνηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών της 20ής Μάιου 2014 εντοπίζονται δύο βασικές ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν για να επιτευχθούν σαφέστερα αποτελέσματα και μεγαλύτερος αντίκτυπος: ισχυρότερη πολιτική ηγεσία και αποτελεσματική λήψη αποφάσεων καθώς και μεγαλύτερη σαφήνεια και καλύτερη οργάνωση των καθημερινών ενεργειών.

Σύμφωνα με την έκθεση οι ίδιες συμμετέχουσες χώρες έχουν, κατά κύριο λόγο, το καθήκον να διασφαλίσουν την έμπρακτη εφαρμογή της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης που την συνοδεύει.

Ένα ζεύγος χωρών -ένα κράτος μέλος της ΕΕ και μία τρίτη χώρα- συντόνισαν την κατάρτιση του σχεδίου δράσης για κάθε πυλώνα

  • Η Ελλάδα και το Μαυροβούνιο για τη «Γαλάζια Ανάπτυξη»,

  • Η Ιταλία και η Σερβία για τον πυλώνα «Σύνδεση της περιοχής»

  • Η Σλοβενία και η Βοσνία Ερζεγοβίνη για την ««Ποιότητα του περιβάλλοντος».

  • Η Κροατία και η Αλβανία για τον «Βιώσιμο τουρισμό».

Αποτελεσματικές και άμεσες δομές διακυβέρνησης θα συγκροτηθούν αμέσως μετά την έγκριση της στρατηγικής από το Συμβούλιο.

Τα τεχνικά και λειτουργικά καθήκοντα θα υποστηριχθούν από το μελλοντικό πρόγραμμα διακρατικής συνεργασίας Αδριατικής - Ιονίου στο πλαίσιο του στόχου ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας.

Ποιος είναι ο ρόλος της Επιτροπής;

Η Επιτροπή θα διευκολύνει τη διαδικασία ανάπτυξης και υλοποίησης μιας συνεκτικής στρατηγικής για την περιφέρεια. Αυτό συνεπάγεται την παροχή στρατηγικής υποστήριξης για τον εντοπισμό των ελλείψεων που πρέπει να αντιμετωπιστούν σε πολιτικό επίπεδο καθώς και την επίλυση τυχόν αδιεξόδων όσον αφορά την υλοποίηση. Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει συνέπεια, κυρίως μέσω της ενσωμάτωσης της μακροπεριφερειακής προσέγγισης στις πολιτικές και τα ταμεία της ΕΕ. Θα λειτουργεί επίσης ως σύνδεσμός, κατά περίπτωση, με υφιστάμενα ιδρύματα (π.χ. την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων) που μπορούν να συνδράμουν σημαντικά στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Η ανακοίνωση και το συνοδευτικό σχέδιο δράσης διαβιβάστηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Μετά την έγκρισή τους από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που αναμένεται εντός του δευτέρου εξαμήνου του 2014, μπορεί να αρχίσει η υλοποίηση της στρατηγικής. Ωστόσο, έχει ήδη αρχίσει η ενσωμάτωση της στρατηγικής στα επιχειρησιακά προγράμματα για τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία και για τον προενταξιακό μηχανισμό για την περίοδο 2014-2020.

1 :

Η διακρατική πρωτοβουλία Αδριατικής - Ιονίου δρομολογήθηκε το 2000 με σκοπό να ενισχύσει την περιφερειακή συνεργασία, να προάγει την πολιτική και οικονομική σταθερότητα και, με τον τρόπο αυτό, να δημιουργήσει μια σταθερή βάση για τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website