Navigation path

Left navigation

Additional tools

Pytania i odpowiedzi dotyczące polityki UE w zakresie uprawy i przywozu GMO

European Commission - MEMO/13/952   06/11/2013

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO HR

Komisja Europejska

NOTATKA

Bruksela, 6 listopada 2013 r.

Pytania i odpowiedzi dotyczące polityki UE w zakresie uprawy i przywozu GMO

Jak wygląda aktualna procedura udzielania zezwoleń na uprawy GMO?

Zezwolenia dotyczące organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO) wydaje się – na wniosek danego przedsiębiorstwa – na poziomie UE po indywidualnym rozpatrzeniu każdego przypadku. Wnioski o zezwolenie na uprawę GMO składać można na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy albo na podstawie dyrektywy w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie (dyrektywa 2001/18/WE). W obydwu przypadkach istotną rolę odgrywają państwa członkowskie, które przeprowadzają wstępną ocenę ryzyka uprawy danego GMO.

Więcej informacji na temat procedur wydawania zezwoleń:

http://ec.europa.eu/food/plant/gmo/authorisation/index_en.htm

Czy w UE uprawia się już jakieś GMO?

Tak. W UE prowadzi się komercyjną uprawę jednej zmodyfikowanej genetycznie odmiany kukurydzy o nazwie MON 180.. Modyfikacji genów dokonano w jej przypadku w celu ochrony przed szkodnikiem – omacnicą prosowianką. Zezwolenie na uprawę tej odmiany wydano w roku 1998.

W 2012 r. uprawę kukurydzy MON 810 prowadzono głównie w Hiszpanii (116 306 ha), Portugalii (9 278 ha), Czechach (3 052 ha), Rumunii (217 ha) i na Słowacji (189 ha)1. Uprawy te stanowią 1,35 proc. powierzchni upraw kukurydzy w UE wynoszącej 9,5 mln ha, oraz 0,23 proc. ogólnoświatowej powierzchni upraw zmodyfikowanej genetycznie kukurydzy wynoszącej 55,1 mln ha2.

W 2010 r. wydano zezwolenie na uprawę i wykorzystanie do celów przemysłowych zmodyfikowanej genetycznie odmiany ziemniaka o nazwie „Amflora”. Od 2011 r. nie uprawia się jednak już tego ziemniaka w UE.

Czy jakieś państwa członkowskie zakazały w przeszłości uprawy GMO?

Tak. Osiem państw członkowskich (Austria, Bułgaria, Grecja, Niemcy, Węgry, Włochy, Luksemburg i Polska) przyjęło środki ochronne i zakazało uprawy na swoim terytorium genetycznie zmodyfikowanej odmiany kukurydzy MON810. Francja utrzymywała zakaz uprawy do sierpnia 2013 r., kiedy to uchyliła go francuska Rada Państwa (Conseil d'Etat). Ponadto Austria, Grecja, Węgry, Luksemburg i Polska powiadomiły Komisję o wprowadzeniu zakazu uprawy ziemniaka Amflora. EFSA uznał wszystkie przedłożone mu klauzule ochronne za bezpodstawne z naukowego punktu widzenia.

Dlaczego Komisja przedkłada dzisiaj Radzie projekt decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia dotyczącego kukurydzy Pioneer 1507?

W 2001 r. przedsiębiorstwo Pioneer złożyło – na podstawie przepisów dyrektywy 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie – wniosek o wydanie zezwolenia w odniesieniu do kukurydzy 1507 (odporność na larwy ćmy, np. larwy omacnicy prosowianki). W 2007 r. przedsiębiorstwo to złożyło do Sądu Unii Europejskiej pierwszą skargę w sprawie bezczynności Komisji, gdyż nie poddała ona decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia pod głosowanie komitetu regulacyjnego. Sąd zakończył postępowanie w tej sprawie po tym, jak Komisja w lutym 2009 r. przedłożyła komitetowi regulacyjnemu wniosek w sprawie projektu decyzji dotyczącej udzielenia zezwolenia. Komitet nie wydał jednak opinii. W 2010 r. przedsiębiorstwo Pioneer złożyło przeciwko Komisji drugą skargę w sprawie bezczynności (sprawa T-164/10), twierdząc, że Komisja – w sytuacji niewydania przez komitet regulacyjny opinii – zaniechała przekazania Radzie wniosku w sprawie decyzji dotyczącej zezwolenia w ramach obowiązującej wówczas procedury komitetowej (decyzja Rady 1999/468/WE).

W dniu 26 września 2013 r. Sąd wydał wyrok w sprawie T-164/10, w którym stwierdził, że Komisja wykazała bezczynność w odniesieniu do przepisów dyrektywy 2001/18/WE, nie przedkładając Radzie wniosku na podstawie art. 5 ust. 4 decyzji Rady 1999/468/WE.

Zgodnie z art. 266 TFUE Komisja podejmuje zatem konieczne działania w celu zastosowania się do wspomnianego wyroku oraz usunięcia zaniechania i przedkłada Radzie projekt decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia w odniesieniu do kukurydzy 1507. Aby zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia i środowiska, w tekście decyzji dotyczącej zezwolenia wprowadzono niewielkie zmiany w celu uwzględnienia zaleceń EFSA wydanych w 2011 i 2012 r.

Czy oznacza opowiedzenie się Komisji Europejskiej za uprawą kukurydzy Pioneer 1507?

Komisja nie wyraża opinii ani za, ani przeciw określonym GMO. Jako strażniczka traktatów Komisja jest zobowiązana stosować obowiązujące przepisy. Należy przypomnieć, że dyrektywa 2001/18/WE, która stanowi akt podstawowy dla omawianego tu zezwolenia, została przyjęta przez Radę i Parlament w 2001 r. w celu wzmocnienia warunków ramowych dla udzielania zezwoleń na uprawę GMO. Należy również przypomnieć, że na wniosek szeregu państw członkowskich Komisja przedstawiła w lipcu 2010 r. wniosek dotyczący zmiany wspomnianych przepisów, by umożliwić państwom członkowskim wprowadzenie ograniczenia lub zakazu uprawy GMO na swoim terytorium.

Na jakim etapie znajdują się prace związane z wnioskiem ustawodawczym przedłożonym przez Komisję w lipcu 2010 r., dotyczącym zmiany przepisów odnoszących się do uprawy GMO? (Zob. MEMO/10/325 z dnia 13 lipca 2010 r.)

W odpowiedzi na wyrażane już od dłuższego czasu oczekiwania państw członkowskich Komisja opublikowała w lipcu 2010 r. wniosek w sprawie rozporządzenia zmieniającego dyrektywę 2001/18/WE, którego celem było stworzenie państwom członkowskim podstawy prawnej, umożliwiającej podejmowanie decyzji w sprawie upraw GMO w oparciu o inne przesłanki niż dokonywana na poziomie europejskim naukowa ocena ryzyka dla zdrowia i środowiska. Dzięki tej zmienia państwa członkowskie będą mogły wprowadzić ograniczenie lub zakaz uprawy GMO na całym swoim terytorium lub na jego części bez odwoływania się w tym celu do klauzul ochronnych, co dotychczas nie miało poparcia EFSA.

W lipcu 2011 r. Parlament Europejski przyjął w pierwszym czytaniu opinię w sprawie wniosku. Mimo wysiłków podejmowanych przez kolejne prezydencje, w tym zwłaszcza przez prezydencję duńską w 2012 r., osiągnięcie porozumienia w Radzie nie było dotychczas możliwe ze względu na blokujące stanowisko mniejszości państw członkowskich. Komisja nie ustawała w wysiłkach, aby rozwiać obawy państw członkowskich blokujących porozumienie. Jednocześnie Komisja starała się uzyskać dla swojego wniosku poparcie dużej większości państw członkowskich.

Dlaczego Komisja spodziewa się, że państwa członkowskie osiągną postępy w pracach nad wnioskiem ustawodawczym dotyczącym upraw?

Komisja spodziewa się, że kwestie leżące u podstaw przedłożonego w 2010 r. wniosku ustawodawczego dotyczącego upraw stanowić będą źródło nierozstrzygniętych, powracających problemów. Ilustruje to projekt decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia w odniesieniu do kukurydzy 1507 przedłożony dzisiaj w następstwie wyroku Sądu Unii Europejskiej w sprawie T-164/10.

Należy przy tym mieć na uwadze konstruktywne elementy zawarte w opinii z pierwszego czytania Parlamentu Europejskiego, oraz pamiętać, że większość popierających projekt państw członkowskich wielokrotnie wzywała do tego, by umożliwiono jej wprowadzanie na swoim terytorium zakazu lub ograniczenia uprawy GMO zgodnie z podejściem zawartym we wniosku dotyczącym upraw. Mając powyższe na względzie, Komisja jest zdania, że konieczne, ale i realne, jest nadanie tej kwestii nowego politycznego impetu, tak by w sprawie tej osiągnięto w nadchodzących miesiącach znaczne postępy zarówno w Radzie, jak i w Parlamencie.

Jakie rośliny zmodyfikowane genetycznie zatwierdzono w UE do stosowania w żywności lub w paszach?

Zezwolenie ze strony UE wymagane jest nie tylko w przypadku uprawy, ale także w odniesieniu do wprowadzania GMO do obrotu w UE oraz stosowania GMO i produktów pochodnych w łańcuchu żywnościowym i paszowym. Warunkiem udzielenia takiego zezwolenia jest wykazanie – w drodze szczegółowej oceny przeprowadzanej przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności – braku ryzyka dla środowiska.

Aktualnie wykaz GMO zatwierdzonych do stosowania w żywności i paszy obejmuje 49 pozycji, w tym 27 odmian kukurydzy, 8 odmian bawełny, 7 odmian soi, 3 odmiany rzepaku, 1 odmianę buraka cukrowego, 1 odmianę pomidorów oraz 2 mikroorganizmy.

Wykaz roślin zmodyfikowanych genetycznie objętych zezwoleniami oraz szczegółowy zakres zezwoleń zawarty jest w unijnym rejestrze żywności i pasz zmodyfikowanych genetycznie, dostępnym pod adresem:

http://ec.europa.eu/food/dyna/gm_register/index_en.cfm

Dodatkowe informacje:

IP/13/1038

http://ec.europa.eu/food/plant/index_en.htm

1 :

Źródło: Roczne sprawozdanie z kontroli uprawy MON 810 w UE w 2012 r., przedłożone przez przedsiębiorstwo Monsanto. http://ec.europa.eu/food/plant/gmo/reports_studies/report_2012_mon_810_en.htm


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website