Navigation path

Left navigation

Additional tools

Liczy się każde euro — zadania Prokuratury Europejskiej Najczęściej zadawane pytania

European Commission - MEMO/13/693   17/07/2013

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO HR

Komisja Europejska

NOTATKA

Bruksela, 17 lipca 2013 r.

Liczy się każde euro — zadania Prokuratury Europejskiej Najczęściej zadawane pytania

Czym będzie Prokuratura Europejska?

Prokuratura Europejska będzie zdecentralizowaną prokuraturą Unii Europejskiej posiadającą wyłączne kompetencje w zakresie prowadzenia dochodzeń w sprawie przestępstw godzących w unijny budżet oraz ścigania odpowiedzialnych za nie podmiotów i wnoszenia do sądu spraw związanych z tego rodzaju przestępstwami. Będzie ona miała jednolite uprawnienia dochodzeniowe obowiązujące w całej Unii. Będą one oparte na krajowych systemach prawnych państw członkowskich UE i zostaną włączone do tych systemów.

Prokuratura Europejska będzie funkcjonować w oparciu o zasoby i fachową wiedzę udostępnione przez kraje UE. Oddelegowani do niej zostaną doświadczeni prokuratorzy działający w krajowych systemach prawa. Z reguły to właśnie ci prokuratorzy krajowi oddelegowani do Prokuratury Europejskiej będą w jej imieniu realizować działania w swoim kraju rodzinnym i zgodnie z przepisami krajowymi. Włączenie Prokuratury Europejskiej do krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości ma wiele zalet. Oddelegowani prokuratorzy posiadają szczegółową wiedzę o krajowym systemie wymiaru sprawiedliwości, znają język danego kraju, są częścią miejscowej struktury prokuratur i mają doświadczenie w prowadzeniu spraw sądowych na miejscu. Ponadto połączenie zasobów dochodzeniowych i prokuratorskich państw UE przyśpieszy proces decyzyjny.

Co jest podstawą prawną ustanowienia Prokuratury Europejskiej?

Traktat lizboński kładzie szczególny nacisk na zwalczanie poważnych przestępstw finansowych i gospodarczych o wymiarze międzynarodowym. Podstawę prawną i zasady leżące u podstaw powołania Prokuratury Europejskiej określa art. 86 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), który stanowi, że:

„W celu zwalczania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii Rada, stanowiąc w drodze rozporządzeń zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, może ustanowić Prokuraturę Europejską w oparciu o Eurojust”.

W zeszłorocznym orędziu o stanie Unii (SPEECH/12/596) przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso oświadczył, że Komisja planuje przedstawić wnioski ustawodawcze zmierzające do ustanowienia Prokuratury Europejskiej, zgodnie z zapisami traktatów i w ramach starań Komisji na rzecz ochrony budżetu UE.

Celem Komisji Europejskiej jest zagwarantowanie unijnemu budżetowi takiego poziomu ochrony przed przestępcami, jaki zapewnia się budżetom krajowym. W lipcu 2012 r. Komisja zaproponowała, aby wszystkie państwa członkowskie w podobny sposób określiły w krajowych kodeksach karnych nadużycia ze szkodą dla interesów finansowych Unii Europejskiej oraz by zagwarantowały odstraszające sankcje karne na podobnym poziomie (IP/12/767, MEMO/12/544). Dzięki Prokuraturze Europejskiej prokuratury w poszczególnych państwach członkowskich będą działać spójniej, skuteczniej i wydajniej.

Czy wszystkie kraje UE przystąpią do systemu Prokuratury Europejskiej?

Nie. Zgodnie z unijnymi traktatami Wielka Brytania i Irlandia skorzystały z tzw. klauzuli „opt-out” w dziedzinie polityki dotyczącej sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Oznacza to, że nie będą uczestniczyć w tym systemie, chyba że wyraźnie i z własnej woli podejmą taką decyzję (klauzula „opt-in”). W systemie Prokuratury Europejskiej nie uczestniczy także Dania – ta nie ma jednak możliwości wyrażenia chęci uczestnictwa.

Dlaczego potrzebujemy Prokuratury Europejskiej?

Obecnie interesom finansowym Unii nie zapewniono wystarczającego poziomu ochrony. Wynika to z wielu czynników.

Po pierwsze istniejące organy UE – OLAF (Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych), Eurojust (europejska jednostka ds. współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych) oraz Europol (Europejski Urząd Policji) – nie mają uprawnień do prowadzenia dochodzeń w sprawach karnych dotyczących przestępstw finansowych ani do ich ścigania. OLAF może jedynie przekazać wyniki swoich dochodzeń administracyjnych właściwym organom krajowym – te następnie samodzielnie decydują o tym, czy w oparciu o ustalenia OLAF-u wszcząć postępowanie karne.

Po drugie działania krajowych organów ścigania są z natury rzeczy prowadzone w poszczególnych państwach członkowskich, które nie zawsze podejmują działania niezbędne do zwalczania przestępstw przeciwko budżetowi UE. Dziś jedynie jedna na pięć spraw przekazanych przez OLAF krajowym organom ścigania kończy się wyrokiem skazującym, przy czym między wskaźnikami karalności w poszczególnych krajach mogą występować bardzo duże różnice.

Po trzecie z uwagi na niewielką liczbę zakończonych powodzeniem śledztw od przestępców udaje się odzyskać jedynie bardzo niewielką część łącznej kwoty utraconej w wyniku nadużyć finansowych dokonanych w państwach członkowskich. Oszuści defraudujący środki z unijnego budżetu wiedzą, że mają realne szanse na zatrzymanie pieniędzy pochodzących z przestępstw, ponieważ działaniom organów ścigania w UE brakuje spójności.

Jakie kwoty z budżetu UE zostały zdefraudowane?

W ciągu ostatnich trzech lat w państwach członkowskich UE co roku zgłaszano podejrzenia nadużyć finansowych na średnią kwotę około 500 mln euro. Jednak szacuje się, że rzeczywista kwota nadużyć finansowych może być dużo wyższa. Dane liczbowe na temat zgłoszonych nadużyć nie mogą zawierać danych dotyczących nadużyć niewykrytych, więc łączna kwota może być znacznie wyższa.

Dlaczego nie da się skutecznie zwalczać nadużyć finansowych na poziomie państw członkowskich?

Obecnie tylko organy krajowe mogą prowadzić dochodzenia w sprawie nadużyć godzących w interesy finansowe Unii i ścigać tego rodzaju przestępstwa. Jednak zakres ich uprawnień wyznaczają granice państwowe. Przestępstwa przeciwko interesom finansowym UE są często bardzo złożone. Może w nich uczestniczyć wiele stron, schematy oszustw mogą być skomplikowane i rozbudowane, mogą mieć wymiar międzynarodowy i podlegać wymiarowi sprawiedliwości różnych krajów. Ponadto skuteczne ściganie nadużyć finansowych wymaga szczegółowej znajomości odpowiednich ram prawnych i administracyjnych.

Skuteczna współpraca państw członkowskich jest trudna ze względu na różnice między krajowymi systemami prawa karnego, niejasność co do tego, który sąd jest sądem właściwym, skomplikowane i czasochłonne procedury pomocy prawnej, problemy językowe, brak zasobów i odmienne priorytety.

Może to prowadzić do sytuacji, w której sprawy dotyczące nadużyć finansowych godzących w interesy UE będą na poziomie krajowym traktowane jako czasochłonne i wymagające zbyt dużych zasobów ludzkich. To z kolei może spowodować, że tego rodzaju sprawy w ogóle nie będą podejmowane lub będą zarzucane, kiedy tylko pojawią się trudności. W niektórych przypadkach organy krajowe mogą podjąć decyzję o ograniczeniu zakresu dochodzenia wyłącznie do „swojego”, czyli krajowego elementu przestępstwa, nie biorąc pod uwagę ewentualnych daleko idących skutków nadużycia finansowego o charakterze międzynarodowym.

Czy istnieje jakiś przykład dowodzący, że Prokuratura Europejska poprawi obecną sytuację?

Można tu przytoczyć jedną ze spraw zapoczątkowanych przez OLAF. Urząd przekazał władzom Niemiec i Bułgarii informacje o podejrzeniach o defraudację środków z unijnego funduszu rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich, za którą odpowiedzialni mieli być obywatele niemieccy i bułgarscy. O ile postępowanie przeprowadzone w Niemczech doprowadziło do wydania wyroku skazującego, postępowanie w Bułgarii zakończyło się uniewinnieniem podejrzanych. Czyli stosując obecny system, możemy w jednej sprawie posiadającej wymiar międzynarodowy uzyskać różne wyniki. Prokuratura Europejska pozwoliłaby to zmienić, ponieważ zapewniłaby spójność dochodzeń i ścigania w Bułgarii i w Niemczech.

Inny przykład dotyczy przemytu papierosów z Czech do Niemiec. Niemiecki trybunał karny wykorzystał nagrania z podsłuchu telefonicznego dostarczone przez czeską policję jako materiał dowodowy przeciwko podejrzanemu. Mimo że dowody uzyskano zgodnie z prawem czeskim, adwokat podejrzanego twierdził, że bez sądowego nakazu zezwalającego na założenie podsłuchu nagrania nie powinny być dopuszczone jako dowód w niemieckim sądzie.

Dzięki Prokuraturze Europejskiej tego rodzaju opóźnienia wynikające z różnic krajowego prawa procesowego będą znacznie mniej prawdopodobne. Zgodnie z nowymi przepisami podsłuch telefoniczny bez uprzedniego nakazu sądowego będzie niemożliwy. Ponadto rozporządzenie stanowi, że dowody uzyskane zgodnie z prawem w jednym państwie członkowskim mogą być stosowane w sądach we wszystkich państwach członkowskich, pod warunkiem że zostały pozyskane z poszanowaniem praw proceduralnych zawartych w art. 47 (prawo do skutecznego środka odwoławczego) oraz art. 48 (domniemanie niewinności i prawo do obrony) Karty praw podstawowych UE.

Jakie zmiany przyniesie powołanie Prokuratury Europejskiej?

Prokuratura Europejska będzie miała wyłączne kompetencje w zakresie prowadzenia dochodzeń w sprawie przestępstw godzących w unijny budżet oraz ścigania odpowiedzialnych za nie podmiotów i wnoszenia do sądu spraw związanych z tego rodzaju przestępstwami. Dlatego będzie ona koordynować i prowadzić skomplikowane sprawy o wymiarze międzynarodowym. Pozwoli to przezwyciężyć trudności wynikające z faktu, że kompetencje władz krajowych kończą się na granicy terytorium danego kraju.

Prokuratura Europejska zagwarantuje ciągłość procesu egzekwowania prawa, obejmującego dochodzenie, ściganie i proces sądowy. Za sprawą oddelegowanych prokuratorów europejskich będzie posiadać międzynarodowe uprawnienia dochodzeniowe we wszystkich państwach członkowskich. Prokuratura Europejska nie będzie musiała korzystać z często skomplikowanych i czasochłonnych międzyrządowych instrumentów pomocy prawnej (np. procedur wzajemnej pomocy prawnej i umów o wzajemnym uznaniu). Jej sprawne funkcjonowanie będzie się opierać na jasnych zasadach dotyczących prowadzenia dochodzeń i dopuszczalności dowodów zebranych i przedstawionych w procesie sądowym, bez względu na to, w którym państwie UE sąd ma swoją siedzibę.

Jak będzie przebiegać współpraca Prokuratury Europejskiej i prokuratorów oddelegowanych?

Delegowani prokuratorzy europejscy będą częścią Prokuratury Europejskiej. Z reguły europejscy prokuratorzy delegowani będą realizować działania z zakresu dochodzenia i ścigania w swoim kraju rodzinnym, we współpracy z pracownikami krajowymi i zgodnie z krajowymi przepisami. Ich działania koordynować będzie urząd centralny pod przewodnictwem Prokuratora Europejskiego, który zagwarantuje spójność i skuteczność działań we wszystkich państwach członkowskich (zob. wykres w ZAŁĄCZNIKU).

Dzięki zdecentralizowanej strukturze Prokuratura Europejska będzie mieć bezpośredni dostęp do wiedzy specjalistycznej na poziomie krajowym, takiej jak dogłębna znajomość krajowego wymiaru sprawiedliwości, znajomość języka danego kraju, integracja z miejscową strukturą prokuratur, doświadczenie w prowadzeniu lokalnych spraw sądowych itp.

Delegowani prokuratorzy europejscy mogą pełnić podwójną funkcję, nadal realizując swoje zadania jako prokuratorzy krajowi. Jednak w przypadku gdy będą wykonywać swoje obowiązki na mocy mandatu Prokuratury Europejskiej, będą w pełni niezależni od krajowych organów ścigania.

O bezproblemową integrację pomiędzy działaniami podejmowanymi na szczeblu UE oraz na szczeblu krajowym – w szczególności poprzez ustalenie regulaminu wewnętrznego, w tym ogólnych zasad przydziału spraw – zadba tzw. kolegium dziesięciu, w którego skład wchodzić będzie Prokurator Europejski, jego zastępcy oraz prokuratorzy krajowi. To rozwiązanie jest wynikiem konsultacji z krajami członkowskimi oraz zgłoszonej niedawno inicjatywy Francji i Niemiec na rzecz ustanowienia Prokuratury Europejskiej. Zapewni ono koordynację ścigania przestępstw niezbędną do tego, by uniknąć ryzyka sytuacji, w której dwa razy orzeka się w tej samej sprawie (zasada ne bis in idem), do jakiej mogłoby dojść, gdyby zamiast patrzeć na sprawę całościowo, pominięto inne powiązane z nią przestępstwa.

Czy sądy krajowe będą miały możliwość dokonania rewizji działań Prokuratury Europejskiej?

Tak. Działania Prokuratury Europejskiej można będzie zaskarżyć do właściwego sądu krajowego.

Ponadto w przypadkach, gdy wymagają tego przepisy prawa krajowego i unijnego, właściwe krajowe organy sądowe będą odpowiedzialne za udzielenie wcześniejszego zezwolenia dotyczącego czynności dochodzeniowych Prokuratury Europejskiej.

Sądy krajowe są również odpowiedzialne za wydawanie decyzji. Prokuratura Europejska będzie realizować swoje funkcje prokuratora przed właściwymi sądami państw członkowskich.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej może jak zwykle uczestniczyć w tym procesie w ramach postępowania w trybie prejudycjalnym.

Jakie uprawnienia przysługują Prokuraturze Europejskiej na mocy rozporządzenia?

Prokuratura Europejska będzie posiadać uprawnienia do tego, by zwrócić się o zastosowanie czynności dochodzeniowych lub je nakazać. Instrumenty, jakimi dysponuje, są wyraźnie określone w rozporządzeniu i obejmują czynności dochodzeniowe zarówno bardziej, jak i mniej „inwazyjne”.

Do tych pierwszych należą przeszukiwanie pomieszczeń, mienia i systemów komputerowych, zajmowanie przedmiotów, przechwytywanie rozmów telefonicznych i zamrażanie transakcji finansowych.

Te drugie mogą obejmować przesłuchiwanie podejrzanego lub świadków, powoływanie ekspertów w przypadku, gdy potrzebna jest wiedza specjalistyczna, jak również monitorowanie i kontrolę osób w celu ustalenia ich miejsca pobytu.

Realizacja czynności dochodzeniowych podlega przepisom prawa krajowego. Co istotne, jeżeli wymaga tego prawo krajowe lub rozporządzenie, na wykonanie poszczególnych czynności musi wydać zezwolenie właściwy sąd krajowy lub inny organ.

W celu zagwarantowania skuteczności dochodzeń Prokuratury Europejskiej dowody zgromadzone zgodnie z prawem w jednym państwie członkowskim są dopuszczalne w procesach sądowych we wszystkich państwach członkowskich.

Jakie środki podjęto, by zagwarantować niezależność Prokuratury Europejskiej?

Rozporządzenie przewiduje po pierwsze, że prokuratura nie zwraca się o instrukcje ani nie przyjmuje instrukcji od nikogo spoza Prokuratury Europejskiej. Z tego przepisu wynika, że unijne instytucje, organy, urzędy lub agencje oraz państwa członkowskie w poszanowaniu niezależności Prokuratury Europejskiej nie mogą wywierać nacisków na jej działalność. Po drugie Prokuratura Europejska będzie miała niezależną strukturę, ponieważ nie zostanie włączona do żadnych unijnych instytucji ani służb. Po trzecie w podejmowaniu decyzji o mianowaniu Prokuratora Europejskiego uczestniczyć będą instytucje unijne (powołanie przez Radę za zgodą Parlamentu Europejskiego), jak również byli członkowie Trybunału Sprawiedliwości, członkowie krajowych sądów najwyższych, prokuratury krajowej i/lub uznani prawnicy, którzy pomogą w przygotowaniu wstępnej listy kandydatów. Kadencja Prokuratora Europejskiego będzie ograniczona do ośmiu lat i nieodnawialna, co gwarantuje, że w wykonywaniu swoich zadań nie będzie on kierował się chęcią ponownego objęcia tej funkcji. Prokuratora Europejskiego odwołać może Trybunał Sprawiedliwości na wniosek Parlamentu Europejskiego, Rady lub Komisji.

W odniesieniu do europejskich prokuratorów delegowanych rozporządzenie stanowi, że praca nad sprawami dla Prokuratora Europejskiego będzie zawsze miała pierwszeństwo przed prowadzeniem spraw krajowych. W rozporządzeniu zaznaczono też wyraźnie, że prokuratorzy oddelegowani są całkowicie niezależni od krajowych organów ścigania. Konflikty interesów rozstrzygać będzie Prokurator Europejski. Kiedy prokurator oddelegowany wykonuje swoje zadania w imieniu Prokuratury Europejskiej, właściwe organy krajowe nie mogą go odwołać z funkcji prokuratora krajowego bez zgody Prokuratora Europejskiego.

Jak przedstawia się kwestia praw procesowych osób podejrzanych?

Ważne jest, aby wzmocnić gwarancje prawne chroniące obywateli i firmy, przeciwko którym prowadzone są dochodzenia lub operacje ścigania w Unii Europejskiej. Wniosek ustawodawczy przewiduje szereg solidnych i kompleksowych gwarancji proceduralnych, które sprawią, że prawa osób podejrzanych i innych osób zaangażowanych w dochodzenia Prokuratury Europejskiej będą chronić zarówno obowiązujące przepisy unijne, jak i krajowe przepisy dotyczące prawa do obrony.

We wniosku podkreślono, że osobie podejrzanej przysługują wszystkie prawa wynikające w przepisów UE i Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Wniosek zawiera listę tych praw. Są to:

  1. prawo do tłumaczeń ustnych i pisemnych,

  2. prawo do uzyskania informacji i dostępu do akt sprawy,

  3. w razie zatrzymania prawo do pomocy adwokata oraz do kontaktu z osobami trzecimi i powiadomienia ich o zatrzymaniu,

  4. prawo do zachowania milczenia i domniemania niewinności,

  5. prawo do uzyskania pomocy prawnej,

  6. prawo do przedstawienia dowodów, wyznaczenia ekspertów i do obecności przy przesłuchiwaniu świadków.

Poza tym osoba podejrzana ma prawo do obrony, które przysługuje jej na mocy przepisów prawa krajowego.

Dlaczego wniosek dotyczący ustanowienia Prokuratury Europejskiej został przedstawiony równolegle do reformy Eurojustu?

Zgodnie z art. 86 ust. 1 TFUE Prokuratura Europejska zostanie utworzona w oparciu o Eurojust. Przyjęty dziś pakiet wniosków ustawodawczych ma na celu ustanowienie silnych powiązań między tymi dwiema organizacjami i zagwarantowanie ich sprawnego współdziałania poprzez skuteczną współpracę i wymianę informacji, wiedzy i zasobów.

W szczególności chodzi o to, by Prokuratura Europejska i Eurojust uczestniczyły w sprawach, w przypadku których podejrzani są zaangażowani w przestępstwa godzące w interesy finansowe Unii, a także w inne formy przestępczości. Oznacza to, że będzie istniała ciągła potrzeba ścisłej współpracy. Odpowiednie przepisy zostały uwzględnione zarówno w rozporządzeniu dotyczącym Prokuratury Europejskiej, jak i w rozporządzeniu dotyczącym Eurojustu. Poza tym w przypadku nakładania się kompetencji w tzw. sprawach mieszanych Eurojust może udzielić pomocy w rozstrzygnięciu kwestii jurysdykcji.

Eurojust będzie zapewniać Prokuraturze Europejskiej usługi wsparcia administracyjnego w dziedzinie spraw personalnych, finansowych i informatycznych. Prowadząc swoje własne sprawy, Prokuratura Europejska będzie na przykład mogła korzystać z infrastruktury informatycznej Eurojustu, w tym również z jego systemu przetwarzania spraw zawierającego akta tymczasowe oraz indeks spraw. Szczegóły współpracy zostaną określone w umowie między Prokuraturą Europejską a Eurojustem.

Jaką rolę będzie pełnił Eurojust po ustanowieniu Prokuratury Europejskiej?

Co roku Eurojust ułatwia krajowym służbom dochodzeniowym i śledczym współpracę i koordynację działań przy około 1,5 tys. spraw zawierających element międzynarodowy. Pomaga budować wzajemne zaufanie i usprawnia współdziałanie różnorodnych systemów i tradycji prawnych krajów UE. W zakres jego kompetencji nie wchodzi jednak prowadzenie dochodzeń ani ściganie przestępstw finansowych.

Prokuratura Europejska będzie miała wyłączne kompetencje w zakresie prowadzenia dochodzeń w sprawie przestępstw godzących w unijny budżet oraz ścigania odpowiedzialnych za nie podmiotów i wnoszenia do sądu spraw związanych z tego rodzaju przestępstwami. Ustanowienie Prokuratury Europejskiej wzmacnia również demokratyczne umocowanie Eurojustu: w przyszłości w ocenę jego działalności bardziej zaangażowane będą Parlament Europejski i parlamenty krajowe.

Zreformowany Eurojust będzie wspierał Prokuraturę Europejską w walce z nadużyciami godzącymi w interesy finansowe UE. Będzie zapewniać Prokuraturze Europejskiej usługi wsparcia administracyjnego w dziedzinie spraw personalnych, finansowych i informatycznych. Prowadząc swoje własne sprawy, Prokuratura Europejska będzie na przykład mogła korzystać z infrastruktury informatycznej Eurojustu, w tym również z jego systemu przetwarzania spraw, zawierającego akta tymczasowe oraz indeks spraw. Szczegóły współpracy zostaną określone w umowie między Prokuraturą Europejską a Eurojustem.

Jakie inne zmiany spowoduje reforma Eurojustu?

Przedstawiony dzisiaj wniosek ustawodawczy ma na celu dalsze usprawnienie całościowego funkcjonowania Eurojustu. Dlatego reforma obejmuje zarządzanie wewnętrzne tą jednostką. Zadania operacyjne kolegium Eurojustu (w skład którego wchodzi jeden przedstawiciel każdego państwa członkowskiego Unii Europejskiej) zostały wyraźnie oddzielone od zadań administracyjnych. Dzięki temu kolegium i członkowie krajowi będą mogli skoncentrować się na swoich zadaniach operacyjnych, czyli koordynowaniu i propagowaniu współpracy między krajowymi organami sądowymi w walce z tak poważnymi przestępstwami, jak przemyt narkotyków, pranie brudnych pieniędzy, oszustwa finansowe, korupcja, cyberprzestępczość, terroryzm i przestępczość zorganizowana. W realizacji zadań administracyjnych pomoże kolegium nowy zarząd, w którym uczestniczyć będzie Komisja.

Wniosek ustawodawczy określi jednolite i unowocześnione ramy prawne dla nowej agencji ds. współpracy w sprawach karnych (Eurojust), która zgodnie z decyzją Rady 2002/187/JHA będzie prawnym następcą jednostki Eurojust. Zgodnie z nowym rozporządzeniem te elementy działalności Eurojustu i zarządzania nim, które okazały się efektywne, pozostaną bez zmian, a funkcjonowanie i struktura Eurojustu zostaną dostosowane do celów zawartych w traktacie lizbońskim w następujący sposób:

  1. dzięki nowej strukturze zarządzania wzrośnie skuteczność Eurojustu,

  2. skuteczność operacyjną Eurojustu ulepszy konsekwentne określenie statusu i uprawnień członków krajowych,

  3. zgodnie z traktatem lizbońskim Parlament Europejski i parlamenty krajowe będą uczestniczyć w ocenie działalności Eurojustu przy zachowaniu niezależności operacyjnej agencji,

  4. ramy prawne, w jakich funkcjonuje Eurojust, zostaną dostosowane do wspólnych ram unijnych dotyczących działalności agencji przy jednoczesnym zachowaniu jego wyjątkowej pozycji w procesie koordynacji prowadzonych dochodzeń,

  5. zagwarantowana zostanie ścisła współpraca Eurojustu z Prokuraturą Europejską po ustanowieniu tej ostatniej.

Jaką rolę będzie pełnił OLAF po ustanowieniu Prokuratury Europejskiej?

Zgodnie z przyjętym dzisiaj komunikatem w sprawie zarządzania OLAF-em rola tego urzędu zmieni się wraz z ustanowieniem Prokuratury Europejskiej.

OLAF będzie nadal odpowiedzialny za dochodzenia administracyjne w dziedzinach, które nie wchodzą w zakres kompetencji Prokuratora Europejskiego. Są to na przykład nieprawidłowości godzące w interesy finansowe UE i poważne wykroczenia lub przestępstwa popełnione przez pracowników instytucji UE, lecz niepociągające za sobą skutków finansowych.

OLAF nie będzie już prowadził dochodzeń administracyjnych dotyczących nadużyć finansowych w UE lub innych przestępstw przeciwko interesom finansowym UE. Wynika to z faktu, że tego typu przestępstwa po utworzeniu Prokuratury Europejskiej wejdą w zakres jej wyłącznych kompetencji. Jeśli OLAF poweźmie podejrzenie o popełnieniu tego rodzaju przestępstwach, będzie zobowiązany zgłosić ten fakt Prokuraturze Europejskiej na jak najwcześniejszym etapie. Chociaż OLAF nie będzie już prowadzić dochodzeń w tej dziedzinie, będzie jednak udzielać pomocy Prokuraturze Europejskiej w odpowiedzi na jej prośbę (na takiej samej zasadzie, na jakiej obecnie udziela pomocy prokuratorom krajowym). Proponowane zmiany przyśpieszą procedurę dochodzenia i pomogą uniknąć powielania czynności w ramach postępowań administracyjnych i karnych dotyczących tych samych faktów. W ten sposób wzrosną szanse na zwiększenie liczby śledztw zakończonych powodzeniem.

Komisja będzie pracować nad wnioskami dotyczącymi zmiany rozporządzenia w sprawie OLAF-u w celu uwzględnienia zmian jego roli, a także w celu dalszego usprawnienia zarządzania prowadzonymi przez niego dochodzeniami, w kontekście zmian wprowadzonych w związku z utworzeniem Prokuratury Europejskiej. Przewidziano dwie główne inicjatywy w tym zakresie. Po pierwsze utworzony zostanie urząd niezależnego kontrolera gwarancji proceduralnych, co udoskonali weryfikację prawną środków dochodzeniowych OLAF-u. Po drugie mogą się pojawić ostrzejsze wymogi proceduralne w przypadku bardziej inwazyjnych czynności dochodzeniowych (przeszukanie biura, konfiskata dokumentów itp.), jakie OLAF może przeprowadzać w instytucjach UE.

W ilu sprawach Prokuratura Europejska będzie musiała przeprowadzić dochodzenie?

Szacuje się, że w skali roku łączna liczba tych spraw wyniesie około 2,5 tys. Wyliczenia te są oparte na następujących danych: co roku organy prowadzące dochodzenia administracyjne z państw członkowskich prowadzą średnio 1500 spraw dotyczących nadużyć finansowych, które zgłaszają UE, co roku OLAF prowadzi średnio 300 spraw dotyczących podejrzenia nadużycia finansowego, co roku państwa członkowskie (które obecnie zajmują się tego rodzaju przypadkami) mają do czynienia ze średnio 500 sprawami dotyczącymi nadużyć finansowych związanych z podatkiem od wartości dodanej (VAT) i wreszcie organy krajowe prowadzące dochodzenia w sprawach karnych co roku prowadzą średnio 200 spraw. Można się spodziewać, że do Prokuratury Europejskiej trafi więcej informacji na temat ewentualnych nadużyć niż do poszczególnych państw lub OLAF-u. W związku z tym łączna liczba spraw może być wyższa.

Czy Prokuratura Europejska zacznie aresztować ludzi w całej Europie?

Nie. Tylko organy krajowe będą mogły aresztować osoby, które popełniły przestępstwa wchodzące w zakres kompetencji Prokuratury Europejskiej. Prokuratura Europejska będzie mogła zwrócić się do krajowych organów sądowych o zatrzymanie podejrzanego tylko wówczas, gdy będzie to absolutnie konieczne dla dobra śledztwa i jeżeli przy zastosowaniu łagodniejszych metod niemożliwe będzie osiągnięcie tego samego celu. Takie wnioski będą oceniane przez właściwe krajowe organy sądowe i przez nie zatwierdzane na podstawie przepisów prawa krajowego.

Jakie będą kolejne etapy wprowadzania omówionych przepisów?

Nowe przepisy zaczną obowiązywać, kiedy wniosek Komisji zostanie jednogłośnie przyjęty przez państwa członkowskie zebrane w Radzie, po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego.

Jeżeli Radzie nie uda się osiągnąć jednomyślności, w traktatach przewidziano, że do zawarcia porozumienia o wzmocnionej współpracy wystarczy grupa co najmniej dziewięciu państw członkowskich (art. 86 TFUE).

Najważniejsze etapy procedury wzmocnionej współpracy opisanej w art. 86 są następujące:

  • Komisja przedstawia wniosek ustawodawczy Radzie Ministrów. Państwa członkowskie muszą ustalić (w ramach konkluzji prezydencji), że w sprawie danego wniosku nie można osiągnąć jednomyślności.

  • W takim przypadku sprawa jest kierowana do Rady Europejskiej przez co najmniej dziewięć państw członkowskich zainteresowanych podjęciem wzmocnionej współpracy.

  • Rada Europejska dyskutuje na temat wniosku maksymalnie przez okres czterech miesięcy.

  • Jeżeli uda się osiągnąć porozumienie, Rada Europejska przesyła projekt wniosku do zatwierdzenia przez Radę Ministrów. W przeciwnym wypadku co najmniej dziewięć państw członkowskich może zdecydować się na podjęcie wzmocnionej współpracy. Wraz ze zgłoszeniem przez te państwa członkowskie zamiaru podjęcia wzmocnionej współpracy uznaje się automatycznie, że Parlament Europejski i Rada wyrażają na to zgodę.

  • Negocjacje w sprawie wniosku, na podstawie którego zostanie podjęta wzmocniona współpraca, odbędą się w Radzie. W obradach uczestniczyć mogą wszystkie państwa członkowskie, lecz w głosowaniu mogą brać udział tylko te, które uczestniczą w mechanizmie wzmocnionej współpracy. Państwa członkowskie mogą w dowolnym momencie dołączyć do grupy państw uczestniczących w mechanizmie wzmocnionej współpracy.

Dodatkowe informacje

Komunikat prasowy: IP/13/709

Informacje dla prasy:

http://ec.europa.eu/justice/newsroom/criminal/news/130717_en.htm

Komisja Europejska – polityka w zakresie prawa karnego:

http://ec.europa.eu/justice/criminal/criminal-law-policy

Strona internetowa wiceprzewodniczącej Viviane Reding, komisarz UE do spraw sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa:

http://ec.europa.eu/reding

Wiceprzewodnicząca Viviane Reding na Twitterze: @VivianeRedingEU

ZAŁĄCZNIK: Prokuratura Europejska – podstawowe informacje


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website