Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

MEMO

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2013

Ερωτήσεις και Απαντήσεις σχετικά με τη νέα, μεταρρυθμισμένη Κοινή Αλιευτική Πολιτική

Γενικός στόχος της μεταρρυθμισμένης Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) είναι να καταστεί η αλιεία βιώσιμη από περιβαλλοντικής, οικονομικής και κοινωνικής πλευράς. Με τη νέα πολιτική τα ιχθυαποθέματα θα επανέλθουν σε βιώσιμα επίπεδα και θα σταματήσουν οι αλιευτικές πρακτικές που συνιστούν αλόγιστη σπατάλη πόρων. Μακροπρόθεσμα, η νέα πολιτική θα εξασφαλίσει στους πολίτες της ΕΕ μια σταθερή, ασφαλή και υγιεινή πηγή τροφίμων· παράλληλα, η πολιτική αυτή αποσκοπεί στην εκ νέου οικονομική άνθηση του αλιευτικού κλάδου, στην απεξάρτηση από τις επιδοτήσεις και στη δημιουργία νέων ευκαιριών για θέσεις εργασίας και ανάπτυξη στις παράκτιες περιοχές. Για τη στήριξη των στόχων βιωσιμότητας της νέας πολιτικής θα διατεθεί χρηματοοικονομική ενίσχυση από την ΕΕ μέσω του προτεινόμενου Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας (IP/11/1495). .

Γιατί χρειάζεται μια νέα πολιτική;

Η αλιευτική πολιτική της Ευρώπης απαιτεί άμεση μεταρρύθμιση. Τα σκάφη εξακολουθούν να αλιεύουν περισσότερα ψάρια από όσα μπορούν να αναπαραχθούν με ασφάλεια. Ο κλάδος της αλιείας αντιμετωπίζει ένα αβέβαιο μέλλον.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε, το 2011, μια φιλόδοξη μεταρρύθμιση της πολιτικής. Η μεταρρύθμιση αυτή αφορά τη δημιουργία των προϋποθέσεων εκείνων που θα οδηγήσουν σε ένα καλύτερο μέλλον για τα αλιεύματα και τους αλιείς καθώς και για το θαλάσσιο περιβάλλον από το οποίο εξαρτώνται αμφότεροι. Η μεταρρυθμισμένη ΚΑΠ θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και η πολιτική θα αποσκοπεί στη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων του κλάδου, την ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς και την ενίσχυση της συνοχής των παράκτιων περιοχών.

Η βιωσιμότητα αποτελεί τον πυρήνα της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ. Βιώσιμη αλιεία σημαίνει αλιεία σε επίπεδα που δεν θέτουν σε κίνδυνο την αναπαραγωγή των αποθεμάτων και εξασφαλίζουν υψηλές μακροπρόθεσμες αποδόσεις. Αυτό απαιτεί τη διαχείριση της ποσότητας των ιχθύων που εξάγονται από το θαλάσσιο περιβάλλον λόγω της αλίευσης. Στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ, τα αποθέματα πρέπει να αλιεύονται σε βιώσιμα επίπεδα, ήτοι σε επίπεδα που ορίζονται ως η μέγιστη ποσότητα αλιευμάτων που μπορεί να αλιευθεί με ασφάλεια κάθε χρόνο και με την οποία διατηρείται το μέγεθος του ιχθυοπληθυσμού σε επίπεδο μέγιστης παραγωγικότητας. Το επίπεδο αυτό είναι γνωστό ως «μέγιστη βιώσιμη απόδοση» (ΜΒΑ). Ο στόχος αυτός προβλέπεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και επιβεβαιώθηκε στην Παγκόσμια Διάσκεψη κορυφής για την αειφόρο ανάπτυξη το 2002 ως στόχος που πρέπει να έχει επιτευχθεί σε παγκόσμιο επίπεδο έως το 2015. Η νέα ΚΑΠ θα ορίσει τα επίπεδα αλιείας σε επίπεδα ΜΒΑ έως το 2015 για τα αποθέματα στα οποία αυτό είναι εφικτό, και το αργότερο έως το 2020 για όλα τα ιχθυαποθέματα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις1 προκύπτει ότι εάν τα αποθέματα αλιεύονται με βάση τα ως άνω επίπεδα, τα μεγέθη των αποθεμάτων θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά περίπου 70%, γεγονός που θα οδηγούσε σε καλύτερα επίπεδα αλίευσης, υψηλότερα εισοδήματα και καλύτερες αμοιβές για τα πληρώματα.

Η βιώσιμη αλιεία θα συμβάλει επίσης στην απεξάρτηση του κλάδου της αλίευσης από τις κρατικές ενισχύσεις. Θα διευκολύνει την επίτευξη σταθερών τιμών υπό συνθήκες διαφάνειας και θα αποφέρει σαφή οφέλη στους καταναλωτές.

Ποια είναι τα κύρια στοιχεία της νέας πολιτικής;

Πολυετής διαχείριση με βάση το οικοσύστημα

Για να αποκατασταθεί ο δυναμισμός της αλιευτικής οικονομίας στην Ευρώπη, απαιτείται αποτελεσματικότερη προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Η διαχείριση της αλιείας στην ΕΕ θα πραγματοποιείται με βάση πολυετή σχέδια και θα διέπεται από την προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα και από την προληπτική προσέγγιση ώστε να εξασφαλίζεται ο περιορισμός των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Αυτό θα διασφαλίσει τους πόρους και θα μεγιστοποιήσει τις αποδόσεις, μακροπρόθεσμα.

Τα πολυετή σχέδια διαχείρισης δεν θα ισχύουν μόνο όπως μέχρι σήμερα για μεμονωμένα αποθέματα, αλλά για όλους τους τύπους αλιείας, έτσι ώστε λιγότερα σχέδια θα καλύπτουν περισσότερα ιχθυαποθέματα προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της βιωσιμότητας. Τα αποθέματα θα αποτελούν επίσης αντικείμενο διαχείρισης μέσω του καθορισμού αλιευτικών δυνατοτήτων από το Συμβούλιο και μέσω άλλων μέτρων διατήρησης και τεχνικών μέτρων, που αποτελούν μέρος των προτεινόμενων μέσων.

Απαγόρευση των απορρίψεων

Η απόρριψη, δηλ. η πρακτική του να ξαναρίχνονται τα ανεπιθύμητα ψάρια στη θάλασσα, εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει το 23% του συνόλου των αλιευμάτων (σε ορισμένους τύπους αλιείας το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο!). Η εν λόγω απαράδεκτη πρακτική θα καταργηθεί σταδιακά, μεταξύ του 2015 και του 2019, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και σε συνδυασμό με ορισμένα συνοδευτικά μέτρα. Οι αλιείς θα υποχρεωθούν να εκφορτώνουν όλα τα εμπορικά είδη που αλιεύουν. Τα ψάρια με μέγεθος μικρότερο του κανονικού δεν μπορούν, γενικά, να πωλούνται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν για τον εξοπλισμό των αλιευτικών σκαφών τους, ώστε να εξασφαλίζεται η πλήρης τεκμηρίωση όλων των δραστηριοτήτων αλίευσης και μεταποίησης και να παρακολουθείται η τήρηση της υποχρέωσης εκφόρτωσης όλων των αλιευμάτων.

Η απαγόρευση αυτή θα έχει ως αποτέλεσμα πιο αξιόπιστα δεδομένα για τα ιχθυαποθέματα, καλύτερη στήριξη της διαχείρισης και βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων. Αποτελεί επίσης κίνητρο για τους αλιείς, ώστε να αποφεύγουν ανεπιθύμητα αλιεύματα, μέσω τεχνικών λύσεων όπως είναι τα πιο επιλεκτικά αλιευτικά εργαλεία.

Διαχείριση της ικανότητας του αλιευτικού στόλου

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν την ισορροπία μεταξύ της ικανότητας του αλιευτικού στόλου (ήτοι ο αριθμός και το μέγεθος των σκαφών) και των αλιευτικών δυνατοτήτων. Σε περίπτωση που ένα κράτος μέλος διαπιστώνει πλεονάζουσα ικανότητα σε δεδομένο τμήμα του στόλου, καταρτίζει σχέδιο δράσης για τη μείωση της πλεονάζουσας αλιευτικής του ικανότητας. Σε περίπτωση που ένα κράτος μέλος δεν επιτύχει την απαραίτητη μείωση της ικανότητας του στόλου, η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χρηματοδοτικού Μέσου μπορεί να ανασταλεί.

Υποστήριξη της αλιείας μικρής κλίμακας

Στην ΕΕ ο στόλος μικρής κλίμακας αντιπροσωπεύει το 77% του συνόλου του ενωσιακού στόλου σε αριθμό σκαφών, κατά μέσο όρο, ωστόσο, η επίπτωσή του στους πόρους είναι μικρότερη, καθώς αντιπροσωπεύει μόνον το 8% του συνόλου της ΕΕ σε χωρητικότητα (μέγεθος πλοίου) και το 32% της ισχύος του κινητήρα. Η παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας διαδραματίζει συχνά σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση του κοινωνικού ιστού και της πολιτιστικής ταυτότητας πολλών παράκτιων περιοχών της Ευρώπης. Κατά συνέπεια, για τις περιοχές αυτές απαιτείται ειδική στήριξη. Με τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ παρατείνεται μέχρι το 2022 το δικαίωμα των κρατών μελών να περιορίζουν την αλιεία σε ζώνη εντός των 12 ναυτικών μιλίων από την ακτογραμμή. Το μελλοντικό χρηματοδοτικό μέσο για την αλιεία θα περιλαμβάνει μέτρα υπέρ της αλιείας μικρής κλίμακας και θα βοηθήσει τις τοπικές οικονομίες να προσαρμοστούν στις αλλαγές.

Ανάπτυξη βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας

Από ένα καλύτερο πλαίσιο για την υδατοκαλλιέργεια θα προκύψει αύξηση της παραγωγής και της προσφοράς τροφίμων με βάση αλιευτικά προϊόντα στην ΕΕ, μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενους ιχθύες και τόνωση της ανάπτυξης σε παράκτιες και αγροτικές περιοχές. Μέχρι το 2014 τα κράτη μέλη θα καταρτίσουν εθνικά στρατηγικά σχέδια για την άρση των διοικητικών φραγμών και την τήρηση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών προτύπων στον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας. Θα συγκροτηθεί νέο γνωμοδοτικό συμβούλιο υδατοκαλλιέργειας για την παροχή συμβουλών επί θεμάτων που σχετίζονται με τον κλάδο. Υπάρχει σαφής ενωσιακή διάσταση όσον αφορά την ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας: οι στρατηγικές επιλογές που γίνονται σε εθνικό επίπεδο μπορεί να έχουν επίπτωση στη σχετική ανάπτυξη γειτονικών κρατών μελών.

Βελτίωση των επιστημονικών γνώσεων

Οι αξιόπιστες και επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση των θαλάσσιων πόρων είναι ζωτικής σημασίας ως βάση για τη λήψη ορθών αποφάσεων διαχείρισης καθώς και για την αποτελεσματική εφαρμογή της ΚΑΠ. Η ΚΑΠ καθορίζει τους βασικούς κανόνες και τις βασικές υποχρεώσεις για τα κράτη μέλη στον τομέα αυτό. Τα κράτη μέλη θα είναι επιφορτισμένα με τη συλλογή, τη διατήρηση και την ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με τα ιχθυαποθέματα, τους στόλους και τις επιπτώσεις της αλιείας στον θαλάσσιο βυθό. Για τον συντονισμό της εν λόγω δραστηριότητας θα θεσπιστούν εθνικά ερευνητικά προγράμματα.

Αποκεντρωμένη διακυβέρνηση

Η νέα ΚΑΠ θα συμβάλει στην αποκέντρωση της λήψης αποφάσεων και στην αποσαφήνιση των ρόλων και των υποχρεώσεων του κάθε φορέα. Η μικροδιαχείριση από τις Βρυξέλλες καταργείται και οι νομοθέτες της ΕΕ θα καθορίζουν μόνον το γενικό πλαίσιο, τις βασικές αρχές και προδιαγραφές, τους συνολικούς στόχους, τους δείκτες επιδόσεων και τα χρονικά πλαίσια. Στη συνέχεια τα κράτη μέλη θα καταρτίζουν συστάσεις για τα μέτρα υλοποίησης και θα συνεργάζονται σε περιφερειακό επίπεδο. Όταν θα επιτυγχάνεται συμφωνία από όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, οι εν λόγω συστάσεις θα μπορούν να μετατρέπονται σε κανόνες οι οποίοι θα εφαρμόζονται για όλους τους ενδιαφερόμενους αλιείς.

Νέα πολιτική για την αγορά – χειραφέτηση του κλάδου και καλύτερα ενημερωμένοι καταναλωτές

Στόχος της νέας πολιτικής όσον αφορά την αγορά είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ενωσιακού κλάδου, η βελτίωση της διαφάνειας των αγορών και η διασφάλιση συνθηκών ισότιμου ανταγωνισμού για όλα τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της Ένωσης.

Το υφιστάμενο καθεστώς παρέμβασης θα εκσυγχρονιστεί και θα απλουστευθεί: θα επιτρέπεται στις οργανώσεις παραγωγών να αγοράζουν αλιευτικά προϊόντα, όταν οι τιμές πέφτουν κάτω από ένα ορισμένο επίπεδο, και να τα αποθηκεύουν για να τα διαθέτουν στην αγορά σε μεταγενέστερο στάδιο. Το σύστημα αυτό θα ενισχύσει τη σταθερότητα της αγοράς.

Οι οργανώσεις παραγωγών θα διαδραματίσουν επίσης σημαντικότερο ρόλο στη συλλογική διαχείριση, στην παρακολούθηση και στον έλεγχο. Με τα νέα πρότυπα εμπορίας όσον αφορά τη σήμανση, την ποιότητα και την ιχνηλασιμότητα θα βελτιωθεί η πληροφόρηση των καταναλωτών οι οποίοι θα ενισχυθούν στην προσπάθειά τους να υποστηρίξουν τη βιώσιμη αλιεία. Ορισμένες πληροφορίες στις ετικέτες θα είναι υποχρεωτικές, ενώ θα είναι δυνατή η αναγραφή και άλλων στοιχείων σε εθελοντική βάση.

Ανάληψη ευθύνης σε διεθνές επίπεδο

Πολλά από τα παγκόσμια ιχθυαποθέματα αναφέρονται ως πλήρως εξαντλημένα ή ως υφιστάμενα υπερεκμετάλλευση, σύμφωνα με τον FAO. Δεδομένου ότι η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αλιευτικών προϊόντων παγκοσμίως από πλευράς αξίας, πρέπει να αναλάβει δράση τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Η εξωτερική αλιευτική πολιτική πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα της ΚΑΠ. Κατά συνέπεια, η ΕΕ θα υποστηρίξει τις ίδιες αρχές περί βιωσιμότητας και διατήρησης των ιχθυαποθεμάτων και περί θαλάσσιας βιοποικιλότητας στους διεθνείς και στους περιφερειακούς οργανισμούς. Θα συνάψει συμμαχίες και θα αναλάβει δράση με εταίρους ζωτικής σημασίας για την καταπολέμηση της παράνομης αλιείας και τη μείωση της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας.

Στις διμερείς αλιευτικές συμφωνίες με χώρες εκτός ΕΕ, η ΕΕ θα προωθήσει τη βιωσιμότητα, τη χρηστή διακυβέρνηση και τις αρχές της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της έννομης τάξης. Οι υφιστάμενες συμφωνίες θα αντικατασταθούν από συμφωνίες σύμπραξης βιώσιμης αλιείας που θα εξασφαλίσουν την εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων βάσει έγκυρων επιστημονικών γνωμοδοτήσεων με στόχο μόνο τους πλεονάζοντες πόρους, τους οποίους η χώρα εταίρος δεν είναι σε θέση ή δεν επιθυμεί να αλιεύσει η ίδια. Βάσει των συμφωνιών σύμπραξης βιώσιμης αλιείας, οι χώρες εταίροι θα αποζημιώνονται για την παροχή πρόσβασης στους αλιευτικούς τους πόρους και θα τους παρέχεται χρηματοδοτική βοήθεια για την εφαρμογή βιώσιμης αλιευτικής πολιτικής.

Θα υπάρξουν νέοι κανόνες για τον έλεγχο και την επιβολή του νόμου;

Η πρόταση συνάδει με το νέο καθεστώς ελέγχου της ΕΕ που ισχύει από το 20102 και ενσωματώνει τα βασικά στοιχεία του καθεστώτος ελέγχου και εφαρμογής του νόμου όσον αφορά την συμμόρφωση με τους κανόνες της ΚΑλΠ. Υπό το πρίσμα της εισαγωγής υποχρέωσης εκφόρτωσης με σκοπό την αποφυγή των απορρίψεων, η Επιτροπή προτείνει υποχρεώσεις παρακολούθησης και ελέγχου, ιδίως όσον αφορά πλήρως τεκμηριωμένους τύπους αλιείας, καθώς και πιλοτικά προγράμματα για νέες τεχνολογίες ελέγχου αλιείας που συμβάλλουν στη βιώσιμη αλιεία.

Πότε θα τεθεί σε ισχύ η μεταρρύθμιση;

Δεδομένου ότι η νέα πολιτική συμφωνήθηκε πλέον σε πολιτικό επίπεδο, θα ακολουθήσουν η οριστικοποίηση και η επίσημη έγκρισή της κατά τους επόμενους μήνες. Η νέα πολιτική θα αρχίσει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 2014. Η εφαρμογή των νέων κανόνων θα είναι σταδιακή, για παράδειγμα όσον αφορά την υποχρέωση εκφόρτωσης, επειδή απαιτείται προσαρμογή του κλάδου προκειμένου να αποδώσει αποτελέσματα. Στη μεταρρύθμιση όμως προβλέπονται σαφείς προθεσμίες.

Περισσότερες πληροφορίες:

Δικτυακός τόπος για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ:

http://ec.europa.eu/fisheries/reform/proposals/index_el.htm

1 :

Εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική

2 :

Κανονισμοί αριθ. 1005/2008 και αριθ. 1224/2009 του Συμβουλίου


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website