Navigation path

Left navigation

Additional tools

Wieloletnie ramy finansowe na lata 2014-2020 – Często zadawane pytania

European Commission - MEMO/13/1004   19/11/2013

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO HR

Komisja Europejska

NOTATKA PRASOWA

Bruksela, 19 listopada 2013 r.

Wieloletnie ramy finansowe na lata 2014-2020 – Często zadawane pytania

Niniejsza notatka prasowa wyjaśnia założenia nowych wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej na lata 2014-2020. Zawiera odpowiedzi na pytania dotyczące kwestii których dotyczyło dzisiejsze głosowanie w Parlamencie Europejskim, ogólnej struktury ram finansowych, dostępnych kwot, finansowania w ramach przyszłego budżetu oraz mechanizmów korekty. Zawiera również przydatne tabele i wykresy.

Stanowi ona uzupełnienie komunikatu prasowego dotyczącego najważniejszych elementów przyszłego budżetu.

Czym są wieloletnie ramy finansowe?

Wieloletnie ramy finansowe (WRF) ustanawiają maksymalne roczne kwoty („pułapy”), które UE może wydać w różnych obszarach polityki („działach”) przez okres nie krótszy niż 5 lat. Przyszłe WRF obejmują okres siedmiu lat od 2014 do 2020 r.

Same w sobie nie są budżetem UE na okres siedmiu lat. Stanowią one ramy dla programowania finansowego i dyscypliny budżetowej, zapewniają ponadto przewidywalność wydatków z budżetu UE. Pozwalają również UE na realizację wspólnych strategii politycznych przez wystarczająco długi okres, aby zapewnić ich skuteczność. Określając, w jaki sposób i w jakich obszarach UE powinna inwestować na przestrzeni siedmiu lat, WRF są zarówno wyrazem priorytetów politycznych, jak i narzędziem planowania budżetowego. Roczne budżety przyjmowane są w tych ramach i zazwyczaj kwoty w nich zawarte są niższe od pułapów wydatków zawartych w WRF, co pozwala na zachowanie pewnego marginesu na wypadek nieprzewidzianych potrzeb.

Nad czym dokładnie Parlament głosował w dniu dzisiejszym?

W dniu dzisiejszym Parlament Europejski wydał zgodę na przyjęcie rozporządzenia ustanawiającego WRF oraz głosował nad szeregiem kwestii z nimi powiązanych. Zgodnie z wymogami Traktatu WRF powinny zostać przyjęte przez Radę jednomyślnie po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego (wymagającej bezwzględnej większości głosów wszystkich posłów).

Przegłosowany dzisiaj pakiet w sprawie WRF obejmuje następujące dokumenty:

  1. Rozporządzenie w sprawie WRF: Zbiór zasad i przepisów określających strukturę i funkcjonowanie ogólnego mechanizmu wieloletnich ram finansowych

Zob. http://www.consilium.europa.eu/media/2060418/st11655.en13.pdf

  1. Porozumienie międzyinstytucjonalne: Celem tego porozumienia, przyjętego zgodnie z art. 295 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), jest wdrożenie dyscypliny budżetowej i poprawa funkcjonowania corocznej procedury budżetowej oraz współpracy między instytucjami w kwestiach budżetowych, jak również zapewnienie należytego zarządzania finansami. Porozumienie to określa również niektóre przepisy rozporządzenia w sprawie WRF, m.in. zasady uruchamiania specjalnych instrumentów elastyczności.

http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/13/st11/st11298.en13.pdf

  1. Deklaracje dotyczące kwestii takich jak:

    • zasoby własne;

    • poprawa efektywności wydatków publicznych w obszarach działań UE;

    • uwzględnianie problematyki równości płci;

    • bezrobocie wśród młodzieży i wspieranie badań naukowych;

    • krajowe deklaracje w sprawie zarządzania;

    • przegląd wieloletnich ram finansowych.

Oprócz wymienionych elementów, które były przedmiotem dzisiejszego głosowania, WRF obejmują również decyzję w sprawie zasobów własnych UE (dochodów dla budżetu UE) oraz podstawy prawne dla poszczególnych programów finansowania, określające warunki kwalifikowalności i kryteria przydziału środków finansowych.

Czy wszystkie nowe programy finansowania już zostały przyjęte?

Nie, bez ostatecznego przyjęcia rozporządzenia w sprawie WRF nie było dotychczas prawnej możliwości przyjęcia poszczególnych programów wydatkowania, ponieważ określenie finansowej kwoty odniesienia zależy od ostatecznego porozumienia w sprawie WRF.

W przypadku wielu programów uzyskano już jednak porozumienie polityczne podczas negocjacji, prowadzonych równolegle od 2011 r.

Dlatego w wielu przypadkach do uruchomienia nowych programów niezbędne są jedynie informacje o ostatecznych kwotach. W innych przypadkach negocjacje wciąż trwają.

Informacje dotyczące aktualnego stanu negocjacji sektorowych można znaleźć na następującej stronie internetowej: http://ec.europa.eu/budget/mff/programmes/index_en.cfm

Czy decyzja w sprawie zasobów własnych już została przyjęta?

Decyzja w sprawie zasobów własnych (DZW) i związane z nią środki wykonawcze są nadal przedmiotem negocjacji. Zostanie ona przyjęta przez Radę po wydaniu opinii przez PE, przypuszczalnie w 2014 r. Decyzja ta wejdzie w życie dopiero po jej zatwierdzeniu przez wszystkie państwa członkowskie zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi. Z doświadczenia wynika, że proces ten może trwać od jednego do dwóch lat, ale formalne zaangażowanie parlamentów krajowych zgodnie z art. 311 Traktatu, jest niezbędnym wymogiem, ponieważ DZW ustanawia prawnie wiążące zobowiązania płatności z budżetu UE na okres siedmiu lat. Po wejściu w życie, decyzja będzie obowiązywać z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2014 r. Decyzja w sprawie zasobów własnych obejmuje ten sam okres, co rozporządzenie w sprawie WRF, jednak nie jest ona z nim prawnie powiązana.

Czy obecne wieloletnie ramy finansowe pozostaną niezmienione do 2020 r.?

Funkcjonowanie WRF na lata 2014-20 zostanie zweryfikowane przez Komisję w 2016 r. przy pełnym uwzględnieniu aktualnej sytuacji gospodarczej oraz bieżących prognoz makroekonomicznych.

Czy beneficjenci będą w stanie uzyskać finansowanie z nowych programów od stycznia 2014 r.?

Politycznym zamiarem decydentów jest jak najszybsze uruchomienie nowych programów na początku 2014 r. Będzie to zależało w głównej mierze od stanu negocjacji oraz specyfiki sposobów zarządzania poszczególnych programów finansowania.

Jaka jest struktura WRF i ich treść?

Wieloletnie ramy finansowe zostały podzielone na sześć kategorii wydatków („działów”) dotyczących różnych obszarów działań UE:

1. Inteligentny rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu

1a. Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: ten dział obejmuje m.in. badania naukowe i innowacje; kształcenie i szkolenie; transeuropejskie sieci energetyczne, transportowe i telekomunikacyjne; politykę społeczną; rozwój przedsiębiorczości.

1b. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna: ten dział obejmuje politykę regionalną ukierunkowaną na pomoc najmniej rozwiniętym krajom i regionom UE (by mogły one nadrobić zaległości), wzmacnianie konkurencyjności wszystkich regionów oraz rozwój współpracy międzyregionalnej.

2. Zrównoważony wzrost: Zasoby naturalne: ten dział obejmuje wspólną politykę rolną, wspólną politykę rybołówstwa, rozwój obszarów wiejskich i środki w dziedzinie ochrony środowiska.

3. Bezpieczeństwo i obywatelstwo: ten dział obejmuje wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne, ochronę granic, politykę imigracyjną i azylową, zdrowie publiczne, ochronę konsumentów, politykę w zakresie kultury, młodzieży, informacji oraz dialog z obywatelami.

4. Globalny wymiar Europy: ten dział obejmujewszystkie działania zewnętrzne prowadzone przez UE („politykę zagraniczną”) takie jak pomoc na rzecz rozwoju i pomoc humanitarna. Środki finansowe na obszar działalności „UE jako podmiot na arenie międzynarodowej” przewidziano również w Europejskim Funduszu Rozwoju. Fundusz ten nie jest jednak częścią budżetu UE i w związku z tym nie jest objęty WRF.

5. Administracja: ten dział obejmuje wydatki administracyjne wszystkich instytucji europejskich oraz koszty związane z systemem emerytalnym i szkołami europejskimi.

6. Wyrównania: tymczasowy mechanizm finansowy mający zagwrantować, że Chorwacja, która przystąpiła do UE w lipcu 2013 r., nie będzie wnosić większego wkładu do budżetu UE niż wynosi suma jej korzyści w pierwszym roku po przystąpieniu.

Jaki jest cel tzw. „pułapów”?

„Pułapy” są maksymalnymi kwotami rocznymi określonymi w WRF. Ograniczają one sumę środków, które mogą zostać wydane z budżetu UE w tych sześciu obszarach polityki w całym okresie 2014-2020. Istnieją dwa rodzaje pułapów wydatków:

1. Roczny pułap dla każdego działu, wyrażony w środkach na zobowiązania (prawnie wiążące przyrzeczenia środków, które mogą nie zostać wypłacone w tym samym roku, lecz w ciągu kilku lat budżetowych);

2. Całkowity roczny pułap:

dla środków na zobowiązania, odpowiadający sumie pułapów z poszczególnych działów;

dla środków na płatności, odpowiadający rzeczywistym kwotom zatwierdzonym do wypłaty w danym roku. (Co do zasady kwoty zapisane w budżecie odpowiadają sumie płatności przewidzianych dla każdej kategorii.) Roczne środki na płatności muszą w całości zostać pokryte z sumy rocznych przychodów.

Ogólny pułap jest również wyrażony jako odsetek szacunkowego unijnego dochodu narodowego brutto (DNB). Odsetek ten jest uaktualniany co roku na podstawie najnowszych dostępnych prognoz DNB w celu sprawdzenia, czy całkowity szacunkowy poziom płatności UE nie przekracza maksymalnej kwoty zasobów własnych, które UE może pozyskać w ciągu roku (1,23 % unijnego DNB).

W jaki sposób zostanie zapewniona jakość wydatkowania?

Jakość wydatkowania zostanie zapewniona m.in. poprzez następujące środki:

  • wyraźne ukierunkowanie na wyniki w różnych obszarach polityki będzie miało zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów strategii na rzecz wzrostu „Europa 2020”;

  • uproszczenie polityk i programów sprawi, że staną się one bardziej przyjazne dla użytkownika i mniej narażone na błędy;

  • w dalszym ciągu obowiązywać będzie ścisła kontrola unijnego finansowania prowadzona przez UE i państwa członkowskie, a ochrona interesów finansowych UE będzie dalej wzmacniana, w tym przez Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz przyszłą Prokuraturę Europejską.

  • wydajność polityki spójności, rozwoju obszarów wiejskich i funduszu rybackiego zostanie powiązana z zarządzaniem gospodarczym, co ma zachęcić państwa członkowskie do stosowania się do zaleceń UE sformułowanych w ramach europejskiego semestru;

  • nowe instrumenty finansowe mogą zwiększyć oddziaływanie funduszy UE poprzez przyciągnięcie prywatnego kapitału i efekt dźwigni;

  • nowa rezerwa na wykonanie będzie stanowiła zachętę do osiągania wyjątkowych wyników, ponieważ będzie wynagradzała projekty w ramach polityki spójności, rozwoju obszarów wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Rybackiego.

Co przewidziano na wypadek nieoczekiwanych sytuacji?

Nowe wieloletnie ramy finansowe umożliwią większą elastyczność działania w nieoczekiwanych sytuacjach:

Elastyczność w przypadku płatności: pod pewnymi warunkami i w ramach ogólnych pułapów określonych w WRF niewykorzystane środki na płatności i marginesy mogą zostać przeniesione z jednego roku budżetowego na następny. Takie korekty muszą zostać wyrównane przez odpowiednie zmniejszenie pułapu płatności na rok n-1.

Elastyczność na zobowiązania w dziedzinie wzrostu i zatrudnienia: niewykorzystane środki na zobowiązania w latach 2014-2017 będą stanowić rezerwę na dodatkowe wydatki w latach 2016-2020 w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (w szczególności w zakresie zatrudnienia młodzieży).

Specjalna elastyczność w dziedzinie zatrudnienia młodzieży i badań naukowych: w celu maksymalnego skoncentrowania środków tam, gdzie są one najbardziej potrzebne oraz wydatkowania ich tak wcześnie, jak to jest możliwe, kwota do 2,1 mld euro może zostać przesunięta na lata 2014-2015 na Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, a kwota do 400 mln euro na badania naukowe, program Erasmus i MŚP.

Elastyczność pomocy dla osób najbardziej potrzebujących: na zasadzie dobrowolności, państwa członkowskie mogą zwiększyć przyznaną kwotę pomocy dla osób najbardziej potrzebujących o 1 mld euro.

Margines na nieprzewidziane wydatki: jest to instrument reagowania na nieprzewidziane sytuacje wykorzystywany w ostatniej kolejności, którego przydział finansowy wynosi 0,03 % unijnego dochodu narodowego brutto (DNB).

Podobnie jak w przeszłości margines pomiędzy zapisanymi w budżecie środkami na płatności a rocznym pułapem płatności, a także margines pomiędzy zapisanymi w budżecie środkami na zobowiązania a pułapem wydatków dla poszczególnych działów zapewniają pole manewru na nieprzewidziane potrzeby oraz sytuacje nadzwyczajne w ramach odpowiednich pułapów WFR.

Uwzględniając dotychczasowe doświadczenia, rozszerzono zakres interwencji w przypadku niektórych specjalnych instrumentów takich jak rezerwa na pomoc nadzwyczajną, zwiększono też maksymalny przydział oraz umożliwiono przeniesienie niewykorzystanych kwot na kolejny rok lub na kolejne lata. Następujące mechanizmy elastyczności nie są objęte WRF, a środki finansowe mogą przekroczyć pułap wydatków:

  • Rezerwa na pomoc nadzwyczajną (maksymalnie 280 mln euro rocznie) ma na celu finansowanie pomocy humanitarnej, cywilnego zarządzania kryzysowego oraz operacji związanych z ochroną w krajach nienależących do UE w celu szybkiego reagowania na nieprzewidziane zdarzenia. Rezerwę tą uruchomiono np. w 2012 r. w następstwie zdarzeń takich jak wybuch konfliktu w Syrii, konflikty zbrojne w Mali oraz susza w regionie Sahelu.

  • Fundusz Solidarności (maksymalnie 500 mln euro rocznie) ma na celu uruchomienie pilnej pomocy finansowej w następstwie poważnej klęski w państwie członkowskim lub państwie kandydującym, takiej jak trzęsienie ziemi w 2009 r. we włoskim regionie Abruzji lub powodzie w 2012 r. w Niemczech. Pomoc jest zarządzana przez państwo otrzymujące i powinna być wykorzystywana na odbudowę podstawowej infrastruktury, finansowanie służb ratunkowych, tymczasowe zakwaterowanie lub operacje oczyszczania, lub zwalczanie bezpośrednich zagrożeń dla zdrowia.

  • Instrument elastyczności (maksymalnie 471 mln euro rocznie) przewiduje finansowanie precyzyjnie określonych wydatków, które nie mogą być pokryte z budżetu UE bez przekroczenia maksymalnej rocznej kwoty wydatków określonej w WRF. Instrument ten został wykorzystany np. w 2009 r. w celu wniesienia wkładu w finansowanie projektów w dziedzinie energetyki w kontekście Europejskiego planu naprawy gospodarczej oraz w ramach finansowania likwidacji elektrowni jądrowej w Bułgarii.

  • Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (maksymalnie 150 mln euro rocznie) ma pomóc w powrocie na rynek pracy osobom, które straciły zatrudnienie w wyniku poważnych zmian strukturalnych w kierunkach światowego handlu (czyli delokalizacji, kryzysu gospodarczego i finansowego). Środki z tego funduszu zostały np. uruchomione aby wesprzeć pracowników zamykanego zakładu General Motors w Antwerpii.

Zasoby własne

W jaki sposób przyszłe WRF będą finansowane?

W lutym 2013 r. Rada Europejska osiągnęła porozumienie w sprawie konieczności wprowadzenia pewnych zmian do systemu zasobów własnych w latach 2014-2020. Jednakże obecny system obowiązuje do momentu formalnego przyjęcia i zatwierdzenia nowej decyzji Rady w sprawie zasobów własnych. Ogólnie rzecz biorąc oraz bez uszczerbku dla wyników trwającej procedury legislacyjnej, następujące zasady będą stosowane w ramach przyszłej decyzji w sprawie zasobów własnych:

aktualny system finansowania będzie w dużym stopniu prolongowany;

koszty poboru (zachowywane przez państwa członkowskie) tradycyjnych zasobów własnych (ceł), zostaną obniżone z 25 % do 20 %, co oznacza, że 80 % pobranych kwot zasili budżet UE;

ulepszenie – choć w bardzo ograniczonym zakresie – racjonalizacji systemu korekt finansowych

Ponadto jest obecnie tworzona grupa wysokiego szczebla, której zadaniem będzie dokonanie przeglądu systemu zasobów własnych. Na podstawie wyników jej prac Komisja oceni, czy reforma systemu zasobów własnych jest pożądana.

Środkami własnymi UE są dochody UE. Roczne wydatki muszą być całkowicie pokryte z rocznych dochodów. Budżet UE nie może wykazywać deficytu. Poszczególne rodzaje zasobów własnych oraz metody ich obliczania określone są w decyzji Rady w sprawie zasobów własnych. Decyzja ta ogranicza również maksymalną roczną kwotę zasobów własnych, jaką UE może pozyskać w ciągu roku do 1,23 % unijnego dochodu narodowego brutto (DNB). Istnieją trzy kategorie zasobów własnych:

Tradycyjne zasoby własne: obejmują one głównie cła na towary przywożone spoza UE oraz opłaty wyrównawcze od cukru. Państwa członkowskie UE zatrzymują 25 % pobranych kwot tytułem kosztów poboru.

Zasoby własne pochodzące z podatku VAT: pobierana jest jednolita stawka w wysokości 0,3 % zharmonizowanej podstawy VAT we wszystkich państwach członkowskich.

Zasoby własne oparte na DNB: każde państwo członkowskie przekazuje do budżetu UE ustalony odsetek swojego DNB. Pierwotnie miały one służyć jedynie do pokrycia salda wydatków, które nie znalazły pokrycia z innych zasobów własnych, stały się jednak największym źródłem dochodów unijnego budżetu.

Pozostałe źródła dochodów (około 1 %) obejmują podatki i inne odliczenia od wynagrodzeń pracowników instytucji UE, odsetki bankowe, składki wpłacane przez państwa spoza UE na niektóre programy, odsetki od zaległych płatności oraz grzywny.

Mechanizmy korekty finansowej

Mechanizmy korekty finansowej mają na celu korygowanie wkładu niektórych państw członkowskich do budżetu UE, w przypadkach kiedy jest on uznawany za nadmierny w stosunku do dochodu tego kraju. Nowe przepisy zapewnią pewną racjonalizację obecnego systemu korekt finansowych. Do czasu ostatecznego przyjęcia i ratyfikacji decyzji w sprawie zasobów własnych (DZW), w dalszym ciągu obowiązuje obecny system. Po przyjęciu nowych przepisów państwa członkowskie, które mają prawo do korekty, otrzymają zwrot nadpłaconych kwot z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2014 r.

Obecne mechanizmy korekty finansowej (DZW na lata 2007-2013):

Rabat brytyjski: Wielka Brytania otrzymuje zwrot 66 % różnicy między swoim wkładem do budżetu UE i środkami otrzymywanymi z powrotem z tego budżetu. Koszt rabatu brytyjskiego jest dzielony między państwa członkowskie proporcjonalnie do ich udziału procentowego w unijnym DNB. Niemcy, Holandia, Austria i Szwecja, które uznały, że ich odnośne wkłady do budżetu UE są zbyt wysokie, płacą jedynie 25 % swojego normalnego udziału w finansowaniu rabatu brytyjskiego;

Płatności kwot ryczałtowych: Holandia i Szwecja korzystają z obniżki brutto swojego rocznego wkładu opartego na DNB w wysokości odpowiednio 605 mln euro i 150 mln euro;

Obniżone stawki poboru VAT dla Austrii (0,225 %), Niemiec (0,15 %) oraz Holandii i Szwecji (0,1 %).

Przyszłe mechanizmy korekty finansowej (DZW na lata 2014-2020) pod warunkiem, że zostaną zatwierdzone :

rabat brytyjski w dalszym ciągu będzie obowiązywał;

Dania, Holandia i Szwecja będą korzystały z obniżki brutto swojego rocznego wkładu opartego na DNB w wysokości odpowiednio 130 mln euro, 695 mln euro i 185 mln euro. Austria będzie korzystała z obniżki brutto swojego rocznego wkładu opartego na DNB w wysokości 30 mln euro w 2014 r., 20 mln euro w 2015 r. i 10 mln euro w 2016 r.;

obniżona stawka poboru VAT dla Niemiec, Holandii i Szwecji zostanie ustalona na poziomie 0,15 %.

Dodatkowe informacje:

Przeczytaj dzisiejszy komunikat prasowy: http://europa.eu/rapid/press-release_IP-13-1096_pl.htm

Odwiedź stronę internetową poświęconą wieloletnim ramom finansowym na lata 2014-2020 oraz poszczególnym programom finansowania UE

Dowiedz się więcej o kwotach przeznaczonych na poszczególne programy w cenach obecnych i w cenach z 2011 r.

Dowiedz się więcej na temat krajowych przydziałów w ramach wspólnej polityki rolnej i polityki spójności

Przeczytaj notatkę MEMO/13/1006 zawierającą pełny tekst przemówienia przewodniczącego Barroso

Zapoznaj się z notatką MEMO/13/79 na temat wieloletnich ram finansowych


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website