Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska

NOTATKA

Bruksela, 27 listopada 2012 r.

Najczęściej zadawane pytania na temat programu Erasmus i jego budżetu

W dniu 23 października Komisja Europejska zwróciła się do Rady i Parlamentu Europejskiego o pilne uzupełnienie deficytu w unijnym budżecie na rok 2012 w wysokości 9 mld euro; bez tego zastrzyku pieniężnego zagrożonych będzie szereg programów finansowanych przez UE, w tym sztandarowy program wymiany studentów Erasmus (IP/12/1137). We wniosku Komisji w sprawie budżetu korygującego wskazano na deficyt w wysokości 180 mln euro w budżecie programu „Uczenie się przez całe życie”, z czego 90 mln euro jest potrzebnych na pokrycie zobowiązań wobec studentów Erasmusa, oraz na brak 102 mln euro dla naukowców wspieranych w ramach działań Marie Curie.

Rada, Komisja i Parlament Europejski pozostawały w stałym kontakcie w sprawie niedoborów w finansowaniu tych i innych programów, jednak nie osiągnęły porozumienia.

Erasmus umożliwia studentom uczelni wyższych spędzenie od 3 do 12 miesięcy w innym kraju europejskim – w celu studiowania bądź odbycia stażu w przedsiębiorstwie lub innej organizacji. Z programu Erasmus może korzystać każdy student zapisany do instytucji szkolnictwa wyższego w jednym z 33 państw uczestniczących w tym programie (państwa członkowskie UE, Chorwacja, Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria i Turcja). Erasmus jest częścią programu „Uczenie się przez całe życie” i stanowi ponad 40 proc. budżetu tego programu. Program „Uczenie się przez całe życie” obejmuje również programy Leonardo da Vinci (kształcenie i szkolenie zawodowe, co najmniej 25 proc. budżetu) Comenius (edukacja szkolna, co najmniej 13 proc. budżetu) oraz Grundtvig (kształcenie dorosłych, co najmniej 4 proc. budżetu).

Jakie są przyczyny obecnego problemu z finansowaniem programu Erasmus?

Proponowana przez Komisję Europejską kwota całkowitego budżetu UE na 2012 r. wyniosła 132,7 mld euro. Jednak ostateczny budżet, uzgodniony przez państwa członkowskie i Parlament Europejski, opiewa na 129,1 mld euro. Z budżetu na 2012 r. trzeba było również pokryć kwotę 5 mld euro niezapłaconych rachunków przeniesionych z budżetu UE na rok 2011, który także był zaniżony. Komisja, Rada i Parlament uzgodniły, że dokonają oceny wykonania budżetu w ciągu 2012 r., aby sprawdzić, czy konieczne będą dodatkowe fundusze. Zaproponowany w dniu 23 października budżet korygujący ma uzupełnić te niedobory.

Czy program Erasmus wyczerpie swoje środki finansowe przed końcem 2012 r.?

Nie. Komisja Europejska przekazała 70 proc. środków finansowych przeznaczonych na program Erasmus na rok akademicki 2012/2013 agencjom krajowym w krajach uczestniczących, które rozdzielają środki między uniwersytety i studentów. W tym semestrze, do końca roku, nie powinno więc być żadnych problemów z wypłacaniem stypendiów Erasmusa studentom, którzy wyjeżdżają za granicę na studia lub staż.

Czy studenci, którzy wyjechali za granicę między styczniem a wrześniem 2012 r. otrzymali stypendia?

Tak, jeżeli ukończyli oni okres wymiany i przedłożyli na swoim uniwersytecie sprawozdania potwierdzające odbycie studiów lub stażu. W takim przypadku otrzymali oni 100 proc stypendium. Na te stypendia nie miała wpływu redukcja obecnego budżetu, ponieważ agencje krajowe, a co za tym idzie uniwersytety i instytucje kształcenia zawodowego, już otrzymały niezbędne fundusze na rok akademicki 2011/2012.

Czy studenci Erasmusa, którzy wyjeżdżają za granicę w okresie od października 2012 r. do lutego 2013 r., otrzymają niższe stypendia niż oczekiwali?

Studenci, którzy wyjeżdżają za granicę w pierwszym semestrze roku akademickiego 2012/2013, nie powinni mieć problemów. Jeżeli jednak kwestia deficytu w unijnym budżecie na 2012 r. nie zostanie rozwiązana, brakujące kwoty będą musiały zostać pokryte z budżetu na 2013 r. Wobec perspektywy ciągłych niedoborów funduszy, uniwersytety i uczelnie najprawdopodobniej zmniejszą liczbę miejsc dostępnych w drugim semestrze roku 2012/2013 albo obniżą poziom stypendiów – co może oznaczać, że w programie nie będą mogli uczestniczyć studenci z mniej uprzywilejowanych środowisk.

Komisja przewiduje, że jeśli udostępnione zostanie pełne finansowanie, w roku akademickim 2012/2013 z programu Erasmus będzie mogło skorzystać około 270 tys. studentów.

Jakie kwoty Komisja wypłaciła agencjom krajowym do tej pory? Jak wielkie są niedobory?

Komisja przekazała już około 99 proc. budżetu na 2012 r. na program „Uczenie się przez całe życie” („LLP”), który obejmuje programy Erasmus, Leonardo da Vinci, Comenius i Grundtvig. W sumie przekazała ona 925 mln euro agencjom krajowym w państwach uczestniczących oraz Agencji Wykonawczej ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA), która zarządza częścią programu LLP. Około 45 proc. tej kwoty przeznaczone jest na stypendia Erasmusa.

Deficyt w budżecie na 2012 r. oznacza, że Komisja nie jest w stanie wypłacić środków, o które wnioskowały agencje krajowe na stypendia w ramach programu LLP, na łączną kwotę ponad 220 mln euro.

Wnioski te zostały złożone przez następujące agencje krajowe: Austria – 6,3 mln euro, Belgia (wspólnota francuskojęzyczna) – 3,2 mln euro, Belgia (wspólnota flamandzka) – 4,7 mln euro, Bułgaria – 6 mln euro, Czechy – 8,3 mln euro, Dania – 4,7 mln euro, Estonia – 2,8 mln euro, Finlandia – 6,5 mln euro, Francja – 25,3 mln euro, Grecja – 9,4 mln euro, Irlandia (Erasmus) – 1,3 mln euro, Irlandia (Leonardo, Comenius i Grundtvig) – 0,9 mln euro, Litwa – 4,3 mln euro, Łotwa – 3,7 mln euro, Niemcy (Leonardo i Grundtvig) –15,2 mln euro, Niemcy (Erasmus) – 12,1 mln euro, Niemcy (Comenius) – 5,9 mln euro, Polska – 29,5 mln euro, Rumunia –12,9 mln euro, Słowacja – 5 mln euro, Słowenia – 3,2 mln euro, Szwecja – 7 mln euro, Wielka Brytania (Erasmus i Comenius) – 19,2 mln euro i Włochy (23,7 mln euro).

Komisja spodziewa się również otrzymać przed końcem roku wnioski o płatność od agencji krajowych z: Belgii (wspólnoty niemieckojęzycznej), Cypru, Hiszpanii, Holandii, Malty, Norwegii i Węgier. Komisja będzie w stanie sprostać tym płatnościom tylko wówczas, gdy budżet UE otrzyma zastrzyk finansowy, lub dopiero w 2013 r., kiedy będzie dostępny nowy budżet.

Kraje spoza UE uczestniczące w Erasmusie i programach siostrzanych płacą za uczestnictwo w programie).

Co robi Komisja, aby rozwiązać problem?

Deficyt dotyczy praktycznie wszystkich pozycji w budżecie UE. Komisja dokłada wszelkich starań, aby zaradzić trudnej sytuacji, w tym wnioskuje o przesunięcie wszelkich środków, które nie zostaną wykorzystane gdzie indziej. Ten tzw. „wniosek o przesunięcie zbiorcze” został przedstawiony przez Komisję i jest obecnie rozpatrywany przez Parlament i Radę. Jednak w tym roku środki, które mogą zostać przesunięte, wynoszą mniej niż 500 mln euro ogółem we wszystkich dziedzinach, co nie jest wystarczającą kwotą. Dlatego Komisja zwróciła się do władzy budżetowej (Parlamentu Europejskiego i państw członkowskich) o pilnie zwiększenie płatności w ramach budżetu na 2012 r.

Co się stanie, jeśli państwa członkowskie nie uzupełnią deficytu?

Jeżeli państwa członkowskie i Parlament Europejski nie zgodzą się na dodatkowe wpłaty do budżetu, realizacja programu „Uczenie się przez całe życie” może zostać zagrożona. Pierwszymi zagrożonymi obszarami byłyby projekty współpracy obejmujące szkoły, dorosłych i kształcenie zawodowe, ponieważ niemożliwe byłoby wypłacenie studentom Erasmusa i praktykantom w ramach programu Leonardo da Vinci stypendiów na takim poziomie, jakiego oczekiwali. Jeżeli nadal brakować będzie środków, może to mieć również w niektórych przypadkach wpływ na wynagrodzenie pracowników agencji krajowych.

Sytuacja wstępnie ulegnie poprawie w 2013 r., kiedy dostępne będzie finansowanie z budżetu na nowy rok. Komisja zaproponowała 1,09 mld euro płatności na rzecz programu „Uczenie się przez całe życie” w przyszłym roku, z czego około 490 mln euro byłoby przeznaczone na stypendia dla studentów Erasmusa oraz pracowników uczestniczących w wymianach. Jeśli jednak państwa członkowskie nie uzupełnią deficytu za rok 2012 (przynajmniej 180 mln euro), na pokrycie ujemnego salda zostanie przeznaczona część środków budżetowych na 2013 r. i możliwe jest, że budżet ten zostanie w pełni wykorzystany już w połowie roku 2013 – tak więc po tym terminie należy się spodziewać jeszcze większych problemów.

Jaka część budżetu UE przypada na program „Uczenie się przez całe życie”?

Całkowity budżet UE na lata 2007-2013 wynosi 975 mld euro w cenach bieżących. Na program „Uczenie się przez całe życie” przeznaczono 7 mld euro, co stanowi 0,71 proc budżetu. Bieżący deficyt dla programu LLP wynosi około 180 mln euro.

Całkowity budżet UE na lata 2014-2020 w cenach bieżących wynosi 1,156 bln euro. Wnioskowany budżet na przyszły program „Erasmus dla wszystkich” opiewa na 19 mld euro, co stanowi 1,64 proc. całkowitego budżetu.

Jaką kwotę wydaje UE na program Erasmus i jak jest ona rozdzielana?

W obecnym okresie budżetowym (2007-13) UE przeznaczyła na program Erasmus 3,1 mld euro. Przydział na 2012 r. wynosi 480 mln euro, a kwotę na 2013 r. szacuję się na 490 mln euro (zob. tabela poniżej). Stanowi to około 0,35 proc budżetu UE. W roku akademickim 2012/2013 liczba studentów Erasmusa od uruchomienia programu 25 lat temu sięgnie trzech milionów.

UE przekazuje coroczne dotacje agencjom krajowym w 33 krajach uczestniczących. Agencje krajowe odpowiedzialne są za organizowanie zaproszeń do składania wniosków i podpisywanie umów w sprawie stypendiów z uniwersytetami, szkołami, uczelniami i innymi instytucjami edukacyjnymi w ich kraju. Studenci ubiegają się o stypendium Erasmusa za pośrednictwem swojej uczelni macierzystej, która jest odpowiedzialna za wypłatę uzgodnionej kwoty stypendium.

Ogólny budżet Erasmusa przeznaczony na wsparcie mobilności studentów i pracowników przyznaje się różnym krajom na podstawie następujących czynników:

  • populacji: liczby studentów, absolwentów i pracowników dydaktycznych uczelni wyższych (poziom 5-6 Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Kształcenia, ISCED); w oparciu o dane Eurostatu;

  • kosztów utrzymania oraz odległości między stolicami: stosowanych jako czynniki korygujące czynnik populacji;

  • wskaźnika dotychczasowych wyników: obliczonego na podstawie liczby pracowników i studentów wyjeżdżających za granicę w przeszłości (w oparciu o najnowsze dostępne dane).

Prawie 90 proc budżetu Erasmusa jest inwestowanych w programy mobilności studentów i pracowników. Erasmus wspiera również projekty i sieci współpracy, co stanowi około 4 proc. budżetu. Są one zarządzane centralnie przez Agencję Wykonawczą ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA) w Brukseli. Pozostałe 6 proc. budżetu Erasmusa przeznaczone jest na pokrycie kosztów operacyjnych agencji (około 4,4 proc.) i innych działań, takich jak badania, konferencje, współpraca między uniwersytetami a przedsiębiorstwami, sekretariat ds. procesu bolońskiego oraz prace przygotowawcze nad nowym wielowymiarowym systemem rankingowym dla uniwersytetów.

Poniższa tabela przedstawia całkowite kwoty finansowania programu Erasmus wydane w poszczególnych latach od 1988 r.

Zdecentralizowane kwoty finansowania programu Erasmus przydzielone agencjom krajowym

Rok

Roczny budżet Erasmusa przeznaczony

na wsparcie mobilności studentów i pracowników w mln euro

Zmiana w porównaniu do roku poprzedniego

1988

13,00

1989

26,84

106,46 %

1990

32,88

22,50 %

1991

43,86

33,39 %

1992

62,88

43,37 %

1993

67,88

7,95 %

1994

72,78

7,22 %

1995

73,46

0,93 %

1996

74,30

1,14 %

1997

70,00

-5,79 %

1998

100,27

43,24 %

1999

100,27

0,00 %

2000

111,79

11,49 %

2001

116,19

3,94 %

2002

121,90

4,91 %

2003

142,53

16,92 %

2004

168,00

17,87 %

2005

200,96

19,62 %

2006

245,75

22,29 %

2007

372,25

51,48 %

2008

416,36

11,85 %

2009

415,25

-0,27 %

2010

435,03

4,76 %

2011

469,64

7,96 %

2012

480,22

2,25 %

2013(*)

489,82

2,00 %

(*) szacunkowo

Jak oblicza się miesięczne stypendium UE?

Stypendia z funduszy Erasmusa mają pokryć dodatkowe koszty życia za granicą i podróżowania. Studenci Erasmusa nie opłacają studiów w przyjmującej ich instytucji zagranicznej.

W poszczególnych krajach agencje krajowe przydzielają środki, jakimi dysponują, instytucjom szkolnictwa wyższego. Agencja krajowa może podjąć decyzję o przyznaniu wyższych stypendiów mniejszej liczbie studentów (jak ma to miejsce np. w Bułgarii, na Cyprze i w Turcji) lub niższych stypendiów większej liczbie studentów (np. we Francji i we Włoszech), ale musi przestrzegać pułapu stypendiów ustalonego przez Komisję Europejską dla każdego kraju przyjmującego (zob. przewodnik po programie „Uczenie się przez cale życie”).

Agencja krajowa przyznaje fundusze składającym wnioski instytucjom, w oparciu o takie czynniki jak kwoty, o które wnioskowano, lub wyniki osiągnięte w przeszłości. Instytucja może wówczas zdecydować o dokładnej wysokości miesięcznego stypendium wypłacanego studentom (oraz tygodniowych lub dziennych stawkach dla pracowników) w granicach określonych przez agencję krajową, co różni się w poszczególnych krajach.

Kwota miesięcznego stypendium zależy od kraju przyjmującego i rodzaju mobilności. Na przykład istnieje tendencja do przyznawania wyższych stypendiów na staże niż na studia za granicą. Agencje krajowe mogą podwyższyć miesięczne stypendium studentom znajdującym się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej.

Dotacje Erasmusa przyznawane przez UE mogą być uzupełniane innymi źródłami współfinansowanymi ze środków krajowych, regionalnych i lokalnych.

W roku 2010/11 średnie miesięczne stypendia UE dla studentów wahały się od 133 euro dla studentów z Hiszpanii do 653 euro dla studentów z Cypru. We wszystkich krajach średnie miesięczne stypendium wyniosło 250 euro.

Jak studenci i pracownicy mogą ubiegać się o dotacje z Erasmusa?

Program Erasmus jest otwarty dla wszystkich studentów studiujących w instytucjach szkolnictwa wyższego posiadających Kartę uczelni Erasmus w 33 krajach uczestniczących (27 państwach członkowskich UE, Islandii, Liechtensteinie, Norwegii, Turcji, Chorwacji i Szwajcarii). Kartę uczelni Erasmus podpisała większość europejskich instytucji szkolnictwa wyższego – ponad 4 tys.

Pierwszym krokiem przy składaniu wniosków o stypendia na studia lub staże Erasmusa jest skontaktowanie się z działem stosunków międzynarodowych instytucji macierzystej i wypełnienie przed wyjazdem formularza porozumienia o programie zajęć na studiach lub porozumienia o stażach w ramach Erasmusa. Porozumienia te, określające program studiów lub staży, jakie mają odbyć studenci, muszą zostać zatwierdzone i podpisane przez instytucję macierzystą oraz zagraniczną instytucję lub przedsiębiorstwo przyjmujące, jak również przez studenta. Pozwala to na uproszczenie i zapewnienie pełnego uznawania przez instytucję macierzystą pomyślnie ukończonych zajęć w ramach Erasmusa.

Studia w ramach Erasmusa: osoby, które chcą odbyć część swoich studiów za granicą, muszą być co najmniej na drugim roku studiów w instytucji szkolnictwa wyższego.

Staże w ramach Erasmusa: studenci mogą rozpocząć staże w ramach programu Erasmus od pierwszego roku studiów wyższych.

Okres spędzony za granicą – zarówno na studiach, jak i na stażach – może trwać od 3 do 12 miesięcy, lub łącznie 24 miesiące. Dla studentów biorących udział w krótkoterminowym kształceniu w ramach wyższego szkolnictwa zawodowego minimalny czas trwania stażu wynosi dwa miesiące.

Erasmus dla pracowników: Pracownicy dydaktyczni są zobowiązani do przedstawienia swojej macierzystej instytucji lub przedsiębiorstwu programu zajęć zaakceptowanego przez instytucję przyjmującą. Pracownicy pragnący ubiegać się o dotację na szkolenia w ramach Erasmusa również powinni mieć program szkoleń zaakceptowany przez instytucję macierzystą oraz przez instytucję lub przedsiębiorstwo przyjmujące.

Czołówka krajów uczestniczących w Erasmusie

W roku 2010/2011 największą łączną liczbę studentów i osób odbywających staże wysłała Hiszpania (36 183), wyprzedzając Francję (31 747) i Niemcy (30 274).

Hiszpania była również najchętniej odwiedzanym krajem (37 432 przyjeżdżających studentów), przed Francją (27 722) i Niemcami (24 733). Wielka Brytania gościła dwa razy więcej studentów (24 474), niż ich wysłała (12 833). Większość krajów wysłała więcej studentów, niż ich gościła. Największą równowagę między studentami przyjeżdżającymi i wyjeżdżającymi odnotowano w Słowenii, a w dalszej kolejności w Hiszpanii i Holandii.

Na wymianę, studentów wysłało 3 040 instytucji szkolnictwa wyższego, czyli o 6,6 proc. więcej niż w poprzednim roku akademickim.

Wzrost liczby studentów Erasmusa o 7,2 proc.

W roku akademickim 2010/11 spośród 231 408 studentów Erasmusa za granicę na studia wyjechało 190 495 osób, co stanowi wzrost o 7,2 proc. w porównaniu z rokiem 2009/10. Liczba osób wyjeżdżających za granicę na studia zmniejszyła się w 3 krajach (Luksemburg, Węgry i Polska), natomiast w 16 państwach odnotowano wzrost powyżej średniej. W kategoriach względnych największy wzrost w porównaniu z rokiem 2009/10 odnotowano w Chorwacji (96,6 proc.), w Liechtensteinie (84,2 proc.) i na Cyprze (25,1 proc.).

Studenci wyjeżdżali za granicę na studia średnio na nieco ponad 6,4 miesiąca, a przeciętne stypendium wynosiło 232 euro (w porównaniu z 236 euro w poprzednim roku).

Wśród studentów Erasmusa największym powodzeniem cieszyły się nauki społeczne, biznes i prawo (34,7 proc.), następnie kierunki humanistyczne i artystyczne (31,5 proc.) oraz inżynieria, technologia produkcji i budownictwo (12,6 proc.).

Wzrost o 15 proc. liczby staży zawodowych w ramach programu Erasmus

Od 2007 r. program daje studentom możliwość wyjazdu za granicę w celu zdobycia doświadczenia w przedsiębiorstwach lub innych organizacjach. W roku 2010/11 co szósty student Erasmusa – 40 913 spośród 231 408 – wybrał tę opcję, co stanowi wzrost o 15 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Średni czas trwania stażu wynosił 4,3 miesiąca, a studenci otrzymywali przeciętnie miesięczne stypendium unijne w wysokości 366 euro (spadek w porównaniu z 386 euro w roku akademickim 2009/10).

Tak jak w ostatnich latach w ramach programu Erasmus najwięcej studentów na staże wysłała Francja (5 958, co stanowi 14,6 proc.), przed Niemcami (5 096, 12,4 proc.) i Hiszpanią (4 756, 11,6 proc.). Najpopularniejszym krajem oferującym staże w ramach Erasmusa była Wielka Brytania, goszcząca 6 970 studentów (17 proc.), następnie Hiszpania (6 852, 16,7 proc.) i Niemcy (5 614, 13,7 proc.).

Aby wspierać praktyki zawodowe za granicą, instytucja szkolnictwa wyższego może utworzyć konsorcjum na rzecz staży. Konsorcja te obejmują instytucje szkolnictwa wyższego i inne organizacje, takie jak przedsiębiorstwa lub stowarzyszenia. W roku 2010/11 w 13 krajach utworzono około 74 konsorcjów na rzecz staży. Konsorcja na rzecz staży znalazły możliwości odbycia praktyk dla ponad 14 proc. studentów.

Największa grupa studentów odbywających staże w ramach programu Erasmus studiowała nauki społeczne, biznes i prawo (26,6 proc.), kierunki humanistyczne i artystyczne (17,1 proc.), które miały największy udział w poprzednim roku akademickim, a także rolnictwo i weterynarię (15,4 proc.) – liczba tych studentów wzrosła ośmiokrotnie w porównaniu z poprzednim rokiem.

Ilu jest studentów wyższych uczelni (ze studiów licencjackich i magisterskich) w krajach uczestniczących w programie Erasmus? Ilu z nich spędziło część lub całość swoich studiów za granicą w roku 2010/11?

W roku 2010/11 spośród ogólnej liczby studentów wynoszącej ponad 22,5 mln w 32 uczestniczących wówczas krajach, około 1 proc. otrzymało stypendia Erasmusa1.

Przy założeniu, że średni czas trwania studiów w instytucjach szkolnictwa wyższego wynosi 4-5 lat (studia licencjackie i magisterskie), szacuje się, że około 4,5 proc. wszystkich europejskich studentów na pewnym etapie studiów wyższych otrzymało stypendia Erasmusa. Spośród nich − 67 proc. na poziomie licencjackim, 28 proc. na poziomie magisterskim, 1 proc. na poziomie doktoranckim oraz 4 proc. w ramach kształcenia krótkoterminowego. Ogółem około 10 proc. studentów spędziło lub spędza część lub całość studiów za granicą z pomocą programu Erasmus lub innych środków publicznych i prywatnych.

Podczas spotkania w Bukareszcie w dniach 26-27 kwietnia 2012 r. (IP/12/394), ministrowie odpowiedzialni za szkolnictwo wyższe przyjęli bolońską strategię mobilności, która zakłada, że do 2020 r. 20 proc. europejskich absolwentów szkół wyższych będzie miało za sobą część studiów za granicą, zgodnie z europejskim poziomem odniesienia dla mobilności w ramach kształcenia wyższego, przyjętym w listopadzie 2011 r.

Dodatkowe informacje

Erasmus pobija nowy rekord 8,5 proc. wzrostu liczby wymian studentów (IP/12/454)

Więcej o programie Erasmus i programie „Uczenie się przez całe życie”

Broszura „Erasmus facts and figures” (Erasmus - fakty i liczby)

Statystyki dotyczące programu Erasmus

1 :

W 2010 r. całkowita populacja studentów w UE-27 wynosiła około 18,5 mln.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website