Navigation path

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie

Memo

Brussel, 16 november 2012

Veelgestelde vragen: 10 jaar Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA)

Deze week vierde de EFSA haar tiende verjaardag van de EFSA, die samenvalt met het tienjarig bestaan van de algemene levensmiddelenwetgeving van de EU. Om dit te vieren, hield de EFSA in samenwerking met de Europese Commissie op 13 november 2012 in Parma (Italië) een conferentie op hoog niveau onder het motto "Klaar voor de uitdagingen van morgen". Op de conferentie, die internationale deskundigen op het gebied bijeenbrengt, zal deze verjaardag worden gevierd door terug te blikken op de successen van het verleden en na te denken over de beste manieren om de uitdagingen van de toekomst het hoofd te bieden.

Waarom heeft de EU besloten een agentschap voor voedselveiligheid op te richten?

Tijdens de jaren negentig werd de EU geconfronteerd met enkele voedselgerelateerde crisissituaties zoals BSE, salmonella, dioxines die het vertrouwen van de consument in het systeem van levensmiddelenproductie en -distributie hadden ondermijnd en de tekortkomingen in het toenmalig systeem hadden blootgelegd.

Wat was het antwoord van de Commissie op deze voedselcrises?

In januari 2000 publiceerde de Commissie een beleidsnota (een witboek) met daarin een grote verscheidenheid aan maatregelen die nodig waren om het Europese voedselveiligheidsbeleid grondig te herzien. Het document benadrukte het belang van twee centrale pijlers om het vertrouwen van het publiek te herstellen: de vaststelling van een EU-kader voor algemene levensmiddelenwetgeving en een onafhankelijke Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA). De levensmiddelenwetgeving van de EU werd in januari 2002 vastgesteld en de EFSA begon haar werkzaamheden in mei 2002.

Doen de EFSA en de nationale agentschappen geen dubbel werk?

De levensmiddelenwetgeving van de EU erkent dat de EFSA moet voortbouwen op de capaciteit van de lidstaten door te netwerken met organisaties die in hetzelfde gebied als de EFSA werkzaam zijn, en soortgelijke opdrachten hebben. Het EFSA-netwerk verbindt momenteel meer dan 1 500 externe deskundigen en meer dan 300 wetenschappelijke instellingen. In vergelijking daarmee is de EFSA zelf, met haar ongeveer 450 personeelsleden, relatief klein.

Wat is de rol van de EFSA?

De EFSA is belast met het uitbrengen van onafhankelijk wetenschappelijk advies en technische ondersteuning van het EU-beleid in alle domeinen die direct of indirect van invloed zijn op de voedsel- en voederveiligheid. Daarnaast is zij ook verantwoordelijk voor de communicatie over aangelegenheden op deze gebieden en over alle risico's die verband houden met de voedselketen.

De EFSA heeft ook een mandaat om wetenschappelijk advies over menselijke voeding uit te brengen wanneer de Commissie haar daarom vraagt. Daarnaast brengt zij wetenschappelijke adviezen uit over diergezondheid en dierenwelzijn, plantengezondheid en genetisch gemodificeerde organismen, ook al is er geen verband met voedselveiligheid. De EFSA moet bij al haar activiteiten nauw samenwerken met de bevoegde instanties in de lidstaten die soortgelijk werk doen.

Is de EFSA echt onafhankelijk?

Alle activiteiten van de EFSA moeten voldoen aan de strenge eisen van haar oprichtingsverordening op het gebied van onafhankelijkheid en belangenconflicten. Hiertoe heeft de EFSA over deze zaken interne regels opgesteld die continu worden verbeterd, de laatste keer in december 2011 met de vaststelling van haar beleid inzake onafhankelijkheid en wetenschappelijke besluitvorming. De daaraan verwante, in juli 2012 in werking getreden uitvoeringsvoorschriften hebben geleid tot een verbetering van de bestaande procedures voor screening en voor het beheer van de belangenverklaringen die iedereen die betrokken is bij EFSA-werkzaamheden moet afleggen. Dit geldt voor wetenschappelijke deskundigen, personeel, de leden van de raad van bestuur en derde partijen met inbegrip van contractanten. De EFSA heeft uitvoerig met belanghebbende partijen over de nieuwe regels overlegd alvorens deze vast te stellen.

EFSA besteedt aanzienlijke middelen aan de tenuitvoerlegging van haar nieuwe beleid en haar nieuwe regels. Zij heeft de speciale IT-hulpmiddelen voor het beheren van de meer dan 8 000 belangenverklaringen zelf ontwikkeld, onderzoekt jaarlijks 40 000 agendapunten van vergaderingen, en brengt jaarlijks verslag uit over de resultaten daarvan.

Daarnaast wordt de onafhankelijkheid van de EFSA ook gewaarborgd door de collectieve besluitvorming van haar wetenschappelijke panels en de transparante werkwijze. Dit bestaat onder meer uit de publicatie van de wetenschappelijke adviezen (inclusief minderheidsstandpunten in voorkomend geval), van de agenda's en notulen van vergaderingen, en van belangenverklaringen van de leden van de raad van bestuur, het wetenschappelijk comité, en de wetenschappelijke panels.

Er moet ook onderscheid gemaakt worden tussen een belang en een belangenconflict. De nieuwe regels moeten ervoor zorgen dat de beste wetenschappelijke deskundigen van Europa aan de wetenschappelijke adviezen meewerken en moeten tegelijkertijd garanderen dat die deskundigen geen financiële of andere belangen hebben die hun onafhankelijkheid in gevaar zouden kunnen brengen.

Het kan ook voorkomen dat bij derden een vermoeden van belangenconflicten ontstaat omdat zij de geldende regels verkeerd begrijpen. Dit kan een negatieve indruk van de EFSA wekken en een systeem ondermijnen dat in wezen gezond is. Het is echter belangrijk te erkennen dat geen enkel systeem geheel foutloos is, en dat er eens in de zoveel tijd gevallen zullen zijn van potentieel belangenconflict. Elk van zulke gevallen moet apart worden beoordeeld, waarna passende maatregelen moeten worden genomen, zoals uiteengezet in de regels van de EFSA. Voor de zeldzame gevallen waarin sprake is van een belangenconflict beschikt de EFSA over een procedure voor schending van vertrouwen, zodat gepaste maatregelen kunnen worden genomen wanneer een deskundige had verzuimd een belang op te geven.

Naar aanleiding van een verzoek van het Europees Parlement in 2011 heeft de Rekenkamer een audit gehouden van het beheer van belangenconflicten bij de agentschappen van de EU. De EFSA werd aangemerkt als een van de verst gevorderden op het gebied van beleid inzake en procedures voor het vaststellen van belangenconflicten, maar toch werden in dit verslag tekortkomingen genoemd. De Commissie zal daar in de nabije toekomst samen met de EFSA aan werken, aangezien vertrouwen in het werk van het agentschap van het hoogste belang is.

Wat heeft de EFSA de laatste tien jaar bereikt?

De EFSA heeft voor een aantal cruciale voedselveiligheidsaspecten in belangrijke mate bijgedragen tot een verbeterde aanpak, bijvoorbeeld door verbetering van de aanpak van zaken zoals het terugdringen van salmonella, het beperken van blootstelling aan bestrijdingsmiddelen, het vaststellen van veilige niveaus van de residuen daarvan en de beoordeling van toevoegingsmiddelen voor levensmiddelen en diervoeders. Haar werk zorgt ervoor dat consumenten erop kunnen vertrouwen dat de voedings- en gezondheidsclaims op levensmiddelenetiketten wetenschappelijk onderbouwd zijn. De afgelopen tien jaar kende de EU het hoogst mogelijke niveau van voedselveiligheid en doeltreffende beheersing van aan voeding gerelateerde incidenten, zowel voor de volksgezondheid als voor de economische impact.

Samenwerking op het gebied van de voedselveiligheid is toegenomen, en er bestaan nu door heel Europa netwerken voor om — zo nodig heel snel — wetenschappelijke informatie uit te wisselen en communicatieactiviteiten te coördineren. In 2011, na de uitbraak van shigatoxineproducerende Escherichia coli (STEC) in Duitsland en Frankrijk, heeft de EFSA het wetenschappelijk onderzoek gecoördineerd waardoor de waarschijnlijke bron van de besmetting is ontdekt en EU-risicomanagers in staat waren maatregelen te nemen ter bescherming van de consument.

Kent de EFSA systematisch vergunningen toe voor genetisch gemodificeerde organismen (GGO's)?

Nee, de EFSA is niet verantwoordelijk voor vergunningen; die vallen onder de verantwoordelijkheid van risicomanagers.

Wie een GGO-vergunning aanvraagt moet de EFSA voorzien van bepaalde studies die aan de EU/OESO-onderzoekprotocollen voldoen en die in het kader van een bepaald kwaliteitsborgingssysteem (goede laboratoriumpraktijken of ISO) en overeenkomstig de richtsnoeren van de EFSA voor de risicobeoordeling van GGO's zijn uitgevoerd. Het is de taak van de industrie om de noodzakelijke toxicologische en andere gegevens te leveren die nodig zijn om te bewijzen dat het GGO in kwestie veilig is. Voor alle gereguleerde producten zoals GGO's is het wereldwijd de regel dat de aanvragers — die rechtstreeks voordeel hebben bij het in de handel brengen van het product — moeten zorgen voor de uitvoering van de studies waarop de risicobeoordelingen gebaseerd zijn.

EFSA heeft een degelijke risicobeoordelingsprocedure en vraagt de aanvrager, alvorens een advies uit te brengen, bijna altijd om aanvullende gegevens en verduidelijkingen. In een klein aantal gevallen zijn aanvragen ingetrokken omdat de aanvrager meende niet in staat te zijn de informatie te leveren die de EFSA nodig had.

Welke uitdagingen moet de EFSA het hoofd bieden?

Al heeft de EFSA in de eerste tien jaar van haar bestaan al veel bereikt, wij moeten naar de uitdagingen van de toekomst kijken. Het is niet mogelijk om precies te voorspellen waarmee de EFSA in de komende jaren zal worden geconfronteerd, maar de stuwende krachten worden steeds duidelijker. Het gaat hier om zaken zoals klimaatverandering, de veranderende demografie van Europa en de snelle uitbreiding van de wereldhandel. De EFSA zal ook moeten inspelen op de uitdagingen en kansen van innovatie, iets dat niet alleen zal bijdragen tot het aanpakken van enkele van deze toekomstige behoeften, maar ook nieuwe behoeften zal creëren. Daarom heeft de EFSA in haar wetenschappelijke strategie voor 2012-2016 haar visie vastgelegd over hoe zij in de komende jaren de Europese voedselveiligheid zal blijven ondersteunen.

Kan de EFSA besluiten nemen?

In de levensmiddelenwetgeving van de EU zijn risicobeoordeling en risicobeheer van elkaar gescheiden. EFSA is als onafhankelijk EU-agentschap verantwoordelijk voor risicobeoordeling (wetenschappelijk advies); risicomanagement en besluitvorming is de verantwoordelijkheid van de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement. De EFSA neemt dus geen besluiten tot het verlenen van vergunningen voor GGO's, pesticiden, levensmiddelenadditieven en andere gereguleerde producten in verband met de voedselketen; zij beoordeelt de mogelijke risico's voor consument, dier en milieu zodat de risicomanagers — in dit geval de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad — beschikken over wetenschappelijke adviezen voordat zij kun besluiten nemen.

Hoe werkt de EFSA?

Raad van bestuur – de EFSA heeft een 15 leden tellende raad van bestuur, die door de Europese Raad in overleg met het Europees Parlement wordt benoemd op basis van een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling. De leden van de raad van bestuur zijn onafhankelijk, vertegenwoordigen geen regeringen of sectorale belangen en worden aangesteld om in het algemeen belang te handelen. De raad van bestuur bepaalt de begroting van de EFSA, beslist over het jaarlijkse werkprogramma en moet ervoor zorgen dat de EFSA doeltreffend werkt en goed samenwerkt met partnerorganisaties binnen en buiten de EU.

Uitvoerend directeur - de uitvoerend directeur van de EFSA wordt door de raad van bestuur benoemd en wordt door ongeveer 450 personeelsleden ondersteund. De uitvoerend directeur is de wettelijke vertegenwoordiger van de EFSA en is verantwoordelijk voor alle operationele zaken, voor personeelszaken en voor het opstellen van het jaarlijkse werkprogramma in overleg met de Europese Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten van de EU.

EFSA wetenschappelijke panels en wetenschappelijk comité - het wetenschappelijk comité en de wetenschappelijke panels van EFSA zijn verantwoordelijk voor het verstrekken van wetenschappelijke adviezen. Zij zijn samengesteld uit hooggekwalificeerde onafhankelijke wetenschappers die worden geselecteerd door middel van een open uitnodiging tot het indienen van blijken van belangstelling. Momenteel zijn er tien wetenschappelijke panels die zich bezighouden met onderwerpen zoals levensmiddelenadditieven, gezondheid van planten, genetisch gemodificeerde organismen, voeding, verontreinigingen, diergezondheid en dierenwelzijn, enz.

Het wetenschappelijk comité bestaat uit de voorzitters van de wetenschappelijke panels en zes ervaren wetenschappers die in geen enkel wetenschappelijk panel zitten (zij worden geselecteerd via een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling). Het wetenschappelijk comité is verantwoordelijk voor de coördinatie en de samenhang van "horizontale" vraagstukken (vraagstukken die meerdere panels betreffen) en wetenschappelijke kwesties van horizontale aard. Het wetenschappelijk comité was onder meer verantwoordelijk voor adviezen over de behandeling van innovatieve methodologieën voor risicoanalyses en adviezen bedoeld om de transparantie te waarborgen en de kwaliteit van bepaalde onderdelen van de risicobeoordeling te verbeteren.

Het Raadgevend Forum – het adviesforum van de EFSA zorgt voor de koppeling met de nationale instanties voor voedselveiligheid van alle 27 EU-landen, IJsland en Noorwegen; Zwitserland en de kandidaat-lidstaten hebben zitting als waarnemers. Het forum is samengesteld uit vertegenwoordigers van de nationale bevoegde autoriteiten die soortgelijke taken vervullen als die van de EFSA. Het forum speelt een centrale rol bij het waarborgen van doeltreffende coördinatie tussen het werk van de EFSA en dat van de lidstaten, zodat optimaal gebruik wordt gemaakt van de beschikbare middelen.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website