Navigation path

Left navigation

Additional tools

Często zadawane pytania dotyczące wielojęzyczności i nauki języków

European Commission - MEMO/12/703   25/09/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO

Komisja europejska

NOTATKA

Bruksela, dnia 25 września 2012 r.

Często zadawane pytania dotyczące wielojęzyczności i nauki języków

IP/12/1005

Co oznacza pojęcie „wielojęzyczność”?

  • umiejętność mówienia kilkoma językami i ich opanowanie;

  • polityka, zgodnie z którą wymaga się od organizacji, przedsiębiorstwa lub instytucji stosowania więcej niż jednego języka do celów komunikacji wewnętrznej lub zewnętrznej.

Jakie są języki urzędowe UE?

Dwudziestoma trzema językami urzędowymi instytucji Unii Europejskiej są: angielski, bułgarski, czeski, duński, estoński, fiński, francuski, grecki, hiszpański, irlandzki, litewski, łotewski, maltański, niderlandzki, niemiecki, polski, portugalski, rumuński, słowacki, słoweński, szwedzki, węgierski i włoski.

Kto podejmuje decyzje o przyznaniu statusu języka urzędowego UE?

Decyzje w tych sprawach podejmuje jednomyślnie Rada Unii Europejskiej, na której forum reprezentowane są wszystkie państwa członkowskie UE. Przed przystąpieniem do UE, każde przyszłe państwo członkowskie wskazuje język, którego chciałoby używać jako swojego języka urzędowego (lub języków urzędowych) do celów związanych z Unią Europejską. Każda kolejna zmiana — dodanie nowego języka urzędowego lub usunięcie dotychczas używanego — musi zostać zatwierdzona jednomyślnie przez wszystkie państwa członkowskie.

Jak wieloma językami regionalnymi mówi się w państwach członkowskich?

Istnieje około 60 języków mniejszościowych lub języków regionalnych, których się używa na terytorium Unii Europejskiej, jak również ponad 175 języków, którymi posługują się migranci.

Z jakiego statusu korzystają języki regionalne w instytucjach UE?

Rada Unii Europejskiej wyraziła zgodę na to, by niektóre języki, które zostały uznane w konstytucji danego państwa członkowskiego, nawet jeżeli nie są językami urzędowymi tego państwa, mogły być stosowane na formalnych posiedzeniach UE i w dokumentach UE. Instytucje UE oraz rząd hiszpański zawarły porozumienie na temat stosowania w dokumentach języka baskijskiego, katalońskiego i galicyjskiego. Rząd Zjednoczonego Królestwa zawarł podobne porozumienie co do stosowania języka walijskiego i gaelickiego szkockiego. W tych przypadkach tłumaczenia są dostarczane przez rząd zainteresowanego państwa członkowskiego, gdy zachodzi taka potrzeba, na jego koszt. Tłumaczenie ustne z (ale nie w drugą stronę) baskijskiego, katalońskiego/walenckiego/balearskiego i galicyjskiego jest zapewniane po złożeniu wniosku na posiedzeniach niektórych formacji Rady, w których biorą udział przedstawiciele z regionów, jak również na posiedzeniach plenarnych Komitetu Regionów i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Koszty tłumaczenia ustnego ponosi państwo członkowskie, którego to dotyczy. Organy walijskie i szkockie zostały objęte podobnymi ustaleniami.

Czy prawo UE chroni posługiwanie się różnymi językami?

Prawa i obowiązki związane z językami są zagwarantowane w prawie europejskim. W Traktacie UE (art. 3) i Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 21 i 22) zakazano dyskryminacji ze względu na język, stanowiąc, że Unia szanuje różnorodność językową.

W pierwszym rozporządzeniu Wspólnoty, przyjętym w 1958 r., zawarto wymóg tłumaczenia prawodawstwa UE przez instytucje wspólnotowe na wszystkie języki urzędowe UE oraz udzielania odpowiedzi na pytania obywateli w tym samym języku, w którym je zadano (art. 2, także art. 20 i 24 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej).

Czy UE planuje ograniczenie liczby języków urzędowych?

Nie. Obecny system funkcjonuje dla dobra demokracji oraz w interesie zachowania przejrzystości i odpowiedzialności. Żadne państwo członkowskie nie jest skłonne zrezygnować ze stosowania swojego własnego języka, a państwa kandydujące chcą, by ich języki zostały dodane do listy języków urzędowych. Od czasu do czasu pada propozycja, by przyjąć jeden unijny język. Byłoby to jednak niedemokratyczne z tego względu, że większość osób na terytorium UE zostałaby pozbawiona możliwości orientowania się w tym, jakie działania są podejmowane w ich imieniu, oraz spowodowałoby to rozmycie się odpowiedzialności.

Dlaczego Komisja Europejska promuje wielojęzyczność?

Ponieważ Komisja Europejska pragnie 1) wspierać dialog międzykulturowy i bardziej zintegrowane społeczeństwo; 2) umacniać wśród obywateli 27 państw członkowskich poczucie unijnego obywatelstwa; 3) tworzyć możliwości pozwalające jednostkom na studia i pracę za granicą oraz 4) otwierać nowe rynki dla przedsiębiorstw UE konkurujących na skalę światową.

Jaki jest zatem cel polityki językowej UE?

Polityka językowa UE ma na celu wspieranie różnorodności językowej i propagowanie znajomości języków ze względów związanych z tożsamością kulturową i integracją społeczną, ale także dlatego, że wielojęzycznym obywatelom łatwiej korzystać z możliwości kształcenia i pracy na jednolitym rynku.

Głównym celem polityki jest Europa, w której wszyscy obywatele od najmłodszych lat uczą się dwóch języków oprócz swojego języka ojczystego. Cel „język ojczysty+2” został wyznaczony przez szefów państw lub rządów UE na szczycie w Barcelonie w marca 2002 r.

Jaką rolę odgrywa tłumaczenie pisemne i ustne?

Rolą służb UE zajmujących się tłumaczeniem pisemnym i ustnym jest wspieranie i wzmacnianie wielojęzyczności w Unii Europejskiej oraz pomoc w przybliżaniu polityki Unii jej obywatelom. Informowanie obywateli, w szczególności o ich prawach i obowiązkach na podstawie prawa UE, oraz przekazywanie tych informacji we wszystkich językach urzędowych jest bardzo istotne dla zasadności, przejrzystości, odpowiedzialności i skuteczności jej funkcjonowania.

Czy każdy dokument UE jest tłumaczony na wszystkie języki urzędowe?

Nie. Dokumenty są tłumaczone w zależności od ich wagi: zależy to od grupy, dla której są przeznaczone, i danego celu. Prawodawstwo i dokumenty mające duże znaczenie dla ogółu społeczeństwa są tłumaczone na wszystkie 23 języki urzędowe. Inne dokumenty (na przykład, korespondencja z organami krajowymi i decyzje skierowane do konkretnych osób fizycznych lub podmiotów) są tłumaczone tylko na języki, na które jest to naprawdę konieczne.

Komisja Europejska prowadzi swoje sprawy wewnętrzne w trzech językach „proceduralnych” – w języku angielskim, francuskim i niemieckim. Członkowie Parlamentu Europejskiego otrzymują dokumenty robocze w swoim własnym języku.

Jakie reguły stosuje się w przypadku stron internetowych?

Używanie internetu, jako narzędzia za pośrednictwem którego informuje się opinię publiczną o działaniach UE i jakie korzyści te działania przynoszą, staje się coraz bardziej istotne. Nie ma prawnego wymogu tłumaczenia każdej strony na wszystkie języki urzędowe. Komisja stara się jednak prezentować jak najwięcej informacji na jej stronach w możliwie największej liczbie języków.

Jaki jest koszt tłumaczeń pisemnych i ustnych w instytucjach UE?

Łączny koszt tłumaczeń pisemnych i ustnych we wszystkich instytucjach UE (włączając Komisję Europejską, Parlament Europejski, Radę, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejski Trybunał Obrachunkowy, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów) wynosi ok. 1 mld euro rocznie. Stanowi to mniej niż 1% budżetu UE lub trochę więcej niż 2 euro na obywatela. Komisja Europejska zatrudnia na stałe około 3 000 tłumaczy pisemnych i ustnych.

Który język ma największe znaczenie?

Wszystkie języki są uznawane za jednakowo ważne. W ramach Unii Europejskiej język niemiecki pozostaje unijnym językiem, którego używa największa liczba osób, dla których jest on językiem ojczystym. Nie jest on jednak rozpowszechniony poza granicami Niemiec i Austrii. Z unijnych języków najbardziej rozpowszechnionymi na świecie językami są angielski i hiszpański - ale większość osób, która się nimi posługuje, nie mieszka w Europie. Język angielski jest najpowszechniej znanym drugim językiem na terytorium UE. Ostatnie sondaże pokazują jednak, że nawet obecnie tylko mniej niż połowa populacji UE zna go na tyle dobrze, by być w stanie się w nim komunikować. Język francuski jest językiem urzędowym, lub jednym z języków urzędowych, w trzech państwach członkowskich (w Belgii, Francji i Luksemburgu). Używa się go w różnych częściach świata i jest nauczany w wielu szkołach w UE - ale język ten jest dużo bardziej rozpowszechniony w południowej i zachodniej Europie niż w północnej i wschodniej części kontynentu.

Czy jeden powszechny język byłby rozwiązaniem?

Idea stosowania jednego języka jako panaceum na trudną sytuację językową jest nazbyt uproszczona. Bywa, że sugeruje się, by UE przyjęła łacinę lub esperanto jako jeden paneuropejski język. Ze względu na to, że jednak każdy musiałby się uczyć albo jednego, albo drugiego od podstaw, rozwiązanie to byłoby równie trudnie i niezbyt pomocne w stosunkach z resztą świata. Szkolenie nauczycieli i nauczenie 500 mln Europejczyków nowego języka zajęłoby dużo czasu i pochłonęło wiele zasobów. Dlatego zaangażowanie Komisji Europejskiej na rzecz wielojęzyczności obejmuje promowanie różnorodności, a nie jednolitości.

Jeżeli uczę się języków, jak z tego mogę skorzystać?

W okresie nasilającego się bezrobocia i niepewnej perspektywy gospodarczej, umiejętność używania i rozumienia obcych języków jest wartością dodaną i kompetencją kluczową w kontekście zdolności do zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i miejsc pracy. Z tego właśnie względu szefowie państw lub rządów UE wezwali w 2002 r. do nauki przynajmniej dwóch języków obcych od najmłodszych lat.

Jakiego wsparcia udziela UE, by umożliwić jednostkom naukę języków za granicą?

Uczenie się języków za granicą może odegrać rolę w ożywianiu koniunktury gospodarczej, jak również w powstawaniu bardziej spójnego społeczeństwa na kontynencie. Wszyscy obywatele UE powinni mieć możliwość uzyskania lepszej znajomości języków, poznania różnych kultur i zapoznania się z korzystnymi warunkami stworzonymi przez Unię i rynek światowy. W ramach programu UE „Uczenie się przez całe życie” przeznaczono około 50 mln euro rocznie na kampanie informujące o znaczeniu umiejętności językowych, na poprawę dostępu do zasobów służących nauce języków i opracowanie materiałów do nauki i nauczania języków. Uczenie się języków i różnorodność językowa są wśród priorytetów programu „Erasmus dla wszystkich” na lata 2014–20. Oczekuje się, że dzięki nowemu programowi, nad którymi obecnie trwa debata w Radzie i Parlamencie Europejskim, znacznie wzrosną środki na finansowanie nabywania i rozwijania umiejętności językowych.

Czy języki są istotne w biznesie?

Tak, ponieważ dobrze jest znać język swojego klienta. W 2006 r. przeprowadzono badanie dla Komisji Europejskiej, by oszacować koszt ponoszony przez przedsiębiorstwa UE w przypadku, gdy personel nie zna języków obcych. Badanie wykazało, że małe i średnie przedsiębiorstwa inwestujące w umiejętności językowe swoich pracowników lub kierujące się strategią językową osiągnęły wskaźnik sprzedaży eksportowej o 44,5% wyższy niż te, które nie dokonały żadnych z tych inwestycji.

Co Europejczycy myślą o językach?

Według badania Eurobarometru dotyczącego stosunku obywateli UE do wielojęzyczności i nauki języków obcych opublikowanego w czerwcu 2012 r., prawie dziewięciu na dziesięciu obywateli UE uważa, że znajomość języków obcych jest bardzo przydatna, a 98% twierdzi, że wpłynie ona korzystnie na przyszłość dzieci. Europejczycy są bardzo świadomi korzyści wynikających z wielojęzyczności: 72% zgadza się z tym celem, a 77% uważa, że powinien on być priorytetem; 53% używa języków w pracy, a 45% respondentów myśli, że dzięki znajomości języka obcego mają lepszą pracę we własnym kraju.

Jak dobrze Europejczycy posługują się językami?

Zgodnie z badaniem Eurobarometru z 2012 r. liczba Europejczyków, którzy twierdzą, że potrafią porozumiewać się w języku obcym nieznacznie spadła – z 56% do 54%, od 2005 r., w którym przeprowadzono ostatnie badanie na temat wielojęzyczności. W ramach odrębnego badania Komisji Europejskiej – pierwszego europejskiego badania kompetencji językowych – przeprowadzono testy językowe wśród nastoletnich uczniów w 14 europejskich krajach; wynika z nich, że tylko 42% uczniów wykazuje się wystarczającą znajomością pierwszego języka obcego i zaledwie 25% uczniów – drugiego. Znacząca liczba uczniów – 14% w przypadku pierwszego języka obcego i 20% w przypadku drugiego, nie osiąga nawet poziomu „użytkownika podstawowego”. Odsetek uczniów, którzy wykazują się znajomością pierwszego języka obcego wynosi od 82% na Malcie oraz w Szwecji (gdzie język angielski jest pierwszym językiem obcym) do zaledwie 14% we Francji (znajomość angielskiego) i 9% w Zjednoczonym Królestwie (znajomość francuskiego). Internet zachęca ludzi do poszerzania „pasywnej” umiejętności czytania i rozumienia ze słuchu w językach obcych. Liczba Europejczyków, którzy regularnie używają języków obcych w internecie, na przykład poprzez media społeczne, wzrosła o 10 punktów procentowych, z 26% do 36%. Najbardziej wielojęzycznym krajem UE jest Luksemburg, w którym 99% obywateli opanowało przynajmniej jeden język obcy.

Kto jest najbardziej wielojęzyczną osobą w Komisji Europejskiej?

Ioannis Ikonomou, który pracuje jako tłumacz w Komisji Europejskiej, mówi 32 językami. Ioannis urodził się w Heraklionie na Krecie. Studiował lingwistykę na Uniwersytecie w Salonikach, zanim otrzymał tytuł Master of Arts z w dziedzinie języków i kultur Bliskiego Wschodu na uniwersytecie Columbia w Stanach Zjednoczonych. Ioannis pracuje w Komisji od 2002 r. Będzie jednym z prelegentów na konferencji „Wielojęzyczność w Europie”, która odbędzie się w tym tygodniu na Cyprze.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website