Navigation path

Left navigation

Additional tools

Pytania i odpowiedzi: wniosek Komisji w sprawie statutu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych

European Commission - MEMO/12/660   12/09/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT SK SL BG RO

Bruksela, dnia 12 września 2012 r.

Pytania i odpowiedzi: wniosek Komisji w sprawie statutu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych

Jaki jest cel wniosku?

Celem wniosku Komisji jest zwiększenie widoczności, uznania, skuteczności, przejrzystości i rozliczalności europejskich partii politycznych i powiązanych z nimi fundacji politycznych. Wniosek zakłada usprawnienie ram regulacyjnych i finansowych mających zastosowanie do tych struktur.

Proponowane środki nie powodują zmian dla budżetu UE ani w żaden sposób nie wpływają na przyszłe decyzje o wysokości ogólnych kwot udostępnianych z budżetu UE na finansowanie partii i fundacji politycznych.

Jaką rolę spełniają europejskie partie polityczne i powiązane z nimi fundacje polityczne?

W Traktatach i Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej uznano zasadniczą rolę, jaką spełniają partie polityczne na szczeblu europejskim, przyczyniając się do kształtowania europejskiej świadomości politycznej i wyrażając wolę polityczną obywateli Unii (art. 10 TUE i art. 12 Karty praw podstawowych).

Członkami partii politycznych na poziomie europejskim są krajowe i regionalne partie z państw członkowskich, w większości przypadków mogą do nich należeć także osoby indywidualne. Partie odgrywają zasadniczą rolę we wzmacnianiu demokracji europejskiej z racji swojej uprzywilejowanej pozycji dla ustanawiania powiązań z obywatelami i zbliżania polityki prowadzonej na szczeblu krajowym do polityki szczebla unijnego. Propagując transgraniczny dialog polityczny, przyczyniają się one do stworzenia europejskiej sfery publicznej.

Czy działalność europejskich partii politycznych podlega obecnie jakimś przepisom?

Przepisy takie (rozporządzenie 2004/2003) obowiązują od 2003 r. i dotyczą głównie finansowania europejskich partii politycznych, oraz – od czasu wprowadzenia zmian w 2007 r. – powiązanych z nimi fundacji politycznych. Stan na rok 2012 to 13 partii politycznych i 12 fundacji politycznych na poziomie europejskim, które dzielą między sobą pulę 31 mln EUR. Mimo że partie i fundacje uznane są na szczeblu europejskim i otrzymują finansowanie z budżetu UE, są one podmiotami prawa krajowego.

Europejskie partie polityczne mogą mieć podobne nazwy i skład jak grupy polityczne w Parlamencie Europejskim, jednak są one odmienne od tych struktur.

Dlaczego europejskie partie polityczne potrzebują europejskiego statutu prawnego?

O wprowadzenie takiego statutu od dłuższego czasu zabiegał Parlament Europejski, formułując swój postulat między innymi w rezolucji Marietty Giannakou przyjętej w kwietniu ubiegłego roku.

Europejskie partie polityczne stały się ważnymi uczestnikami życia politycznego Unii. Jednakże z wielu względów, między innymi z racji przewidzianego dla nich w systemie prawnym państw członkowskich statusu prawnego organizacji pozarządowej, dotychczas nie były one w stanie w pełni wypełniać roli powierzonej im w Traktatach.

Europejski statut prawny zapewni europejskim partiom politycznym potrzebne uznanie i umożliwi im prowadzenie działalności w Europie i poza nią w sposób widoczny i skuteczny. Jest to ważny krok we wzmacnianiu demokracji w Unii Europejskiej.

Komisja ma nadzieję, że nowe zasady zostaną szybko przyjęte przez współustawodawców, tak aby można było stosować je w okresie kampanii wyborczych w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014 r.

Parlament od lat wnioskował o wprowadzenie europejskiego statutu dla partii politycznych na poziomie europejskim. Dlaczego Komisja czekała tak długo z wnioskiem dotyczącym takiego statutu?

Stworzenie statutu prawnego dla europejskich partii politycznych to ambitne i potencjalnie dalekosiężne działanie, które wymagało dogłębnej analizy.

W 2007 r., kiedy po raz ostatni wprowadzono zmiany do obowiązujących zasad, Komisja działała pod presją czasu, w związku z czym zdecydowała się przyjąć jedynie ograniczone zmiany do obowiązującego ustawodawstwa.

Dziś wszystkie warunki zostały spełnione, aby Komisja mogła przedstawić ambitny wniosek, ustanawiający zupełnie nowe ramy dla europejskich partii i fundacji politycznych, które pozwalają im działać, rozwijać się i przystosowywać do wyzwań dnia dzisiejszego i jutrzejszego.

Jaki jest związek między wnioskiem dotyczącym europejskich partii i fundacji politycznych a wnioskiem Komisji z lutego 2012 r. w sprawie statutu fundacji europejskiej?

W lutym 2012 r. Komisja przyjęła wniosek ustawodawczy dotyczący ogólnego statutu europejskich fundacji. Celem tego przekrojowego wniosku było ułatwienie fundacjom pożytku publicznego, aktywnym w dziedzinach takich jak zdrowie, kształcenie, nauka i prawa podstawowe, prowadzenia działalności paneuropejskiej. Wniosek stanowił odpowiedź na ponawiane przez zainteresowane strony i Parlament Europejski postulaty z zakresu gospodarki społecznej i innowacji społecznych.

Wniosek dotyczący europejskich partii politycznych i powiązanych z nimi europejskich fundacji politycznych oferuje z kolei tym ostatnim specyficzne prawne, finansowe i regulacyjne ramy dostosowane do ich potrzeb.

Propozycja statutu dotyczy zarówno europejskich partii politycznych, jak i europejskich fundacji politycznych. Dlaczego podlegają one odmiennym przepisom dotyczącym finansowania?

Koszty ponoszone przez partie i fundacje polityczne różnią się od siebie. Już sam charakter partii politycznych uzasadnia wprowadzenie odrębnego systemu, muszą one bowiem być elastyczne, aby móc dostosować się do nieprzewidzianych i pilnych wydarzeń politycznych i reagować na nie.

Zadania i rodzaj wydatków europejskich fundacji politycznych są natomiast podobne do zadań i wydatków innych fundacji i organizacji apolitycznych, finansowanych w ramach programów UE. Wyłączenie ich z obecnego systemu dotacji operacyjnych nie jest zatem uzasadnione.

Jakie dokładnie będą kryteria uzyskania europejskiego statusu prawnego i finansowania UE?

Partie i fundacje polityczne pragnące stać się podmiotami europejskimi poprzez rejestrację na poziomie europejskim muszą spełnić szereg warunków. Muszą być one reprezentowane w wystarczająco dużej liczbie państw członkowskich UE, muszą przestrzegać zasady działalności nienastawionej na zysk oraz szanować wartości, na których opiera się Unia. Komisja proponuje także, aby europejskie partie i fundacje polityczne spełniały wysokie standardy w zakresie demokracji wewnętrznej, sprawowania rządów, przejrzystości i rozliczalności.

Mamy nadzieję i spodziewamy się, że te warunki, które mogą być bez przeszkód spełniane przez zorganizowane i zaangażowane transnarodowe sojusze partii politycznych i osób fizycznych, sprzyjać będą powstawaniu nowych europejskich partii politycznych.

Pierwszym krokiem do otrzymania unijnego finansowania publicznego jest zarejestrowanie się jako europejska partia lub fundacja polityczna. Jednakże, ze względu na ograniczone środki unijne dostępne na te cele, Komisja uważa, że partia musi wykazać także odpowiedni poziom europejskich ambicji i mieć poparcie, a co za tym idzie – reprezentować poglądy i opinie – wystarczającej liczby obywateli UE. W związku z tym i w uznaniu roli Parlamentu Europejskiego jako organu bezpośrednio reprezentującego obywateli Unii, aby uzyskać dostęp do finansowania unijnego, europejska partia polityczna musi zdobyć w wyborach do PE co najmniej jeden mandat poselski.

Wyniki osiągnięte w wyborach to obiektywna metoda pozwalająca określić zarówno poziom europejskich ambicji jak i uznanie, jakim cieszy się dana partia polityczna i ten dodatkowy wymóg należy postrzegać jako zachętę do pełnego uczestnictwa w europejskim życiu demokratycznym na najwyższym możliwym poziomie.

Co należy rozumieć przez poszanowanie wartości, na których opiera się UE? Czy eurosceptyczne partie polityczne mogą być w związku z tym poszkodowane?

Wszystkie europejskie partie i fundacje polityczne muszą przestrzegać głównych zasad i praw podstawowych. Należą do nich poszanowanie godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności oraz praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości.

Ani obecne ani przyszłe zasady w żaden sposób nie zapobiegają wyważonej i demokratycznej debacie na temat przyszłości UE.

Czy europejskie partie polityczne mogą brać udział w krajowych referendach dotyczących kwestii europejskich?

Nie. Finansowanie krajowych referendów, nawet tych dotyczących kwestii unijnych, będzie nadal podlegać przepisom prawa krajowego.

Jakie kroki podjęto, aby zagwarantować obywatelom, że finansowanie unijne i prywatne będzie wykorzystywane zgodnie z prawem?

Komisja proponuje znaczne zaostrzenie przepisów w zakresie przejrzystości, księgowości i kontroli. Nowe przepisy zawierają np. wymóg publikowania przez Parlament Europejski szczegółowych informacji dotyczących procedur uznawania i finansowania, w tym rocznych sprawozdań finansowych, wykazów darczyńców, list członków partii oraz dokumentów i statutów przedkładanych Parlamentowi Europejskiemu w ramach rejestracji.

Wniosek przewiduje także kompleksowy system pozwalający monitorować, w jaki sposób otrzymywane są i wydatkowane środki unijne i prywatne. W tym celu konieczna będzie koordynacja działań i wymiana informacji między zainteresowanymi podmiotami unijnymi i właściwymi organami krajowymi.

Komisja proponuje również wprowadzenie solidnego systemu sankcji, obejmującego sankcje od drobnych grzywien do utraty europejskiego statusu stosownie do wagi naruszenia.

Ponadto, aby zapobiec naruszeniom zasad finansowania, wniosek precyzuje, że do celów określania kwoty finansowania unijnego przysługującej danej partii będą uwzględniani jedyni ci posłowie do Parlamentu Europejskiego, którzy pozostaną w europejskiej partii politycznej, z którą powiązana jest ich partia krajowa lub regionalna. Zapewni to także większą rozliczalność i przejrzystość względem obywateli i wyborców UE.

Czy wprowadzenie europejskiego statutu dla europejskich partii politycznych spowoduje zmianę warunków zatrudnienia pracowników partii?

Nie. Ani przepisy prawa pracy ani prawa podatkowego nie wchodzą w zakres art. 224 TFUE.

Jednakże w celu promowania samofinansowania europejskich partii i fundacji politycznych, Komisja proponuje, aby transgranicznym darowiznom zapewnić tak samo korzystne traktowanie pod względem podatkowym jak darowiznom realizowanym w obrębie państw członkowskich.

Dlaczego wniosek Komisji dotyczący statutu jest uzupełniony dokumentem roboczym Komisji w sprawie rozporządzenia finansowego? Dlaczego nie są to dwa formalne wnioski ustawodawcze?

Obecnie trwa proces nowelizacji rozporządzenia finansowego. Mimo że współustawodawcy osiągnęli już formalne porozumienie, zmienione rozporządzenie jeszcze nie weszło w życie i w związku z tym nie można wprowadzać w nim dalszych zmian.

Dokument roboczy załączony do wniosku został już jednak zatwierdzony przez Komisję. Zostanie on formalnie przekształcony we wniosek ustawodawczy po tym, jak zmienione rozporządzenie finansowe zostanie przyjęte.

Te dwa dokumenty stanowią pakiet.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website