Navigation path

Left navigation

Additional tools

Brussel, 12 september 2012

Q&A: Commissievoorstel betreffende statuut en financiering van Europese politieke partijen en stichtingen

Wat is het doel van het voorstel?

Het voorstel van de Commissie moet de zichtbaarheid, erkenning, doeltreffendheid, transparantie en controleerbaarheid van Europese politieke partijen en de daaraan verbonden stichtingen bevorderen. Het houdt een verbetering in van het betrokken regelgevings- en financieringskader.

Het voorstel heeft geen gevolgen voor de EU-begroting en loopt op geen enkele manier vooruit op de toekomstige besluiten inzake de totale bedragen die uit de EU-begroting worden vrijgemaakt voor de financiering van politieke partijen en stichtingen.

Welke rol spelen Europese politieke partijen en de daaraan verbonden politieke stichtingen?

De Verdragen en het Handvest van de grondrechten erkennen dat politieke partijen op Europees niveau een fundamentele rol spelen, omdat zij bijdragen tot de vorming van een Europees politiek bewustzijn en tot de uiting van de politieke wil van de burgers van de Unie (artikel 10 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en artikel 12 van het Handvest van de grondrechten).

Bij Europese politieke partijen zijn nationale en regionale partijen uit de lidstaten aangesloten. In de meeste gevallen staat het lidmaatschap ook open voor individuele burgers. Deze partijen leveren een belangrijke bijdrage aan de Europese democratie. Zij zijn bij uitstek in staat om de burger aan zich te binden en de kloof tussen de nationale en Europese politiek te dichten. Zij bevorderen de politieke dialoog in Europa en dragen zo bij tot de totstandkoming van een Europese publieke ruimte.

Gelden er al regels voor Europese politieke partijen?

De huidige regelgeving is in 2003 van kracht geworden (Verordening 2004/2003) en heeft vooral betrekking op de financiering van Europese politieke partijen. Sinds een wijziging in 2007 geldt zij ook voor de financiering van de daaraan verbonden politieke stichtingen. In 2012 zijn er op Europees niveau 13 politieke partijen en 12 politieke stichtingen actief, waarvoor in totaal 31 miljoen euro beschikbaar is. Hoewel deze partijen en stichtingen op Europees niveau zijn erkend en financiële middelen uit de EU-begroting ontvangen, zijn zij nationale rechtspersonen.

Europese politieke partijen en politieke fracties in het Europees Parlement kunnen dezelfde namen en leden hebben, maar vallen niet samen.

Waarom hebben Europese politieke partijen een Europees wettelijk statuut nodig?

Het Europees Parlement vraagt al lang om een dergelijk statuut. In april 2011 keurde het bovendien een resolutie van het EP-lid Marietta Giannakou goed waarin hier opnieuw op werd aangedrongen.

De Europese politieke partijen spelen inmiddels een belangrijke rol in het politieke leven van de Unie. Om verschillende redenen – zo is er een lidstaat waar zij de rechtsstatus van ngo hebben – kunnen zij hun bij het Verdrag vastgestelde taak tot dusver niet optimaal vervullen.

Het Europese wettelijke statuut verschaft de Europese politieke partijen de noodzakelijke erkenning en draagt ertoe bij dat zij binnen en buiten Europa zichtbaar en efficiënt kunnen functioneren. Deze stap komt de democratie in de Europese Unie beslist ten goede.

De Commissie rekent erop dat de medewetgevers snel, dat wil zeggen vóór de campagnes voor de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2014, overeenstemming kunnen bereiken over de nieuwe regels.

Het Parlement vraagt al jaren om een Europees statuut voor politieke partijen op Europees niveau. Waarom komt de Commissie vandaag pas met haar voorstel?

Het creëren van een wettelijk statuut voor Europese politieke partijen is een ambitieuze stap met mogelijk vérstrekkende gevolgen. Zorgvuldige analyse was dus geboden.

Toen in 2007 de laatste wijzingen in de regelgeving werden aangebracht, stond de Commissie onder grote tijdsdruk en koos zij ervoor slechts beperkte wijzigingen aan te brengen in de bestaande wetgeving.

Vandaag kunnen we echter een ambitieuzer voorstel presenteren. Dit geheel nieuwe kader biedt de Europese politieke partijen en stichtingen alle ruimte om zich ontwikkelen en in te spelen op actuele en toekomstige uitdagingen.

Wat is het verband tussen dit voorstel en dat van februari 2012 betreffende het statuut van de Europese stichting?

De Commissie heeft in februari een wetgevingsvoorstel aangenomen betreffende een algemeen statuut voor Europese stichtingen. Dit voorstel moet het voor stichtingen die zich inzetten voor het algemeen nut, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, onderwijs, wetenschap of grondrechten, veel gemakkelijker maken om pan-Europese activiteiten te ontplooien. Hiermee wordt gehoor gegeven aan een oude wens op het gebied van sociale economie en sociale innovatie van het Europees Parlement en andere belanghebbenden.

Het huidige voorstel biedt Europese politieke stichtingen een passend juridisch, financieel en regelgevingskader.

Voor Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen wordt één Europees statuut voorgesteld. Waarom gelden er dan verschillende financieringsregels?

Politieke partijen en politieke stichtingen maken andere kosten. Politieke partijen hebben behoefte aan flexibiliteit om te kunnen inspelen op onvoorziene of dringende politieke ontwikkelingen. Dat vraagt om een speciale regeling.

De taken en uitgaven van Europese politieke stichtingen zijn echter vergelijkbaar met die van niet-politieke stichtingen en organisaties die in het kader van EU-programma's worden gefinancierd. Stichtingen kunnen dan ook gewoon onder het bestaande stelsel van exploitatiesubsidies blijven vallen.

Wat worden de criteria om in aanmerking te komen voor de Europees rechtsstatus en EU-financiering?

Politieke partijen en stichtingen die op Europees niveau willen worden geregistreerd als Europese entiteit, moeten aan een reeks voorwaarden voldoen. Zo moeten zij in voldoende EU-lidstaten vertegenwoordigd zijn, het non-profitbeginsel in acht nemen en de waarden eerbiedigen waarop de EU berust. Verder stelt de Commissie voor dat Europese politieke partijen en stichtingen moeten voldoen aan hoge normen inzake interne democratie, bestuur, transparantie en controleerbaarheid.

Deze voorwaarden, die georganiseerde en serieuze transnationale allianties van politieke partijen en/of natuurlijke personen eenvoudig kunnen vervullen, moeten ertoe bijdragen dat er geregeld nieuwe Europese politieke partijen ontstaan.

Registratie als een Europese politieke partij of stichting is de eerste stap om voor EU-financiering in aanmerking te komen. Omdat de voor deze doeleinden beschikbare EU-middelen beperkt zijn, is de Commissie echter van mening dat een partij bovendien blijk moet geven van voldoende Europese ambitie. Ook moet zij duidelijk maken dat zij reële electorale steun geniet, dat wil zeggen, de standpunten en meningen van voldoende EU-burgers vertegenwoordigt. Aangezien het de taak van het Europees Parlement is om de burgers van de Unie rechtstreeks te vertegenwoordigen, dient een Europese politieke partij bij de verkiezingen voor het Europees Parlement ten minste één zetel te winnen om voor EU-financiering in aanmerking te komen.

Het verkiezingsresultaat is een objectieve graadmeter voor zowel de Europese ambitie als de publieke erkenning van een Europese politieke partij. Deze bijkomende vereiste moet dan ook worden gezien als een prikkel om volledig en op het hoogste niveau aan het Europese democratische proces deel te nemen.

Wat houdt "eerbiediging van de waarden waarop de EU berust" in? Worden eurosceptische politieke partijen straks gestraft?

Alle Europese politieke partijen en stichtingen moeten de grondrechten en de daarin vervatte beginselen eerbiedigen. Het gaat onder meer om respect voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbied voor de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren.

De nieuwe regels hoeven evenmin als de bestaande regels een gezond en democratisch debat over de toekomst van de EU in de weg te staan.

Mogen Europese politieke partijen deelnemen aan nationale referenda over EU-aangelegenheden?

Nee. Op de financiering van nationale referenda blijft de nationale wetgeving van toepassing, ook als een referendum over EU-zaken gaat.

Welke maatregelen zijn er genomen om de burger ervan te verzekeren dat de particuliere en EU-middelen rechtmatig worden gebruikt?

De Commissie stelt voor om de regels inzake transparantie, verantwoording en controleerbaarheid aanzienlijk te verscherpen. Zo zal het Europees Parlement gedetailleerde informatie openbaar moeten maken betreffende de erkennings- en financieringsprocedures, met inbegrip van jaarrekeningen, lijsten van donateurs en het ledenbestand, en documenten en statuten die in het kader van de registratieprocedure aan het Europees Parlement zijn voorgelegd.

Daarnaast voorziet het voorstel in een alomvattend toezichtsysteem voor de ontvangst en besteding van zowel EU-middelen als particuliere gelden. Dit vereist coördinatie en informatie-uitwisseling tussen de betrokken EU-actoren en de bevoegde nationale autoriteiten.

De Commissie stelt ook voor om een solide sanctieregeling in te voeren. Afhankelijk van de inbreuk kunnen de sancties variëren van kleine geldboetes tot het verlies van de Europese rechtsstatus.

Om misbruik van de financieringsregels te voorkomen, verduidelijkt het voorstel dat leden van het Europees Parlement alleen in aanmerking worden genomen bij het berekenen van de EU-financiering waarop hun partij recht heeft, als zij aangesloten blijven bij de Europese politieke partij waaraan hun nationale of regionale partij is verbonden. Dit moet ook de controleerbaarheid en de transparantie ten aanzien van de burgers en stemgerechtigden van de EU bevorderen.

Verandert het Europees statuut voor Europese politieke partijen de arbeidsvoorwaarden van partijmedewerkers?

Nee. Het arbeidsrecht noch de belastingwetgeving valt onder artikel 224 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.

Om Europese politieke partijen aan te moedigen in hun eigen middelen te voorzien, stelt de Commissie echter voor om grensoverschrijdende donaties fiscaal even gunstig te behandelen als donaties binnen de lidstaten.

Waarom wordt het Commissievoorstel betreffende het statuut aangevuld door een werkdocument van de Commissie over het Financieel Reglement? Waarom is er niet gekozen voor twee formele wetgevingsvoorstellen?

Het Financieel Reglement wordt momenteel herzien. Hoewel de medewetgevers formeel overeenstemming hebben bereikt, is het gewijzigde Reglement nog niet van kracht geworden. Daardoor kan het op dit moment niet nader worden gewijzigd.

Het werkdocument dat bij het voorstel is gevoegd, is echter door de Commissie goedgekeurd. Wanneer het herziene Financieel Reglement eenmaal is vastgesteld, zal het formeel in een wetgevingsvoorstel worden omgezet.

Deze twee documenten moeten als één pakket worden gezien.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website