Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska

MEMO

Bruksela, 6 września 2012 r.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące polityki Komisji Europejskiej w dziedzinie umiejętności czytania i pisania oraz sprawozdania grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. sprawności czytania i pisania

IP/12/940

Dlaczego Komisja Europejska powołała grupę ekspertów wysokiego szczebla ds. sprawności czytania i pisania, skoro edukacja i alfabetyzacja w większości należą do kompetencji państw członkowskich?

Podnoszenie standardów umiejętności czytania i pisania zarówno dzieci, jak i osób dorosłych leży we wspólnym interesie państw członkowskich. Poprawa sprawności czytania była jednym z pierwszych celów programu prac Komisji w zakresie kształcenia i szkolenia, który zainicjowano w 2002 r. Cel ten uznano następnie za priorytet na lata 2010–2020. Państwa członkowskie zobowiązały się, że przed końcem dekady zmniejszą do maksymalnie 15 proc. odsetek 15-latków osiągających słabe wyniki w czytaniu.

W listopadzie 2010 r. Rada Ministrów zwróciła się do Komisji o powołanie grupy ekspertów wysokiego szczebla, których zadaniem miała być ocena najbardziej efektywnych sposobów wspierania sprawności czytania w ciągu całego życia człowieka. W swoim sprawozdaniu grupa ekspertów pragnie zwrócić uwagę na kryzys czytania, który dotyka wszystkie państwa członkowskie, i przedstawia zalecenia służące rozwiązaniu tego problemu. Komisja będzie nadal wspierać starania państw członkowskich o poprawę umiejętności czytania i pisania. Rola Komisji w żaden sposób nie narusza wyłącznych kompetencji państw członkowskich w zakresie organizacji struktury i treści systemów edukacji.

W jaki sposób wybierano ekspertów, członków grupy? Dlaczego na przewodniczącą grupy wybrano JKW Laurentien?

Członkowie grupy wysokiego szczebla są ekspertami w dziedzinie alfabetyzmu. Zostali wybrani przez Komisję Europejską na podstawie ich fachowej wiedzy i statusu. Komisja wzięła także pod uwagę równowagę geograficzną i równowagę płci.

JKW Laurentien, księżna Niderlandów, jest dobrze znaną działaczką w tej dziedzinie. Jest ona specjalną wysłanniczką UNESCO ds. walki z analfabetyzmem na rzecz rozwoju oraz przewodniczącą holenderskiej fundacji na rzecz czytania i pisania (Stichting Lezen & Schrijven).

Co kryje się za kampanią „Europa lubi czytać”?

Kampania „Europa lubi czytać” ruszyła z inicjatywy komisarz Androulli Vassiliou, a jej celem jest zwrócenie uwagi na kryzys czytelnictwa w Europie i propagowanie czytania dla przyjemności. Komisarz Vassiliou bierze udział w sesjach czytania organizowanych w całej Europie z udziałem dzieci, nastolatków i dorosłych. Imprezy te często mają wielojęzyczny charakter: zachęcają dzieci do czytania na głos w różnych językach i podkreślają znaczenie różnorodności językowej.

Co oznacza termin „osoba osiągająca słabe wyniki w czytaniu”

Osoby osiągające słabe wyniki w czytaniu potrafią wykonać jedynie najprostsze zadania w zakresie czytania, takie jak odnalezienie pojedynczej informacji, określenie głównego tematu tekstu lub wykrycie prostego związku pomiędzy tekstem a wiedzą zaczerpniętą z życia codziennego.

Dla zapewnienia porównywalności między państwami członkowskimi UE przyjęto unijny poziom odniesienia, w którym osoby osiągające słabe wyniki w czytaniu identyfikuje się na podstawie definicji stosowanych przez OECD w Programie międzynarodowej oceny umiejętności uczniów (PISA). W badaniu tym stosuje się skalę ocen od 1 do 5. Uczniów, którzy w badaniu PISA uzyskali wynik poniżej 2, uważa się za osiągających słabe wyniki w czytaniu. Są to uczniowie, którzy radzą sobie jedynie z najprostszymi zadaniami w zakresie czytania.

OECD uruchomił nowy program międzynarodowej oceny kompetencji osób dorosłych (PIAAC). Dzięki temu badaniu będzie można uzyskać szczegółowy profil umiejętności osób w wieku od 16 do 65 lat. Oceniane będą umiejętności w zakresie czytania, pisania i liczenia, a także zdolność rozwiązywania problemów w środowisku wyposażonym w nowe technologie. Ocenie poddawane będą również umiejętności przydatne w pracy. Pierwsze wyniki zostaną opublikowane w październiku 2013 r.

Jaki wpływ na umiejętność czytania i pisania ma korzystanie z internetu, mediów społecznych i smartfonów?

Internet i digitalizacja zmieniły charakter, częstość i znaczenie pisania. Narzędzia cyfrowe dają silną motywację do pisania, co jest szczególnie zauważalne wśród młodych ludzi. Jeśli chodzi o rodzaj używanego języka, to komunikowanie się za pośrednictwem takich serwisów społecznościowych i narzędzi, jak Facebook, MSN i SMS, plasuje się gdzieś pomiędzy mową a pismem. Ze względu na łatwiejszy i natychmiastowy dostęp SMS-y mogą być bardzo silnym czynnikiem motywującym, zwłaszcza dla osób mających trudności z czytaniem.

W niektórych szkołach i innych instytucjach edukacyjnych takie nieformalne praktyki włącza się już do procesu nauczania, choć zwykle odbywa się to w formie indywidualnych projektów. Z uwagi na element motywacyjny praktyki te powinny być jednak lepiej wykorzystywane w systemach edukacji.

W dyskusjach na temat pisania przy pomocy mediów cyfrowych najczęściej podnoszone są dwie kwestie budzące obawy, a mianowicie: czy w nauce czytania i pisania małych dzieci pisanie ręczne ma przewagę nad pisaniem na komputerze oraz czy SMS-y przyczyniają się do poprawności pisania czy wręcz odwrotnie. Wśród niewielu danych, które dotychczas zebrano na ten temat, można znaleźć argumenty na korzyść obu przeciwstawnych stanowisk. Potrzeba zatem więcej informacji na temat wpływu mediów cyfrowych i pisania ręcznego, aby wypracować odpowiednie podejście do tego zagadnienia w tym nowym kontekście.

Dlaczego istnieją tak duże różnice między wynikami w czytaniu dziewcząt i chłopców?

Różnice między płciami wynikają przede wszystkim z różnic w motywacji. Z danych wynika, że w każdej grupie wiekowej mężczyźni rzadziej niż kobiety czytają dla przyjemności. Analiza badań PISA wykazała, że nastoletni chłopcy są mniej zainteresowani czytaniem niż dziewczęta, co znajduje odzwierciedlenie w gorszych wynikach w czytaniu i w większym odsetku chłopców osiągających słabe wyniki w czytaniu.

Istnieją jednak sposoby, aby zachęcić chłopców do czytania: można częściej wykorzystywać formaty cyfrowe, lepiej dopasowywać lektury szkolne do zainteresowań chłopców i w ogóle dawać więcej swobody wszystkim uczniom (chłopcom i dziewczętom) w wyborze lektur. W sprawozdaniu zasugerowano również, że należałoby przyciągnąć więcej mężczyzn do zawodu nauczyciela, aby stanowili wzór do naśladowania dla chłopców.

Czy to prawda, że grupa wysokiego szczebla zajęła się tylko kwestią sprawności czytania?

Grupa wysokiego szczebla zajęła się umiejętnościami zarówno w zakresie czytania, jak i pisania, ale w odniesieniu do czytania wzięła pod uwagę różne aspekty, takie jak nowe technologie i wpływ digitalizacji na umiejętność czytania i pisania. W dziedzinie sprawności czytania prowadzi się znacznie więcej badań i do dyspozycji jest więcej porównywalnych danych niż w przypadku umiejętności w zakresie pisania. Jednym z zaleceń grupy wysokiego szczebla jest wypracowanie porównywalnych na skalę międzynarodową testów w zakresie sprawności pisania oraz wspieranie prac badawczych w tej dziedzinie.

Grupa wysokiego szczebla stosowała wielopoziomową definicję umiejętności czytania i pisania, od alfabetyzmu na poziomie podstawowym poprzez alfabetyzm funkcjonalny aż po alfabetyzm wielowymiarowy. Alfabetyzm na poziomie podstawowym oznacza znajomość liter, słów i tekstu niezbędną do czytania i pisania na poziomie, który daje pewność siebie i motywację do dalszego rozwoju; alfabetyzm funkcjonalny oznacza umiejętność czytania i pisania potrzebną do rozwoju i funkcjonowania w społeczeństwie, w domu, w szkole i w pracy; alfabetyzm wielowymiarowy to zdolność wykorzystywania umiejętności czytania i pisania do tworzenia, rozumienia, interpretowania i krytycznej oceny tekstów udostępnianych za pośrednictwem różnych mediów i w różnej postaci (drukowanej, cyfrowej, audiowizualnej). Alfabetyzm wielowymiarowy jest podstawą uczestnictwa w społeczeństwie cyfrowym i warunkiem dokonywania świadomych wyborów dotyczących finansów, zdrowia itp. Definicja ta jest również stosowana w międzynarodowych badaniach.

Czy oprócz badania PISA prowadzonego przez OECD istnieją jakieś inne badania oceniające umiejętności uczniów w zakresie czytania i pisania?

Istnieje międzynarodowe badanie postępów biegłości w czytaniu (Progress in International Reading Literacy Study, PIRLS) koordynowane przez Międzynarodowe Towarzystwo Oceniania Osiągnięć Szkolnych. Badanie to obejmuje uczniów czwartej klasy (9–11-latków).

Dla dorosłych OECD uruchomiło nowy program międzynarodowej oceny kompetencji osób dorosłych (PIAAC). Pierwsze wyniki tego badania zostaną opublikowane w październiku 2013 r.

W jaki sposób grupa wysokiego szczebla zamierza wpłynąć na obecną sytuację?

Sprawozdanie grupy wysokiego szczebla zawiera najważniejsze dane i dowody naukowe dotyczące standardów umiejętności czytania i pisania wraz z ilustrującymi je przykładami z różnych państw i szczegółowymi opisami. Stanowi ono przystępne streszczenie najistotniejszych prac naukowych z tej dziedziny oraz najważniejszych założeń polityki, programów i kampanii na rzecz poprawy umiejętności czytania i pisania w całej Europie.

Sprawozdanie zawiera też konkretne zalecenia odnoszące się do różnych grup wiekowych (małych dzieci, uczniów szkół podstawowych, nastolatków i osób dorosłych), wskazujące, co mogą i co powinny zrobić różne podmioty zaangażowane w kwestię alfabetyzacji, aby poprawić sytuację w tej dziedzinie.

Sprawozdanie to będzie tematem debaty na temat sprawności czytania, która odbędzie się podczas nieformalnego spotkania unijnych ministrów edukacji w dniach 4–5 października na Cyprze. Na podstawie tych dyskusji powstaną konkluzje, które mają zostać przyjęte przez Radę ds. Edukacji w listopadzie. W konkluzjach zostaną zawarte szczegóły na temat dalszych działań na podstawie zdobytych doświadczeń i wniosków.

Czy to prawda, że według danych z 2011 r. około 75 mln dorosłych Europejczyków ma niedostateczne wykształcenie, a wielu z nich prawdopodobnie także kłopoty z czytaniem i pisaniem?

Nie dysponujemy dokładnymi danymi na temat umiejętności czytania i pisania wśród osób dorosłych. W ostatnim czasie tylko Francja, Niemcy i Wielka Brytania przeprowadziły badania w tej dziedzinie. Ich wyniki wskazują, że mniej więcej co piąta osoba dorosła nie posiada wystarczających umiejętności w zakresie czytania i pisania, aby radzić sobie z podstawowymi wymaganiami, jakie stawia dzisiejsze społeczeństwo. W skali całej UE oznaczałoby to blisko 75 mln osób dorosłych. Bardziej konkretne dane na ten temat dostarczy w październiku 2013 r. nowy program międzynarodowej oceny kompetencji osób dorosłych (PIAAC).


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website