Navigation path

Left navigation

Additional tools

Komisja Europejska

MEMO

Bruksela, dnia 27 czerwca 2012 r.

Rozporządzenie finansowe: co nowego dla beneficjentów funduszy UE?

Dlaczego konieczne było wprowadzenie zmian zasad budżetowych i zasad wydatkowania funduszy w rozporządzeniu finansowym?

Komisja przeprowadza ciągłą ocenę swego zarządzania funduszami UE, uwzględniając przy tym doświadczenia z przeszłości, informacje zwrotne uzyskane od użytkowników końcowych i zainteresowanych podmiotów, jak również konieczność unowocześnienia przepisów finansowych. Istnieje również formalny wymóg przeglądu rozporządzenia finansowego i jego przepisów wykonawczych co najmniej raz na trzy lata.

Aby przezwyciężyć kryzys gospodarczy należy ponadto zastanowić się, jak można by wykorzystywać fundusze UE w sposób prostszy, bardziej odpowiedzialny, efektywny i skuteczny.

Wreszcie, z punktu widzenia zarówno beneficjentów, jak i organów finansujących, jest to dobry termin na wprowadzanie zmian z uwagi na rozpoczęcie realizacji programów wydatków objętych kolejnymi wieloletnimi ramami finansowych na okres 2014-2020, które są obecnie przedmiotem dyskusji.

Co ma na celu niniejszy przegląd?

UE unowocześnia swoje procedury finansowe, tak aby lepiej służyły osiągnięciu celów strategii „Europa 2020”. Ogólnie rzecz biorąc, zmiany koncentrują się na trzech obszarach:

1. uproszczenie: ograniczenie biurokracji, przyspieszenie procedur oraz przesunięcie nacisku ze strony formalnej na praktyczne wyniki;

2. odpowiedzialność: zagwarantowanie lepszego należytego zarządzania finansami i ochrony interesów finansowych UE;

3. innowacje: wprowadzenie mechanizmów finansowych, które umożliwią uruchomienie funduszy stron trzecich dzięki efektowi dźwigni wywołanemu przez fundusze UE.

Niektóre z nowości

Przeniesienie akcentu w systemie dotacji ze zwracania poniesionych kosztów na płatności za osiągnięte wyniki: płatności ryczałtowe, stawki ryczałtowe, koszty jednostkowe.

W większości przypadków unijne dotacje to zwroty części kosztów faktycznie poniesionych przez beneficjenta, co oznacza czasochłonne formalności zarówno dla beneficjenta, który musi wyszczególnić wszystkie wydatki, jak i dla Komisji, która musi następnie sprawdzić projekt nie tylko pod względem rezultatu, ale również kwalifikowalności wszystkich zgłoszonych kosztów.

Uproszczenie dotyczy głównie rozwiązań alternatywnych w stosunku do rozliczania faktycznych kosztów, tj. stosowanie płatności ryczałtowych (płatności w odniesieniu do wyników), stawek ryczałtowych (kwot wyrażonych w procentach na pokrycie pewnych kategorii kosztów) i kosztów jednostkowych (stawek w stosunku do jednostek, np. na osobę/dzień):

  • zniesiony zostanie maksymalny próg płatności ryczałtowych (obecnie 25 000 EUR); w zamian Komisja ustali kwoty w zależności od charakteru programu;

  • możliwe będzie uzgodnienie z beneficjentami, że płatności ryczałtowe, stawki ryczałtowe oraz koszty jednostkowe obliczane są na podstawie własnych danych historycznych beneficjentów lub przyjętych praktyk księgowych; jest to podejście stosowane w szczególności do tzw. średnich kosztów personelu w finansowaniu prac badawczych;

  • w przypadku podmiotów takich jak właściciele małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) lub osoby pracujące na własny rachunek, które nie otrzymują regularnego wynagrodzenia, jako podstawę do płatności można ustalić koszty jednostkowe (np. stawkę dzienną).

Dzięki większemu wykorzystaniu tego rodzaju prostszych formalności można będzie przenieść punkt ciężkości z uzasadniania kosztów na wykazywanie uzgodnionych rezultatów działalności, na którą przeznacza się wkład z budżetu UE.

Krótsze terminy płatności

Beneficjenci będą uprawnieni do otrzymywania należnych im środków w terminach 30, 60 lub 90 dni w zależności od tego, na ile wymagające będzie sprawdzenie osiągniętych przez nich rezultatów w kontekście zobowiązań umownych. Obecnie Komisja dobrowolnie stosuje podobne terminy, jednak nowe przepisy oznaczają, że w przypadku niedotrzymania terminu będzie musiała zapłacić beneficjentowi odsetki od opóźnionych płatności.

Czas oczekiwania na przyznanie dotacji oraz termin orientacyjny

W zaproszeniach do składania wniosków wskazywany będzie planowany termin przekazania wnioskodawcom wyników oceny. Zwykle powinien on przypadać w ciągu sześciu miesięcy od zamknięcia procedury zaproszenia. W zaproszeniu wskazany będzie również planowany termin zawarcia umów o udzielenie dotacji ze zwycięskimi wnioskodawcami (lub powiadomienia ich o decyzji o udzieleniu dotacji). Zwykle powinien on przypadać w ciągu trzech miesięcy od powiadomienia o wynikach oceny.

Właściwy urzędnik Komisji (określony w rozporządzeniu finansowym jako „delegowany urzędnik zatwierdzający”, zwykle dyrektor generalny) musi uzasadnić, dlaczego nie dotrzymano maksymalnego orientacyjnego terminu i, w razie potrzeby, zaproponować środki naprawcze w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności. Przepis ten powinien przyspieszyć etapy projektów dotyczące oceny oraz zawierania umowy.

Zniesienie obowiązku generowania i zwrotu odsetek od „płatności zaliczkowych”

Od beneficjentów funduszy unijnych nie będzie się już wymagać otwierania oddzielnych oprocentowanych rachunków bankowych. Ponadto, nawet jeżeli środki te spowodują przyrost odsetek, nie będzie obowiązku zwrócenia ich Komisji Europejskiej; nie zostaną one również uznane za dochody z projektu.

Zlikwiduje to obciążenia administracyjne, wielokrotnie krytykowane przez beneficjentów dotacji i zainteresowane podmioty podczas konsultacji publicznych przeprowadzonych w 2009 r., poprzedzających wniosek Komisji z 2010 r., w szczególności przez środowisko naukowe (np. EARTO, FFG) i organizacje pozarządowe (np. Euclid Network, TSEN, VOICE).

Mniej wymogów administracyjnych dla większej liczby drobnych dotacji

Beneficjenci ubiegający się o dotacje do 25 000 EUR już dziś są zwolnieni z obowiązku przedkładania niektórych dokumentów. Próg ten zostanie podniesiony do 60 000 EUR.

W przypadku tego rodzaju dotacji nie będą wymagane gwarancje dotyczące płatności zaliczkowych; potwierdzeniem statusu prawnego beneficjenta oraz jego zdolności finansowej i operacyjnej będzie oświadczenie, bez konieczności dostarczenia dokumentów potwierdzających; nie będzie również wymagane przedstawienie zaświadczenia, że beneficjent nie znajduje się w sytuacji skutkującej wykluczeniem. W odniesieniu do takich dotacji nie ma również zastosowania zasada braku zysku.

Kwoty te przyznaje się na poszczególnych beneficjentów, co może być istotne w przypadku działań z udziałem wielu beneficjentów działających jako konsorcjum.

Dalsze uproszczenia i elastyczność reguł udzielania dotacji

Obecnie w przypadku tzw. dotacji w systemie kaskadowym, gdy beneficjent dotacji na dalszym etapie wybiera beneficjentów we własnej procedurze zaproszenia do składania wniosków, obowiązuje maksymalny próg dla całkowitej kwoty dotacji, jaką można udzielić w tym systemie, ograniczając w ten sposób możliwość włączenia partnerów dysponujących szczególną wiedzą fachową, którzy nie zostali wyłonieni na początku procedury. Próg ten zostanie zniesiony.

VAT i fundusze UE

Zasadniczo utrzymana zostanie obecna zasada, że VAT może być kwalifikowalny, jeśli nie można go odzyskać na mocy ustawodawstwa dotyczącego VAT. Dodatkowo jednak organy publiczne będą mogły ująć VAT jako kwalifikowalny w przypadku działań, w które nie są zaangażowane jako władze publiczne.

W wyniku dyskusji z zainteresowanymi stronami doprecyzowano definicję zysku w kontekście dotacji. Zysk oznacza nadwyżkę wpływów z działania przekraczającą jego koszty kwalifikowalne. Komisja odzyskuje jedynie taki udział w zysku, jaki odpowiada udziałowi UE w finansowaniu działania.

Bardziej praktyczny charakter nadano zasadom dotyczącym wkładów rzeczowych, które można wykorzystać w celu wykazania współfinansowania, w szczególności w przypadku dotacji poniżej 60 000 EUR.

W odniesieniu do dotacji operacyjnych nie ma już konieczności stopniowego zmniejszania tych środków. Tworzenie rezerwy przez beneficjenta dotacji operacyjnej nie będzie już uwzględniane przy obliczaniu zysku.

Zamówienia

Zasady udzielania zamówień są zasadniczo oparte na unijnych dyrektywach w sprawie zamówień. W związku z tym możliwość wprowadzania zmian jest raczej ograniczona:

  • gwarancje nie będą wymagane we wszystkich przypadkach; ich wykorzystanie będzie zależeć od wyników oceny ryzyka;

  • uproszczono procedury dotyczące zamówień na kwoty niższe od progów przewidzianych w odnośnych unijnych dyrektywach;

  • procedura wspólnych zamówień nie będzie ograniczona tylko do państw członkowskich, lecz będą mogły w niej uczestniczyć także państwa EFTA i kraje kandydujące, jeśli przewiduje to umowa międzynarodowa.

Narzędzia IT

Komunikacja z beneficjentami i innymi organami powinna w coraz większym stopniu odbywać się drogą elektroniczną. W celu propagowania szybszej i elektronicznej komunikacji dodano pewne konkretne przepisy, na przykład w kontekście dotacji i zamówień.

Dobra administracja i dochodzenie roszczeń

W przyszłości wnioski lub oferty, których dokumentacja jest niepełna lub niejasna, nie będą automatycznie odrzucane. Wnioskodawcy będą mieli szansę dostarczenia brakujących informacji lub przedstawienia wyjaśnień, jeśli tylko nie zmieni to wniosku lub oferty przetargowej. Poza tym każdy akt organu finansującego mający negatywny wpływ na obywatela będzie musiał zawierać informacje na temat możliwości dochodzenia roszczeń i środków odwoławczych.

Jak sprawić, by system kontroli środków UE był bardziej skuteczny i wydajny?

Więcej odpowiedzialności za zarządzanie funduszami UE po stronie państw członkowskich

Art. 317 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zobowiązuje państwa członkowskie do współpracy z Komisją przy wykonywaniu budżetu UE. Państwa członkowskie zarządzają nawet do 80% unijnych wydatków budżetowych w ramach tzw. zarządzania dzielonego w obszarach takich jak rolnictwo, wzrost gospodarczy oraz pomoc na zatrudnienie dla regionów UE (fundusze strukturalne). W obszarze rolnictwa krajowe agencje płatnicze dają formalne poświadczenie wiarygodności w odniesieniu do wydawanych przez siebie środków UE. Przyczyniło się to do ograniczenia możliwości popełnienia błędu.

Zgodnie z nowymi przepisami organy krajowe zarządzające funduszami strukturalnymi i innymi funduszami unijnymi w ramach zarządzania dzielonego będą także przedstawiać coroczne poświadczenia wiarygodności dotyczące zarządzania, które będą podlegać niezależnemu audytowi.

Dalsze środki zmierzające do zwiększenia odpowiedzialności, należytego zarządzania finansami i ochrony interesów finansowych UE

Przepisy dotyczące zarządzania pośredniego, w ramach którego agencje krajowe państw członkowskich, kraje trzecie, organizacje międzynarodowe lub inne upoważnione instytucje wdrażają fundusze unijne, zostaną zharmonizowane i uproszczone.

Jeżeli przewiduje się, że błędy wykryte w wyniku kontroli niektórych działań wykonywanych przez danego beneficjenta mogą wystąpić w innych podobnych działaniach prowadzonych przez tego samego beneficjenta, ustalenia dotyczące tego typu błędów można wykorzystać również w odniesieniu do takich podobnych działań. Może to prowadzić do odzyskania większych kwot i stanowi większą zachętę do przestrzegania zasad finansowania UE.

W postępowaniu upadłościowym roszczenia UE będą traktowane tak samo jak równoważne roszczenia państw członkowskich.

W celu dalszego zniechęcenia do niewłaściwego wykorzystywania funduszy unijnych, decyzje w sprawie kar za takie nadużycia mogą być obecnie publikowane.

Innowacyjne mechanizmy finansowe umożliwiające osiągnięcie efektu dźwigni w oparciu o fundusze UE

Stymulowanie funduszy UE poprzez instrumenty finansowe

Instrumenty finansowe, tj. środki wsparcia w formie kredytów, udziały kapitałowe, w tym kapitał podwyższonego ryzyka lub gwarancje, istnieją i znacząco przyczyniają się do osiągnięcia celów polityki UE.

Nowe rozporządzenie finansowe zapewnia im solidne, zharmonizowane ramy. Ich zwiększone wykorzystanie wywoła również efekt intensyfikacji funduszy UE, dzięki czemu będą one bardziej skuteczne. Nowe przepisy ułatwią również partnerstwa z grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Nagrody

Większa uwaga poświęcona zostanie nagrodom, traktowanym dotąd jako dotacje sui generis. Będą one przyznawane przez Komisję po dokonaniu oceny zgłoszeń do konkursu. Nagrody mogą być wyrazem uznania za wniesiony już wkład w realizację polityki UE. Wprowadzenie nagród motywacyjnych może stymulować kreatywność oraz umożliwiać znalezienie innowacyjnych rozwiązań istniejących problemów dzięki zaangażowaniu licznej grupy ubiegających się o nie uczestników konkursu.

Partnerstwa publiczno-prywatne (PPP)

Dwie innowacje w kontekście PPP: możliwe jest tworzenie specjalnych organów PPP podlegających przepisom finansowym opartym na modelu rozporządzenia finansowego; możliwe jest także wdrażanie PPP przez podmioty podlegające prawu prywatnemu w ramach zarządzania pośredniego.

Fundusze powiernicze UE

Fundusze powiernicze w obszarze działań zewnętrznych to środki pozyskiwane od wielu darczyńców, w szczególności UE, jej państw członkowskich, krajów trzecich, organizacji międzynarodowych lub prywatnych darczyńców, takich jak obywatele, w celu wsparcia realizacji uzgodnionych celów. Mogą one dotyczyć np. zwalczania konkretnej choroby, lub koncentrować się na pomocy w przypadku klęsk żywiołowych.

Nowe rozporządzenie finansowe umożliwi UE ustanowienie takich funduszy powierniczych. Będą one zarządzane przez Komisję i wdrażane zgodnie ze standardami wiarygodności odpowiadającym jakością standardom stosowanym w przypadku budżetu UE. Będą one uregulowane aktem ustanawiającym odzwierciedlającym porozumienie darczyńców co do celów i zarządzania funduszem powierniczym UE. Nowa możliwość ustanawiania funduszy powierniczych UE poprawi europejską koordynację wsparcia finansowego w obszarze działań zewnętrznych oraz zwiększy widoczność pomocy zewnętrznej UE i państw członkowskich.

Jakie są kolejne kroki?

Rozporządzenie finansowe określa zasady budżetowe UE i reguluje sposób wydawania unijnych środków. Po osiągnięciu porozumienia politycznego rozporządzenie finansowe zostanie formalnie przyjęte po przerwie wakacyjnej. Równolegle Komisja przyjmie zasady stosowania, akt delegowany zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który zawiera doprecyzowanie przepisów i przyczynia się do osiągnięcia celów przeglądu. Większość zasad zawartych w tym pakiecie będzie miała zastosowanie od dnia 1 stycznia 2013 r. Procedura legislacyjna została wszczęta wnioskiem Komisji COM (2010) 815 wersja ostateczna z dnia 22 grudnia 2010 r.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website