Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/12/235

Bruksela, dnia 30 marca 2012 r.

Europejska inicjatywa obywatelska

I. Ogólne pytania i odpowiedzi dotyczące europejskiej inicjatywy obywatelskiej

  • Co o europejskiej inicjatywie obywatelskiej mówi traktat lizboński?

  • Kiedy będzie można wystąpić z pierwszą tego rodzaju inicjatywą?

  • Co stanie się w przypadku takich spraw, jak petycja wystosowana niedawno przez organizację Greenpeace? Czy może zostać ona złożona ponownie po tym, jak rozporządzenie w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej stało się skuteczne?

  • Na czym polega wartość dodana europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

  • Jaka jest różnica między europejską inicjatywą obywatelską a petycją?

  • Czy w państwach członkowskich UE funkcjonuje instytucja inicjatywy obywatelskiej?

  • Czy przedmiotem europejskiej inicjatywy obywatelskiej mogłaby być kwestia „x”? Czy spełnione zostały tu kryteria dopuszczalności?

  • Czy obywatele będą mogli w drodze inicjatywy obywatelskiej wszcząć procedurę zmiany traktatów?

  • Czy obywatele państw trzecich zamieszkali na terytorium UE mogą podpisać się pod europejską inicjatywą obywatelską?

II. Pytania i odpowiedzi dotyczące rozporządzenia: jak funkcjonuje mechanizm europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

  • Kto może zorganizować taką inicjatywę?

  • Czy organizatorem inicjatywy obywatelskiej może być organizacja?

  • Czy rozporządzenie zawiera przepisy o przejrzystości w zakresie finansowania?

  • Czy organizatorzy europejskich inicjatyw obywatelskich będą otrzymywali jakiekolwiek środki z Unii Europejskiej?

  • W jaki sposób obywatele będą mogli dowiedzieć się o realizowanych w danym momencie inicjatywach obywatelskich?

  • W jaki sposób Komisja będzie weryfikować, czy inicjatywy zgłoszone przez poszczególne grupy mają poważny charakter?

  • W jaki sposób Komisja będzie zapobiegać wykorzystywaniu tego mechanizmu przez osoby o poglądach radykalnych do głoszenia swych opinii?

  • Czy możliwość odrzucania inicjatyw będących nadużyciem lub inicjatyw niepoważnych nie oznacza cenzury ze strony Komisji?

  • Jakie wymogi trzeba spełnić w celu zarejestrowania proponowanej inicjatywy?

  • W jakim języku powinien być sporządzony wniosek organizatorów o zarejestrowanie proponowanej inicjatywy?

  • Czy Komisja będzie tłumaczyć proponowane inicjatywy na inne języki?

  • W jaki sposób potencjalni organizatorzy mogą się upewnić, czy ich inicjatywa wchodzi w zakres kompetencji Komisji?

  • Dlaczego sygnatariusze inicjatywy muszą reprezentować jedną czwartą państw członkowskich? Dlaczego nie wystarczy jedno państwo?

  • Dlaczego konieczne jest zastosowanie wielokrotności liczby posłów do Parlamentu Europejskiego jako progu dla minimalnej liczby deklaracji poparcia przypadającej na państwo członkowskie?

  • Co dzieje się z deklaracjami poparcia zgromadzonymi w państwach członkowskich, w których nie osiągnięto minimalnego progu?

  • Ile lat muszą mieć obywatele, aby móc złożyć podpis pod inicjatywą?

  • Czy obywatele muszą być wpisani na listy wyborców, aby móc podpisać się pod inicjatywą?

  • W którym państwie członkowskim zostanie zaliczony głos osoby posiadającej obywatelstwo jednego państwa członkowskiego, ale zamieszkującej w innym państwie członkowskim?

  • Czy obywatele Unii mieszkający poza UE mogą składać podpisy pod inicjatywami? W którym państwie członkowskim uwzględniona zostanie ich deklaracja poparcia?

  • Czy możliwe jest złożenie podpisu pod europejską inicjatywą obywatelską w trybie on-line?

  • Skąd obywatele mogą mieć pewność, że składanie podpisu pod inicjatywą w trybie on-line jest bezpieczne?

  • Skąd obywatele, którzy popierają inicjatywę, mogą mieć pewność, że ich dane osobowe nie zostaną wykorzystane do żadnych innych celów?

  • W jaki sposób weryfikowane będą deklaracje poparcia?

  • Jakie działania podejmie Komisja w odniesieniu do inicjatyw, które pozytywnie przejdą proces weryfikacji?

  • Co dzieje się w przypadku, gdy Komisja zdecyduje o niepodejmowaniu żadnych działań w odpowiedzi na inicjatywę obywatelską? Jakimi środkami odwoławczymi dysponują obywatele?

  • Czy możliwe jest złożenie inicjatywy, która jest sprzeczna z inną, realizowaną w tym samym czasie inicjatywą? Czy można kilkakrotnie zarejestrować tę samą inicjatywę?

  • Dlaczego państwa członkowskie potrzebowały aż jednego roku, aby wdrożyć instytucję europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

  • Czy określanie zasad w drodze rozporządzenia nie spowoduje, że europejska inicjatywa obywatelska stanie się zbyt zbiurokratyzowana?

  • Wiele zgłaszanych europejskich inicjatyw obywatelskich może zostać odrzuconych ze względu na brak podstawy prawnej lub ograniczoną zgodność z wartościami Unii. Czy wysoki wskaźnik odmowy może narazić na szwank dobre imię instrumentu, a nawet Komisji?

  • Czy całe to przedsięwzięcie nie jest mydleniem oczu? Nie będzie przecież miało żadnego wpływu!

I. Ogólne pytania i odpowiedzi dotyczące europejskiej inicjatywy obywatelskiej

1. Co o europejskiej inicjatywie obywatelskiej mówi traktat lizboński?

Traktat lizboński jest aktem prawnym, który wprowadził instytucję europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Stanowi on, iż: „obywatele Unii w liczbie nie mniejszej niż milion, mający obywatelstwo znacznej liczby państw członkowskich, mogą podjąć inicjatywę zwrócenia się do Komisji Europejskiej o przedłożenie, w ramach jej uprawnień, odpowiedniego wniosku w sprawach, w odniesieniu do których, zdaniem obywateli, stosowanie Traktatów wymaga aktu prawnego Unii.” (art. 11 ust. 4 TUE).

W traktacie przewidziano ponadto, iż procedury i warunki wymagane do przedstawienia takiej inicjatywy, w tym minimalna liczba państw członkowskich, z których muszą pochodzić obywatele występujący z taką inicjatywą, są określane w drodze rozporządzenia przyjmowanego przez Parlament Europejski i Radę na wniosek Komisji Europejskiej. Komisja przyjęła taki wniosek w dniu 31 marca 2010 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie w dniu 16 lutego 2011 r. Na wniosek państw członkowskich rozporządzenie nie było stosowane do dnia 1 kwietnia 2012 r. (zob. pytanie 27).

2. Kiedy będzie można wystąpić z pierwszą tego rodzaju inicjatywą?

Od niedzieli, 1 kwietnia br. Od tego dnia Komisja może przyjmować wnioski o zarejestrowanie proponowanych inicjatyw. To pierwszy niezbędny etap, po którym obywatele mogą rozpocząć zbieranie deklaracji poparcia.

3. Co stanie się w przypadku takich spraw, jak petycja wystosowana niedawno przez organizację Greenpeace? Czy może zostać ona złożona ponownie po tym, jak rozporządzenie w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej stało się skuteczne?

Petycje takie, jak ta złożona niedawno przez organizację Greenpeace, nie mogą być uznane za inicjatywę obywatelską. Traktat stanowi, iż procedury i warunki wymagane do przedstawienia inicjatywy obywatelskiej są określane w drodze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady, a zatem inicjatywy złożone zanim rozporządzenie staje się skuteczne nie mogą zostać uznane za „inicjatywę obywatelską” z uwagi na brak obowiązujących zasad i procedur. Podpisy zebrane przed dniem, z którym rozporządzenie stało się skuteczne, nie mogą być wykorzystane po tej dacie, rozporządzenie przewiduje bowiem, że deklaracje poparcia mogą być zbierane dopiero po zarejestrowaniu proponowanej inicjatywy przez Komisję.

4. Na czym polega wartość dodana europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

Traktat lizboński wyraźnie określa, że podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest w dalszym ciągu „demokracja przedstawicielska”, a obywatele UE są bezpośrednio reprezentowani na poziomie Unii w Parlamencie Europejskim.

Instytucja europejskiej inicjatywy obywatelskiej pozwoli jednak na poszerzenie zakresu debaty publicznej, umożliwiając obywatelom Unii aktywniejszy udział w jej życiu demokratycznym – właśnie za sprawą tego nowego mechanizmu „demokracji uczestniczącej”.

Komisja jako organ posiadający prawo inicjatywy ustawodawczej nie ma obowiązku występowania z wnioskiem ustawodawczym w odpowiedzi na inicjatywę obywatelską, jest jednak zobowiązana do gruntownego rozpatrzenia wszelkich inicjatyw dotyczących kwestii wchodzących w zakres jej kompetencji oraz rozważenia, czy w określonej sprawie należy przedstawić wniosek ustawodawczy zawierający nowe rozwiązania w danej dziedzinie polityki.

Komisja jest zatem przekonana, że ten nowy mechanizm wniesie bardzo pozytywny wkład nie tylko w europejską demokrację, ale również w proces kształtowania polityki w UE.

5. Jaka jest różnica między europejską inicjatywą obywatelską a petycją?

Prawo do składania petycji do Parlamentu Europejskiego, przewidziane już w poprzednich traktatach, różni się znacząco od nowego mechanizmu inicjatywy obywatelskiej, wprowadzonego przez traktat lizboński. Petycje mogą składać, indywidualnie lub wspólnie z innymi obywatelami lub osobami, obywatele Unii oraz osoby fizyczne lub prawne mające miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie członkowskim. Muszą odnosić się one do spraw wchodzących w zakres działalności Unii i bezpośrednio dotyczących ich autorów (np. skarga). Niekoniecznie są one zatem powiązane z nowymi wnioskami ustawodawczymi. Petycje są kierowane do Parlamentu Europejskiego, jako bezpośredniego przedstawiciela obywateli na szczeblu Unii Europejskiej.

Inicjatywa europejska z kolei daje grupie obywateli liczącej co najmniej milion osób prawo do bezpośredniego zwrócenia się do Komisji z wnioskiem o wystąpienie z nowymi inicjatywami politycznymi.

6. Czy w państwach członkowskich UE funkcjonuje instytucja inicjatywy obywatelskiej?

Instytucja inicjatywy obywatelskiej funkcjonuje w większości państw członkowskich na różnych szczeblach: krajowym, regionalnym czy też lokalnym. Mechanizm inicjatywy obywatelskiej na szczeblu krajowym istnieje na przykład w Austrii, na Węgrzech, we Włoszech, na Łotwie i Litwie, w Polsce, Portugalii, Rumunii, na Słowacji, w Słowenii, Hiszpanii i Niderlandach. Na szczeblu regionalnym prawo inicjatywy przysługuje między innymi obywatelom Austrii, Niemiec, Hiszpanii, Szwecji i Niderlandów. Instytucja lokalnej inicjatywy obywatelskiej funkcjonuje między innymi w Belgii, Niemczech, na Węgrzech, we Włoszech, w Luksemburgu, Słowenii, Hiszpanii i Szwecji. Tego rodzaju mechanizmy istnieją także w państwach nienależących do UE (np. w Szwajcarii czy USA). Wspomniane mechanizmy różnią się jednak znacząco pod względem zakresu i funkcjonują w oparciu o zupełnie inne procedury.

7. Czy przedmiotem europejskiej inicjatywy obywatelskiej mogłaby być kwestia „x”? Czy spełnione zostały tu kryteria dopuszczalności?

W obecnych ramach niemożliwe jest przeprowadzenie analizy prawnej wszelkich potencjalnych propozycji inicjatyw. Kryteria są wystarczająco jasno określone: rejestrowane są wszystkie inicjatywy o ile nie wykraczają w sposób oczywisty poza kompetencje Komisji, nie są oczywistym nadużyciem, nie są oczywiście niepoważne ani w sposób oczywisty sprzeczne z wartościami Unii.

8. Czy obywatele będą mogli w drodze inicjatywy obywatelskiej wszcząć procedurę zmiany traktatów?

Nie. Zgodnie z postanowieniami traktatowymi oraz przepisami rozporządzenia inicjatywa obywatelska może dotyczyć wyłącznie wniosków w sprawach, w odniesieniu do których, zdaniem obywateli, stosowanie traktatów wymaga aktu prawnego Unii.

9. Czy obywatele państw trzecich zamieszkali na terytorium UE mogą podpisać się pod europejską inicjatywą obywatelską?

Nie. Zgodnie z postanowieniami traktatu obywatele państw trzecich nie mogą podpisywać się pod europejską inicjatywą obywatelską. Traktat wyraźnie określa, iż w takich inicjatywach mogą brać udział wyłącznie obywatele państw członkowskich.

II. Pytania i odpowiedzi dotyczące rozporządzenia: jak funkcjonuje mechanizm europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

1. Kto może zorganizować taką inicjatywę?

Obywatele, którzy chcą zorganizować tego rodzaju inicjatywę muszą zawiązać komitet obywatelski liczący co najmniej siedmiu obywateli zamieszkałych w co najmniej siedmiu różnych państwach członkowskich. Do komitetów obywatelskich mogą należeć wyłącznie obywatele Unii, którzy osiągnęli wiek uprawniający do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego (18 lat w przypadku wszystkich państw członkowskich z wyjątkiem Austrii, gdzie wystarczy mieć ukończony 16 rok życia). Członkowie komitetu muszą wybrać spośród siebie swojego przedstawiciela i jego zastępcę, którzy będą upoważnieni do wypowiadania się i działania w imieniu komitetu obywatelskiego w toku całej procedury. Przy obliczaniu minimalnej liczby osób niezbędnej do zawiązania komitetu obywatelskiego nie uwzględnia się posłów do Parlamentu Europejskiego.

2. Czy organizatorem inicjatywy obywatelskiej może być organizacja?

Organizacje nie mogą być organizatorami inicjatywy obywatelskiej. Mogą one jednak promować lub wspierać złożone inicjatywy obywatelskie, pod warunkiem zachowania pełnej przejrzystości działań.

3. Czy rozporządzenie zawiera przepisy o przejrzystości w zakresie finansowania?

W interesie przejrzystości i demokratycznej odpowiedzialności organizatorzy inicjatyw zobowiązani są dostarczać przez cały okres trwania procedury aktualizowane na bieżąco informacje dotyczące organizacji wspierających inicjatywę oraz sposobu finansowania danej inicjatywy. Rozwiązanie takie jest podyktowane dobrem obywateli rozważających możliwość przyłączenia się do danej inicjatywy. Jest ono również zgodne z „Europejską inicjatywą na rzecz przejrzystości” zapoczątkowaną przez Komisję Europejską.

4. Czy organizatorzy europejskich inicjatyw obywatelskich będą otrzymywali jakiekolwiek środki z Unii Europejskiej?

Na ten cel nie przewiduje się żadnych środków z Unii Europejskiej.

5. W jaki sposób obywatele będą mogli dowiedzieć się o realizowanych w danym momencie inicjatywach obywatelskich?

Wszystkie trwające inicjatywy obywatelskie są rejestrowane i podawane do publicznej wiadomości na stronie internetowej Komisji Europejskiej. Pozwala to na śledzenie danej inicjatywy oraz zapewnia odpowiednią komunikację i przejrzystość.

6. W jaki sposób Komisja będzie weryfikować, czy inicjatywy zgłoszone przez poszczególne grupy mają poważny charakter?

Rozporządzenie przewiduje, że inicjatywy w sposób oczywisty niepoważne (np. inicjatywy lekkomyślne, będące nadużyciem lub dokuczliwe) nie będą rejestrowane. Ponieważ jednak organizatorem inicjatywy obywatelskiej muszą być komitety obywatelskie, liczba zgłaszanych inicjatyw o charakterze niepoważnym powinna być ograniczona.

7. W jaki sposób Komisja będzie zapobiegać wykorzystywaniu tego mechanizmu przez osoby o poglądach radykalnych do głoszenia swych opinii?

Rozporządzenie przewiduje, że Komisja ma obowiązek odmówić rejestracji zaproponowanej inicjatywy obywatelskiej, która stoi w wyraźnej sprzeczności z wartościami UE, zapobiegając w ten sposób wykorzystywaniu strony internetowej Komisji do głoszenia poglądów o charakterze radykalnym.

8. Czy możliwość odrzucania inicjatyw będących nadużyciem lub inicjatyw niepoważnych nie oznacza cenzury ze strony Komisji?

Nie. Inicjatywy musiałyby w oczywisty sposób stanowić nadużycie lub mieć niepoważny charakter i co do tego faktu nie powinno być zbytnich wątpliwości. Jeśli inicjatorzy nie zgadzają się z decyzją Komisji, będą oni mieli zawsze możliwość wniesienia sprawy do Trybunału Sprawiedliwości UE lub wystąpienia ze skargą do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (zob. pyt. 25).

9. Jakie wymogi trzeba spełnić w celu zarejestrowania proponowanej inicjatywy?

Organizatorzy inicjatywy muszą zwrócić się do Komisji o zarejestrowanie swej propozycji. Zobowiązani są oni do podania w rejestrze elektronicznym udostępnionym w tym celu przez Komisję następujących informacji w jednym z języków urzędowych Unii:

  • tytuł proponowanej inicjatywy obywatelskiej;

  • przedmiot inicjatywy;

  • opis celów propozycji, w odniesieniu do której Komisja miałaby podjąć działania;

  • postanowienia traktatowe, które, zdaniem organizatorów, mają zastosowanie do proponowanego działania;

  • imiona i nazwiska, adres pocztowy, obywatelstwo i data urodzenia siedmiu członków komitetu obywatelskiego, ze wskazaniem osoby przedstawiciela i jego zastępcy oraz ich adresów e-mail;

  • wszelkie źródła finansowania i pomocy.

Organizatorzy mają również możliwość podania w załączniku bardziej szczegółowych informacji, w tym również projektu aktu ustawodawczego.

Na podstawie tych informacji Komisja dokona rejestracji proponowanej inicjatywy pod warunkiem, iż spełnia ona wymogi przewidziane w rozporządzeniu, w szczególności nie wykracza w sposób oczywisty poza zakres uprawnień Komisji w zakresie przedkładania wniosku dotyczącego unijnego aktu prawnego w celu wprowadzenia w życie traktatów.

10. W jakim języku powinien być sporządzony wniosek organizatorów o zarejestrowanie proponowanej inicjatywy?

Organizatorzy mogą sporządzić wniosek o zarejestrowanie inicjatywy w dowolnym języku urzędowym Unii Europejskiej.

11. Czy Komisja będzie tłumaczyć proponowane inicjatywy na inne języki?

Nie. W gestii organizatorów będzie leżało przetłumaczenie proponowanych inicjatyw na wybrane przez nich języki. Po potwierdzeniu rejestracji w jednym z języków urzędowych UE, organizatorzy będą mieli możliwość zwrócenia się o dodanie do rejestru również innych wersji językowych inicjatywy. Przed umieszczeniem ich w rejestrze Komisja sprawdzi, czy nie ma oczywistych i istotnych rozbieżności w tytule, opisie przedmiotu i celach inicjatywy w stosunku do oryginału.

12. W jaki sposób potencjalni organizatorzy mogą się upewnić, czy ich inicjatywa wchodzi w zakres kompetencji Komisji?

Komisja zamieściła informacje o swych kompetencjach na stronie internetowej poświęconej europejskiej inicjatywie europejskiej. Informacje te powinny pomóc potencjalnym organizatorom w ustaleniu, czy postanowienia traktatowe uprawniają Komisję do podjęcia działań w danej kwestii.

13. Dlaczego sygnatariusze inicjatywy muszą reprezentować jedną czwartą państw członkowskich? Dlaczego nie wystarczy jedno państwo?

Określenie minimalnej liczby państw członkowskich, z których mają pochodzić obywatele było konieczne, aby zagwarantować, że inicjatywy obywatelskie rzeczywiście reprezentują interes europejski oraz aby odzwierciedlić postanowienia traktatowe stanowiące, że obywatele muszą pochodzić ze „znacznej liczby państw członkowskich”.

Parlament i Rada wspólnie uzgodniły, że wspomniana minimalna liczba będzie wynosić jedną czwartą państw członkowskich, czyli obecnie, a nawet po przystąpieniu Chorwacji, siedem państw członkowskich.

14. Dlaczego konieczne jest zastosowanie wielokrotności liczby posłów do Parlamentu Europejskiego jako progu dla minimalnej liczby deklaracji poparcia przypadającej na państwo członkowskie?

W zielonej księdze Komisja zasugerowała określenie progu na poziomie 0,2 % mieszkańców poszczególnych państw członkowskich. Jednak wiele respondentów uznało, że 0,2 % mieszkańców to zbyt wysoki próg, aby osiągnąć cel w postaci zapewnienia reprezentatywności pod kątem interesu europejskiego. Część respondentów była zdania, że taki próg nie byłby sprawiedliwy. O wiele łatwiej jest zgromadzić deklaracje poparcia od – przykładowo – 1 000 obywateli (reprezentujących 0,2 % społeczeństwa) w Luksemburgu niż od 160 000 w Niemczech, przez co łatwiej osiągnąć wymaganą minimalną liczbę deklaracji poparcia w mniejszych państwach członkowskich, niż w większych.

Wybrane podejście jest więc odpowiedzią na powyższe obawy. Rozporządzenie ustanawia dla każdego państwa członkowskiego stały próg, który jest degresywnie proporcjonalny do liczby ludności każdego państwa, przy czym ustalono minimalne i maksymalne wartości progowe.

Aby zapewnić, że powyższe progi opierają się na kryteriach obiektywnych, jako ich podstawę przewidziano wielokrotność liczby posłów do Parlamentu Europejskiego dla każdego z państw członkowskich. Wybrano wielokrotność wynoszącą 750 – z jednej strony w celu odzwierciedlenia wniosków wielu zainteresowanych stron, aby ustalić próg na poziomie poniżej 0,2 % liczby ludności, a z drugiej strony w celu uwzględnienia zastrzeżeń, że w małych państwach członkowskich próg nie powinien być zbyt niski.

Powyższy system zapewnia zatem proporcjonalnie mniejszą liczbę sygnatariuszy w przypadku dużych państw i proporcjonalnie większą liczbę sygnatariuszy w przypadku małych państw.

Minimalna liczba sygnatariuszy przypadających na każde państwo członkowskie jest określona w załączniku I do rozporządzenia.

15. Co dzieje się z deklaracjami poparcia zgromadzonymi w państwach członkowskich, w których nie osiągnięto minimalnego progu?

Deklaracje te zostaną oczywiście dodane do łącznej liczby podpisów, jednak te państwa członkowskie nie zostaną uwzględnione w wymaganej liczbie jednej czwartej państw członkowskich.

16. Ile lat muszą mieć obywatele, aby móc złożyć podpis pod inicjatywą?

Inicjatywę mogą poprzeć wszyscy obywatele Unii, którzy są w wieku uprawniającym do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Oznacza to wiek co najmniej 18 lat we wszystkich państwach członkowskich, z wyjątkiem Austrii (16 lat).

17. Czy obywatele muszą być wpisani na listy wyborców, aby móc podpisać się pod inicjatywą?

Nie. Obywatele Unii muszą jedynie być w wieku uprawniającym do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego.

18. W którym państwie członkowskim zostanie zaliczony głos osoby posiadającej obywatelstwo jednego państwa członkowskiego, ale zamieszkującej w innym państwie członkowskim?

Zależy to od udostępnionych przez tę osobę danych, a tym samym od państwa członkowskiego, które weryfikuje jego deklarację poparcia. Jeżeli sygnatariusz dostarcza dane wymagane przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania, jego głos zostanie zaliczony w tym państwie. Jeżeli natomiast dostarcza on dane wymagane przez państwo członkowskie, którego jest obywatelem, jego głos zostanie zaliczony w tym państwie. Na przykład obywatel Austrii mieszkający w Estonii może wypełnić formularz, który będzie weryfikowany i tym samym zaliczony w Estonii, podając swoje imiona, nazwisko, adres, datę i miejsce urodzenia oraz obywatelstwo, LUB wypełnić formularz, który będzie weryfikowany i zaliczony w Austrii, podając oprócz powyższych danych również swój osobisty numer identyfikacyjny akceptowany przez Austrię i dostępny w części C załącznika III do rozporządzenia (numer paszportu lub dowodu tożsamości).

Obywatel może się podpisać pod daną inicjatywą tylko jeden raz.

19. Czy obywatele Unii mieszkający poza UE mogą składać podpisy pod inicjatywami? W którym państwie członkowskim uwzględniona zostanie ich deklaracja poparcia?

Możliwość złożenia podpisu przez obywateli Unii mieszkających poza UE będzie zależeć od państwa członkowskiego, którego obywatelstwo posiadają. Niektóre państwa członkowskie nie są w stanie zweryfikować deklaracji poparcia pochodzących od swoich obywateli mieszkających poza UE. Pierwotny wniosek Komisji zapewniał możliwość złożenia podpisu wszystkim obywatelom Unii mieszkającym poza UE. Jednak biorąc pod uwagę nowe wymogi określone przez państwa członkowskie, może zdarzyć się, że niektórzy obywatele nie będą mogli złożyć podpisu. Głos obywateli, którzy taką możliwość będą mieli, zostanie zaliczony w państwie, którego obywatelstwo posiadają.

20. Czy możliwe jest złożenie podpisu pod europejską inicjatywą obywatelską w trybie on-line?

Obywatele mają możliwość złożenia podpisu w trybie on-line. Organizatorzy zobowiązani są uruchomić w tym celu elektroniczny system zbierania deklaracji, zgodny z technicznymi wymogami oraz wymogami dotyczącymi bezpieczeństwa, które zostały określone w rozporządzeniu. Komisja opracowała normy techniczne i bezpłatnie udostępniła otwarte oprogramowanie, aby pomóc organizatorom w tworzeniu ich systemów.

21. Skąd obywatele mogą mieć pewność, że składanie podpisu pod inicjatywą w trybie on-line jest bezpieczne?

Przed rozpoczęciem zbierania deklaracji poparcia w trybie on-line organizatorzy będą musieli zwrócić się do właściwego organu krajowego, w którym dane będą przechowywane, o wydanie certyfikatu zgodności ich systemu zbierania deklaracji w trybie on-line (również wtedy, gdy korzystają oni z otwartego oprogramowania udostępnionego przez Komisję). Organ krajowy sprawdzi, czy zabezpieczenia i elementy techniczne systemu są zgodne z minimalnymi wymogami określonymi w rozporządzeniu. Dzięki temu składanie podpisów będzie bezpieczne.

22. Skąd obywatele, którzy popierają inicjatywę, mogą mieć pewność, że ich dane osobowe nie zostaną wykorzystane do żadnych innych celów?

Rozporządzenie ma na celu zapewnienie pełnej ochrony danych przez wszystkie zaangażowane podmioty – organizatorów, państwa członkowskie i Komisję. Ochrona ta dotyczy zarówno organizacji jak i działań następczych związanych z inicjatywą obywatelską. W przypadku przetwarzania danych osobowych realizowanego na potrzeby inicjatywy obywatelskiej, zastosowanie będą miały obowiązujące przepisy w zakresie ochrony danych osobowych. Organizatorzy inicjatywy obywatelskiej, jak również kontrolerzy danych będą odpowiadali za wyrządzone szkody na zasadach przewidzianych w prawie krajowym oraz podlegali odpowiednim sankcjom za naruszenie przepisów rozporządzenia.

23. W jaki sposób weryfikowane będą deklaracje poparcia?

W swoich deklaracjach poparcia obywatele będą musieli wypełnić dane wymagane przez państwo członkowskie, z którego pochodzą (państwo członkowskie miejsca zamieszkania lub państwo członkowskie, którego obywatelstwo posiadają). Dane te mogą obejmować takie informacje, jak: imiona, nazwiska, adres, data i miejsce urodzenia, obywatelstwo, a także – w przypadku szeregu państw członkowskich – osobisty numer identyfikacyjny. Niektóre państwa członkowskie zrezygnowały z części informacji (jak np. pełen adres, miejsce lub data urodzenia). Szczegóły dotyczące wymaganych danych są dostępne w dwóch wzorach formularza deklaracji poparcia zawartych w załączniku III (część A i B) do rozporządzenia. Jeżeli chodzi o państwa członkowskie, które wymagają podania osobistego numeru identyfikacyjnego, lista dokumentów/numerów akceptowanych przez te państwa znajduje się w części C załącznika III.

Organizatorzy zobowiązani są używać formularza odpowiadającego państwu członkowskiemu, z którego pochodzą sygnatariusze. Oznacza to, że wszyscy sygnatariusze jednego formularza muszą pochodzić z tego samego państwa członkowskiego. Organizatorzy prześlą następnie deklaracje poparcia do organu krajowego danego państwa członkowskiego. Organ krajowy dokona wówczas odpowiedniej weryfikacji w celu poświadczenia liczby ważnych deklaracji poparcia, które zostały zgromadzone. Weryfikacja ta może być przeprowadzana na losowo wybranych deklaracjach.

24. Jakie działania podejmie Komisja w odniesieniu do inicjatyw, które pozytywnie przejdą proces weryfikacji?

Zgodnie z przepisami Komisja ma trzy miesiące na sprawdzenie inicjatywy obywatelskiej, która zgromadziła niezbędną liczbę deklaracji poparcia. Przed sformułowaniem swoich wniosków w komunikacie Komisja spotka się z organizatorami na odpowiednim szczeblu, aby szczegółowo mogli oni wyjaśnić kwestie podniesione w inicjatywie. Organizatorzy będą także mieli możliwość przedstawienia swojej inicjatywy podczas wysłuchania publicznego zorganizowanego w Parlamencie Europejskim.

25. Co dzieje się w przypadku, gdy Komisja zdecyduje o niepodejmowaniu żadnych działań w odpowiedzi na inicjatywę obywatelską? Jakimi środkami odwoławczymi dysponują obywatele?

Inicjatywa obywatelska jest mechanizmem ustalania programu działań i dlatego nie wpływa na przysługujące Komisji prawo inicjatywy ustawodawczej. Zobowiązuje natomiast całą Komisję, jako kolegium, do poważnego rozważania wniosków złożonych w ramach inicjatywy obywatelskiej. W przypadku niepodejmowania działań w odpowiedzi na inicjatywę obywatelską Komisja musi podać dokładne uzasadnienie swojej decyzji. Ponieważ czynności te mają charakter politycznej analizy treści inicjatywy przez Komisję, nie mogą być przedmiotem procedury odwoławczej.

Z kolei decyzja o zarejestrowaniu wnioskowanych inicjatyw, jako czynność oparta na podstawach prawych, może zostać zaskarżona. W przypadku odmowy rejestracji Komisja przekaże organizatorom uzasadnienie swojej decyzji oraz informacje o wszelkich możliwych sądowych i pozasądowych środkach odwoławczych, jakie im przysługują.

26. Czy możliwe jest złożenie inicjatywy, która jest sprzeczna z inną, realizowaną w tym samym czasie inicjatywą? Czy można kilkakrotnie zarejestrować tę samą inicjatywę?

Rozporządzenie nie narzuca żadnych zasad dotyczących kolejnego przedstawiania tych samych lub podobnych inicjatyw obywatelskich. Nie zabrania ono również składania sprzecznych ze sobą inicjatyw.

27. Dlaczego państwa członkowskie potrzebowały aż jednego roku, aby wdrożyć instytucję europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

Wiele państw członkowskich musiało dostosować swoje prawo krajowe, aby być w stanie przeprowadzić weryfikację deklaracji poparcia lub wprowadzić odpowiednie sankcje dla organizatorów dopuszczających się naruszenia przepisów rozporządzenia.

28. Czy określanie zasad w drodze rozporządzenia nie spowoduje, że europejska inicjatywa obywatelska stanie się zbyt zbiurokratyzowana?

Inicjatywa obywatelska nie jest zbiurokratyzowana. Przyjęte zasady prowadzą do osiągnięcia właściwej równowagi między potrzebą zapewnienia wiarygodności tego instrumentu oraz możliwością jego łatwego wykorzystania przez obywateli.

Ponadto Komisja opracowała obszerny i przyjazny dla użytkownika poradnik, ułatwiający zrozumienie poszczególnych etapów procedury. Poradnik można pobrać z portalu internetowego. Punkt kontaktowy Europe Direct oraz służby Komisji będą także odpowiadać na pytania obywateli.

29. Wiele zgłaszanych europejskich inicjatyw obywatelskich może zostać odrzuconych ze względu na brak podstawy prawnej lub ograniczoną zgodność z wartościami Unii. Czy wysoki wskaźnik odmowy może narazić na szwank dobre imię instrumentu, a nawet Komisji?

Komisja jest przekonana, że większość proponowanych inicjatyw będzie przyjmowana. Kryteria odrzucenia inicjatywy są dość ograniczone i jednoznaczne – odrzucane są inicjatywy, które wykraczają w sposób oczywisty poza kompetencje Komisji, są oczywistym nadużyciem, są oczywiście niepoważne lub w sposób oczywisty sprzeczne z wartościami Unii. Europejska inicjatywa obywatelska to innowacyjny instrument demokracji uczestniczącej i początkowo, jak w przypadku każdego nowego systemu, konieczny może być okres prób i błędów, co nie oznacza jednak automatycznie wysokiego odsetka inicjatyw odrzuconych. Wprost przeciwnie – Komisja jest przekonana, że organizatorzy inicjatyw podejdą do zadania bardzo poważnie i występując o ich rejestrację, będą w pełni świadomi wymienionych powyżej kryteriów. Dlatego mało prawdopodobne jest, aby dobre imię instytucji europejskiej inicjatywy obywatelskiej lub Komisji zostało narażone na szwank.

30. Czy całe to przedsięwzięcie nie jest mydleniem oczu? Nie będzie przecież miało żadnego wpływu!

Milion podpisów obywateli z co najmniej siedmiu państw członkowskich z pewnością będzie miało odczuwalny skutek. Nie ma mowy, aby inicjatywa spełniająca określone kryteria, która zgromadziła wymaganą liczbę podpisów, została pominięta. Komisja spotka się z organizatorami na odpowiednim szczeblu, aby szczegółowo mogli oni wyjaśnić kwestie podniesione w inicjatywie. Organizatorzy będą także mieli możliwość przedstawienia swojej inicjatywy podczas wysłuchania publicznego zorganizowanego w Parlamencie Europejskim. Wszyscy aktorzy procesu decyzyjnego w Komisji zostaną zmobilizowani do pracy nad komunikatem, przyjmowanym przez kolegium komisarzy. W komunikacie przedstawione zostaną działania następcze, jakie Komisja zamierza podjąć w stosunku do zgłoszonej inicjatywy. Nawet jeśli ostatecznie działania ustawodawcze nie zostaną podjęte, dana kwestia zostanie odpowiednio nagłośniona w Europie, Komisji Europejskiej i Parlamencie Europejskim.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website