Navigation path

Left navigation

Additional tools

Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ)

European Commission - MEMO/12/235   30/03/2012

Other available languages: EN FR DE DA ES NL IT SV PT FI CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

MEMO/12/235

Βρυξέλλες, 30 Μαρτίου 2012

Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ)

I. Γενικές ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών

  • Τι προβλέπει η Συνθήκη της Λισαβόνας σχετικά με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών;

  • Πότε θα μπορέσουν να αναληφθούν οι πρώτες πρωτοβουλίες πολιτών;

  • Τι συμβαίνει σε περίπτωση όπως αυτή της πρόσφατης αναφοράς της Greenpeace; Μπορεί να υποβληθεί εκ νέου τώρα που έχει τεθεί σε εφαρμογή ο κανονισμός για την πρωτοβουλία πολιτών;

  • Ποια είναι η προστιθέμενη αξία της ΕΠΠ;

  • Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ΕΠΠ και αναφοράς;

  • Υπάρχουν πρωτοβουλίες πολιτών στα κράτη μέλη;

  • Μπορεί μια ΕΠΠ να αφορά ένα ζήτημα «x»; Θα πληρούσε μια τέτοια ΕΠΠ τις προϋποθέσεις παραδεκτού;

  • Μπορούν οι πολίτες να προκαλέσουν αναθεώρηση των Συνθηκών με ΕΠΠ;

  • Μπορούν υπήκοοι τρίτων χωρών που κατοικούν στην ΕΕ να υπογράφουν ΕΠΠ;

II. Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τον κανονισμό: Πώς λειτουργεί η ΕΠΠ;

  • Ποιος μπορεί να διοργανώσει πρωτοβουλία;

  • Μπορούν οργανώσεις να διοργανώσουν πρωτοβουλία πολιτών;

  • Προβλέπονται διατάξεις για τη διαφάνεια της χρηματοδότησης;

  • Θα παρέχεται κάποιου είδους χρηματοδότηση της ΕΕ στους διοργανωτές ΕΠΠ;

  • Πώς μπορούν να ενημερώνονται οι πολίτες σχετικά με τις εν εξελίξει πρωτοβουλίες;

  • Πώς θα εξακριβώνει η Επιτροπή αν οι ομάδες που αρχίζουν πρωτοβουλίες είναι σοβαρές;

  • Πώς θα σταματά η Επιτροπή τους εξτρεμιστές που θα χρησιμοποιούν το μέσο αυτό ως πλατφόρμα για τις απόψεις τους;

  • Μήπως τα κριτήρια απόρριψης καταχρηστικών ή επιπόλαιων πρωτοβουλιών ανοίγουν την πόρτα για τη φίμωση πρωτοβουλιών από την Επιτροπή;

  • Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την καταχώριση προτεινόμενης πρωτοβουλίας;

  • Ποια γλώσσα πρέπει να χρησιμοποιούν οι διοργανωτές για να ζητήσουν την καταχώριση προτεινόμενης πρωτοβουλίας;

  • Η Επιτροπή θα μεταφράζει τις προτεινόμενες πρωτοβουλίες;

  • Πώς μπορούν οι δυνητικοί διοργανωτές να είναι βέβαιοι ότι η ιδέα τους εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Επιτροπής;

  • Γιατί αυτοί που υπογράφουν μια πρωτοβουλία πρέπει να προέρχονται από το ένα τέταρτο των κρατών μελών; Γιατί όχι από ένα μόνο κράτος μέλος;

  • Γιατί να χρησιμοποιείται ένα πολλαπλάσιο του αριθμού των ευρωβουλευτών ως όριο για τον ελάχιστο αριθμό δηλώσεων υποστήριξης ανά κράτος μέλος;

  • Τι συμβαίνει με τις δηλώσεις υποστήριξης που συγκεντρώνονται σε κράτη μέλη στα οποία δεν φθάνουν το ελάχιστο όριο;

  • Από ποια ηλικία μπορούν οι πολίτες να υπογράφουν μια ΕΠΠ;

  • Πρέπει οι πολίτες να είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους για να μπορούν να υπογράψουν μια ΕΠΠ;

  • Εάν ένας πολίτης είναι υπήκοος ενός κράτους μέλους αλλά κατοικεί σε άλλο κράτος μέλος, σε ποιο κράτος μέλος θα λαμβάνεται υπόψη η δήλωση υποστήριξής του;

  • Μπορούν οι πολίτες της Ένωσης που κατοικούν εκτός ΕΕ να υπογράψουν μια ΕΠΠ; Σε ποιο κράτος μέλος θα λαμβάνεται υπόψη η δήλωση υποστήριξής τους;

  • Είναι δυνατό να υπογράφεται ηλεκτρονικά μια ΕΠΠ;

  • Πώς μπορούν οι πολίτες να είναι βέβαιοι ότι η ηλεκτρονική υπογραφή πρωτοβουλίας είναι ασφαλής;

  • Πώς μπορούν οι πολίτες που παρέχουν την υποστήριξή τους σε πρωτοβουλία να είναι βέβαιοι ότι τα προσωπικά τους δεδομένα δεν θα χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς;

  • Πώς θα ελέγχονται οι δηλώσεις υποστήριξης;

  • Πώς θα αποκρίνεται η Επιτροπή στις επιτυχημένες πρωτοβουλίες;

  • Τι συμβαίνει εάν η Επιτροπή αποφασίσει να μη δώσει συνέχεια σε πρωτοβουλία πολιτών; Έχουν δικαίωμα προσφυγής οι πολίτες;

  • Είναι δυνατή η υποβολή πρωτοβουλίας αντίθετης προς άλλη εν εξελίξει πρωτοβουλία; Μπορεί η ίδια πρωτοβουλία να υποβληθεί πολλές φορές;

  • Γιατί τα κράτη μέλη χρειάστηκαν ένα έτος για να εφαρμόσουν την ΕΠΠ;

  • Μήπως ο κανονισμός δημιουργεί υπερβολική γραφειοκρατία σε σχέση με την ΕΠΠ;

  • Επανειλημμένες απόπειρες υποβολής ΕΠΠ ενδέχεται να απορριφθούν λόγω έλλειψης νομικής βάσης ή λόγω σύγκρουσής τους με τις «αξίες της ΕΕ». Θα μπορούσε ένα υψηλό «ποσοστό μπλοκαρίσματος» να βλάψει τη φήμη του θεσμού της ΕΠΠ ή ακόμη και της Επιτροπής;

  • Μήπως όλα αυτά γίνονται για το θεαθήναι; Στην πραγματικότητα δεν θα οδηγήσουν σε καμία βελτίωση!

I. Γενικές ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών

1. Τι προβλέπει η Συνθήκη της Λισαβόνας σχετικά με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών;

Η Συνθήκη της Λισαβόνας εισάγει την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών. Προβλέπει ότι «πολίτες της Ένωσης, εφόσον συγκεντρωθεί αριθμός τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου, υπήκοοι σημαντικού αριθμού κρατών μελών, μπορούν να λαμβάνουν την πρωτοβουλία να καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, να υποβάλλει κατάλληλες προτάσεις επί θεμάτων στα οποία οι εν λόγω πολίτες θεωρούν ότι απαιτείται νομική πράξη της Ένωσης για την εφαρμογή των Συνθηκών.» (Άρθρο 11 παράγραφος 4 της ΣΕΕ)

Ορίζει επίσης ότι οι διαδικασίες και προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη διατύπωση της εν λόγω πρωτοβουλίας πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του ελάχιστου αριθμού κρατών μελών από τα οποία οι πολίτες πρέπει να προέρχονται, θα καθορίζονται σε κανονισμό που εκδίδεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μετά από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Επιτροπή ενέκρινε την πρότασή της στις 31 Μαρτίου 2010. Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν τον κανονισμό στις 16 Φεβρουαρίου 2011. Κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών, ο κανονισμός δεν εφαρμόστηκε έως την 1η Απριλίου 2012 (βλ. ερώτηση 27).

2. Πότε θα μπορέσουν να αναληφθούν οι πρώτες πρωτοβουλίες πολιτών;

Από την Κυριακή, 1η Απριλίου. Πρόκειται για την ημερομηνία από την οποία η Επιτροπή μπορεί να δέχεται αιτήσεις για την καταχώριση προτεινόμενων πρωτοβουλιών. Η καταχώριση αποτελεί ένα αναγκαίο πρώτο βήμα, που προηγείται της συγκέντρωσης δηλώσεων υποστήριξης από τους πολίτες.

3. Τι συμβαίνει σε περίπτωση όπως αυτή της πρόσφατης αναφοράς της Greenpeace; Μπορεί να υποβληθεί εκ νέου τώρα που έχει τεθεί σε εφαρμογή ο κανονισμός για την πρωτοβουλία πολιτών;

Αναφορές όπως η πρόσφατη της Greenpeace δεν μπορούν να θεωρηθούν πρωτοβουλία πολιτών. Δεδομένου ότι η Συνθήκη διευκρινίζει ότι οι διαδικασίες και προϋποθέσεις που απαιτούνται για την πρωτοβουλία πολιτών καθορίζονται σε κανονισμό που εκδίδεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, οι πρωτοβουλίες που δρομολογήθηκαν πριν από την εφαρμογή του κανονισμού δεν μπορούν να θεωρηθούν «πρωτοβουλίες πολιτών», εφόσον δεν είχαν ακόμη θεσπιστεί οι σχετικοί κανόνες και οι διαδικασίες. Οι υπογραφές που έχουν συγκεντρωθεί πριν από την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν αργότερα· ο κανονισμός ορίζει ότι οι δηλώσεις υποστήριξης μπορούν να συγκεντρωθούν μόνο μετά την καταχώριση της προτεινόμενης πρωτοβουλίας στην Επιτροπή.

4. Ποια είναι η προστιθέμενη αξία της ΕΠΠ;

Η Συνθήκη της Λισαβόνας είναι σαφής: η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθεί να θεμελιώνεται στην «αντιπροσωπευτική δημοκρατία», και οι ευρωπαίοι πολίτες εξακολουθούν να εκπροσωπούνται άμεσα στο επίπεδο της Ένωσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ωστόσο, η ΕΠΠ θα διευρύνει το πεδίο της δημόσιας συζήτησης, επιτρέποντας στους πολίτες να συμμετέχουν εντατικότερα στο δημοκρατικό γίγνεσθαι της Ένωσης χάρη σ’ αυτό το νέο μέσο «συμμετοχικής δημοκρατίας».

Η Επιτροπή, παρόλο που διατηρεί το δικαίωμα πρωτοβουλίας της και επομένως δεν θα είναι υποχρεωμένη να υποβάλλει πρόταση μετά από πρωτοβουλία πολιτών, δεσμεύεται να εξετάζει προσεκτικά όλες τις πρωτοβουλίες που υπάγονται στις αρμοδιότητές της για να κρίνει κατά πόσον είναι σκόπιμη μια νέα πρόταση πολιτικής.

Η Επιτροπή, επομένως, πιστεύει ότι το νέο αυτό μέσο θα συμβάλει θετικά όχι μόνο στην ευρωπαϊκή δημοκρατία, αλλά και στη χάραξη των πολιτικών της ΕΕ.

5. Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ΕΠΠ και αναφοράς;

Το δικαίωμα αναφοράς προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο προβλεπόταν ήδη στις προηγούμενες Συνθήκες, διαφέρει ουσιαστικά από τη νέα πρωτοβουλία πολιτών που εισήγαγε η Συνθήκη της Λισαβόνας. Αναφορές μπορούν να υποβάλλουν πολίτες της Ένωσης, καθώς και φυσικά ή νομικά πρόσωπα που κατοικούν ή έχουν την καταστατική τους έδρα σε κράτος μέλος, ατομικά ή από κοινού με άλλους πολίτες ή πρόσωπα, για θέμα που υπάγεται στους τομείς δραστηριοτήτων της Ένωσης και το οποίο τους αφορά άμεσα (π.χ. καταγγελία). Συνεπώς, οι αναφορές δεν αφορούν κατ’ ανάγκη νέες προτάσεις πολιτικής. Οι αναφορές απευθύνονται προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως άμεσο αντιπρόσωπο των πολιτών στο επίπεδο της Ένωσης.

Όσον αφορά την πρωτοβουλία πολιτών, παρέχει τη δυνατότητα σε τουλάχιστον ένα εκατομμύριο πολίτες να καλούν απευθείας την Επιτροπή να αναλάβει νέες πολιτικές πρωτοβουλίες.

6. Υπάρχουν πρωτοβουλίες πολιτών στα κράτη μέλη;

Πρωτοβουλίες πολιτών υπάρχουν ήδη στην πλειοψηφία των κρατών μελών, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Πρωτοβουλίες πολιτών σε εθνικό επίπεδο προβλέπονται, παραδείγματος χάρη, στα εξής κράτη μέλη: Αυστρία, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία και Κάτω Χώρες. Πρωτοβουλίες πολιτών σε περιφερειακό επίπεδο υπάρχουν στην Αυστρία, τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Σουηδία και στις Κάτω Χώρες. Πρωτοβουλίες πολιτών σε τοπικό επίπεδο υπάρχουν στο Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τη Σλοβενία, την Ισπανία, τη Σουηδία, κ.λπ. Πρωτοβουλίες πολιτών υπάρχουν επίσης εκτός ΕΕ (π.χ. Ελβετία και ΗΠΑ). Αυτές οι πρωτοβουλίες διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής τους και γενικά στηρίζονται σε διαφορετικές διαδικασίες.

7. Μπορεί μια ΕΠΠ να αφορά ένα ζήτημα «x»; Θα πληρούσε μια τέτοια ΕΠΠ τις προϋποθέσεις παραδεκτού;

Το παρόν έγγραφο δεν προσφέρεται για να αναλυθούν από νομική άποψη, εδώ και τώρα, όλες οι πιθανές προτάσεις που θα μπορούσε να φαντασθεί κανείς. Οι σχετικές προϋποθέσεις καθορίζονται με αρκετή σαφήνεια: μια πρωτοβουλία θα καταχωρίζεται εκτός αν προδήλως δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Επιτροπής ή είναι προδήλως καταχρηστική ή επιπόλαιη ή αντίθετη στις αξίες της ΕΕ.

8. Μπορούν οι πολίτες να προκαλέσουν αναθεώρηση των Συνθηκών με ΕΠΠ;

Όχι. Βάσει της Συνθήκης και όπως αναφέρεται στον κανονισμό, οι πρωτοβουλίες πολιτών μπορούν να αφορούν μόνο προτάσεις επί θεμάτων στα οποία οι πολίτες θεωρούν ότι απαιτείται νομική πράξη της Ένωσης για την εφαρμογή των Συνθηκών.

9. Μπορούν υπήκοοι τρίτων χωρών που κατοικούν στην ΕΕ να υπογράφουν ΕΠΠ;

Όχι. Βάσει της Συνθήκης, οι υπήκοοι τρίτων χωρών δεν μπορούν να υπογράφουν ΕΠΠ. Συγκεκριμένα, η Συνθήκη ορίζει σαφώς ότι μόνο οι πολίτες που είναι υπήκοοι κρατών μελών μπορούν να υπογράφουν πρωτοβουλία.

II. Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τον κανονισμό: Πώς λειτουργεί η ΕΠΠ;

1. Ποιος μπορεί να διοργανώσει πρωτοβουλία;

Οι πρωτοβουλίες πολιτών πρέπει να διοργανώνονται από επιτροπές πολιτών οι οποίες να αποτελούνται από τουλάχιστον επτά πολίτες που κατοικούν σε επτά τουλάχιστον διαφορετικά κράτη μέλη. Τα μέλη των επιτροπών πολιτών πρέπει να είναι πολίτες της Ένωσης σε ηλικία δικαιώματος ψήφου στις ευρωεκλογές (18 ετών σε όλα τα κράτη μέλη με εξαίρεση την Αυστρία, όπου το όριο τίθεται στα 16 έτη). Τα μέλη των επιτροπών πρέπει να ορίσουν έναν εκπρόσωπο και έναν αναπληρωτή, στους οποίους δίδεται η εντολή να ομιλούν και να ενεργούν εξ ονόματος της επιτροπής πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν μπορούν να υπολογίζονται για την επίτευξη του ελάχιστου αριθμού που απαιτείται για τον σχηματισμό επιτροπής πολιτών.

2. Μπορούν οργανώσεις να διοργανώσουν πρωτοβουλία πολιτών;

Οι οργανώσεις δεν μπορούν να διοργανώσουν πρωτοβουλίες πολιτών. Ωστόσο, κάθε οντότητα μπορεί να προωθήσει ή να υποστηρίξει προτεινόμενες πρωτοβουλίες, υπό τον όρο να το πράττει με πλήρη διαφάνεια.

3. Προβλέπονται διατάξεις για τη διαφάνεια της χρηματοδότησης;

Χάριν διαφάνειας και δημοκρατικού ελέγχου, οι διοργανωτές πρωτοβουλιών πολιτών υποχρεούνται να παρέχουν, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, τακτικά επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τις οργανώσεις που υποστηρίζουν την πρωτοβουλία και με τον τρόπο με τον οποίο αυτή χρηματοδοτείται. Αυτό είναι προς το συμφέρον των πολιτών που προτίθενται να υποστηρίξουν μια πρωτοβουλία· επίσης, συνάδει με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη διαφάνεια της Επιτροπής.

4. Θα παρέχεται κάποιου είδους χρηματοδότηση της ΕΕ στους διοργανωτές ΕΠΠ;

Δεν προβλέπεται χρηματοδότηση της ΕΕ για τον σκοπό αυτό.

5. Πώς μπορούν να ενημερώνονται οι πολίτες σχετικά με τις εν εξελίξει πρωτοβουλίες;

Όλες οι εν εξελίξει πρωτοβουλίες καταχωρίζονται και δημοσιοποιούνται στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής. Η καταχώριση επιτρέπει την παρακολούθηση των εν εξελίξει πρωτοβουλιών και εξασφαλίζει ένα μέσο επικοινωνίας και διαφάνειας.

6. Πώς θα εξακριβώνει η Επιτροπή αν οι ομάδες που αρχίζουν πρωτοβουλίες είναι σοβαρές;

Ο κανονισμός προβλέπει ότι οι προτεινόμενες πρωτοβουλίες που είναι καταφανές ότι στερούνται σοβαρότητας (π.χ. αυτές που είναι επιπόλαιες, καταχρηστικές ή κακόβουλες) δεν θα καταχωρίζονται. Ωστόσο, εφόσον ο διοργανωτής πρωτοβουλίας πολιτών πρέπει να είναι επιτροπή πολιτών, ο αριθμός των μη σοβαρών προτεινόμενων πρωτοβουλιών θα είναι μάλλον περιορισμένος.

7. Πώς θα σταματά η Επιτροπή τους εξτρεμιστές που θα χρησιμοποιούν το μέσο αυτό ως πλατφόρμα για τις απόψεις τους;

Ο κανονισμός προβλέπει ότι η Επιτροπή απορρίπτει υποχρεωτικά την καταχώριση προτεινόμενων πρωτοβουλιών πολιτών οι οποίες είναι κατάφωρα αντίθετες με τις αξίες της Ένωσης, ώστε να μη δίνεται δημοσιότητα σε εξτρεμιστικές απόψεις στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής.

8. Μήπως τα κριτήρια απόρριψης καταχρηστικών ή επιπόλαιων πρωτοβουλιών ανοίγουν την πόρτα για τη φίμωση πρωτοβουλιών από την Επιτροπή;

Όχι. Οι πρωτοβουλίες πρέπει να είναι προδήλως καταχρηστικές ή επιπόλαιες· αυτό σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να υφίσταται σοβαρή αμφιβολία για το ότι η εκάστοτε πρωτοβουλία είναι καταχρηστική ή επιπόλαια. Σε κάθε περίπτωση, οι εμπνευστές της πρωτοβουλίας θα έχουν τη δυνατότητα άσκησης προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου της ΕΕ ή υποβολής καταγγελίας στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή εάν διαφωνούν με την απόφαση (βλ. ερώτηση 25).

9. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την καταχώριση προτεινόμενης πρωτοβουλίας;

Οι διοργανωτές πρωτοβουλίας πρέπει να ζητούν την καταχώριση της πρότασής τους στην Επιτροπή. Πρέπει να παρέχουν τις ακόλουθες πληροφορίες σε μία από τις επίσημες γλώσσες της Ένωσης, σε επιγραμμικό μητρώο το οποίο διαθέτει η Επιτροπή για τον σκοπό αυτό:

  • τον τίτλο της προτεινόμενης πρωτοβουλίας πολιτών·

  • το αντικείμενο·

  • περιγραφή των στόχων της πρότασης για την οποία καλείται να αναλάβει δράση η Επιτροπή·

  • διατάξεις της Συνθήκης τις οποίες οι διοργανωτές θεωρούν σχετικές με την προτεινόμενη δράση·

  • πλήρες όνομα, ταχυδρομική διεύθυνση, υπηκοότητα και ημερομηνία γέννησης των επτά μελών της επιτροπής πολιτών, με ρητή αναφορά του εκπροσώπου και του αναπληρωτή τους, καθώς και της ηλεκτρονικής διεύθυνσής τους·

  • όλες τις πηγές χρηματοδότησης και υποστήριξης.

Οι διοργανωτές δύνανται επίσης να παραθέσουν σε παράρτημα περισσότερες πληροφορίες, καθώς και σχέδιο νομοθετικού κειμένου.

Με βάση αυτές τις πληροφορίες, η Επιτροπή θα καταχωρίζει την προτεινόμενη πρωτοβουλία, υπό τον όρο ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στον κανονισμό, και ιδίως ότι η προτεινόμενη πρωτοβουλία δεν βρίσκεται προδήλως εκτός των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση νομικής πράξης της Ένωσης για την εφαρμογή των Συνθηκών.

10. Ποια γλώσσα πρέπει να χρησιμοποιούν οι διοργανωτές για να ζητήσουν την καταχώριση προτεινόμενης πρωτοβουλίας;

Οι διοργανωτές μπορούν να ζητήσουν την καταχώριση πρωτοβουλίας σε οποιαδήποτε επίσημη γλώσσα της Ένωσης.

11. Η Επιτροπή θα μεταφράζει τις προτεινόμενες πρωτοβουλίες;

Όχι. Οι διοργανωτές θα είναι υπεύθυνοι για τη μετάφραση της προτεινόμενης πρωτοβουλίας τους στις γλώσσες της επιλογής τους. Μετά την επιβεβαίωση της καταχώρισης σε μια επίσημη γλώσσα, οι διοργανωτές θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν να προστεθούν στο μητρώο και άλλες επίσημες γλώσσες. Πριν τις καταχωρίσει στο μητρώο, η Επιτροπή διενεργεί έλεγχο για να βεβαιωθεί ότι δεν υφίστανται έκδηλες και σημαντικές ανακολουθίες με το πρωτότυπο κείμενο του τίτλου, το αντικείμενο και τους στόχους.

12. Πώς μπορούν οι δυνητικοί διοργανωτές να είναι βέβαιοι ότι η ιδέα τους εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Επιτροπής;

Η Επιτροπή παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις αρμοδιότητές της στον δικτυακό τόπο της πρωτοβουλίας πολιτών. Αυτές οι πληροφορίες θα πρέπει να επιτρέπουν στους ενδεχόμενους διοργανωτές να εξακριβώσουν αν υπάρχει διάταξη της Συνθήκης που να επιτρέπει στην Επιτροπή να δράσει στον σχετικό τομέα.

13. Γιατί αυτοί που υπογράφουν μια πρωτοβουλία πρέπει να προέρχονται από το ένα τέταρτο των κρατών μελών; Γιατί όχι από ένα μόνο κράτος μέλος;

Ήταν αναγκαίος ο καθορισμός του ελάχιστου αριθμού κρατών μελών από τα οποία πρέπει να προέρχονται οι πολίτες, προκειμένου να κατοχυρωθεί ότι μια πρωτοβουλία πολιτών αντιπροσωπεύει ένα γνήσιο ευρωπαϊκό συμφέρον και για να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι, με βάση τη Συνθήκη, οι πολίτες πρέπει να προέρχονται από «σημαντικό αριθμό κρατών μελών».

Ο αριθμός που συμφώνησαν το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο είναι το ένα τέταρτο των κρατών μελών, δηλ. επί του παρόντος επτά, ακόμη και μετά την προσχώρηση της Κροατίας.

14. Γιατί να χρησιμοποιείται ένα πολλαπλάσιο του αριθμού των ευρωβουλευτών ως όριο για τον ελάχιστο αριθμό δηλώσεων υποστήριξης ανά κράτος μέλος;

Στην Πράσινη Βίβλο της, η Επιτροπή πρότεινε να καθοριστεί το όριο στο 0,2% του πληθυσμού καθενός εκ των κρατών μελών. Ωστόσο, πολλοί ερωτηθέντες έκριναν ότι το 0,2% του πληθυσμού ήταν χωρίς λόγο υψηλό όριο για να εξασφαλιστεί ότι η πρωτοβουλία είναι αντιπροσωπευτική ενός ευρωπαϊκού συμφέροντος. Άλλοι ερωτηθέντες εξέφρασαν την άποψη ότι ένα τέτοιο ποσοστό δεν θα ήταν δίκαιο. Είναι πολύ ευκολότερο, για παράδειγμα, να συγκεντρωθούν δηλώσεις υποστήριξης από 1.000 πολίτες (που αντιστοιχούν στο 0,2% του πληθυσμού) στο Λουξεμβούργο παρά από 160.000 στη Γερμανία, πράγμα που σημαίνει ότι είναι ευκολότερο να λαμβάνονται υπόψη τα μικρά παρά τα μεγάλα κράτη μέλη.

Η επιλεγείσα προσέγγιση, συνεπώς, εκφράζει και τις δύο αυτές ανησυχίες. Ο κανονισμός προβλέπει καθορισμένο όριο για κάθε κράτος μέλος, ανάλογο, κατά φθίνουσα τάξη, προς τον πληθυσμό κάθε κράτους, με ελάχιστο κατώτατο και ανώτατο όριο.

Για να εξασφαλιστεί ότι τα όρια βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια, τα όρια αυτά προσδιορίζονται με βάση το πολλαπλάσιο του αριθμού των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εκλέγονται σε κάθε κράτος μέλος. Ο συντελεστής που επελέγη είναι το 750 ώστε να ικανοποιείται, αφενός, το αίτημα πολλών ενδιαφερομένων να είναι το κατώτατο όριο χαμηλότερο του 0,2% του πληθυσμού και, αφετέρου, να ληφθούν υπόψη οι ανησυχίες που διατυπώθηκαν να μην είναι το όριο υπερβολικά χαμηλό για τα μικρά κράτη μέλη.

Το σύστημα αυτό επιτρέπει έτσι αναλογικά μικρότερο αριθμό υπογραφών για τις μεγάλες χώρες και αναλογικά μεγαλύτερο αριθμό για τις μικρές.

Ο ελάχιστος αριθμός υπογραφών ανά κράτος μέλος αναφέρεται στο παράρτημα I του κανονισμού.

15. Τι συμβαίνει με τις δηλώσεις υποστήριξης που συγκεντρώνονται σε κράτη μέλη στα οποία δεν φθάνουν το ελάχιστο όριο;

Αυτές οι δηλώσεις υποστήριξης θα προστίθενται βεβαίως στον συνολικό αριθμό υπογραφών, αλλά τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη δεν θα υπολογίζονται στο απαιτούμενο ένα τέταρτο των κρατών μελών.

16. Από ποια ηλικία μπορούν οι πολίτες να υπογράφουν μια ΕΠΠ;

Όλοι οι πολίτες της Ένωσης που έχουν ηλικία ψήφου στις ευρωπαϊκές εκλογές μπορούν να υποστηρίξουν μια πρωτοβουλία. Η ελάχιστη ηλικία είναι 18 ετών σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Αυστρία, όπου είναι 16 ετών.

17. Πρέπει οι πολίτες να είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους για να μπορούν να υπογράψουν μια ΕΠΠ;

Όχι. Οι πολίτες της Ένωσης θα πρέπει μόνο να έχουν ηλικία ψήφου στις ευρωπαϊκές εκλογές.

18. Εάν ένας πολίτης είναι υπήκοος ενός κράτους μέλους αλλά κατοικεί σε άλλο κράτος μέλος, σε ποιο κράτος μέλος θα λαμβάνεται υπόψη η δήλωση υποστήριξής του;

Αυτό εξαρτάται από τα στοιχεία που παρέχει ο υποστηρικτής και, επομένως, από το κράτος μέλος που ελέγχει τη δήλωση υποστήριξής του. Εάν ο υποστηρικτής παρέχει τα απαιτούμενα στοιχεία που αντιστοιχούν στο κράτος μέλος κατοικίας, θα λαμβάνεται υπόψη σε αυτό το κράτος μέλος. Παρομοίως, εάν ο υποστηρικτής παρέχει τα απαιτούμενα στοιχεία που αντιστοιχούν στο κράτος μέλος ιθαγενείας, θα λαμβάνεται υπόψη σε αυτό το κράτος μέλος. Για παράδειγμα, ένας Αυστριακός που κατοικεί στην Εσθονία μπορεί είτε να συμπληρώσει το έντυπο που θα ελεγχθεί στην Εσθονία, οπότε θα ληφθεί υπόψη στην Εσθονία, αναφέροντας ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, ημερομηνία και τόπο γέννησης, και υπηκοότητα, ΕΙΤΕ να συμπληρώσει το έντυπο που θα ελεγχθεί και θα ληφθεί υπόψη στην Αυστρία, αναφέροντας εκτός από τα προηγούμενα στοιχεία και τον προσωπικό αριθμό αναγνώρισης από τον κατάλογο που έχει αποδεχθεί η Αυστρία και ο οποίος παρατίθεται στο μέρος Γ του παραρτήματος ΙΙΙ του κανονισμού (αριθμός διαβατηρίου ή δελτίου ταυτότητας).

Σε κάθε περίπτωση, οι πολίτες επιτρέπεται να υπογράψουν πρωτοβουλία μόνο μια φορά.

19. Μπορούν οι πολίτες της Ένωσης που κατοικούν εκτός ΕΕ να υπογράψουν μια ΕΠΠ; Σε ποιο κράτος μέλος θα λαμβάνεται υπόψη η δήλωση υποστήριξής τους;

Για τους πολίτες της Ένωσης που κατοικούν εκτός ΕΕ, η δυνατότητά τους να υπογράφουν μια πρωτοβουλία θα εξαρτάται από το κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοοι. Ορισμένα κράτη μέλη δεν μπορούν να ελέγξουν τις δηλώσεις υποστήριξης των υπηκόων τους που κατοικούν εκτός ΕΕ. Η αρχική πρόταση της Επιτροπής παρείχε σε όλους τους υπηκόους της Ένωσης που κατοικούν εκτός ΕΕ τη δυνατότητα να υπογράφουν μια ΕΠΠ. Πλην όμως, δεδομένων των νέων απαιτήσεων που ζήτησαν τα κράτη μέλη, ορισμένοι πολίτες ενδέχεται να μην μπορούν να υπογράφουν. Αυτοί που θα έχουν αυτή τη δυνατότητα θα λαμβάνονται υπόψη στο κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοοι.

20. Είναι δυνατό να υπογράφεται ηλεκτρονικά μια ΕΠΠ;

Οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να υπογράφουν ηλεκτρονικά. Προς τον σκοπό αυτό, οι διοργανωτές πρέπει να καταρτίσουν επιγραμμικό σύστημα συγκέντρωσης σύμφωνο με τις τεχνικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις ασφαλείας που καθορίζονται στον κανονισμό. Η Επιτροπή έχει καταρτίσει τεχνικά πρότυπα και έχει θέσει δωρεάν στη διάθεση των διοργανωτών λογισμικό ανοικτής πηγής για να τους βοηθήσει να δημιουργήσουν το σύστημά τους.

21. Πώς μπορούν οι πολίτες να είναι βέβαιοι ότι η ηλεκτρονική υπογραφή πρωτοβουλίας είναι ασφαλής;

Πριν από την έναρξη της ηλεκτρονικής συγκέντρωσης δηλώσεων υποστήριξης, οι διοργανωτές θα πρέπει να ζητούν από την αρμόδια εθνική αρχή του κράτους μέλους στο οποίο θα αποθηκευτούν τα δεδομένα να πιστοποιήσει το ηλεκτρονικό σύστημα συγκέντρωσης που έχουν συγκροτήσει (ακόμη και σε περίπτωση που οι διοργανωτές χρησιμοποιούν το παρεχόμενο από την Επιτροπή λογισμικό ανοικτής πηγής). Οι εθνικές αρχές θα βεβαιώνονται ότι τα χαρακτηριστικά ασφαλείας και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του ηλεκτρονικού τους συστήματος συγκέντρωσης είναι σύμφωνα με τις ελάχιστες απαιτήσεις που καθορίζονται στον κανονισμό. Αυτό θα εγγυάται την ασφάλεια της υπογραφής.

22. Πώς μπορούν οι πολίτες που παρέχουν την υποστήριξή τους σε πρωτοβουλία να είναι βέβαιοι ότι τα προσωπικά τους δεδομένα δεν θα χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς;

Ο κανονισμός διασφαλίζει ότι κατοχυρώνεται πλήρως η προστασία των δεδομένων από όλους τους εμπλεκόμενους: τους διοργανωτές, τα κράτη μέλη και την Επιτροπή. Η προστασία αυτή ισχύει τόσο για τη διοργάνωση μιας πρωτοβουλίας πολιτών όσο και για τη συνέχεια που δίδεται σε αυτή. Η ισχύουσα νομοθεσία περί προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα θα εφαρμόζεται κατά την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που πραγματοποιείται στο πλαίσιο πρωτοβουλίας πολιτών. Ως υπεύθυνοι για την επεξεργασία των δεδομένων, οι διοργανωτές πρωτοβουλίας πολιτών είναι υπεύθυνοι για τυχόν ζημία που προκαλούν σύμφωνα με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία και υπόκεινται σε κατάλληλες κυρώσεις για τυχόν παραβάσεις του κανονισμού.

23. Πώς θα ελέγχονται οι δηλώσεις υποστήριξης;

Στις δηλώσεις υποστήριξής τους, οι πολίτες θα πρέπει να αναφέρουν τις πληροφορίες που απαιτούνται από το κράτος μέλος καταγωγής τους (κράτος μέλος κατοικίας τους ή κράτος μέλος του οποίου είναι υπήκοοι). Οι πληροφορίες αυτές είναι δυνατό να περιλαμβάνουν ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, ημερομηνία και τόπο γέννησης, υπηκοότητα, καθώς και, για ορισμένα κράτη μέλη, προσωπικό αριθμό αναγνώρισης. Ορισμένα κράτη μέλη δεν απαιτούν όλες αυτές τις πληροφορίες (π.χ. πλήρη διεύθυνση, τόπο ή ημερομηνία γέννησης). Το παράρτημα ΙΙΙ (μέρη Α και Β) του κανονισμού περιλαμβάνει τα δύο υποδείγματα των δηλώσεων υποστήριξης που αναφέρουν λεπτομερώς τα απαιτούμενα στοιχεία. Όσον αφορά τα κράτη μέλη που απαιτούν προσωπικό αριθμό αναγνώρισης, στο μέρος Γ του παραρτήματος ΙΙΙ παρατίθεται ο κατάλογος των εγγράφων/αριθμών που γίνονται δεκτά από κάθε κράτος μέλος.

Οι διοργανωτές πρέπει να χρησιμοποιούν χωριστά έντυπα, αναλόγως του κράτους μέλους από το οποίο προέρχονται οι υπογράφοντες. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι υπογράφοντες που εμφανίζονται σε δεδομένο έντυπο πρέπει υποχρεωτικά να προέρχονται από το ίδιο κράτος μέλος. Στη συνέχεια, οι διοργανωτές θα πρέπει να στείλουν αυτές τις δηλώσεις υποστήριξης στην εθνική αρχή του συγκεκριμένου κράτους μέλους. Οι εθνικές αρχές θα προβαίνουν τότε στις κατάλληλες επαληθεύσεις προκειμένου να πιστοποιήσουν τον αριθμό των έγκυρων δηλώσεων υποστήριξης που έχουν συγκεντρωθεί. Για τον σκοπό αυτό, μπορεί να πραγματοποιείται τυχαία δειγματοληψία.

24. Πώς θα αποκρίνεται η Επιτροπή στις επιτυχημένες πρωτοβουλίες;

Βάσει των κανόνων, η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της διορία τριών μηνών για να εξετάσει μια πρωτοβουλία πολιτών που συγκέντρωσε τις απαραίτητες δηλώσεις υποστήριξης. Προτού εκθέσει τα συμπεράσματά της σε ανακοίνωση, η Επιτροπή θα δέχεται τους διοργανωτές σε ενδεδειγμένο επίπεδο, ώστε να μπορέσουν να εξηγήσουν λεπτομερώς τα θέματα που θίγει η πρωτοβουλία τους. Οι διοργανωτές θα έχουν επίσης την ευκαιρία να παρουσιάσουν την πρωτοβουλία τους σε δημόσια ακρόαση, η οποία θα πραγματοποιείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

25. Τι συμβαίνει εάν η Επιτροπή αποφασίσει να μη δώσει συνέχεια σε πρωτοβουλία πολιτών; Έχουν δικαίωμα προσφυγής οι πολίτες;

Η πρωτοβουλία πολιτών είναι ένα μέσο καθορισμού θεματολογίου και, συνεπώς, δεν θίγει το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής. Θα υποχρεώσει, ωστόσο, την Επιτροπή συνολικά, ως σώμα, να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τα αιτήματα που διατυπώνονται με πρωτοβουλίες πολιτών. Εάν η Επιτροπή αποφασίσει να μη δώσει συνέχεια σε πρωτοβουλία πολιτών, πρέπει να εξηγήσει σαφώς τους λόγους αυτής της απόφασης. Η πολιτική αυτή ανάλυση της Επιτροπής επί της ουσίας της πρωτοβουλίας δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαδικασίας προσφυγής.

Από την άλλη πλευρά, η απόφαση σχετικά με την καταχώριση προτεινόμενης πρωτοβουλίας, που βασίζεται σε νομικούς λόγους, μπορεί να προσβληθεί. Σε περίπτωση απόρριψης της καταχώρισης, η Επιτροπή θα ενημερώνει τους διοργανωτές σχετικά με τους λόγους της απόρριψης και θα τους παρέχει πληροφορίες σχετικά με όλα τα δικαστικά και εξωδικαστικά βοηθήματα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν.

26. Είναι δυνατή η υποβολή πρωτοβουλίας αντίθετης προς άλλη εν εξελίξει πρωτοβουλία; Μπορεί η ίδια πρωτοβουλία να υποβληθεί πολλές φορές;

Ο κανονισμός δεν επιβάλλει κανόνες όσον αφορά την επαναλαμβανόμενη υποβολή πρωτοβουλιών πολιτών για το ίδιο ή παρόμοιο ζήτημα. Ομοίως, δεν εμποδίζει την έναρξη αντικρουόμενων πρωτοβουλιών.

27. Γιατί τα κράτη μέλη χρειάστηκαν ένα έτος για να εφαρμόσουν την ΕΠΠ;

Πολλά κράτη μέλη χρειάστηκε να προσαρμόσουν την εθνική τους νομοθεσία για να μπορέσουν να διενεργήσουν τον έλεγχο των δηλώσεων υποστήριξης και/ή να διασφαλίσουν ότι οι διοργανωτές υπόκεινται σε κατάλληλες κυρώσεις για τυχόν παραβάσεις του κανονισμού.

28. Μήπως ο κανονισμός δημιουργεί υπερβολική γραφειοκρατία σε σχέση με την ΕΠΠ;

Η πρωτοβουλία πολιτών δεν υπόκειται σε περιττούς γραφειοκρατικούς κανόνες. Οι κανόνες που συμφωνήθηκαν επιτυγχάνουν την ορθή ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη να διασφαλιστεί η αξιοπιστία αυτού του μέσου και την ανάγκη να είναι εύκολη η χρησιμοποίησή του από τους πολίτες.

Εξάλλου, η Επιτροπή έχει συντάξει ολοκληρωμένο και εύχρηστο οδηγό, ο οποίος διευκολύνει την κατανόηση των διαφόρων σταδίων της διαδικασίας. Ο οδηγός αυτός μπορεί να τηλεφορτωθεί από τον δικτυακό τόπο. Σε απορίες πολιτών θα δίδει επίσης απάντηση ο σχετικός φορέας επικοινωνίας, Europe Direct, με τη συνδρομή των υπηρεσιών της Επιτροπής.

29. Επανειλημμένες απόπειρες υποβολής ΕΠΠ ενδέχεται να απορριφθούν λόγω έλλειψης νομικής βάσης ή λόγω σύγκρουσής τους με τις «αξίες της ΕΕ». Θα μπορούσε ένα υψηλό «ποσοστό μπλοκαρίσματος» να βλάψει τη φήμη του θεσμού της ΕΠΠ ή ακόμη και της Επιτροπής;

Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι περισσότερες προτεινόμενες πρωτοβουλίες δεν θα απορρίπτονται. Οι προϋποθέσεις απόρριψης μιας ΕΠΠ είναι αρκετά περιορισμένες και σαφείς, δηλαδή μια πρωτοβουλία θα καταχωρίζεται εκτός αν προδήλως δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Επιτροπής ή είναι προδήλως καταχρηστική ή επιπόλαιη ή αντίθετη στις αξίες της ΕΕ. Η ΕΠΠ αποτελεί καινοτόμο μέσο συμμετοχικής δημοκρατίας και, όπως συμβαίνει με κάθε νέο σύστημα, είναι πιθανό να χρειασθεί μια δοκιμαστική περίοδος καταγραφής και αντιμετώπισης των τυχόν αδυναμιών στην αρχή, αλλά αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι θα υπάρξει μεγάλο ποσοστό απορρίψεων. Απεναντίας, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι οι διοργανωτές της κάθε ΕΠΠ θα αντιμετωπίζουν την όλη διαδικασία με μεγάλη σοβαρότητα και θα ζητούν την καταχώρισή της έχοντας πλήρη γνώση των προαναφερόμενων προϋποθέσεων. Επομένως, είναι απίθανο να προκληθεί βλάβη στη φήμη της ΕΠΠ ή της Επιτροπής.

30. Μήπως όλα αυτά γίνονται για το θεαθήναι; Στην πραγματικότητα δεν θα οδηγήσουν σε καμία βελτίωση!

Είναι απολύτως βέβαιο ότι ένα εκατομμύριο υπογραφές από επτά τουλάχιστον κράτη μέλη θα έχουν αντίκτυπο. Αφ’ ης στιγμής μια πρωτοβουλία εκπληρώνει τις σχετικές περιορισμένες προϋποθέσεις και συγκεντρώνει τον αναγκαίο αριθμό υπογραφών, δεν υπάρχει περίπτωση να καταχωνιάζεται αυθαίρετα. Η Επιτροπή θα δέχεται τους διοργανωτές σε ενδεδειγμένο επίπεδο, ώστε να μπορούν να εξηγήσουν λεπτομερώς τα θέματα που θίγει η πρωτοβουλία τους. Οι διοργανωτές θα έχουν επίσης την ευκαιρία να παρουσιάσουν την πρωτοβουλία τους σε δημόσια ακρόαση, η οποία θα πραγματοποιείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ολόκληρος ο μηχανισμός λήψης αποφάσεων της Επιτροπής θα ενεργοποιείται με σκοπό την έκδοση ανακοίνωσης, η οποία θα εγκρίνεται από το σύνολο του Σώματος και στην οποία θα καθορίζεται η συνέχεια που η Επιτροπή σκοπεύει να δώσει στην πρωτοβουλία. Ακόμη και αν εν τέλει δεν αναληφθεί νομοθετική δράση, το εκάστοτε ζήτημα θα έχει τύχει ευρείας δημοσιότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς και στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website