Chemin de navigation

Left navigation

Additional tools

Europese Commissie

Memo

Brussel, 19 december 2012

Vragen en antwoorden: Op weg naar nieuwe EU‑regelgeving voor tabaksproducten

De Europese Commissie heeft vandaag een mijlpaal bereikt met haar voorstel voor herziening van de tabaksproductenrichtlijn. Het gaat om een ingrijpende herziening van de huidige EU-regelgeving, met nieuwe en aangescherpte regels voor tabaksproducten.

Wat wordt in de huidige tabaksproductenrichtlijn geregeld?

De thans geldende tabaksproductenrichtlijn, die in 2001 is vastgesteld en de oorspronkelijke richtlijn uit 1989 vervangt, behelst maatregelen voor de vervaardiging, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten. Bij tabaksproducten gaat het om sigaretten, shagtabak, pijptabak, sigaren, cigarillo's en diverse vormen van rookloze tabak. De richtlijn bepaalt hoeveel teer, nicotine en koolmonoxide sigaretten maximaal mogen bevatten en verplicht de producenten bekend te maken welke ingrediënten zij gebruiken. Zij verbiedt tabak voor oraal gebruik en misleidende informatie als "light", "mild" of "laag teergehalte". Op tabaksproducten moeten gezondheidswaarschuwingen zijn aangebracht. Er is in aanvulling op de waarschuwende teksten een verzameling waarschuwende afbeeldingen ontwikkeld, die door een steeds groter aantal lidstaten wordt gebruikt.

Waarom herziet de Commissie de tabaksproductenrichtlijn?

Het hoofddoel van de herziening is de werking van de interne markt te verbeteren en tegelijkertijd een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid te waarborgen. Sinds de vaststelling van de tabaksproductenrichtlijn in 2001 heeft zich een aantal wetenschappelijke, internationale en marktontwikkelingen voorgedaan. Zo zijn er nieuwe feiten bekend geworden over in tabaksproducten gebruikte aroma's en de doeltreffendheid van gezondheidswaarschuwingen. Op sommige gebieden lopen de wettelijke bepalingen van de lidstaten sterk uiteen, aangezien zij bij hun regelgeving verschillend te werk zijn gegaan. Nieuwe producten als elektronische sigaretten hebben hun intrede op de markt gedaan en een aantal van de huidige bepalingen van de richtlijn is achterhaald. Het wetgevingsvoorstel is erop gericht tabaksproducten en tabaksgebruik minder aantrekkelijk te maken, en wil dus jongeren ervan weerhouden met roken te beginnen.

Voorts zijn de EU en alle lidstaten partij bij de Kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de bestrijding van tabaksgebruik (FCTC), die in februari 2005 in werking is getreden, en zijn zij gehouden de overeenkomst uit te voeren.

Ten slotte heeft zowel de Raad als het Europees Parlement herhaaldelijk aangedrongen op herziening van de huidige richtlijn.

Vormt tabak in de EU en wereldwijd een groot gezondheidsrisico?

Ja. Elk jaar sterven er in Europa bijna 700 000 mensen (het inwonertal van een stad als Frankfurt) aan de gevolgen van roken, waarmee tabaksgebruik het grootste vermijdbare gezondheidsrisico is. Miljoenen EU‑burgers hebben aan roken gerelateerde aandoeningen, waaronder kanker, hart- en vaatziekten en aandoeningen van de luchtwegen. Ongeveer 50 % van de rokers sterft gemiddeld 14 jaar eerder dan niet-rokers en rokers hebben gedurende meer levensjaren met een slechte gezondheid te kampen. Volgens actuele schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) sterven wereldwijd jaarlijks bijna zes miljoen mensen aan de gevolgen van tabaksgebruik. Dat zouden er tegen 2030 acht miljoen kunnen zijn als maatregelen uitblijven om deze onrustbarende trend om te buigen.

De Commissie hecht veel belang aan een krachtig beleid ter bestrijding van het tabaksgebruik teneinde op de interne markt van de EU een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid te waarborgen. Aangezien tabak zeer verslavend werkt, is het van belang jongeren ervan te weerhouden tabak te gaan gebruiken. 70 % van de rokers begint te roken voordat zij 18 zijn en 94 % voordat zij 25 zijn.

Wat houdt de herziening hoofdzakelijk in?

Volgens het voorstel wordt de huidige richtlijn op een aantal punten ingrijpend herzien. Het gaat met name om de volgende gebieden en bepalingen:

  • Ingrediënten: er wordt een geharmoniseerd elektronisch formaat voor informatieverstrekking over ingrediënten en emissies ingevoerd. Het voorstel behelst een verbod op sigaretten, shagtabak en rookloze tabaksproducten met kenmerkende aroma's alsmede een verbod op producten die additieven bevatten die de toxiciteit en de verslavendheid ervan verhogen.

  • Etikettering en verpakking: op alle verpakkingen van sigaretten en shagtabak moet een gecombineerde gezondheidswaarschuwing bestaande uit een afbeelding en een tekst zijn aangebracht die 75 % van de voor- en de achterkant van de verpakking beslaat, inclusief informatie over diensten die helpen om te stoppen met roken. Verkoopbevorderende elementen zijn verboden. Sommige aspecten van de verschijningsvorm van het pakje en de sigaret worden gestandaardiseerd, bv. de omvang van een sigarettenpakje, om ervoor te zorgen dat de waarschuwende afbeeldingen volledig zichtbaar zijn. De thans vermelde informatie over teer, nicotine en koolmonoxide wordt vervangen door een informatieve boodschap op de zijkant van het pakje. De lidstaten behouden de mogelijkheid om in naar behoren gemotiveerde gevallen neutrale verpakkingen in te voeren.

  • Rookloze tabak: het verbod op tabaksproducten voor oraal gebruik (snus) wordt gehandhaafd, behalve voor Zweden, dat op grond van zijn Toetredingsverdrag een vrijstelling heeft verkregen. Alle rookloze tabaksproducten moeten op beide zijden zijn voorzien van gezondheidswaarschuwingen. Nieuwsoortige tabaksproducten moeten aan de richtlijn voldoen en er is een voorafgaande kennisgeving nodig voordat zij in de handel worden gebracht.

  • Uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn tot meer producten: nicotinehoudende producten (bv. elektronische sigaretten) met een nicotinegehalte onder een bepaalde maximumwaarde mogen in de handel worden gebracht, maar moeten gezondheidswaarschuwingen bevatten; producten met een nicotinegehalte boven deze maximumwaarde mogen alleen in de handel worden gebracht wanneer zij als geneesmiddel zijn toegelaten, bijvoorbeeld voor nicotinevervangende therapieën (zoals nicotinepleisters). Voor roken bestemde kruidenproducten (bv. kruidensigaretten) moeten van gezondheidswaarschuwingen zijn voorzien.

  • Grensoverschrijdende verkoop op afstand: detailhandelaren die zich bezighouden met grensoverschrijdende verkoop op afstand moeten hun activiteiten melden aan de bevoegde autoriteiten en moeten een leeftijdscontrolesysteem invoeren.

  • Illegale handel: er zijn een volg- en traceersysteem en veiligheidskenmerken (bv. hologrammen) gepland.

Zie voor een vergelijking van het nieuwe voorstel met de huidige richtlijn de tabel in de bijlage.

Welke regels zijn er voor pijptabak, sigaren en cigarillo's?

De tabaksproductenrichtlijn bestrijkt alle tabaksproducten. Beginnende rokers grijpen momenteel echter weinig naar pijptabak, sigaren en cigarillo's. Derhalve behelst het voorstel voor deze producten minder strenge regels, bv. geen verplichte gezondheidswaarschuwingen in de vorm van afbeeldingen en geen verbod op kenmerkende aroma's. Deze vrijstelling komt te vervallen in geval van substantiële wijziging van de omstandigheden (wat verkochte hoeveelheden of de mate van gebruik onder jongeren betreft).

Komen sigarettenverpakkingen er in de toekomst anders uit te zien?

Ja. Het voorstel voorziet in verplichte waarschuwingen in de vorm van afbeeldingen op de voor- en achterzijde van een verpakking die 75 % van de respectieve oppervlakten beslaan. Op de zijkanten worden extra gezondheidswaarschuwingen ("roken is dodelijk – stop nu"; "tabaksrook bevat meer dan 70 stoffen waarvan bekend is dat ze kanker veroorzaken" enz.) aangebracht die 50 % van de respectieve oppervlakten beslaan. Afgezet tegen de gehele oppervlakte van een sigarettenpakje betekent dit dat gezondheidswaarschuwingen minder dan 60 % van de totale oppervlakte beslaan. Daarbij komt dat de sigarettenproducenten moeten voldoen aan verplichtingen met betrekking tot volg- en traceersystemen, veiligheidskenmerken en accijnszegels. Voor gewone sigarettenverpakkingen betekent dit dat 30 % van de verpakking beschikbaar blijft voor de merknaam, tenzij een lidstaat opteert voor neutrale verpakkingen en zijn keuze kan motiveren.

Wil de Commissie het verbod op snus (tabak voor oraal gebruik) handhaven?

Ja. Tabak voor oraal gebruik (waaronder snus) is sinds 1992 in de EU verboden. Voor Zweden geldt op grond van zijn Toetredingsverdrag een vrijstelling. Snus is verslavend en heeft schadelijke gevolgen voor de gezondheid. Reeds vóór 1992 heeft een aantal lidstaten een begin gemaakt met een verbod op dit product, gelet op het aanzienlijke groeipotentieel ervan en de aantrekkingskracht die het op jongeren uitoefent. Tijdens de openbare raadpleging die aan het wetgevingsvoorstel is voorafgegaan, hadden de meeste lidstaten het idee om het verbod op snus op te heffen, van de hand gewezen. Snus zou voor beginnende rokers het begin van een tabaks-/nicotineverslaving kunnen zijn, terwijl zij die al geruime tijd roken naast sigaretten ook snus zouden kunnen gaan gebruiken. Het besluit om het verbod niet op te heffen strookt ook met de aanbeveling van het Zweeds Nationaal Instituut voor Volksgezondheid.

Verbiedt de nieuwe regeling aroma's - zoals menthol- en andere ingrediënten?

Het voorstel verbiedt geen specifieke aroma's, maar verbiedt tabaksproducten met een zogeheten kenmerkend aroma, waaronder menthol. In concreto mag menthol wel in kleine hoeveelheden worden gebruikt, maar niet in grote hoeveelheden, waardoor het tabaksproduct een aroma krijgt dat verschilt van dat van tabak. Testpanels zullen de lidstaten en de Commissie helpen om te beslissen of een product al dan niet een dergelijk kenmerkend aroma heeft. Additieven die noodzakelijk zijn voor de vervaardiging van tabaksproducten mogen nog steeds worden gebruikt. Hieronder valt ook suiker. Het voorstel maakt geen onderscheid tussen verschillende tabakssoorten als Virginia, Burley of Oriental.

Voert de nieuwe tabaksproductenrichtlijn de strijd tegen illegale handel op?

Ja. Het wetgevingsvoorstel behelst strenge maatregelen om illegale tabaksproducten tegen te gaan teneinde ervoor te zorgen dat enkel producten die aan de richtlijn voldoen in de EU worden verkocht. De richtlijn introduceert een volg- en traceersysteem voor de legale distributieketen alsmede veiligheidskenmerken die de wetshandhaving moeten vergemakkelijken en consumenten in staat moeten stellen illegale producten te herkennen. Het voorstel maakt consumenten ook bewust van het feit dat illegale producten door criminele organisaties worden verkocht. Voor andere tabaksproducten dan sigaretten en shagtabak geldt een overgangsperiode van vijf jaar.

Stelt de Commissie voor grensoverschrijdende verkoop op afstand te verbieden?

Nee. De kwestie moet echter wel worden geregeld, aangezien is gebleken dat producten die bijvoorbeeld via internet zijn gekocht vaak niet voldoen aan de voorschriften van de richtlijn (wat etikettering en ingrediënten betreft). Volgens het voorstel moeten detailhandelaren die grensoverschrijdend tabaksproducten willen verkopen, vóór de eerste verkoop hun activiteiten aanmelden in de lidstaat waar zij zijn gevestigd en in de lidstaten waarnaar zij tabaksproducten verkopen. Zij moeten er eveneens op toezien dat geen tabaksproducten aan kinderen en adolescenten worden verkocht.

Handelt dit voorstel over roken in openbare ruimten?

Nee. Hoewel de Europese Commissie een voorstander is van de invoering van een rookvrije omgeving, blijft een beslissing hierover een bevoegdheid van de lidstaten. Op EU-niveau komt een rookvrije omgeving alleen aan de orde in een aanbeveling van de Raad van 2009 over een rookvrije omgeving. De Commissie zal in de eerste helft van 2013 verslag uitbrengen over de wijze waarop de lidstaten uitvoering aan deze aanbeveling geven.

Wat zijn de gevolgen van het voorstel voor de gezondheid van de EU-burgers? Wie profiteert van de herziening?

Alle burgers profiteren van de geplande herziening, aangezien zij voortaan nauwkeuriger productinformatie krijgen. Jongeren zullen worden ontmoedigd om tabak te gaan consumeren, aangezien de mogelijkheden om de producten aantrekkelijk te maken aan banden zullen worden gelegd. De huidige tabaksgebruikers zullen van de in de richtlijn voorgestelde maatregelen profiteren, aangezien zij beter in staat zullen zijn een weloverwogen beslissing te nemen ten aanzien van de producten en of zij willen stoppen met roken, wat hun gezondheid ten goede zal komen.

Ook regeringen en de maatschappij als geheel zullen baat hebben bij een verbeterde volksgezondheidsituatie, zoals een langere levensverwachting in goede gezondheid. Een gezonde bevolking is niet alleen waardevol op zichzelf en van groot belang voor alle burgers, maar is ook essentieel voor de productiviteit en welvaart en een sleutelfactor voor de economische groei. Volgens voorzichtige schattingen geeft de EU in het kader van de openbare gezondheidszorg per jaar ongeveer 25,3 miljard EUR uit voor de behandeling van aan roken toegeschreven aandoeningen. Daarnaast betekent aan roken gerelateerd productiviteitsverlies (onder meer door vervroegde uittreding/vroegtijdig overlijden en verzuim) voor de maatschappij een schadepost van jaarlijks 8,3 miljard EUR. Het zal voor de lidstaten makkelijker worden om internationale verplichtingen na te komen en internationale regelingen uit te voeren, aangezien zij lering kunnen trekken uit elkaars ervaringen.

De producenten van tabaksproducten zullen baat hebben bij duidelijkere regels, een betere werking van de interne markt en gelijke concurrentievoorwaarden. Bij de nieuwe regels is met name rekening gehouden met de specifieke behoeften van de kleine en middelgrote ondernemingen.

Wat zijn de volgende stappen?

Het wetgevingsvoorstel zal worden voorgelegd aan de Raad en het Europees Parlement, de Europese instellingen die bevoegd zijn om bindende wetgeving vast te stellen. Idealiter zal de nieuwe richtlijn uiterlijk in 2014 worden vastgesteld en vanaf 2015-2016 in werking treden.

IP/12/1391

Bijlage

Beleidsterrein

Huidige situatie

Voorstel

Werkingssfeer

Rookloze tabakspro-ducten

Tabak voor oraal gebruik verboden (vrijstelling voor Zweden). Alle rookloze tabaksproducten moeten zijn voorzien van gezondheidswaarschuwingen en over de ingrediënten ervan moet informatie worden verstrekt.

Tabak voor oraal gebruik verboden (vrijstelling voor Zweden wordt gehandhaafd). Alle rookloze tabaksproducten moeten op de twee duidelijkst zichtbare kanten van het pakje zijn voorzien van gezondheidswaarschuwingen. Rookloze tabaksproducten met kenmerkende aroma’s zijn verboden (ook voor tabak voor oraal gebruik in Zweden).

Nicotine-houdende producten

Nicotinehoudende producten vallen niet onder de tabaksproductenrichtlijn. Verschillende regelingen in de lidstaten, waarvan ongeveer de helft meldt dat zij althans sommige nicotinehoudende producten als geneesmiddel naar werking beschouwen1.

Nicotinehoudende producten met een nicotinegehalte boven een bepaalde maximumwaarde mogen alleen in de handel worden gebracht wanneer zij als geneesmiddel zijn toegelaten. Nicotinehoudende producten met een nicotinegehalte onder deze maximumwaarde moeten zijn voorzien van gezondheidswaarschuwingen.

Nieuw-soortige tabakspro-ducten

Nieuwsoortige tabaksproducten (doorgaans verwarmde/niet verbrande producten waarvan wordt beweerd dat zij minder risico opleveren) vallen onder de algemene bepalingen van de tabaksproductenrichtlijn.

De producenten moeten de lidstaten in kennis stellen voordat zij nieuwsoortige tabaksproducten in de EU in de handel brengen. De Commissie brengt na 5 jaar verslag uit. De bepalingen van de tabaksproductenrichtlijn gelden voor nieuwsoortige producten die in de handel worden gebracht.

Voor roken bestemde kruiden-producten

Voor roken bestemde kruidenproducten (bv. kruidensigaretten) vallen niet onder de tabaksproductenrichtlijn, maar onder verschillende nationale wettelijke regelingen.

Kruidensigaretten moeten zijn voorzien van gezondheidswaarschuwingen.

Verpakking en etikettering

Gezond-heidswaar-schu-wingen en ‑informatie

Op alle tabaksproducten, met uitzondering van de rookloze, moeten waarschuwingen in de vorm van een tekst zijn aangebracht die 30-35 % van de ene zijde en 40-50 % plus de rand van de andere zijde beslaan. De lidstaten mogen op de achterkant van de verpakking gecombineerde waarschuwingen (in de vorm van een afbeelding en een tekst) aanbrengen2. De verpakkingen vermelden het teer-, nicotine- en koolmonoxidegehalte.

Op de verpakking van sigaretten en shagtabak moeten gecombineerde gezondheidswaarschuwingen worden aangebracht die 75 % van de voor- en achterkant beslaan. Het teer-, nicotine- en koolmonoxidegehalte wordt vervangen door informatie op de zijkant van de verpakking dat tabaksrook meer dan zeventig kankerverwekkende stoffen bevat. Als onderdeel van de gezondheidswaarschuwing wordt op de verpakking informatie vermeld over diensten die helpen om te stoppen met roken.

Verkoop-bevorde-rende en mislei-dende elementen

Productinformatie die de suggestie wekt dat een bepaald tabaksproduct minder schadelijk is dan andere, zoals "light" en "mild", is verboden3.

Verkoopbevorderende en misleidende elementen (zoals "natuurlijk", "biologisch", verwijzingen naar aroma's en misleidende kleuren) op tabaksverpakkingen of het product zelf zijn verboden. Kleine sigaretten (met een diameter < 7.5 mm) worden geacht misleidend te zijn.

Vorm en afmetin-gen van pakje

De huidige tabaksproducten-richtlijn bevat geen voorschriften hierover, maar 14 lidstaten schrijven pakjes met minimaal twintig sigaretten4 voor, vier lidstaten pakjes met minimaal 19 sigaretten5 en weer andere lidstaten kennen andere specifieke voorschriften6. In sommige lidstaten bestaan ook voorschriften ten aanzien van shagtabak7.

Sigarettenpakjes moeten balkvormig zijn en ten minste twintig sigaretten bevatten. Shagtabak mag niet worden verkocht in zakjes van minder dan 40g. Minimumhoogte, -breedte en ‑diepte van de sigarettenpakjes, om ervoor te zorgen dat de gezondheidswaarschuwingen volledig zichtbaar zijn.

Neutrale verpakking

De huidige tabaksproducten-richtlijn bepaalt hieromtrent niets, maar een dergelijke verpakking wordt aanbevolen door de richtsnoeren van de Raamovereenkomst voor de bestrijding van tabaksgebruik en is onderwerp van besprekingen in sommige lidstaten8.

De lidstaten mogen gestandaardiseerde verpakkingen invoeren, op voorwaarde dat die verenigbaar zijn met het Verdrag en kennisgeving in de zin van Richtlijn 98/34/EG plaatsvindt.

Ingrediënten

Informatie‑verstrek-king

Informatieverstrekking is verplicht, maar er bestaat geen geharmoniseerd EU-formaat voor informatieverstrekking.

Verplichte informatieverstrekking blijft gelden, maar nu in de vorm van een gemeenschappelijk elektronisch formaat om de vergelijking en de handhaving te vergemakkelijken.

Additieven

Verslavende en toxische additieven moeten worden aangemeld. De lidstaten bepalen zelf welke additieven zij verbieden en/of toestaan (negatieve en positieve lijsten)9.

Sigaretten, shagtabak en rookloze tabaksproducten met kenmerkende aroma's zijn verboden. Additieven die een misleidende indruk wekken (bv. vitaminen) en aroma's in de bestanddelen van tabaksproducten (bv. filters, papier) zijn verboden. Producten met verhoogde toxiciteit of verslavendheid zijn verboden.

Verkoopmodali-teiten

Grensover-schrij-dende verkoop op afstand van tabak

Regeling overgelaten aan lidstaten; negen lidstaten verbieden de verkoop van tabak via internet10.

Detailhandelaren die grensoverschrijdend tabaksproducten willen verkopen, moeten hun activiteiten aanmelden in het land van oorsprong en van bestemming om de handhaving te vergemakkelijken. Zij moeten er tevens op toezien dat bij verkoop de leeftijd van de koper wordt gecontroleerd.

Volgen en traceren

Traceer-baarheid

De tabaksproducten moeten worden gemerkt zodat plaats en tijd van productie kunnen worden vastgesteld. Technische voorschriften moeten worden vastgesteld via de comitéprocedure, maar dienaangaande is nog geen beslissing genomen.

Er wordt een gemeenschappelijk EU-volg- en traceersysteem ingevoerd. De tabaksproducten moeten worden gescand en de bewegingen ervan tijdens de distributie moeten worden geregistreerd (behalve detailhandel). Voor andere tabaksproducten dan sigaretten en shagtabak geldt een overgangsperiode van vijf jaar.

Veilig-heids-kenmerken

Niets bepaald hieromtrent in de huidige tabaksproductenrichtlijn.

Op de producten worden veiligheidskenmerken (bv. hologrammen of andere merktekens ) aangebracht, zodat de consumenten de echtheid ervan kunnen nagaan. Voor andere tabaksproducten dan sigaretten en shagtabak geldt een overgangsperiode van vijf jaar.

1 :

AT, BE, DE, DK, EE, FI, FR, HU, LU, NL, PT, RO, SE, SK.

2 :

BE, DK, ES, FR, LV, MT, RO, UK; IE, HU vanaf 2013.

3 :

In FR is het gebruik van verkoopbevorderende elementen op verpakkingen verboden.

4 :

AT, CZ, DK, EE, EL, FI, FR, IE, LU, LT, PL, PT, RO, ES.

5 :

DE, HU, NL, SE.

6 :

Het UK schrijft minimaal tien sigaretten per pakje voor en IT tien of twintig. In LV en SI is de verkoop van losse sigaretten verboden.

7 :

FR, DE, IT.

8 :

BE, FI, FR, UK.

9 :

Bv. positieve lijsten in BE, FR, RO, UK, negatieve lijst in LT, combinatie daarvan in BG, CZ, DE, HU, SK; andere bepalingen in FI, FR, ES, PL, SE. BE verbiedt ingrediënten die de rook blauw kunnen kleuren, DE verbiedt gebruik van gearomatiseerde capsules.

10 :

AT, BG, ES, FR, HU, IT, LT, LV, SK.


Side Bar

Mon compte

Gérez vos recherches et notifications par email


Aidez-nous à améliorer ce site