Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/11/819

Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 2011

Δημιουργική Ευρώπη: Συχνές ερωτήσεις

(βλ. επίσης IP/11/1399)

Τι είναι το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη»;

Το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» θα υποστηρίζει τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο, καθώς και τον πολιτιστικό και τον δημιουργικό τομέα, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να αυξήσουν τη συμβολή τους στην απασχόληση και την ανάπτυξη. Το πρόγραμμα αυτό, με προτεινόμενο προϋπολογισμό ύψους 1,8 δισ. ευρώ για την περίοδο 2014-2020, θα υποστηρίζει δεκάδες χιλιάδες καλλιτέχνες, επαγγελματίες του πολιτιστικού τομέα και πολιτιστικούς οργανισμούς στον χώρο των παραστατικών τεχνών, των καλών τεχνών, των εκδόσεων, των ταινιών, της τηλεόρασης, της μουσικής, των πολυτομεακών μορφών τέχνης, της κληρονομιάς και της βιομηχανίας βιντεοπαιχνιδιών, επιτρέποντάς τους να δραστηριοποιηθούν σε ολόκληρη την Ευρώπη, να απευθυνθούν σε νέα ακροατήρια και να αναπτύξουν τις δεξιότητες που απαιτούνται στην ψηφιακή εποχή. Το νέο πρόγραμμα, βοηθώντας τα ευρωπαϊκά πολιτιστικά έργα να αποκτήσουν νέο κοινό σε άλλες χώρες, θα συμβάλλει επίσης στην προάσπιση και την προώθηση της πολιτισμικής και γλωσσικής πολυμορφίας της Ευρώπης.

Γιατί χρειάζεται η Ευρώπη το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη»;

Ο πολιτισμός διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία της ΕΕ-27. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές μελέτες, η πολιτιστική και η δημιουργική βιομηχανία αντιπροσωπεύουν περίπου το 4,5% του ΑΕγχΠ της ΕΕ και το 3,8% της απασχόλησης της ΕΕ (8,5 εκατ. θέσεις εργασίας· πολύ περισσότερες, μάλιστα, αν ληφθούν υπόψη οι θετικές συνέπειες που συνεπάγονται για άλλους τομείς). Η έρευνα επιβεβαιώνει τις εντυπωσιακές δυνατότητες ανάπτυξης των τομέων: μεταξύ 2000 και 2007, η απασχόληση σε αυτούς τους τομείς αυξήθηκε, κατά μέσο όρο, κατά 3,5% ετησίως, έναντι 1% επί της συνολικής οικονομίας της ΕΕ-27. Ο ρυθμός με τον οποίο αυξήθηκε η απασχόληση στους συγκεκριμένους τομείς στις ΗΠΑ και στην Κίνα ήταν επίσης ταχύς, αντιπροσωπεύοντας μέσο ποσοστό περίπου 2% ετησίως. Η Ευρώπη είναι με διαφορά ο κορυφαίος εξαγωγέας προϊόντων του δημιουργικού τομέα στον κόσμο. Για να διατηρηθεί αυτή η θέση, πρέπει να επενδύσουμε στην ικανότητα των εν λόγω τομέων να λειτουργούν διασυνοριακά.

Η Δημιουργική Ευρώπη απαντά σ’ αυτή την ανάγκη με μια πιο στρατηγική προσέγγιση και σχεδιάζει να πραγματοποιήσει επενδύσεις στους τομείς όπου ο αντίκτυπος θα είναι μεγαλύτερος.

Η Δημιουργική Ευρώπη λαμβάνει υπόψη τις προκλήσεις που δημιουργεί η παγκοσμιοποίηση, και ιδίως τον αντίκτυπο των ψηφιακών τεχνολογιών, οι οποίες μεταβάλλουν την παραγωγή, τη διανομή και την πρόσβαση των πολιτιστικών έργων, ενώ τροποποιούν τις πηγές εσόδων και τα επιχειρηματικά μοντέλα. Όμως οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν και ευκαιρίες για την ευρωπαϊκή πολιτιστική και δημιουργική βιομηχανία και το πρόγραμμα επιδιώκει να βοηθήσει αυτούς τους κλάδους να τις αξιοποιήσουν ώστε να επωφεληθούν από τη στροφή προς την ψηφιακή εποχή και να δημιουργήσουν περισσότερες ευκαιρίες διεθνούς σταδιοδρομίας και απασχόλησης.

Γιατί η Επιτροπή προτείνει τη συνένωση των υφιστάμενων προγραμμάτων «Πολιτισμός», «MEDIA» και «MEDIA Mundus» σε ένα και μόνο πρόγραμμα;

Οι εν λόγω τομείς αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις, όπως τον κατακερματισμό της αγοράς που απορρέει από την πολιτισμική και γλωσσική πολυμορφία, την παγκοσμιοποίηση και την ψηφιοποίηση, καθώς και σοβαρές δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε εμπορική δανειοδότηση.

Επιπλέον, έχουν παρόμοιες ανάγκες ως προς την προάσπιση και την προώθηση της πολιτισμικής και γλωσσικής πολυμορφίας, καθώς και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους, ώστε να συμβάλουν στην απασχόληση και στην ανάπτυξη.

Ωστόσο η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η διάρθρωση αυτών των τομέων είναι επίσης διαφορετική. Για τον λόγο αυτό, προτείνει ένα και μόνο πρόγραμμα αλλά με ξεχωριστές συνιστώσες, το οποίο θα παρέχει την απαιτούμενη υποστήριξη.

Σε τι διαφέρει το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» από τα τρέχοντα προγράμματα «MEDIA» και «Πολιτισμός»; Οι ονομασίες αυτές θα εξαφανιστούν;

Το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» θα συνδυάζει τους ξεχωριστούς μηχανισμούς υποστήριξης που υπάρχουν σήμερα για τον πολιτιστικό και τον οπτικοακουστικό τομέα στην Ευρώπη σε έναν και μόνο μηχανισμό για όλους τους κλάδους της πολιτιστικής και δημιουργικής βιομηχανίας.

Ωστόσο, θα συμβάλλει στην ικανοποίηση των ιδιαίτερων αναγκών της οπτικοακουστικής βιομηχανίας και άλλων πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων μέσω των ειδικών συνιστωσών του «Πολιτισμός» και «MEDIA». Οι συνιστώσες αυτές θα αξιοποιήσουν την επιτυχία των τρεχόντων προγραμμάτων «Πολιτισμός» και «MEDIA».

Επιπροσθέτως, θα δημιουργήσει έναν νέο μηχανισμό χρηματικών εγγυήσεων, ο οποίος θα δίνει τη δυνατότητα στις μικρές επιχειρήσεις να αποκτούν πρόσβαση σε ποσό έως και 1 δισ. ευρώ με τη μορφή τραπεζικών δανείων.

Ποια θα είναι τα αποτελέσματα του προγράμματος;

Η Επιτροπή εκτιμά ότι, την περίοδο 2014-2020, τουλάχιστον 8.000 πολιτιστικοί οργανισμοί και 300.000 καλλιτέχνες και επαγγελματίες του πολιτιστικού τομέα θα λάβουν υποστήριξη για να προβληθούν διασυνοριακά οι ίδιοι και τα έργα τους και να αποκτήσουν την πείρα που θα τους βοηθήσει να ακολουθήσουν διεθνή σταδιοδρομία. Το πρόγραμμα θα υποστηρίξει επίσης τη μετάφραση περισσότερων από 5.500 τίτλων και άλλων λογοτεχνικών έργων.

Η συνιστώσα «MEDIA» θα υποστηρίζει τη διεθνή διανομή περισσότερων από 1.000 ευρωπαϊκών ταινιών, μέσω συμβατικών και ψηφιακών πλατφορμών. Επιπλέον, θα παρέχει χρηματοδότηση για τους επαγγελματίες του οπτικοακουστικού τομέα, προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση και να εργαστούν με επιτυχία σε διεθνείς αγορές, ενώ θα τονώνει τη δημιουργία ταινιών και άλλων οπτικοακουστικών έργων με δυνατότητα διασυνοριακής κυκλοφορίας.

Υπάρχει ήδη αρραγής βάση: εν μέρει χάρη στην υποστήριξη του «MEDIA», το ποσοστό των ευρωπαϊκών ταινιών επί του συνόλου των νέων προβολών στις ευρωπαϊκές κινηματογραφικές αίθουσες αυξήθηκε από 36% το 1989 σε 54% το 2009. Το δίκτυο «Europa Cinemas», που περιλαμβάνει περισσότερες από 2.000 αίθουσες σε ανεξάρτητους, κατά κύριο λόγο, κινηματογράφους, εξασφαλίζει την προβολή μεγάλης ποικιλίας ταινιών σε 475 πόλεις. Για τις ταινίες του δικτύου πωλήθηκαν 59 εκατ. εισιτήρια το 2009 έναντι 30 εκατομμυρίων το 2000.

Ποια προβλήματα επιλύει το πρόγραμμα;

Η πολιτιστική και η δημιουργική βιομηχανία δεν αξιοποιούν σήμερα στο έπακρο την ενιαία αγορά. Μία από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν αυτοί οι τομείς είναι η γλώσσα: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει 23 επίσημες γλώσσες, 3 αλφάβητα και περίπου 60 επίσημα αναγνωρισμένες περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες. Αυτή η πολυμορφία συνιστά τμήμα του πλούσιου ευρωπαϊκού μωσαϊκού, αλλά δυσχεραίνει τις προσπάθειες των συγγραφέων να απευθυνθούν σε άλλες χώρες, των κινηματογραφόφιλων και των θεατρόφιλων να παρακολουθήσουν ξένα έργα και, τέλος, των μουσικών να ακουστούν σε νέα ακροατήρια. Σύμφωνα με μια έρευνα του Ευρωβαρόμετρου (2007), μόνο ελάχιστοι ευρωπαίοι παρακολουθούν ξένα τηλεοπτικά κανάλια ή ξένες ταινίες, ενώ μόνο το 7% διαβάζει βιβλία σε ξένη γλώσσα.

Η μεγαλύτερη έμφαση στην υποστήριξη για τη δημιουργία ακροατηρίου και στην ικανότητα των τομέων να έρχονται σε αμεσότερη επαφή με το κοινό, π.χ. μέσω πρωτοβουλιών μιντιακού γραμματισμού ή νέων διαδραστικών ηλεκτρονικών εργαλείων, έχει τη δυνατότητα να προβάλει στο κοινό πολύ περισσότερα έργα από άλλη χώρα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα σχέδια που υποστηρίζονται από τη Δημιουργική Ευρώπη θα απευθύνονται, άμεσα ή έμμεσα, σε περισσότερα από 100 εκατομμύρια άτομα.

Πώς θα γίνεται η διαχείριση της Δημιουργικής Ευρώπης;

Η Δημιουργική Ευρώπη θα είναι απλούστερη, εύκολα αναγνωρίσιμη και προσβάσιμη δίοδος για τους επαγγελματίες του ευρωπαϊκού πολιτιστικού και δημιουργικού τομέα, ανεξάρτητα από τον καλλιτεχνικό χώρο στον οποίο δραστηριοποιούνται, και θα παρέχει υποστήριξη για την ανάληψη διεθνούς δράσης εντός και εκτός ΕΕ. Το υφιστάμενο σύστημα διαχείρισης θα συνεχιστεί μέσω του Εκτελεστικού οργανισμού εκπαίδευσης, οπτικοακουστικών θεμάτων και πολιτισμού (EACEA).

Μπορούν οι ιδιώτες να υποβάλουν αίτηση χρηματοδότησης;

Οι ιδιώτες δεν θα μπορούν να υποβάλλουν αιτήσεις στο πλαίσιο της Δημιουργικής Ευρώπης. Ωστόσο, περίπου 300.000 μεμονωμένοι καλλιτέχνες και επαγγελματίες του πολιτιστικού τομέα, καθώς και ιδρύματα κατάρτισης θα καλύπτονται μέσω των σχεδίων που θα υποβάλλονται από πολιτιστικούς οργανισμούς. Αυτός είναι ένας πολύ πιο αποδοτικός από την άποψη του κόστους τρόπος για την επίτευξη αποτελεσμάτων και μακροχρόνιου αντικτύπου.

Ποιες χώρες μπορούν να υποβάλουν αίτηση χρηματοδότησης;

Η Δημιουργική Ευρώπη θα είναι ανοικτή στα κράτη μέλη, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών [(ΕΖΕΣ) – Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία], τις προσχωρούσες, υποψήφιες και δυνητικά υποψήφιες χώρες της ΕΕ, καθώς και τις χώρες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας. Άλλες χώρες θα μπορούν να συμμετέχουν σε ειδικές δράσεις.

Προς το παρόν, τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι χώρες ΕΖΕΣ, η Κροατία, η Τουρκία, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Σερβία, το Μαυροβούνιο και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Πολιτισμός».

Τα κράτη μέλη της ΕΕ, η Κροατία, η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία και η Ελβετία συμμετέχουν στο πρόγραμμα «MEDIA».

Τι θα συμβεί με το «MEDIA Mundus»;

Το «MEDIA Mundus», το υφιστάμενο πρόγραμμα που υποστηρίζει τη συνεργασία μεταξύ ευρωπαίων και διεθνών επαγγελματιών και τη διεθνή διανομή των ευρωπαϊκών ταινιών, θα ενσωματωθεί στη συνιστώσα «MEDIA» του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη».

Η Δημιουργική Ευρώπη θα περιλαμβάνει ένα διατομεακό επιμέρους πρόγραμμα. Σε τι θα συνίσταται;

Το εν λόγω επιμέρους πρόγραμμα θα αποτελείται από δύο μέρη: έναν μηχανισμό χρηματικών εγγυήσεων, τον οποίο θα διαχειρίζεται το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, ώστε να είναι ευκολότερη η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων σε τραπεζικά δάνεια· και χρηματοδότηση για την υποστήριξη σπουδών, αναλύσεις και καλύτερη συλλογή στοιχείων, ώστε να βελτιωθεί η χάραξη τεκμηριωμένης πολιτικής.

Δεν είναι πιο αποτελεσματικό να παρέχονται άμεσες επιδοτήσεις στους δικαιούχους αντί να προτείνεται η εγγύηση ενός μέρους των τραπεζικών δανείων τους;

Ο εγγυοδοτικός μηχανισμός έχει μεγαλύτερο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα και προσελκύει επιπλέον χρηματοδότηση από τους επενδυτές χάρη στην ανάληψη των κινδύνων από κοινού με την ΕΕ. Αυτό μπορεί να γίνει ήδη αντιληπτό από το ταμείο εγγυοδοσίας των παραγωγών του οπτικοακουστικού τομέα του προγράμματος «MEDIA», στο οποίο η συνεισφορά ύψους 2 εκατ. ευρώ της ΕΕ έχει ήδη μετασχηματιστεί σε δάνεια προς τους παραγωγούς ταινιών αξίας 18 εκατ. ευρώ.

Γιατί είναι αναγκαία η δημιουργία ενός ειδικού ταμείου εγγυοδοσίας για τον πολιτιστικό και τον δημιουργικό τομέα; Δεν θα μπορούσαν αυτοί οι τομείς να καλυφθούν από το πρόγραμμα-πλαίσιο για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα ή τη χρηματοδοτική διευκόλυνση καταμερισμού του κινδύνου για την έρευνα;

Οι εφαρμοζόμενες πρωτοβουλίες δεν λαμβάνουν υπόψη τους επιπλέον φραγμούς που αντιμετωπίζουν ο πολιτιστικός και ο δημιουργικός τομέας όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση:

  • Τα περισσότερα στοιχεία ενεργητικού τους – όπως τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας – είναι άυλα.

  • Τα δημιουργικά προϊόντα δεν παράγονται, κατά κανόνα, μαζικά. Κάθε κινηματογραφική ταινία, βιβλίο, όπερα και βιντεοπαιχνίδι μπορεί να θεωρηθεί ένα μοναδικό πρωτότυπο.

  • Συχνά, η ζήτηση χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από τις ΜΜΕ του πολιτιστικού και του δημιουργικού τομέα δεν είναι αρκετά σημαντική ώστε οι τράπεζες να τις θεωρήσουν εμπορικά ελκυστικές και να αναπτύξουν την εμπειρογνωμοσύνη που απαιτείται για την ορθή κατανόηση των χαρακτηριστικών που παρουσιάζουν οι κίνδυνοι που αυτές αντιμετωπίζουν.

Λόγω αυτών των προβλημάτων, δεν κατέστη εφικτή η στήριξη αυτών των τομέων από άλλα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά μέσα και, ως εκ τούτου, κρίνεται αναγκαίος ένας ειδικός χρηματοδοτικός μηχανισμός.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website