Navigation path

Left navigation

Additional tools

Het energie-infrastructuurpakket van de Commissie

European Commission - MEMO/11/710   19/10/2011

Other available languages: EN FR DE DA ES IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

MEMO/11/710

Brussel, 19 oktober 2011

Het energie-infrastructuurpakket van de Commissie

Waarom hebben we nieuwe pijpleidingen en elektriciteitsnetten nodig?

Energie-infrastructuur – pijpleidingen en elektriciteitsnetten – zijn van groot belang voor al onze klimaat- en energiedoelstellingen.

Om te zorgen voor een toename van het aandeel hernieuwbare energie in ons energieverbruik met 20 procent, moet door windparken en zonne-energiecentrales opgewekte energie naar de consument worden gebracht. Daartoe moeten we een beter geïntegreerd en krachtiger netwerk opzetten dan het huidige.

Om 20 procent op onze geraamde energieconsumptie in 2020 te besparen door middel van technologie, hebben we slimme meters en netten nodig waarmee de consument zijn energieconsumptie precies in het oog kan houden en geld en energie kan besparen door zijn gewoonten aan te passen.

Om ook in het geval van een crisis de gasvoorziening zeker te stellen, moeten we onze bronnen diversifiëren en zijn nieuwe pijpleidingen nodig die het gas uit nieuwe gebieden rechtstreeks naar Europa brengen.

Om tot een goed functionerende en concurrerende interne markt en tot eerlijke en concurrerende prijzen te komen, zijn koppelverbindingen tussen de lidstaten onderling nodig, zodat bedrijven hun energie in alle lidstaten kunnen aanbieden.

Welk bedrag aan investeringen is nodig in de EU?

De komende tien jaar is rond 200 miljard euro nodig voor de aanleg van gaspijpleidingen en elektriciteitsnetten. Meer specifiek zijn de volgende bedragen nodig: 140 miljard voor hoogspanningselektriciteitstransmissiesystemen, opslag en slimmenettoepassingen, 70 miljard euro voor gaspijpleidingen, opslag, terminals voor vloeibaar aardgas (LNG) en "bidirectionele" infrastructuur (waardoor gas in twee richtingen kan stromen) en 2,5 miljard euro voor kooldioxide(CO2)transportinfrastructuur.

Dit betekent dat aanzienlijk meer moet worden geïnvesteerd dan op dit moment. Vergeleken met de periode 2000-2010 zou dit 30% toename van investeringen in de gassector betekenen en 100% toename in de elektriciteitssector.

Waarom moet de EU op dit gebied actief worden?

Verwacht wordt dat de investeringen die nodig zijn voor de 2020-doelstellingen niet of niet op tijd zullen worden gedaan, voornamelijk om twee redenen:

1. Bouwvergunningen worden niet snel genoeg afgegeven. Op dit moment duurt het soms wel meer dan 10 jaar om een bovengrondse hoogspanningsleiding te bouwen.

2. Niet alle benodigde investeringen zijn commercieel haalbaar. Sommige hoogspanningsleidingen en gaspijpleidingen zijn wellicht niet commercieel haalbaar, omdat de investering onvoldoende rendeert. Het maakt verschil of je een gaspijpleiding plant voor een regio waar de jaarlijkse gasconsumptie slechts 10 miljard kubieke meter is, zoals in het geval van de drie Baltische Staten en Finland, of voor een land als Duitsland waar de jaarlijkse consumptie 80 miljard kubieke meter bedraagt. Niettemin moeten deze landen worden aangesloten op de Europese Energiemarkt om voor concurrentie en eerlijke prijzen voor de consument te zorgen en om ervoor te zorgen dat verschillende gasleveranciers bij een eventuele gascrisis kunnen bijspringen.

In sommige gevallen zijn twee landen betrokken: één draagt de kosten, maar de ander krijgt de baten. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer compressoren worden geïnstalleerd die ervoor moeten zorgen dat gas in twee richtingen kan vloeien om het buurland te helpen in het geval van een gascrisis of wanneer op het grondgebied van het ene land hoogspanningsleidingen worden gebouwd om het teveel aan gegenereerde windenergie uit een ander land te kunnen afvoeren en elders te kunnen gebruiken.

Wat is nieuw aan dit voorstel?

De Commissie stelt nu voor een aantal projecten van "gemeenschappelijk belang" te selecteren die belangrijk zijn om haar klimaat- en energiedoelstellingen te realiseren. Projecten die van "gemeenschappelijk belang" zijn verklaard, krijgen twee voordelen:

  • zij profiteren van een speciale vergunningsprocedure die gemakkelijker, sneller en transparanter is dan de normale procedures. Elke lidstaat wijst daartoe één bevoegde autoriteit (één loket) aan die verantwoordelijk is voor de afwikkeling van de hele vergunningsprocedure. De hele vergunningsprocedure mag niet langer duren dan 3 jaar;

  • zij komen in aanmerking voor EU-financiering in de vorm van subsidies, projectobligaties of garanties. In de periode 2014-2020 wordt 9,1 miljard euro vastgelegd voor energie-infrastructuur in het kader van de "Financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen" ("Connecting Europe Facility" – CEF).

Heeft de EU al eerder energie-infrastructuurprojecten gefinancierd?

Dit is de allereerste keer dat de EU de bouw van grote energie-infrastructuurprojecten uit haar reguliere begroting medefinanciert. In de afgelopen financiële periode (2007-2013) heeft de EU voornamelijk haalbaarheidsstudies gefinancierd, voor een bedrag van in totaal 155 miljoen euro. In het kader van het Europese energieprogramma voor economisch herstel ("European Energy Plan for Recovery"), dat in het kader van de economische en financiële crisis was opgezet, is 3,85 miljard euro geïnvesteerd in energieprojecten. Het betrof eenmalige uitgaven.

Wat zijn de selectiecriteria voor projecten van gemeenschappelijk belang?

De projecten moeten uit economisch, sociaal en milieuoogpunt haalbaar zijn en er moeten ten minste twee lidstaten bij betrokken zijn. Aanvullende sectorspecifieke criteria zorgen er verder voor dat de projecten met name de leveringszekerheid versterken, de marktintegratie mogelijk maken, de concurrentie bevorderen, de flexibiliteit van de systemen verzekeren en de doorgifte van hernieuwbare energie naar verbruikcentra en opslagplaatsen mogelijk maken.

Hoe worden de projecten van gemeenschappelijk belang geselecteerd?

De selectie wordt in een tweestappenproces verricht:

1. Regionaal: De initiatiefnemer van het project zal zijn voorstel voorleggen aan de betrokken regionale groep. In deze groepen zitten lidstaten, regelgevers, transmissienetbeheerders en initiatiefnemers bij elkaar; gezamenlijk stellen zij hun eigen lijst met projectvoorstellen op.

2. EU: De uiteindelijke beslissing over een lijst van projecten van gemeenschappelijk belang voor de hele EU wordt door de Commissie genomen. De eerste lijst zal op 31 juli 2013 worden goedgekeurd en vervolgens elke twee jaar worden bijgewerkt.

Hoeveel financiering kan een project krijgen?

De EU financiert tot 50% van de kosten voor studies en werkzaamheden, en onder uitzonderlijke omstandigheden tot 80% voor projecten op regionaal of EU-niveau die van cruciaal belang zijn voor de leveringszekerheid of de solidariteit, waarvoor innovatieve oplossingen nodig zijn of die voor synergieën over sectorgrenzen heen zorgen.

Worden alle projecten van gemeenschappelijk belang automatisch door de EU medegefinancierd?

Nee. Zodra een project aan de voorwaarden blijkt te voldoen, kan EU-subsidie worden aangevraagd. Om in aanmerking te komen voor subsidies voor werkzaamheden, moet voor een project zijn aangetoond dat het commercieel niet haalbaar is. Geselecteerd worden als "project van gemeenschappelijk belang" garandeert nog niet dat de EU medefinanciert. Het betekent echter wel dat zo'n project zal profiteren van de snellere vergunningsprocedures en de speciale regelgeving voor dergelijke projecten.

Kunt u voorbeelden geven van in de toekomst te financieren projecten?

De EU zou bijvoorbeeld de volgende projecten kunnen medefinancieren:

  • een offshore-elektriciteitsnet in de Noordzee om in offshore-windparken geproduceerde elektriciteit naar de consumenten in de grote steden te vervoeren;

  • innovatieve projecten op het gebied van elektriciteitsopslag;

  • complexe gaspijpleidingprojecten die het mogelijk maken gas uit nieuwe leveringsgebieden, zoals het Kaspische Zeegebied, naar de EU te brengen;

  • compressoren die gasstromen in twee richtingen mogelijk maken. Dit zou landen in staat stellen elkaar te helpen in het geval van een gascrisis.

Welke nieuwe financiële instrumenten zijn in het leven geroepen voor energie-infrastructuurprojecten?

De betrokken instrumenten zijn onder meer kapitaalinstrumenten (bv. investeringsfondsen) en instrumenten voor risicodeling (bv. leningen en garanties, en vooral projectobligaties), die een groter multiplicatoreffect sorteren dan subsidies. Door het combineren van verschillende vormen van steun wordt het mogelijk de financiële steun precies toe te snijden op de bijzondere behoeften van een project. Instrumenten voor risicodeling zijn waarschijnlijk geschikt voor grotere projectmatig gefinancierde investeringen, zoals grote invoerpijpleidingen voor gas waarbij talrijke aandeelhouders betrokken zijn. Voor sterk innovatieve projecten met een groot technologisch risico, met name op het gebied van offshoretransmissie, is het subsidie-instrument waarschijnlijk onmisbaar om ze van de grond te tillen.

Hoe wordt de vergunningverlening precies verbeterd?

De voltooiing van een energie-infrastructuurproject, met name in de elektriciteitssector, kan meer dan tien jaar in beslag nemen. Dit is voornamelijk te wijten aan lang aanslepende en ingewikkelde vergunningsprocedures die 2/3 van al deze tijd in beslag nemen. Projecten van Europees belang zullen profiteren van snellere vergunningsprocedures van maximaal 3 jaar. Bovendien zullen projectontwikkelaars niet langer verschillende autoriteiten hoeven te benaderen voor het verkrijgen van vergunningen, maar slechts één nationale bevoegde autoriteit die de vergunningsprocedure coördineert en een totaalbesluit neemt.

Door de voorgestelde procedure worden de administratieve kosten voor een bepaald project in heel Europa voor de initiatiefnemers gemiddeld met 30% omlaaggebracht en voor autoriteiten met ongeveer 45%.

Als binnen 3 jaar vergunningen worden afgegeven, betekent dat dan dat niet meer naar de burger zal worden geluisterd?

De nieuwe regels vergroten juist de mogelijkheden van de burgers om bij een project betrokken te worden en om hun stem te laten horen. In de nieuwe verordening is bepaald dat burgers in een zeer vroeg stadium van de vergunningsprocedure bij het project betrokken moeten worden. Verder is daarin bepaald dat dit VÓÓR de indiening van de officiële vergunningsaanvraag door de projectontwikkelaar moet gebeuren. Zo kan in de planningsfase van het project nog rekening worden gehouden met de zorgen van de burgers. In veel lidstaten is het momenteel vaste praktijk dat openbare raadpleging pas plaatsvindt NA de indiening van het dossier bij de autoriteit.

Worden de EU-milieunormen nageleefd, en worden met name de Natura 2000-gebieden goed beschermd?

Milieunormen, en met name de in de Natura 2000-richtlijn vastgestelde normen, worden volledig nageleefd, en dan vooral de verplichting om passende effectbeoordelingen uit te voeren en het effect op beschermde habitats tot een minimum te beperken. Bovendien zal het nieuwe systeem ertoe bijdragen dat de kwaliteit van deze beoordelingen wordt verbeterd, door vast te stellen welke milieuoverwegingen meespelen en daar in een eerder stadium van de procedure rekening mee te houden via nauwere betrokkenheid van het publiek en de belanghebbenden.

Ten aanzien van het behoud van de biodiversiteit en het milieu geldt dat de bestaande normen zullen worden gehandhaafd. Wanneer in een bepaald gebied ondanks de nadelige effecten een cruciaal project toch moeten worden gebouwd, wordt ervoor gezorgd dat de vergunning wordt verleend voor de minst schadelijke route, dat er geen alternatieve routes zijn en dat de nodige compensatiemaatregelen zullen worden genomen, zoals in de Natura 2000-richtlijn is bepaald.

Wat is het tijdschema voor de goedkeuring van de ontwerpverordening en de daarmee samenhangende procedure voor oproepen tot het indienen van voorstellen?

De verordening moet eind 2012 door het Europees Parlement en de Raad zijn goedgekeurd, zodat zij begin 2013 in werking kan treden. Daardoor blijft er voldoende tijd over om de eerste lijst van projecten van gemeenschappelijk belang op EU-niveau vast te stellen met het oog op de mogelijke financiering ervan in het kader van de Financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen, die in 2014 in werking zal treden.

Voor meer informatie:

http://ec.europa.eu/energy/infrastructure/strategy/2020_en.htm


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website