Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/11/469

Bruksela, 29 czerwca 2011 r.

Pieniądze z budżetu Unii Europejskiej – wydatki przynoszące korzyść obywatelom

Budżet Unii Europejskiej przynosi dużą wartość dodaną 500 milionom jej obywateli. Jest on co prawda niewielki (około 1% dochodu narodowego brutto UE), ale daje w licznych przypadkach konkretne rezultaty, gdyż finansowanie na szczeblu UE pozwala na uzyskanie lepszego zwrotu z inwestycji. W niniejszym dokumencie przedstawia się szereg przykładów na racjonalne wydatkowanie środków unijnych.

Spis treści

1. Wzrost gospodarczy i wzrost zatrudnienia 2

Łącząc Europę: energia 2

Łącząc Europę: transport 5

Łącząc Europę: telekomunikacja oraz technologie informacyjno–komunikacyjne (ICT) 8

Inwestowanie w obywateli Europy: badania 10

Inwestowanie w obywateli Europy: zatrudnienie i wydatki socjalne 13

Inwestowanie w obywateli Europy: edukacja 15

Inwestowanie w regiony Unii Europejskiej: polityka spójności 17

2. Europa bezpieczniejsza dla swoich obywateli 19

Bezpieczniejsze granice 19

Bezpieczniejsza żywność: rolnictwo, rybołówstwo i zdrowie 24

Bezpieczniejsze środowisko: działania na rzecz klimatu i środowiska 26

Bezpieczniejsi obywatele 29

3. Znacząca pozycja Europy na świecie 31

Handel 31

Polityka rozszerzenia oraz polityka sąsiedztwa 32

Działania zewnętrzne 33

Polityka rozwojowa 35

Pomoc humanitarna i sytuacje kryzysowe 36

4. Wartość działań urzędników UE 37

  • Wzrost gospodarczy i wzrost zatrudnienia

Czy kiedykolwiek zastanawialiście się dlaczego szybki pociąg nagle musi zwolnić z 200 do 90 km/h tylko dlatego, że właśnie przekroczył granicę w Unii Europejskiej? Dlaczego niektórych przepływów gazu nie da się zmienić, a obywatele i przedsiębiorstwa muszą borykać się z chłodem podczas kryzysu gazowego? Albo dlaczego nadal nie jest tak łatwo studiować za granicą lub uzyskać uznanie kwalifikacji zawodowych w innym państwie członkowskim? Budżet UE może pomóc w znalezieniu rozwiązań dla tych problemów i zniwelować utrzymujące się różnice oraz ograniczenia. Może przyczynić się to do zwiększenia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia poprzez łączenie Europy, poprzez inwestowanie w jej obywateli oraz poprzez inwestowanie w jej regiony.

Łącząc Europę: energia

Rozwój infrastruktury energetycznej w Unii Europejskiej jest kluczowym elementem strategii „Europa 2020” oraz celem Europy efektywnie korzystającej z zasobów. Budowa sieci, niwelowanie różnic, likwidowanie ograniczeń oraz wysp energetycznych mają kluczowe znaczenie dla rozwoju wewnętrznego rynku energii, dla bezpieczeństwa dostaw i transportu energii odnawialnej. Zarówno obywatele, jak i przedsiębiorstwa muszą mieć pewność stałej dostępności gazu i energii elektrycznej i to za uczciwą cenę. Udział środków UE jest zwykle niewielki, ale wspomaga inne inwestycje publiczne i prywatne. W przypadku Europejskiego planu naprawy gospodarczej (EERP) z 2009 r. szacowano, że wsparcie to wzrośnie około dziesięciokrotne.

Podwojenie mocy przesyłowych pomiędzy Francją i Hiszpanią. UE pokryła jedną trzecią całkowitych kosztów inwestycji w wysokości 700 mln EUR na rzecz niemal dwukrotnego zwiększenia przepustowości istniejącej linii energetycznej do 2800 MW. Hiszpania i Francja nie były w stanie porozumieć się, aby samodzielnie zrealizować tą inwestycję. Projekt uznano za zbyt kosztowny względem korzyści jakie by przyniósł. Wówczas w projekt zaangażowała się Unia Europejska, ponieważ jego korzyści znacznie wykraczały poza granice tych dwóch krajów. Projekt ten zapewnia lepsze połączenie Hiszpanii z resztą Europy, a więc dzięki niemu obywatele i przedsiębiorstwa w Niemczech, Belgii, Wielkiej Brytanii i Włoszech w przyszłości będą mogli korzystać z energii elektrycznej wytworzonej z odnawialnych źródeł energii (paneli słonecznych i elektrowni wiatrowych) w Hiszpanii. Oznacza to wyższy poziom dostępu do energii ze źródeł odnawialnych w Europie, co pozytywnie wpływa na ochronę klimatu. Oznacza również, że konsumenci i przedsiębiorstwa otrzymają energię z odnawialnych źródeł energii za rozsądną cenę, ponieważ produkcja energii słonecznej w Hiszpanii jest tańsza niż w Europie Północnej z tego prostego powodu, że jest tam więcej słonecznych dni. Bez tego nowego połączenia Hiszpania nie mogłaby eksportować całej swojej energii słonecznej i wiatrowej.

Odwrócenie kierunku przepływu gazu. UE współfinansuje modernizację centrum handlu gazem w Baumgarten w Austrii i instalację sprężarek tak, aby umożliwić transport gazu z Niemiec przez Austrię na Słowację, na Węgry, do Słowenii i Chorwacji. Poprzez zapewnienie 50% całkowitej sumy inwestycji w wysokości 13,4 mln EUR UE zwiększy bezpieczeństwo dostaw gazu na Słowacji, na Węgrzech, w Słowenii i Chorwacji do 2012 roku. W przypadku kryzysu gazowego Niemcy będą mogły dostarczać gaz do tych krajów. Nie było to możliwe w 2009 r. w czasie kryzysu rosyjsko-ukraińskiego, ponieważ istniejące rurociągi były zdolne transportować gaz tylko ze wschodu na zachód, a nie w odwrotnym kierunku. Bez UE modernizacja ta nie miałaby miejsca, ponieważ Austria nie była zainteresowana inwestycją ukierunkowaną na przyniesienie korzyści wyłącznie konsumentom z innych krajów.

Nowy gazociąg z Algierii do Włoch. UE współfinansuje 3% (120 mln EUR) kosztu nowych gazociągów, które nie tylko połączą złoża gazu w Algierii z Włochami, ale także zwiększą bezpieczeństwo dostaw gazu do krajów takich jak Słowacja, Czechy, Węgry, Rumunia i Słowenia.

Pierwsze w historii elektryczne połączenie międzysystemowe Wschód-Zachód między Irlandią i Wielką Brytanią. Uzyskano dofinansowanie UE w wysokości 110 mln EUR oraz kredyt z EBI w wysokości 300 mln EUR, w wyniku czego możliwe było uzyskanie atrakcyjnych warunków kredytu w innych bankach. Dofinansowanie z UE oznaczało tym samym zatwierdzenie projektu przez UE i podkreśliło polityczne znaczenie połączenia wysp energetycznych UE z szerszą europejską siecią elektryczną. Irlandia posiada zdolność generowania znacznych ilości energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii wiatrowej. Za pośrednictwem połączenia wzajemnego jej nadwyżki mogą być eksportowane do Wielkiej Brytanii. Projekt ten nie powiódłby się bez bodźca w postaci funduszy UE. Realizacja projektu zakończy się w 2012 roku.

Estlink-2 - łącze energii elektrycznej między Finlandią i Estonią. W marcu 2010 r. Komisja przyznała dofinansowanie w wysokości 100 mln na wsparcie budowy łącza energii elektrycznej Estlink-2 o przepustowości 650 megawatów między Estonią a Finlandią, które ma być uruchomione w 2014 roku. Łącze Estlink-2 jest największą w historii inwestycją w estońską sieć energii elektrycznej, której całkowity koszt szacowany jest na 320 mln EUR. Projekt jest realizowany wspólnie przez estońskiego operatora elektroenergetycznego systemu przesyłowego i jego fińskiego odpowiednika. Projekt ten znacząco przyczyni się do dalszej integracji bałtyckich i skandynawskich rynków energii poprzez potrojenie zdolności przesyłowych między tymi dwoma krajami. Zwiększy również bezpieczeństwo energetyczne w krajach bałtyckich.

Łącząc Europę: transport

Celem polityki transportowej UE jest wprowadzanie infrastruktury transportowej i połączeń wspierających jednolity rynek tak, aby zapewnić swobodny przepływ towarów i osób, a także wspierać rozwój gospodarczy, wzrost zatrudnienia i konkurencyjność UE. W przeszłości systemy transportowe w Europie rozwijały się głównie w wymiarze krajowym. Doprowadziło to do braku lub złej jakości połączeń transportowych na granicach, lub wzdłuż kluczowych korytarzy. Słabo rozwinięte połączenia transportowe hamują wzrost gospodarczy. Z drugiej strony każdy milion wydany w ramach funduszu TEN-T na szczeblu europejskim generuje inwestycje na szczeblu krajowym rzędu pięciu milionów euro. Każdy milion generuje poza tym inwestycje sektora prywatnego w wysokości 20 milionów. Szacuje się, że usunięcie 20-25 wąskich gardeł w celu utworzenia głównej europejskiej sieci transportowej w latach 2014-2020 będzie miało bardzo istotny wpływ na wzrost gospodarczy, potencjalnie generując do 2,9 mln miejsc pracy. Już dzisiaj kolejnym wyzwaniem jest interoperacyjność. Najprościej rzecz ujmując, krajowe wyposażenie (szerokość torów kolejowych, certyfikaty systemów bezpieczeństwa, systemy elektryfikacji, sygnalizacja kolejowa itp.) ze sobą nie współgra. Samoloty muszą kontaktować się z kontrolerami ruchu lotniczego w każdym kraju, jaki znajduje się na ich drodze. Te bariery techniczne skutkują powielaniem czynności, opóźnieniami i są niezwykle kosztowne i nieefektywne. Funkcjonująca od lat 70-tych XX wieku europejska polityka transportowa ma na celu utworzenie sieci głównych połączeń i usunięcie wąskich gardeł oraz barier blokujących swobodny przepływ towarów i osób. Jej wyniki okazały się bardzo znaczące.

Liberalizacja przestrzeni powietrznej UE prawdziwie zmieniła oblicze transportu lotniczego. Pojawienie się tanich linii lotniczych nie byłoby możliwe, gdyby UE nie przystąpiła do otwierania rynków w latach 90-tych XX wieku. Obecnie w UE działa 20 tanich przewoźników, stanowiących 40,2% wewnętrznego rynku UE. W 1990 roku nie było ich wcale. Dzięki liberalizacji przestrzeni powietrznej miliony konsumentów uzyskało dostęp do znacznie większej liczby połączeń lotniczych po o wiele bardziej konkurencyjnych cenach. Dzięki liberalizacji znacznie zwiększyła się liczba pasażerów i liczba obsługiwanych tras. W latach 1992-2010 liczba przewoźników pasażerskich realizujących regularne loty wzrosła z 135 do 152, a średnia liczba tras wewnątrz Unii wzrosła o 140%, tj. z 1 680 do 4 000. Jednocześnie rozwinęła się konkurencja: liczba tras obsługiwanych przez ponad dwóch konkurentów wzrosła o 415%, tj. z 93 do 479 (Źródło: Official Airline Guide). Liczba pasażerów podróżujących wewnątrz UE wzrosła z 367 milionów w 2000 roku do 480 mln w roku 2009.

Budowa brakujących odcinków, modernizacja infrastruktury. Pieniądze UE zostały wykorzystane do częściowego sfinansowania (i stymulowania znaczących inwestycji państw członkowskich) budowy brakujących połączeń oraz modernizacji głównych odcinków i korytarzy transportowych. Budowa tych brakujących odcinków najprawdopodobniej nie zostałaby zrealizowana samodzielnie przez żadne państwo członkowskie - takie inwestycje wymagają wsparcia i koordynacji na poziomie europejskim, czasem nawet ze strony kilku państw członkowskich.

Malmö – Kopenhaga. Most Øresund jest najdłuższym mostem kolejowo-drogowym w Europie. Został on oddany do użytku 1 lipca 2000 roku. Koszt projektu wyniósł 2,7 mld EUR, przy czym – co ważne – nie przekroczono założonego budżetu. Z budżetu UE przeznaczono na rzecz tego projektu 127 mln EUR. Podróże koleją rozwinęły się bardzo szybko, na co wskazuje wzrost liczby pasażerów od 2001 roku na poziomie 230%: do 11,2 mln w roku 2009. W tym samym roku most Øresund przekroczyło 7 mln pojazdów. Dzięki temu połączeniu coraz więcej przedsiębiorstw prowadzi swoją działalność po drugiej stronie cieśniny. Przykłady najbardziej udanej współpracy to współpraca między Uniwersytetem Øresund i Regionem Wiedzy Øresund. Stałe połączenie Øresund obrazuje kluczowe znaczenie infrastruktury dla funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Szybkie linie kolejowe na osi Paryż–Bruksela–Kolonia–Amsterdam–Londyn. Budowę pierwszej europejskiej transgranicznej sieci szybkiej kolei, która łączy Paryż-Brukselę-Kolonię-Amsterdam-Londyn, ukończono w 2007 roku. Dzięki niej znacznie skrócił się czas podróży między pięcioma państwami, przez które przebiega. Stanowi ona również doskonałą alternatywę dla transportu lotniczego i drogowego. Czas podróży skrócił się o ponad połowę (np. z 3 godz. do 1 godz. 22 min. na trasie Paryż-Bruksela i z 5 godz. do 1 godz. 50 min. na trasie Londyn-Bruksela). W wielu przypadkach nowe szybkie linie kolejowe całkowicie zastąpiły tradycyjne trasy lotnicze. Projekt ten doprowadził do ogromnej zmiany rodzaju transportu z transportu lotniczego i drogowego na kolejowy. Na przykład liczba pasażerów Eurostar i Thalys wzrosła z 6,5 milionów w 1995 roku do 15,3 milionów w roku 2009. Linie lotnicze nie oferują już połączeń między Paryżem a Brukselą, ponieważ kolej jest szybsza niż transport lotniczy. W ramach wspólnotowego programu TEN-T przeznaczono 720 mln EUR dofinansowania, podczas gdy EBI udzielił pożyczki w wysokości 1,8 mld EUR na całkowity koszt projektu o wartości 17,3 mld EUR.

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna

Europejskiej przestrzeni powietrznej i portom lotniczym grozi nasycenie. Bez znaczących inwestycji mających na celu wsparcie systemu zarządzania europejskim ruchem lotniczym (Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna) nasze porty lotnicze będą przepełnione. Dosłownie rzecz ujmując, do 2030 roku 19 portów lotniczych będzie zmuszone pracować z pełną wydajnością przez osiem godzin dziennie, każdego dnia w roku, co w negatywny sposób odbije się na przylotach i odlotach 50% wszystkich lotów. W 2007 roku tylko 5 portów lotniczych pracowało z tak wysoką lub zbliżoną wydajnością, co odbiło się na ok. 17% lotów. Jednak Europa nie tylko odrzuci znaczną część potencjalnego popytu, ale również będzie narażona na częste opóźnienia i odwołania lotów na niespotykaną dotąd skalę. Jeśli sytuacja się nie zmieni, koszty takiego zatoru wzrosną do roku 2050 o około 50%. Głównych kłopotów nastręcza przestarzały system zarządzania ruchem lotniczym: podstawowe wykorzystywane w nim technologie pochodzą z lat 50-tych XX wieku. W Europie stworzono rozwiązanie, które nosi nazwę SESAR. Jest to wspólna inicjatywa Komisji Europejskiej, organizacji Eurocontrol i sektora lotniczego mająca na celu a) potrojenie pojemności przestrzeni powietrznej, b) dziesięciokrotną poprawę bezpieczeństwa, c) zmniejszenie oddziaływania na środowisko o 10%, d) zmniejszenie kosztów zarządzania ruchem lotniczym o 50% oraz e) skrócenie czasu przelotów o 10% i zmniejszenie liczby odwołanych lotów o 50%.

http://www.youtube.com/watch?v=k-2G_vxso9g

Opracowuje się i wprowadza na rynek samochody elektryczne. Należy jednak rozwijać wspólne standardy dotyczące elektrycznych punktów ładowania w całej UE - w przeciwnym razie po przejechaniu przykładowo z Francji do Niemiec nie byłoby możliwości doładowania. Już rozpoczęto takie prace. 42 partnerów przemysłowych, sektor energetyczny, producenci pojazdów elektrycznych, gminy, jak również uniwersytety i instytucje badawcze połączyły siły w celu rozwijania i przedstawienia powszechnie akceptowanych i przyjaznych dla użytkownika ram infrastruktury do ładowania pojazdów elektrycznych. Projekt o nazwie „Green eMotion” dysponuje budżetem w wysokości 41,8 mln EUR i otrzyma dofinansowanie Komisji Europejskiej w wysokości 24,2 mln EUR. „Green eMotion” połączy bieżące regionalne i krajowe inicjatywy elektromobilności, opierając się na wynikach oraz porównując różne rozwiązania technologiczne w celu promowania najlepszych rozwiązań na rynku europejskim.

Łącząc Europę: telekomunikacja oraz technologie informacyjno–komunikacyjne (ICT)

Niższe ceny i szerszy wybór wysokiej jakości usług. Europejscy konsumenci i przedsiębiorcy mają teraz szerszy wybór dobrej jakości usług telefonicznych, które są na dodatek znacznie tańsze. Jest to bezpośrednim wynikiem liberalizacji rynku telekomunikacyjnego UE i wprowadzenia większej konkurencji. Ludzie mogą teraz dokonywać wyboru spośród kilku operatorów telekomunikacyjnych i mają prawo do zmiany operatora w ciągu jednego dnia roboczego (zachowując dotychczasowy numer telefonu). W rezultacie opłaty za krajowe połączenia telefoniczne z telefonów stacjonarnych zmniejszyły się od 1998 r. o ponad 60%. Ceny połączeń w sieciach telefonii komórkowej spadły w okresie od 2006 do 2010 r. o co najmniej 30%.

Roaming. Dzięki opracowanym przez Komisję przepisom prawnym wprowadzającym limity cenowe, koszty zagranicznych rozmów telefonicznych w sieciach komórkowych wewnątrz UE spadły od 2005 r. o 73%. Limity te podlegały obniżaniu w kolejnych latach, a ostatnia obniżka będzie miała miejsce w dniu 1 lipca 2011 r. Dodatkowo konsumenci i przedsiębiorcy nie będą narażeni na niespodziewanie wysokie kwoty rachunków telefonicznych za pobieranie danych przez sieci komórkowe – miesięczna kwota za transfer danych jest ograniczona do 50 EUR, chyba że klient wyraźnie zgodzi się na wyższy limit. Komisja dąży do zapewnienia, by różnice pomiędzy taryfami roamingowymi i taryfami na rozmowy krajowe zbliżyły się do 2015 r. do zera. W związku z tym w lipcu 2011 r. Komisja przedstawi wniosek w sprawie nowych przepisów dotyczących roamingu, które zaczną obowiązywać od 1 lipca 2012 r.

Jednolity rynek cyfrowy. Komisja Europejska współpracuje z państwami członkowskimi celem ustanowienia jednolitego rynku cyfrowego. Europejskie przedsiębiorstwa internetowe mogą rozwijać się wyłącznie w środowisku bez granic, a obecnie Europa jest mozaiką krajowych rynków internetowych. Europejscy konsumenci nie mają więc możliwości czerpania korzyści z jednolitego rynku cyfrowego. 60% transgranicznych zamówień zakupowych on-line nie zostaje zrealizowanych. Tylko 8% obywateli UE, którzy dokonują zakupów w Internecie, robi zakupy w innym kraju. Konsumenci często nie mogą legalnie pobrać muzyki z Internetu z innego kraju UE. Niemożność wprowadzenia jednolitego rynku cyfrowego może spowodować, że w ciągu najbliższych 10 lat Europa utraci przewagę konkurencyjną. Aby temu zapobiec, Komisja stara się zwalczyć rozdrobnienie rynku i wzmocnić jego jednolitą postać.

Super szybki Internet. Szeroko dostępny i konkurencyjny cenowo, super szybki dostęp do Internetu to „cyfrowy tlen”, którego Europa potrzebuje, aby się rozwijać i podnosić poziom dobrobytu. Dlatego UE ma na celu zapewnienie dostępu do szerokopasmowego Internetu wszystkim Europejczykom do roku 2013 oraz zapewnienie, że do roku 2020 (i) wszyscy Europejczycy będą mieli dostęp do znacznie większych prędkości przesyłu powyżej 30 Mbps oraz (ii) 50% lub więcej europejskich gospodarstw domowych uzyska dostęp do Internetu o prędkości powyżej 100 Mbps.

Telefony komórkowe i szerokopasmowy Internet. 3G i 4G. Dzięki wsparciu ze strony unijnych funduszy europejski przemysł zyskał pozycję światowego lidera w dziedzinie technologii i standardów komórkowych i bezprzewodowych. Europejski standard 3G jest stosowany w ponad 600 milionach telefonów komórkowych na świecie. Rozpoczęta 10-15 lat temu na szczeblu UE inwestycja o wartości 120 mln EUR umożliwiła dzisiejszy rozkwit wartego 250 mld EUR rynku produktów i usług sprzętu telekomunikacyjnego 3G. Dzięki środkom z UE naukowcy opracowali pierwszą koncepcję infrastruktury sieci komórkowej 4G. 4G to najnowsza technologia bezprzewodowa zapewniająca 10 razy większą przepustowość w stosunku do obecnych sieci 3G. 4G zapewni niezbędną przepustowość w celu zaspokojenia popytu na szerokopasmowe usługi w ciągu najbliższych 100 lat, jednocześnie pobudzając wzrost gospodarczy. Szacuje się, że w 2016 roku z sieci komunikacyjnej 4G będzie korzystać 500 milionów użytkowników. Analitycy rynku oczekują, że operatorzy na całym świecie zainwestują prawie 6 mld EUR w sprzęt 4G do 2013 roku.

Inwestowanie w obywateli Europy: badania

Niektóre badania są bardzo kosztowne, a ponadto trzeba je prowadzić na bardzo dużą skalę, aby uzyskać miarodajne wyniki. Dlatego trzeba zmaksymalizować ich wartość. Wykonywanie niektórych badań wspólnie, na poziomie UE pozwala uniknąć powtarzalności oraz umożliwia łączenie umiejętności i zdobytej wiedzy. Pozwala to osiągnąć większą wartość dodaną niż w przypadku działań finansowanych na poziomie krajowym. Jedno euro z funduszy programu ramowego UE prowadzi do wzrostu wartości dodanej w przemyśle między 7 a 14 EUR. Długoterminowe, makroekonomiczne efekty obecnego siódmego programu ramowego (około 8 mld EUR rocznie) to 900 000 miejsc pracy, z czego 300 000 w sektorze badawczym, dodatkowe 0,96 % PKB, zwiększenie eksportu o dodatkowe 1,57 % oraz obniżenie importu o 0,88 %.

Unia Europejska jest w stanie osiągnąć masę krytyczną w zakresie nauki i badań umożliwiającą przejęcie inicjatywy w podejmowaniu największych dzisiejszych i przyszłych wyzwań, przed którymi stoi Europa i cały świat, jedynie dzięki łączeniu zasobów zarówno poprzez wykorzystywanie środków z programów europejskich, jak i ściślejszą koordynację funduszy krajowych. Wyzwania te obejmują zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo energetyczne i bezpieczeństwo żywności, efektywne korzystanie z zasobów, zdrowie oraz starzenie się społeczeństwa.

Postęp w znajdowaniu rozwiązań tych kwestii nie tylko bezpośrednio poprawi warunki życia milionów Europejczyków – da on także Europie przewagę konkurencyjną w przyszłościowych sektorach przemysłu oraz produktach i usługach, które będą chciały kupić inne kraje, stojące przed tymi samymi wyzwaniami. A to z kolei oznacza tworzenie w Europie trwałych miejsc pracy charakteryzujących się wysoką jakością.

W wyniku europejskiej inicjatywy dotyczącej samochodów ekologicznych szeroko rozpowszechnione wprowadzanie samochodów elektrycznych w Europie staje się powoli rynkową rzeczywistością. Dzięki połączeniu 51 projektów badawczych oraz współpracy dużych producentów wyposażenia, takich jak Siemens, i wiodących producentów samochodów (Volkswagen i Renault), udało się w ramach tej inicjatywy zebrać najważniejsze zainteresowane strony z tej branży i skłonić je do wspólnego działania. W inicjatywie tej chodzi o podjęcie takich tematów, jak europejskie normy, sieci dystrybucji energii elektrycznej, inteligentne technologie ICT, szybko ładujące się i wykazujące dłuższą żywotność baterie oraz lżejsze i bardziej wytrzymałe materiały do produkcji samochodów. Ponieważ wyczerpują się zasoby ropy naftowej, a nacisk na producentów samochodów w kierunku „ekologizacji” rośnie, wiele krajów stawia sobie ambitne cele, jeśli chodzi o wprowadzenie aut elektrycznych na rynek: Chiny chcą osiągnąć poziom 50% sprzedaży nowych samochodów w 2020 r. Rynek światowy będzie olbrzymi, a Europa musi stać się jednym z najważniejszych jego uczestników. Technologie związane z samochodami o napędzie elektrycznym mają bezprecedensowy potencjał do tworzenia nowych miejsc pracy i wzrostu gospodarczego. Łączne inwestycje w ramach europejskiej inicjatywy dotyczącej samochodów ekologicznych wyniosą 5 mld EUR, z czego 4 mld EUR będzie pochodzić z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, a 1 mld EUR zostanie uruchomiony w ramach unijnego programu badawczego. Europa może stać się światowym liderem w tym nowym sektorze tylko poprzez współpracę, określanie wspólnych standardów i osiąganie uzgodnień dotyczących kompatybilnych i uzupełniających się wzajemnie technologii.

Fundusze europejskie podnoszą wartość inwestycji prywatnych. W przypadku europejskiego Finansowego Instrumentu Podziału Ryzyka (RSFF), który zapewnia finansowanie szeroko zakrojonych projektów technologicznych wysokiego ryzyka o dużej potencjalnej korzyści gospodarczej i społecznej, wolumen kredytów jest 12 razy większy niż wkład Unii Europejskiej, natomiast dodatkowe, lewarowane inwestycje w badania, rozwój oraz innowacje trzydziestokrotnie przewyższają wkład UE.

Rezultatem ukierunkowanych badań przeprowadzonych przez Wspólne Centrum Badawcze, których koszt wyniósł około 1 mln EUR, było obniżenie kosztów testów na obecność BSE, a zatem bezpośrednia dotacja UE na jeden test mogła zostać zmniejszona z 20 do 7 EUR, w wyniku czego łączne oszczędności dla budżetu Wspólnoty w latach 2002-2006 wyniosły około 250 mln EUR.

W 2009 r. zapoczątkowano pierwszy program pilotażowy łączący krajowe programy badawcze i fundusze, którego celem był rozwój badań w zakresie chorób neurodegeneracyjnych, w szczególności choroby Alzheimera; w chwili obecnej w programie tym uczestniczą 23 kraje. Lepsza koordynacja działań badawczych w UE sprawi, że wyzwania społeczne związane z tymi kwestiami będą podejmowane w Europie z większą skutecznością.

Łączenie zasobów badawczych oraz wiedzy jest niezbędne, jeżeli chcemy skutecznie konkurować ze Stanami Zjednoczonymi oraz Japonią, krajami o znacznie większej liczbie ludności, a zatem większych publicznych i prywatnych budżetach przeznaczonych na badania i innowacje, niż w jakimkolwiek kraju UE. Do wyścigu tego przyłączyły się również gospodarki wschodzące, które szybko nadrabiają zaległości. Pomimo że w ujęciu realnym inwestycje w badania w latach 1995-2008 wzrosły w UE o 50%, w Stanach Zjednoczonych wzrost ten wyniósł 60%, natomiast w czterech krajach azjatyckich w największym stopniu zorientowanych na wiedzę (Japonia, Korea Południowa, Singapur i Tajwan) wzrost ten wyniósł 75%. Tempo wzrostu inwestycji jest jeszcze większe w krajach BRIS (Brazylia, Rosja, Indie i Południowa Afryka) – 145%, oraz w Chinach – 855%. Jeżeli tempo to zostanie utrzymane, do roku 2014 Chiny prześcigną UE pod względem wielkości wydatków na badania i rozwój.

Inwestowanie w obywateli Europy: zatrudnienie i wydatki socjalne

Europejski Fundusz Społeczny (EFS) każdego roku dociera do około 10 mln Europejczyków i pomaga znaleźć pracę 2 mln obywateli rocznie. Co czwartej osobie, która znalazła pracę w latach 2000-2008, udało się to po odbyciu szkolenia w ramach EFS. Wsparcie na poziomie UE umożliwia państwom członkowskim wdrożenie nowych inwestycji w społeczeństwo, które w innym wypadku nie miałyby miejsca. Wydając więcej pieniędzy w krajach mniej zamożnych, Europejski Fundusz Społeczny (EFS) pomaga państwom członkowskim wdrożyć o wiele więcej inwestycji w kapitał ludzki - jest to niezbędny element pomocy udzielanej tym krajom w celu dorównania przez nie do poziomu tych najlepszych. W ramach finansowania z EFS Polska w latach 2007-2013 otrzyma 250 EUR na osobę, w porównaniu z 50 EUR na obywatela Danii. Od 2000 roku państwa członkowskie otrzymały 80 mld EUR pomocy w ramach EFS, co odpowiada około 10% całkowitego budżetu Unii Europejskiej. Środki te idą w parze z 40 mld EUR współfinansowania krajowego i prywatnego. W latach 2000-20081 EFS wspierał blisko 76 mln osób oraz 1,7 mln organizacji. Europejski Fundusz Społeczny (EFS) każdego roku dociera do około 10 mln Europejczyków i pomaga znaleźć pracę 2 mln obywateli rocznie. Młodzi ludzie każdego roku stanowią prawie jedną czwartą 10 milionowej grupy beneficjentów EFS, zwiększając zatrudnienie, rozwijając przedsiębiorczość i mobilność młodych pracowników, pomagając zmniejszyć odsetek osób przedwcześnie kończących naukę oraz podnosząc poziom kwalifikacji. (W 2009 było to 3,1 mln z 11,0 mln).

Od chwili utworzenia w 2006 roku Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (EFDG) zrealizował 77 wniosków z 19 krajów na kwotę blisko 353 mln EUR, obejmujących szkolenia i pomoc w znalezieniu pracy dla prawie 75 000 pracowników europejskich, którzy stracili zatrudnienie. EFDG zapewnia finansowanie działań wykraczających poza zobowiązania spółek przeprowadzających masowe zwolnienia, a w 2009 roku ponad 40% osób przeszkolonych w ramach tego funduszu znalazło pracę.

Za pomocą nowego europejskiego instrumentu mikrofinansowego PROGRESS, fundusze UE wspierają finansowanie udzielane przez międzynarodowe instytucje finansowe, rozszerzając mikrofinansowanie na grupy będące w strefie ryzyka oraz rozwijając przedsiębiorczość, ekonomię społeczną oraz mikroprzedsiębiorstwa na terenie UE. Do końca 2013 roku wkład UE na rzecz instrumentu mikrofinansowego wyniesie 100 mln EUR (2010-2013). Komisja szacuje, że wkład UE mógłby zostać zwiększony do kwoty 500 mln EUR w ramach mikrokredytów poprzez zaangażowanie innych międzynarodowych instytucji finansowych, takich jak Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI).

W odpowiedzi na kryzys ekonomiczny, dodatkowe zaliczki ze strony UE zapewniły natychmiastowy zastrzyk gotówki w kwocie 6,25 mld EUR w 2009 roku (1,76 mld EUR dla Funduszu EFS i 4,5 mld EUR dla EFRR), dzięki czemu można było w sposób natychmiastowy wydać większe kwoty na projekty priorytetowe państw członkowskich, pomagając małym i średnim przedsiębiorstwom oraz przekierowując wsparcie na podmioty najbardziej zagrożone.

W Niemczech program federalny współfinansowany przez Fundusz EFS umożliwił pracownikom zatrudnionym w niepełnym wymiarze godzin zdobyć nowe kwalifikacje.

Przypadek MG Rover (Wielka Brytania)

Pakiet pomocy zaoferowany w ramach projektu Better West Midlands w Anglii zapewnia usługi dostosowane do potrzeb zarówno pracodawców, jak i pracowników. Obejmuje on indywidualne doradztwo oraz wsparcie, a także dostęp do szkoleń i podnoszenie kwalifikacji. . Dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Społecznego pomogło rozszerzyć zakres wsparcia oraz szkoleń na pracowników zagrożonych zwolnieniem lub tych, którzy otrzymali wypowiedzenie jeszcze przed rozwiązaniem ich obecnej umowy o pracę. Celem jest maksymalizacja ich zdolności do bezpośredniego przejścia na nowe miejsca pracy. Projekt wesprze około 14 500 osób z firm z hrabstwa West Midlands, działających w sektorze wytwórczym oraz innych sektorach.

EFDG zapewnia wsparcie dla ponad 3 000 niemieckich pracowników.

W czerwcu 2007 roku Niemcy złożyły wniosek o udzielenie pomocy w ramach EFDG po tym, jak 3 303 pracowników straciło pracę, gdy tajwański producent telefonów komórkowych BenQ wycofał całe wsparcie finansowe dla swych dwóch niemieckich spółek zależnych, powodując ich niewypłacalność. Spółki te znajdowały się w Monachium (Bawaria), Kamp-Lintfort oraz Bocholt (Nadrenia Północna-Westfalia). 2 528 zwolnionych pracowników zdecydowało się przejść do spółki transferowej w celu skorzystania z narzędzi polityki aktywnego rynku pracy. EFDG umożliwił przedłużenie okresu pomocy z 12 do 17 miesięcy oraz podwyższenie jakości środków wspierających. Ostatecznie 1 879 (lub 74%) beneficjentów EFDG wróciło na rynek pracy.

Inwestowanie w obywateli Europy: edukacja

Ogólna roczna kwota inwestycji UE w edukację, młodych ludzi, kulturę, kinematografię i mobilność badaczy wynosi 2,5 mld EUR, co stanowi 1,8% całkowitego budżetu UE. Ta stosunkowo niewielka część budżetu przynosi spore rezultaty oraz znaczącą wartość dodaną dla państw członkowskich nieposiadających podobnych programów wsparcia. Również organizowanie międzynarodowej mobilności studentów i współpracy pomiędzy instytucjami szkolnictwa (np. uniwersytetami, szkołami itp.) jest na szczeblu UE skuteczniejsze niż miałoby to miejsce w przypadku labiryntu inicjatyw dwustronnych. Pieniądze wydane w ramach programów UE stanowią zazwyczaj „kapitał zalążkowy” przyciągający inne publiczne i prywatne źródła finansowania, które pomagają ruszyć z miejsca wiele cennych projektów. Wykazano, że finansowanie unijne może wygenerować bardzo wysokie zyski.

W ramach programu „Uczenie się przez całe życie” UE zainwestuje w latach 2007–2013 około 7 mld EUR w wymiany promujące międzynarodową mobilność oraz projekty transgraniczne. Każdego roku około 300 000 europejskich studentów i nauczycieli będzie mogło odbyć staż lub studiować za granicą, a w projektach współpracy międzynarodowej będzie mogło wziąć udział około 20 000 instytucji szkolnictwa. Program ten umożliwia również niwelowanie luki między światem nauki i światem pracy, przede wszystkim poprzez odbywanie praktyk w przedsiębiorstwach. W szczególności w ramach programu Erasmus od 1987 roku wsparcie finansowe otrzymało 2,5 miliona studentów, co umożliwiło im studiowanie lub podjęcie stażu pracowniczego za granicą. Badania wykazują, że studenci objęci programem Erasmus są bardziej elastyczni i zmotywowani, a zdobyte doświadczenie zwiększa ich perspektywy na rynku pracy. Jednocześnie program Erasmus pomógł utorować drogę do bardziej porównywalnych programów studiów uniwersyteckich oraz uznawania studiów odbytych za granicą („Proces Boloński”). Budżet programu jest co roku wykorzystywany w całości, a zainteresowanie jest tak duże, że około 50% wniosków musi zostać odrzuconych.

W ramach systemu stypendialnego „Maria Curie” UE każdego roku zapewnia 8 000 badaczy możliwość pracy za granicą oraz stymuluje partnerstwo pomiędzy ośrodkami badawczymi i biznesem. Europejski Instytut Innowacji i Technologii to pierwsza w historii próba wzmocnienia na poziomie UE „trójkąta wiedzy", na który składa się edukacja, badania i innowacje. Europejski Instytut Innowacji i Technologii będzie w coraz większym stopniu zajmował się zmniejszaniem „luki innowacyjnej", zwiększając konkurencyjność UE i tworząc miejsca pracy.

Kultura. Sektory kultury i twórczości generują 4,5% PKB UE oraz 3,8% zatrudnienia - są to wartości wyższe niż w wielu innych kluczowych sektorach. Wsparcie w ramach programu MEDIA przeznaczonego na cele dystrybucji filmów zwiększa konkurencyjność branży i pomaga małym firmom, stwarzając tym samym miejsca pracy. Wieloaspektowy wpływ wsparcia programu MEDIA w sektorze kin można oszacować na 13 EUR zysku wygenerowanego z każdego zainwestowanego euro.

Mobilność na rzecz staży w przedsiębiorstwach

Staże lub praktyki w przedsiębiorstwach lub organizacjach stanowią najszybciej rozwijające się działanie programu „Erasmus” w ramach programu „Uczenie się przez całe życie”. W latach 2009–2010 sfinansowano ponad 35 000 staży zagranicznych, co stanowi roczny wzrost o ponad 17%. Stypendia umożliwiają studentom odbycie stażu za granicą przez okres od trzech do dwunastu miesięcy. Spędzenie tego czasu w przedsiębiorstwie za granicą pomaga studentom lepiej spełnić wymagania rynku pracy, rozwijać szczególne umiejętności i przyczynia się do intensyfikacji współpracy między instytucjami szkolnictwa wyższego a przedsiębiorstwami.

Inwestowanie w regiony Unii Europejskiej: polityka spójności

Polityka spójności pomaga biedniejszym regionom i krajom nadrobić zaległości i przyłączyć się do jednolitego rynku. Jest to polityka inwestycyjna ukierunkowana na przyszłość, która niewątpliwie przynosi korzyści także pozostałej części Europy poprzez generowanie wzrostu oraz tworzenie miejsc pracy we wszystkich dziedzinach.

Przykładowo, eksport wewnątrzwspólnotowy do regionów korzystających z funduszy spójności odnotował znaczący wzrost. Istnieje wyraźny związek pomiędzy polityką spójności a wzrostem w UE. Badania wykazały, że dzięki inwestycjom wdrażanym w ramach polityki spójności w latach 2000-2006, PKB w krajach UE-25 jako całości był w roku 2009 o 0,7% wyższy. Szacuje się, że do 2020 roku wzrośnie on do 4%. Tylko w krajach UE-15 szacunek ten stanowi skumulowany wpływ netto na PKB do 2020 roku na poziomie 3,3%. innymi słowy, inwestycje regionalne to rozwój Europy. Wzrost w biedniejszym regionie prowadzi do zakupu towarów oraz usług od innego, bogatszego regionu. Stymuluje to rozwój jednolitego rynku, na który skierowane jest od 60 do 80% eksportu państw członkowskich, czyli znacznie więcej niż do krajów trzecich, takich jak Chiny, Indie czy Stany Zjednoczone.

W ramach polityki spójności prowadzonej w latach 2000-2006 wygenerowano 2,1 EUR zwrotu z każdego zainwestowanego euro. Szacuje się, że do roku 2020 zwrot ten wyniesie 4,2 EUR. Polityka spójności pomogła także zwiększyć poziom zatrudnienia. Według szacunków na rok 2009 w rezultacie wdrożenia polityki w latach 2000-2006 ilość osób zatrudnionych była o 5,6 mln wyższa lub wzrosła średnio o 560 000 osób rocznie niż miałoby to miejsce przy jej braku.

W następstwie niedawnego kryzysu oraz w krajach borykających się z kryzysem zadłużenia, polityka spójności odgrywa kluczową rolę w odbudowie gospodarczej i społecznej, zwiększając inwestycje w sektorach wzrostu, takich jak efektywność energetyczna, ale także umożliwiając odbywanie szkoleń oraz podnoszenie kwalifikacji w celu znalezienia pracy.

Wydatki w ramach polityki spójności przynoszą korzyści wielu państwom członkowskim.

W 2009 roku Polska, największy beneficjent funduszy w ramach polityki spójności w bieżącym okresie programowania, przeprowadziła analizę2 korzyści odniesionych przez państwa UE-15 w wyniku wdrożenia tej polityki w Polsce. W oparciu o badanie przetargów wygranych przez przedsiębiorstwa z krajów UE-15, analiza wykazuje, że około 8% całkowitego wolumenu kontraktów w Polsce przyznano spółkom z krajów UE-15, z czego najważniejszą grupę stanowiły zdecydowanie przedsiębiorstwa niemieckie. Spółki te zazwyczaj osiągały sukcesy we wdrażaniu większych projektów w Polsce.

Klaster Lahti Clean-tech (Finlandia)

Działania UE w ramach tego projektu pełniły rolę katalizatora: stymulowały innowacje i rozwój technologii środowiskowych poprzez włączenie do współpracy małych i dużych przedsiębiorstw, organizacji edukacyjnych oraz władz lokalnych. Klaster świadczy usługi ułatwiające 200 uczestniczącym spółkom nawiązywanie kontaktów oraz wejście na rynek międzynarodowy.

Lahti Science and Business Park, który jest koordynowany przez klaster, stał się wiodącym centrum technologii środowiskowych w Finlandii. W latach 2005-2007 około 20 firm i organizacji działających w obszarze czystych technologii przeniosło się do tego regionu. Na rzecz projektu z budżetu UE przeznaczono 1,5 mln EUR. Usługi parku w zakresie rozwoju oraz przeniesienia działalności przyciągnęły inwestycje warte ponad 30 mln EUR oraz przyczyniły się do utworzenia około 170 nowych miejsc pracy w regionie.

Nowe podejście do odnawialnych źródeł energii w Güssing (Austria)

Güssing (mała miejscowość w południowo-wschodniej Austrii) stanowi wzorzec przyszłościowej polityki energetycznej na poziomie lokalnym, która napędza gospodarczy rozwój całego regionu. Wykorzystując drewno pochodzące z lokalnych lasów w ciepłowni zasilanej biomasą, miasteczko wytwarza więcej energii niż wynosi jego zużycie oraz jest w stanie zapewnić energię dla całego regionu. Tylko w sektorze energii odnawialnej powstało ponad 50 spółek, a od 1995 roku w Güssing ograniczono emisję dwutlenku węgla o 100%.

Dostępność tańszej (o 30%) energii cieplnej sprawiła, że w miasteczku i jego okolicach powstało ponad 1 000 nowych miejsc pracy, w tym 100 miejsc w nowym biurowcu zlokalizowanym na obszarze przemysłowym, gdzie znajduje się także Europejskie Centrum Energii Odnawialnej. Aby ułatwić upowszechnianie doświadczeń w zakresie źródeł energii odnawialnej, utworzono sieć obejmującą partnerów lokalnych, krajowych oraz międzynarodowych.

Na rzecz tego projektu z budżetu UE przeznaczono 461 000 EUR.

  • Europa bezpieczniejsza dla swoich obywateli

Europejczycy codziennie borykają się z tysiącami mniejszych i większych wyzwań transgranicznych. Zadaniem UE jest kształtowanie przestrzeni prawa, praw i sprawiedliwości tak, aby ułatwić codzienne życie jej obywateli. Ostatnie wydarzenia na naszych granicach zewnętrznych, na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego nie tylko uświadomiły nam, że od Europy wymaga się zapewniania jednoznacznego wsparcia dla demokratycznych przemian zachodzących w świecie arabskim, lecz także ujawniły potrzebę zacieśnienia współpracy i większej solidarności celem rozwiązania problemu dziesiątek tysięcy imigrantów przybywających do Europy. Również wyzwania ekologiczne nie kończą się na naszych granicach, a najlepszym sposobem radzenia sobie z nimi jest wdrażanie europejskich działań i wsparcia. Przechodzenie w stronę bardziej ekologicznej gospodarki będzie łatwiejsze, jeśli działania oraz wsparcie ze strony UE będą stymulować inwestycje w ekoinnowacje, efektywne gospodarowanie zasobami oraz działania w zakresie zmian klimatycznych. Cieszy nas także szeroki wybór produktów żywnościowych w całej UE. Wymaga to wdrożenia ogólnoeuropejskich systemów i zasad dotyczących bezpieczeństwa żywności, ochrony konsumentów i zdrowia zwierząt, a najlepszym sposobem zagwarantowania, że potencjalnie niebezpieczne produkty nie pojawią się na obszarze Unii, jest współpraca w dziedzinie kontroli celnych.

Bezpieczniejsze granice

Pilotażowy projekt UE dotyczący wewnątrzunijnego przesiedlenia z Malty (EUREMA): W ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców (EFU) Komisja sfinansowała dwa projekty dotyczące wewnątrzunijnego przesiedlenia z Malty: projekt pilotażowy z udziałem Francji na kwotę 770 000 EUR oraz drugi projekt, będący w trakcie realizacji, znany jako „EUREMA" (European Relocation Malta) na kwotę blisko 2 mln EUR. Projekt EUREMA wdrażany jest przez władze maltańskie przy współpracy dziesięciu państw członkowskich (Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Portugalia, Luksemburg, Węgry, Polska, Słowenia, Słowacja i Rumunia), które zobowiązały się do przesiedlenia na swoje terytoria blisko 260 uchodźców przebywających na Malcie. Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) oraz Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM) także uczestniczą w tym projekcie. Fundusze europejskie pokryły koszty oraz umożliwiły państwom członkowskim przyjęcie uchodźców i zapewnienie im lepszej przyszłości, a także złagodziły szczególną presję imigracyjną, na którą Malta jest często narażona ze względu na swoje położenie geograficzne.

Agencje, takie jak Europol lub Frontex, wspierają państwa członkowskie we współpracy naziemnej, na przykład w walce z przestępczością zorganizowaną, w ramach kontroli zewnętrznych granic UE lub celem utrzymania bezpieczeństwa na europejskim obszarze swobodnego przemieszczania się. Ustanowienie wspólnych zespołów śledczych koordynowanych przez Europol (budżet w wysokości 83 mln EUR w 2011 r.) przyniosło rezultaty w postaci udanych operacji, które zakłóciły działalność międzynarodowych grup przestępczych angażujących się w handel narkotykami lub fałszowanie pieniędzy: ilość samej skonfiskowanej kokainy - 77 ton w 2008 roku - niemal dwukrotnie przewyższała ilość tego narkotyku przejętego w Europie w 2003 roku. Ponieważ jest to „rynek” europejski, działania także muszą odbywać się na poziomie Europy.

Struktura strefy Schengen oznacza, że jedno państwo członkowskie kontroluje swój odcinek granicy zewnętrznej w imieniu wszystkich pozostałych. UE musi być w stanie wspierać państwa członkowskie, które borykają się z poważnymi problemami w związku z ich położeniem geograficznym, ruchem podróżnych oraz trasami migracyjnymi. Jest to zadanie dla agencji Frontex (budżet w wysokości 78 mln EUR w 2011 r.), która stoi w obliczu coraz większych żądań ze strony państw członkowskich. W czerwcu 2011 roku uzgodniono wzmocnienie jej struktur.

Zespół Szybkiej Interwencji na Granicy (RABIT) w Grecji. Podczas operacji, która trwała od 2 listopada 2010 r. do 2 marca 2011 r., blisko 200 odpowiednio przeszkolonych funkcjonariuszy z 26 państw członkowskich każdego tygodnia pomagało swoim greckim kolegom kontrolować obszary graniczne oraz identyfikować zatrzymanych nielegalnych imigrantów. Kierowane przez Frontex oddelegowanie zespołów szybkiej interwencji na granicy pomogło także władzom greckim zebrać informacje o trasach migracji oraz siatkach przemytników wykorzystujących rozpaczliwą sytuację nielegalnych imigrantów. Jeszcze w październiku – przed rozpoczęciem operacji – na lądowej granicy grecko-tureckiej zatrzymano 7 607 osób. Podczas czteromiesięcznej operacji zatrzymano ponad 11 800 imigrantów, a ilość przypadków nielegalnego przekroczenia granicy spadła o ponad 70%.

Wspólna operacja Hera koordynowana przez Frontex jest największą w Europie operacją poszukiwawczą i ratunkową. Zapobiegła ona niezliczonym ofiarom śmiertelnym poprzez zniechęcanie nielegalnych imigrantów do wyruszania w niebezpieczną podróż z Afryki Zachodniej (Senegal, Mauretania i Republika Zielonego Przylądka) na Wyspy Kanaryjskie przez pełne morze w małych, niezdatnych do żeglugi łódkach. Kolejne operacje Hera przyczyniły się niemal do całkowitego zamknięcia dla nielegalnej migracji szlaku z Afryki Zachodniej (z rekordowego poziomu niemal 32 000 przybić na Wyspy Kanaryjskie w 2006 roku). Jednak niełatwo jest odstraszyć siatki zajmujące się przemytem i handlem ludźmi. Przestępczość zorganizowana jest nastawiona na zysk, a stosowane metody stają się coraz bardziej złożone i wyrafinowane. Od czasu uruchomienia programu Hera trasa przemytu ludzi przesuwała się systematycznie przez centralną część Morza Śródziemnego w kierunku wschodniej trasy śródziemnomorskiej, przy granicy grecko–tureckiej.

Organy celne. Gdy po incydencie w Fukushimie w Japonii w marcu 2011 r. wielu Europejczyków martwiło się napromieniowaniem żywności i towarów importowanych z Japonii, organy celne w Europie kierowały działaniami mającymi na celu zapewnienie przestrzegania progów promieniowania oraz zagwarantowanie, by żadne skażone produkty nie dostały się na rynki UE.

Unia celna UE funkcjonuje od ponad 40 lat i wygenerowała wartość dodaną, która znacznie wykracza poza zakres europejskiej polityki celnej. Oprócz pobierania opłat celnych oraz rolnych na rzecz państw członkowskich UE i budżetu UE (ponad 20 mld EUR rocznie), wspiera ona państwa członkowskie w zakresie pobierania podatku VAT, akcyzy oraz innych przychodów i zapewnia kontrolę eksportu w celu unikania nienależnego podatku VAT lub zwrotów akcyzy. Ponadto bezpośrednio kontroluje i wdraża inne polityki UE, takie jak transport, rolnictwo, środki sanitarne lub związane z ochroną środowiska. Unia celna pełni także czołową rolę w zakresie zapewniania bezpieczeństwa łańcucha dostaw, zwalczania przemytu i oszustw, a także egzekwowania praw własności intelektualnej na granicy.

Całkowity koszt poniesiony przez 27 państw członkowskich w celu uzyskania tych samych wyników w zakresie zwalczania oszustw, ułatwiania handlu oraz jednolitego stosowania przepisów prawodawczych byłyby co najmniej czterokrotnie wyższy niż koszt poniesiony przez Komisję w ramach realizacji tych samych działań. W skrócie, każde euro wydane przez Komisję przyczynia się do obniżenia kosztów ponoszonych przez 27 państw członkowskich co najmniej o 4 EUR.

Program celny, którego pula środków na lata 2008-2013 wynosi 342 mln EUR, jest kluczowym narzędziem UE, które sprawia, że unia celna funkcjonuje jednolicie i bez zakłóceń, a nie jak mozaika 27 organów administracji wykonawczej. Program ten pozwala między innymi krajowym władzom administracyjnym na obsługę 7 deklaracji celnych na sekundę, co daje rocznie łączną sumę 211 milionów deklaracji, bez powodowania zakłóceń dla importu i eksportu.

Ogólnoeuropejska bezpieczna sieć komputerowa łącząca wszystkie organy administracji celnej i podatkowej kosztuje 11 mln EUR rocznie. Każdego roku przynosi ona każdemu państwu członkowskiemu, które w innym przypadku musiałoby zakładać sieci dwustronne, oszczędności na poziomie 35 mln EUR.

Centralny system informatyczny (tzw. „TARIC"), który codziennie publikuje w Internecie wszystkie stawki taryf celnych i środki handlowe, to kolejny przykład olbrzymiej ekonomii skali, którą można osiągnąć poprzez unijne zarządzanie. Od 2007 r. Komisja wydała 3,7 mln EUR na rozwój tego systemu. Gdyby wszystkie państwa członkowskie opracowały własny system, koszty wyniosłyby w sumie około 80 mln EUR, co daje stosunek 1 do 20!

Innym przykładem w dziedzinie ceł jest system przedsiębiorców (EOS), w którym przechowywane są informacje o 2,5 milionach podmiotów prawnych zarejestrowanych w 27 państwach członkowskich UE, które kontaktują się z organami administracji celnej. Dzięki temu wspólnemu systemowi firmy oszczędzają czas i zasoby, ponieważ nie muszą już rejestrować się w każdym państwie członkowskim w ramach prowadzenia swojej działalności. Opracowanie EOS kosztowało Komisję 5 mln EUR, podczas gdy państwa członkowskie wydałyby na jego samodzielne opracowanie 25 mln euro!

Bezpieczniejsza żywność: rolnictwo, rybołówstwo i zdrowie

Bezpieczeństwo żywności to kwestia strategiczna zarówno dla Unii Europejskiej, jak i każdego narodu, którą zdecydowana większość obywateli UE uznaje za sprawę zasadniczą. Dlatego też, ponieważ 70% środków publicznych na rzecz rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w Europie pochodzi z budżetu UE, jest to istotna część budżetu.

Polityka obejmuje szerokie spektrum celów. Obszary wiejskie obejmują 77% terytorium UE (47% grunty rolne i 30% lasy), a zamieszkuje je około połowa jej populacji (społeczności rolnicze i inni mieszkańcy). 13,7 milionów rolników zapewnia żywność 500 milionom Europejczyków, utrzymuje nasz krajobraz, odgrywa kluczową rolę w ochronie środowiska, chroniąc bioróżnorodność i zwalczając zmiany klimatyczne w celu utrzymania rozwoju wsi. Dzięki wysokiemu poziomowi norm ochrony konsumentów na stoły obywateli trafia wysokiej jakości żywność.

Budżet WPR nie wynosi wiele, nawet jeśli jego odsetek w stosunku do budżetu UE jest stosunkowo wysoki:

wydatki na politykę rolną w ramach WPR stanowią mniej niż 1% łącznych wydatków rządowych wszystkich państw członkowskich. Dla porównania, UE i jej państwa członkowskie wydają 3 razy więcej na obronę i niemal 5 razy więcej na badania, które nie są ujednolicone.

Całkowity koszt dla UE wynosi około 55 mld EUR rocznie, co oznacza dla każdego obywatela wydatek około 110 EUR na rok, 2,20 EUR na tydzień lub 20 centów na dzień - co równa się cenie jednego papierosa.

Ponieważ rolnictwo jest jedynym sektorem finansowanym głównie z budżetu Unii Europejskiej, wydatki na poziomie europejskim w dużym stopniu zastępują wydatki krajowe, co nie ma miejsca w przypadku innych polityk. Wyjaśnia to, dlaczego środki na rolnictwo stanowią duży odsetek budżetu UE. W tym roku wyniósł on 40% całego budżetu UE, ale udział ten nieustannie zmniejsza się od poziomu 71% w 1984 roku (przy zaledwie 10 państwach członkowskich). W 2013 r. wyniesie on 39% (przy 27 państwach członkowskich). Ta tendencja spadkowa będzie kontynuowana również po 2013 roku.

W przypadku braku jednolitej wspólnej polityki prowadzenie 27 różnych polityk krajowych byłoby bardziej kosztowne i mniej skuteczne, angażując różne poziomy interwencji i wyzwalając poważne ryzyko zakłócenia konkurencji. Dzięki reformom rolnictwo europejskie stało się w znacznie większym stopniu zorientowane na rynek, przy praktycznym braku zapasów publicznych i wyrzucania żywności.

Prowadzona jest również reforma wspólnej polityki rybołówstwa. Unia ma wyłączną kompetencję w zakresie ochrony morskich zasobów biologicznych i kompetencję dzieloną w zakresie pozostałej części polityki. W ramach wspólnej polityki morskiej i polityki rybołówstwa pilotażowe projekty „MARSUNO" i „BluemassMed" mają utorować drogę w kierunku bardziej skutecznego i opłacalnego nadzoru morskiego w całej UE. Organy 6 nadbrzeżnych państw członkowskich są zaangażowane w projekt „BluemassMed” w basenie Morza Śródziemnego. W projekcie „MARSUNO” uczestniczą organy z 9 państw członkowskich, które graniczą z basenami morskimi Europy Północnej i Norwegii. „BluemassMed” i „MARSUNO” w istotny sposób przyczyniają się do określania sposobów unikania kosztownego powielania działań w zakresie gromadzenia danych, co jest możliwe, jeśli wspomniane organy będą się ze sobą odpowiednio komunikować. Koordynowany przez Francję projekt „BlueMassMed” kosztuje 10,2 mln EUR, z czego 3,6 mln EUR przekazuje UE. Koszt koordynowanego przez Szwecję projektu „MARSUNO” wynosi 3,05 mln EUR, z czego 1,9 mln EUR pochodzi ze środków UE.

Choroby atakujące zwierzęta lub rośliny, a także zanieczyszczenia łańcucha pokarmowego nie znają granic. UE przeznacza około 300 mln EUR rocznie na dofinansowanie rocznych lub wieloletnich programów kontroli i zwalczania wielu chorób. UE zapewnia bezpieczeństwo żywności poprzez ustawodawstwo oraz inne środki, z których wszystkie wchodzą w skład kompleksowego podejścia do zachowania bezpieczeństwa żywności od miejsca produkcji do momentu, gdy trafi ona na nasze stoły - tj. z gospodarstwa rolnego do gospodarstwa domowego. Pomimo pojawienia się nowych chorób, takich jak choroba niebieskiego języka, stan zdrowia w UE nieustannie się polepsza, także w nowych państwach członkowskich, co pozytywnie wpływa na funkcjonowanie rynku wewnętrznego żywych zwierząt i żywności pochodzenia zwierzęcego, na możliwości eksportowe UE i zaufanie konsumentów. Wsparcie na poziomie UE jest ważne, ponieważ w omawianym obszarze skutki przekraczają granice, natomiast koszty bierze na swoje barki zazwyczaj jedno państwo członkowskie. Podobna sytuacja ma miejsce w dziedzinie zdrowia roślin, gdzie państwa członkowskie mogą liczyć na współfinansowanie przez UE wydatków na zwalczanie i ograniczanie organizmów szkodliwych dla roślin, które regulowane są przepisami. W przypadku wybuchu choroby prowadzenie przez państwa członkowskie działań zwalczających na dużą skalę jest bez wsparcia UE bardzo trudne, ponieważ wiąże się to z ponoszeniem przez jedno państwo dużych kosztów, które służą przede wszystkim innym państwom członkowskim oraz Unii jako całości.

Na przykład klasyczna świńska gorączka jest poważną chorobą świń i dzików, która spowodowała katastrofalne wybuchy tej choroby w latach 90-tych XX wieku w kilku państwach członkowskich UE. Straty bezpośrednie i pośrednie wynikające z takiego wybuchu w Holandii w latach 1997-1998 oszacowano na około 2 mld EUR. Od połowy lat 90-tych XX wieku UE przeznaczyła około 218 mln EUR na zwalczanie zagrożeń i nadzór. Sytuacja w odniesieniu do tej choroby znacznie się poprawiła i w ciągu ostatniego dziesięciolecia nie wystąpiły żadne większe epidemie, co doprowadziło do niemal całkowitego wyeliminowania tej choroby w większości krajów UE oraz znacznej poprawy, również w nowych państwach członkowskich. Oznacza to, że jeśli policzyć koszty poniesione przez samą Holandię, każde euro wydane na poziomie UE przynosi potencjalne oszczędności na poziomie przynajmniej 9 EUR w przypadku uwzględnienia kosztów poniesionych przez inne państwa członkowskie. W wyniku ukierunkowanych badań przeprowadzonych przez Wspólne Centrum Badawcze, których koszt wyniósł około 1 mln EUR, obniżono koszty testów na obecność BSE - szerzej znanej jako choroba wściekłych krów. Dotacja bezpośrednia Komisji Europejskiej przypadająca na test zmniejszyła się z 20 do 7 EUR, co przyniosło łączne oszczędności na poziomie około 250 mln EUR w okresie 2002-2006.

Bezpieczniejsze środowisko: działania na rzecz klimatu i środowiska

Większość problemów związanych z ochroną środowiska, w tym kwestia zmiany klimatu, nie zna granic i nie może zostać rozwiązana przez państwa członkowskie działające samodzielnie. Państwa członkowskie muszą połączyć siły i tworzyć partnerstwa z zainteresowanymi podmiotami, by radzić sobie z tymi problemami, które w przeciwnym razie mogą w późniejszym czasie wygenerować znaczące koszty dla UE jako całości.

Działania UE w dziedzinie klimatu obejmują nie tylko pierwszy i najbardziej ambitny zestaw prawnie wiążących redukcji emisji i docelowych wartości energii odnawialnej, ale także pierwszy na świecie i największy system handlu emisjami (ETS). Nikt nie uwierzyłby, że belgijski lub duński krajowy rynek węgla może korzystnie wpłynąć lub pomóc skutecznie zmniejszyć emisje - nie mówiąc już o przekonaniu naszych globalnych partnerów do pójścia za tym przykładem. Europie tylko wspólnie uda się podjąć skuteczne działania w sprawie zmiany klimatu, co w efekcie wpłynie pozytywnie na bardziej zrównoważony rozwój i tworzenie miejsc pracy. Ponadto działania UE w dziedzinie klimatu powodują obniżenie naszych rachunków za energię: w 2010 r. Europa zapłaciła około 50 mld EUR więcej z tytułu importu ropy naftowej niż w roku 2009. To niemal jedna trzecia tego, co wszystkie państwa członkowskie UE wydają łącznie na badania i rozwój. Zmniejszanie poziomu zależności od paliw kopalnych i większe wykorzystywanie energii z odnawialnych źródeł oznaczałoby brak konieczności przekazywania ogromnych środków za granicę za każdym razem, gdy gwałtownie wzrosną ceny ropy. Zamiast tego zaoszczędzone pieniądze mogłyby zostać zainwestowane w badania europejskie, edukację lub inne środki wspierające rozwój lub zatrudnienie.

Zdecydowane i terminowo podejmowane działania europejskie w dziedzinie klimatu i polityki energetycznej przyniosłyby do 2020 roku 1,5 mln dodatkowych miejsc pracy netto, na przykład dla celów modernizacji budynków i tworzenia inteligentnych sieci energetycznych w Europie. Przewiduje się, że w przypadku braku takich działań import paliw kopalnych podwoi się do 2050 r., zaś dzięki takim działaniom import paliw kopalnych zmniejszy się o ponad połowę w porównaniu do stanu obecnego. Spadek średnich kosztów paliwa wyniesie mniej więcej 175-320 mld EUR rocznie.

Komisja założyła Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej, który jest innowacyjnym globalnym funduszem kapitałowym podwyższonego ryzyka, w celu zmobilizowania prywatnych inwestycji w zakresie projektów dotyczących efektywności energetycznej i energii odnawialnej w krajach rozwijających się i gospodarkach wschodzących. W latach 2007-2010 w ramach budżetu UE przeznaczono na niego jedynie 80 mln EUR, ale planuje się uruchomienie około 300 mln EUR w ramach inwestycji prywatnych. Wydatki UE na rozwój technologiczny i wczesne wdrożenie (na przykład w przypadku wychwytywania i składowania dwutlenku węgla) umożliwiają dzielenie się ryzykiem innowacyjnych projektów demonstracyjnych, w ramach których technologia jest testowana po raz pierwszy. Podział ryzyka przy pomocy budżetu UE oraz korzystanie z wyników na poziomie krajowym jest pożądanym sposobem łagodzenia zmian klimatycznych poprzez zastosowanie nowej technologii.

Program UE dotyczący ochrony środowiska LIFE+ przyciąga partnerstwa, które w przeciwnym razie trudno byłoby ustanowić i które zapewniają bardziej skuteczną interwencję niż indywidualne działania państw członkowskich dzięki podwyższonemu poziomowi korzystania z zasobów i wiedzy. Program dysponuje ogólną pulą w wysokości 2,2 mld EUR (lub około 300 mln EUR rocznie), w tym także środki na działania na rzecz klimatu. Chociaż skala programu jest stosunkowo niewielka, jego poszczególne projekty często wywierały wyjątkowo duże skutki.

Liczne korzyści dla środowiska. Austriacki projekt LIFE, znany jako Donauufer, to dobry przykład tego rodzaju licznych korzyści, jakie finansowanie ochrony środowiska może przynieść na poziomie europejskim. Był to projekt na małą skalę, który zapewnił przywrócenie naturalnych brzegów rzek i terenów zalewowych wzdłuż 3 km odcinka Dunaju, ale jego efekty dało się odczuć daleko poza bezpośrednim obszarem realizacji. Poza lokalnymi ulepszeniami stanu ochrony zagrożonych gatunków ryb, roślin i ptaków, takich jak orzeł bielik, spowolnienie nurtów rzek i odblokowanie portów bocznych obszarów zalewowych zmniejszyło ryzyko powodzi w pobliżu Hainburgu i w Bratysławie, na Słowacji, jeszcze dalej w dół rzeki. Teren ten, odwiedzany później przez wielu ekspertów, służy jako wzorzec dla podobnych inicjatyw wzdłuż Dunaju i w innych miejscach. Realizacja tego projektu kosztowała jedynie 1,7 mln EUR (przy 0,7 mln EUR dofinansowania z UE).

Zamiana błota w złoto na terenie całej UE. Ponieważ woda należy do zasobów wspólnych, oczyszczanie ścieków odgrywa kluczową rolę w ustawodawstwie UE dotyczącym ochrony środowiska. Jednym z produktów procesów oczyszczania ścieków jest osad ściekowy: każdego roku w Europie wytwarzanych jest dziewięć milionów ton osadów ściekowych, które zawierają dość energii, by zaspokoić potrzeby energetyczne i ciepłownicze 1,7 miliona gospodarstw domowych. Jednak osad to ekologicznie wrażliwa kwestia i istnieje silna potrzeba zbudowania zaufania publicznego w tej sprawie. W ramach projektu LIFE, nazywanego „MAD but Better”, opracowano proces oczyszczania na szeroką skalę, który można łatwo dostosować do szeregu przedsiębiorstw w pokrewnych branżach odpadów i który stał się katalizatorem dla lepszego gospodarowania ściekami. Technologia projektu stanowi obecnie standardowy proces oczyszczania osadów ściekowych stosowany w obrębie całego przemysłu wodnego w Wielkiej Brytanii. Na terenie Wielkiej Brytanii do sierpnia 2007 r. zbudowano cztery zakłady hydrolizy enzymatycznej oraz zlecono budowę kolejnych pięciu. Około 12 państw członkowskich i 26 krajów na całym świecie wykazało zainteresowanie budową takich oczyszczalni. Jedną z zalet tego rozwiązania jest niska cena: koszt unieszkodliwiania osadów obniżony został do zaledwie 210 EUR na tonę suchej masy stałej, czyli do połowy standardowych kosztów składowania. Technika ta jest korzystna również dla rolników, którym przynosi oszczędności na poziomie około 175 euro/ha, zapewniając im nawóz zastępczy.

Europejski program monitorowania ziemi (GMES) mógłby przynieść około 6,9 mld EUR rocznie dla przemysłu lub 0,2% rocznego PKB UE. Katastrofy naturalne oraz wywołane przez człowieka występujące w Europie, Ameryce, Azji i Afryce, w połączeniu ze zwiększonymi potrzebami w zakresie bezpieczeństwa, stanowiły dodatkowy argument dla usprawnienia systemów monitorowania. Dzięki Europejskiej Inicjatywie na rzecz Globalnego Monitoringu Środowiska i Bezpieczeństwa (GMES) zgromadzone zostaną odpowiednie dane, z których korzystać będą mogli decydenci publiczni; dane te dotyczyć będą na przykład zanieczyszczenia powietrza, powodzi, ruchu uchodźców, pożarów lasów czy trzęsień ziemi. GMES ma ogromny potencjał dla firm na rynku usług, które będą mogły skorzystać z bezpłatnie udostępnianych danych. W latach 2006-2030 potencjalne skumulowane korzyści GMES byłyby porównywalne do 0,2% aktualnego rocznego PKB UE. Korzyści płynące z pełnego wykorzystania wszystkich usług GMES wyniosą 130 mld EUR (ceny z 2005 r.), czyli około 6,9 mld EUR rocznie.

Bezpieczniejsi obywatele

Budowanie na terenie całej UE przestrzeni prawa, praw i sprawiedliwości. Propozycje Komisji Europejskiej w dziedzinie sprawiedliwości mają na celu przedstawienie obywatelom i przedsiębiorstwom praktycznych rozwiązań dla problemów o zasięgu transgranicznym: jej działania mają sprawić, że obywatele będą czuli się swobodnie, mieszkając, podróżując i pracując w innym państwie członkowskim oraz będą mieć pewność, że ich prawa podlegają ochronie na terenie całej UE, niezależnie od państwa; a przedsiębiorstwa będą w pełni korzystać z możliwości oferowanych przez jednolity rynek. Na wymiar sprawiedliwości przeznacza się zaledwie 0,1% budżetu UE, ale wiele z inicjatyw politycznych w tym obszarze przynosi konkretne oszczędności i może stymulować rozwój.

Ochrona danych

Szybki rozwój technologiczny i globalizacja głęboko zmieniły świat. Celem Komisji jest zapewnienie, by zasady te mogły sprostać wyzwaniom nowego wieku, kształtowanego przez globalizację i nowe technologie. Silne, spójne i jednolite ramy europejskie w zakresie ochrony danych wzmocnią „wewnątrzrynkowy wymiar" ochrony danych. Nowe zasady spowodują obniżenie obciążenia administracyjnego dla przedsiębiorstw (na przykład w odniesieniu do zawiadomień, których koszt ocenia się na 80 mln EUR rocznie) oraz zapewnią prawdziwie równe warunki dla wszystkich przedsiębiorstw przechowujących dane osobowe i działających w obrębie różnych państw członkowskich.

Dyrektywa o prawach praw konsumenta

Dyrektywa o prawach konsumenta przyniesie wymierne korzyści dla konsumentów i firm. Obecne przepisy są rozdrobnione, co uniemożliwia obywatelom i przedsiębiorstwom pełne korzystanie z naszego jednolitego rynku. Propozycja Komisji będzie skutkować podwyższeniem poziomu ochrony konsumentów poprzez wyeliminowanie ukrytych opłat i kosztów w Internecie. Firmy będą korzystać z jednego zestawu zasad podstawowych dotyczących umów zawieranych na odległość i poza ich siedzibą w obrębie Unii Europejskiej, tworząc równe szanse i obniżając koszty transakcji w obrocie transgranicznym, zwłaszcza w e-handlu. Standardowy zestaw warunków obowiązujących w umowach konsumenckich może znacząco obniżyć koszty związane z zachowaniem zgodności z przepisami nawet o 97% dla przedsiębiorstw prowadzących działalność handlową na terenie całej UE.

Integracja Romów

Zamieszkująca Europę populacja 10-12 milionów Romów nadal spotyka się z dyskryminacją, wykluczeniem i negowaniem ich praw. Integracja społeczna i gospodarcza Romów leży w interesie społeczeństw europejskich, zwłaszcza dlatego, że może wiązać się ze znacznymi korzyściami gospodarczymi. Społeczność romska – w której średnia wieku wynosi 25 lat, przy średniej unijnej wynoszącej 40 lat – stanowi coraz większą część ludności w wieku produkcyjnym. W Bułgarii i Rumunii Romowie stanowią jedną piątą wszystkich osób wkraczających po raz pierwszy na rynek pracy. Badania Banku Światowego wskazują, że pełna integracja Romów mogłaby przynieść gospodarkom niektórych krajów około 0,5 mld EUR rocznie dzięki zwiększeniu wydajności i wpływów podatkowych oraz ograniczeniu kosztów opieki społecznej. To dlatego Komisja Europejska wezwała państwa członkowskie do ustanowienia krajowych strategii integracji Romów.

Kobiety na rynku pracy

Mimo że kobiety stanowią prawie połowę siły roboczej i 60% nowych absolwentów uczelni wyższych w UE, nadal są one słabo reprezentowane na stanowiskach związanych z podejmowaniem decyzji gospodarczych, w szczególności tych na najwyższym szczeblu. Naszym celem jest spożytkowanie ich niewykorzystanego talentu do osiągania naszych celów gospodarczych i społecznych. Większa liczba kobiet na najwyższych stanowiskach sprzyja przedsiębiorczości, zwłaszcza że to właśnie decyzje kobiet stanowią około 80% decyzji zakupowych konsumentów. Prognoza Goldman Sachs wykazała, że zrównanie się płci może przynieść wzrost produktu krajowego brutto w strefie euro nawet o 13%.

  • Znacząca pozycja Europy na świecie

Czy naprawdę uważacie, że was kraj jest wystarczająco duży lub ważny, aby móc samodzielnie nadawać kształt globalizacji, bronić naszych interesów i wartości na świecie? W czasie, gdy porządek świata szybko się zmienia, a wschodzące gospodarki, takie jak Chiny, Indie i Brazylia, zaznaczają swe wpływy, Europa musi stanąć razem i być aktywnym partnerem w kształtowaniu globalnych działań. Aby zaakcentować swoje znaczenie na arenie światowej oraz bronić swych interesów i wartości, Europa musi połączyć swoje zasoby i działać w jedności, na przykład poprzez wspólną politykę handlową, poprzez przygotowanie potencjalnych kandydatów do członkostwa, poprzez inwestowanie w stosunki sąsiedzkie oraz udzielanie pomocy potrzebującym.

Handel

UE jest największym na świecie blokiem handlowym. Łączna wartość handlu UE (eksport i import towarów i usług oraz inwestycje zagraniczne) wynosi około 3,5 bln EUR (2010 r.). Polityka handlowa UE ma na celu osiągnięcie wzrostu gospodarczego i tworzenie miejsc pracy dla europejskich przedsiębiorstw poprzez ułatwianie przedsiębiorstwom z UE prowadzenia działalności gospodarczej na całym świecie. Polityka handlowa umożliwia Europie dostęp do głównych źródeł i regionów światowego wzrostu gospodarczego. Ponad 36 milionów miejsc pracy w Europie zależy bezpośrednio od naszego handlu z resztą świata. Polityka handlowa UE w ciągu najbliższych 5 lat ma na celu przynieść naszej gospodarce około 150 mld EUR. Wzrost obrotów handlowych gwarantuje większy wybór towarów i niższe ceny dla konsumentów. Korzyści dla przeciętnego konsumenta szacuje się na około 600 EUR rocznie.

Wspólna polityka handlowa (w tym handel towarami, usługami i inwestycje zagraniczne) na poziomie UE może funkcjonować, ponieważ 27 państw członkowskich Unii Europejskiej to jednolity rynek i wspólna granica zewnętrzna, co oznacza, że UE prowadzi handel z zagranicą jako jeden blok. Państwa członkowskie UE rozmawiają i negocjują główne umowy handlowe zarówno ze Światową Organizacją Handlu, w ramach której uzgadniane i wprowadzane są reguły handlu międzynarodowego, jak i z indywidualnymi partnerami handlowymi, przemawiając „jednym głosem" Europejskiego Komisarza ds. Handlu.

Gospodarki wschodzące zyskują coraz większy udział w światowym wzroście gospodarczym. Do 2015 roku 90% światowego wzrostu gospodarczego będzie generowane poza Europą, w tym 30% przez same Chiny. Do roku 2030 kraje rozwijające się i wschodzące mogą stanowić prawie 60% światowego PKB w porównaniu obecnym poziomem poniżej 50%. UE utrzymała w ciągu ostatniej dekady swój średni 17,5% udział w handlu światowym pomimo wzrostu gospodarek wschodzących.

Porozumienie o Wolnym Handlu między UE a Koreą Południową wchodzi w życie 1 lipca. Porozumienie to stanowi znaczący przełom w stosunkach handlowych między UE a Koreą Południową i już pierwszego dnia jego obowiązywania przyniesie eksporterom z UE 850 mln EUR oszczędności. Jest to najbardziej ambitne porozumienie handlowe kiedykolwiek wynegocjowane przez UE i pierwsze takie porozumienie zawarte przez UE z krajem azjatyckim. Porozumienie to ma stworzyć nowy obszar handlu towarami i usługami w UE o wartości 19,1 mld EUR i ponad dwukrotnie zwiększyć poziom dwustronnej wymiany handlowej między w UE a Koreą Południową w ciągu najbliższych 20 lat w porównaniu ze scenariuszem przewidującym brak takiego porozumienia.

Polityka rozszerzenia oraz polityka sąsiedztwa

Unia Europejska ma optymalne możliwości, by pomóc (potencjalnym) krajom kandydującym w przygotowaniu się do przystąpienia i wesprzeć gospodarki krajów sąsiadujących w dostosowywaniu się do zasad i standardów unijnych. Wsparcie na rzecz ściślejszej integracji z naszymi sąsiadami pomaga Unii w osiąganiu jej własnych celów w szeregu dziedzin, które są kluczowe dla jej dobrobytu i bezpieczeństwa, jak również dla ożywienia koniunktury i trwałego wzrostu gospodarczego, takich jak infrastruktura energetyczna i sieciowa, ochrona środowiska oraz działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu.

Polityka rozszerzenia przynosi wymierne rezultaty pod względem wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy w całej UE, w starych, jak i nowych krajach członkowskich. Rozszerzenie stwarza korzystną sytuację dla obecnych i przyszłych państw członkowskich.

Na przykład od rozszerzenia UE w roku 2004 i 2007 (12 krajów), w Austrii powstało około 150 000 nowych miejsc pracy. Połowa austriackiego eksportu trafia obecnie do tych nowych państw członkowskich. Austriackie inwestycje bezpośrednie w krajach Europy Środkowej i Wschodniej odpowiadają prawie 50% łącznych austriackich zagranicznych inwestycji bezpośrednich.

Perspektywa przystąpienia stanowi silną zachętę do reform politycznych i gospodarczych w krajach, które są najbliższymi sąsiadami UE. Reformy w dziedzinie praworządności, w tym reformy sądownictwa, oraz walka z korupcją i zorganizowaną przestępczością przynoszą korzyści nie tylko zainteresowanym krajom, ale także obywatelom i podmiotom gospodarczym Unii Europejskiej. Reformy te przyczyniają się do umocnienia pokoju, stabilności i demokracji w Europie i zaoszczędzają pieniądze UE, które w przeciwnym razie musiałyby zostać przeznaczone na zapobieganie sytuacjom kryzysowym, wzmożone kontrole graniczne i zwalczanie nielegalnej imigracji.

Europejska polityka sąsiedztwa (ENP) powstała w roku 2004 w celu poprawy dobrobytu, stabilności i bezpieczeństwa UE oraz jej sąsiadów. W celu zacieśnienia naszej współpracy wykraczamy poza klasyczną politykę zagraniczną w celu wspierania reform i modernizacji w oparciu o odwzorowywanie naszych doświadczeń poza granicami kraju. ENP obejmuje szerszy zakres zagadnień, takich jak transport, energia, badania, migracja.

Zastosowanie innowacyjnych instrumentów finansowych zostało zainicjowane w Regionie Sąsiedztwa poprzez utworzenie Sąsiedzkiego Funduszu Inwestycyjnego (NIF). NIF jest instrumentem mieszanym, poprzez który w ramach budżetu UE lewarowane pożyczki udzielane przez międzynarodowe instytucje finansowe wykorzystywane są do wspierania celów europejskiej polityki sąsiedztwa i jej inicjatyw regionalnych (Unia dla Śródziemnomorza (UfM), Partnerstwo Wschodnie i Synergia Czarnomorska). Od chwili powstania w maju 2008 r. NIF został dofinansowany kwotą prawie 308 mln EUR ze środków na dotacje (245 mln EUR z budżetu UE, 62,5 mln EUR od państw członkowskich) i zatwierdził przyznanie dotacji dla 39 projektów na łączną kwotę około 277 mln EUR, przyczyniając się do wykorzystania pożyczek na kwotę 5 mld EUR udzielonych przez europejskie instytucje finansowe o całkowitym koszcie inwestycji przekraczającym 10 mld EUR. NIF okazał się skutecznym narzędziem mobilizacji dodatkowego wsparcia dla krajów EPS (na wschodzie i południu) i wspierał również promowanie koordynacji donatorów w regionie objętym polityką sąsiedztwa.

Działania zewnętrzne

Unia Europejska jest światowym graczem gospodarczym i politycznym, który ma swoje regionalne i globalne interesy i zadania związane z bezpieczeństwem. Aktywnie angażuje się w ochronę praw człowieka, promowanie godnych warunków pracy, innych uniwersalnych wartości oraz przestrzeganie międzynarodowych konwencji ekologicznych i społecznych. UE jest coraz bardziej aktywna w dziedzinie zapobiegania konfliktom, zarządzania kryzysowego i budowania pokoju poprzez prowadzone przez siebie misje zarządzania kryzysowego. Ponadto UE zobowiązała się do wspierania systemu wielostronnego i jego reform. Polityka zewnętrzna znajduje się wśród najważniejszych dziedzin działalności UE, które zostały wzmocnione dzięki nowym ramom instytucjonalnym ustanowionym przez traktat lizboński. Przewaga UE nad innymi partnerami wynika z jej obecności na arenie światowej, jej szerokiej wiedzy fachowej, jej ponadnarodowego charakteru, jej roli jako czynnika ułatwiającego koordynację i z efektów skali.

UE stworzyła sieć porozumień międzynarodowych z partnerami i organizacjami z całego świata, których ilość jest nieporównywalnie wyższa niż ilość porozumień zawieranych przez poszczególne państwa członkowskie, i które przysparzają im wszystkim znaczenia w niemalże wszystkich dziedzinach stosunków międzynarodowych. Oparta na współpracy 27 państw członkowskich w ramach wspólnych polityk i strategii, UE jako jedyna posiada masę krytyczną niezbędną dla stawienia czoła światowym wyzwaniom, takim jak zmniejszanie ubóstwa, zmiana klimatu, zarządzanie migracjami i stabilność. Jako partner na arenie międzynarodowej UE cieszy się – jeśli chodzi o prawa człowieka, obserwację wyborów, sprawowanie rządów, rozwiązywanie kryzysów oraz neutralność i bezstronność podczas niesienia pomocy humanitarnej – wiarygodnością i neutralnością, z którą nie mogą się równać poszczególne państwa członkowskie. UE jest też jedyna w swoim rodzaju w kontekście swojego długofalowego i przewidywalnego zaangażowania na rzecz pomocy rozwojowej. Ma ona okazały bilans wsparcia udzielanego społecznościom znajdującym się w potrzebie na całym świecie.

Wartość dodaną UE w zakresie działań zewnętrznych najlepiej ilustrują poniższe przykłady wybrane z różnych dziedzin. Większość z nich podkreśla zdolność UE do mobilizowania finansowych i politycznych środków w ilości wystarczającej do tego, by móc znacząco wpłynąć na daną sytuację. Państwa członkowskie w pojedynkę raczej nie miałyby szansy wywrzeć tak dużego wpływu.

Transformacja

Od momentu wybuchu kryzysu w Afryce Północnej Unia Europejska zmobilizowała znaczne polityczne i finansowe środki w celu ułatwienia naszym sąsiadom przejścia procesu transformacji w kierunku demokracji. Taki proces wymaga oczywiście zmobilizowania znacznych środków. Weźmy jako przykład Tunezję: od początku roku UE udostępniła 60 mln EUR na pomoc w rozwiązywaniu humanitarnych skutków kryzysu libijskiego dla Tunezji i Egiptu. UE przygotowuje się również do wsparcia procesu wyborczego w Tunezji i dostosowuje swoją bieżącą współpracę z Tunezją, przeznaczając na ten cel dodatkowe 140 mln EUR na lata 2011–2013. Zmobilizowano także inne instrumenty, które pomogą wyciągnąć rękę w kierunku społeczeństwa obywatelskiego Tunezji i wesprzeć demokratyczne przemiany. Aktualnie UE bada również możliwość dostosowania swojej polityki sąsiedztwa. Wartość dodana działań zewnętrznych UE tkwi w zdolności szybkiego mobilizowania znacznych politycznych i finansowych środków w połączeniu z określaniem wspólnych ram interwencji.

Bezpieczeństwo

W świetle pogarszającej się z każdym dniem sytuacji w Zachodnim Sahelu, regionie, w którym bezpieczeństwo i rozwój są ze sobą ściśle powiązane, UE zmobilizowała zarówno znaczne fundusze, jak środki polityczne w celu zareagowania na sytuację, która mogłaby mieć potencjalnie katastrofalne skutki. Aktualne i planowane zaangażowanie finansowe UE, mające na celu osiągnięcie celów bezpieczeństwa i rozwoju określonych w strategii, wynosi około 450 mln EUR i pochodzi głównie z Europejskiego Funduszu Rozwoju, ale także z instrumentu na rzecz stabilności. Strategia na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju w Sahelu powinna umożliwiać bardziej kompleksowe i skoordynowane podejście europejskie oraz zmobilizowanie dodatkowych środków finansowych i politycznych.

Kryzys

W następstwie trzęsienia ziemi, jakie nawiedziło Haiti w styczniu 2010 r., UE i państwa członkowskie uzgodniły wspólne działania dla wsparcia wysiłków na rzecz odbudowy tego kraju. Na konferencji donatorów poświęconej odbudowie Haiti w marcu 2010 r. w Nowym Jorku UE i państwa członkowskie przedstawiły wspólne zobowiązanie w wysokości 1,234 mld EUR, przy czym 522 mln EUR z tej kwoty pochodzi z budżetu UE. Takie wspólne zobowiązanie przyczyniło się z pewnością do zwiększenia widoczności i znaczenia UE jako głównego międzynarodowego donatora w procesie odbudowy. Państwa członkowskie i UE przeprowadziły również wspólne programowanie, którego wynikiem jest zmiana wspólnej strategii obejmującej lata 2011–2013. To wspólne programowanie stanowi podstawę dla osiągnięcia bardziej skoordynowanej i skutecznej interwencji państw członkowskich UE.

Polityka rozwojowa

UE i jej państwa członkowskie dostarczają ponad połowę globalnej pomocy rozwojowej (56%). UE zobowiązała się do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju w terminie do końca 2015 roku.

W obecnej sytuacji ekonomicznej poprawa koordynacji pomocy rozwojowej dla maksymalnego zwiększenia wpływu oraz jednoczesnego unikania powielania wysiłków i utraty pieniędzy ma większy sens niż kiedykolwiek. Działanie za pośrednictwem UE może w rzeczywistości przynieść państwom członkowskim oszczędności, a według najnowszego badania („Korzyści wynikające z europejskiego podejścia”, HTSPE, 2009) może ono przynieść potencjalne oszczędności rzędu 3-6 mld EUR rocznie.

Wspólne prowadzenie działań z UE jest również tańsze. Koszty administracyjne - na podstawie danych z 2009 r. szacowane na 5,4% - są niższe niż średnie koszty administracyjne głównych darczyńców pomocy dwustronnej. Obowiązujące przepisy administracyjne mają na celu zapewnienie, że pieniądze podatników UE będą właściwie wydawane przy pomocy ścisłych kryteriów, które mogą być monitorowane. Chodzi o zapewnienie przejrzystości i dobrego zarządzania.

Ponadto pomoc rozwojowa to inwestycja dla wszystkich Europejczyków. Dzięki współpracy na rzecz rozwoju niektóre problemy można rozwiązać z wyprzedzeniem, co pozwala unikać dodatkowych wydatków. Poprzez inwestowanie w krajach rozwijających się zajmujemy się takimi zagadnieniami jak migracja, zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo żywnościowe, piractwo, przemoc seksualna i wiele innych. Często o wiele taniej jest eliminować przyczyny ubóstwa niż później zajmować się problemami związanymi z jego przejawami.

Instrument na rzecz pokoju w Afryce (APF) jest doskonałym przykładem tego, jak UE może przejąć inicjatywę w kwestii, która dotyczy również państw członkowskich. Większość państw członkowskich nie działa na tym obszarze, ale dzięki UE są one w stanie w prosty i szybki sposób zapewnić swój wkład. Od 2004 roku UE przeznaczyła na ten cel 740 mln EUR, przyczyniając się do zapobiegania konfliktom i wspierając stabilność po ich zaistnieniu.

Instrument na rzecz żywności jest kolejnym projektem, który mógł wprowadzić w życie tylko donator tak zasadniczym znaczeniu, jak UE. Założony w grudniu 2008 roku jako natychmiastowa odpowiedź na gwałtowny wzrost cen żywności w krajach rozwijających się, udostępnił dodatkowy 1 mld EUR na projekty i programy w 50 krajach docelowych w okresie 2009-2011. Do tej pory instrument pomógł około 50 milionom ludzi. Jest to wyrazem zdolności Europy do reagowania na globalny kryzys bezpieczeństwa żywnościowego w skali i jakości, której nie podołałoby żadne państwo członkowskie.

Mechanizm FLEX związany z podatnością na zagrożenia (V-FLEX), zainicjowany przez Unię Europejską w 2009 roku, pomógł od 40 do 80 milionom ludzi w krajach rozwijających się zagrożonym skrajnym ubóstwem z powodu światowego kryzysu gospodarczego. 434 z 500 mln EUR przyznano w ramach mechanizmu w latach 2009 i 2010. Z tej pomocy skorzystało 17 najbiedniejszych krajów Afryki i Karaibów.

Pomoc humanitarna i sytuacje kryzysowe

Pomoc humanitarna i pomoc w zakresie ochrony ludności są pierwszą odpowiedzią Unii Europejskiej na kryzysy i katastrofy. Znaczenie kierowanych przez Komisję działań UE w tej dziedzinie jest tym większe, że na całym świecie następuje wzrost częstotliwości, intensywności i złożoności kryzysów humanitarnych i katastrof naturalnych oraz wywołanych przez człowieka. W skali globalnej liczba klęsk żywiołowych wzrosła pięciokrotnie w latach 1979-2010. Tylko w 2010 roku na całym świecie wystąpiło 950 katastrof (z czego pięć to katastrofy wielkich rozmiarów), dotykając setki milionów ludzi. Zagrożenie dotyczy również Europy: częstotliwość powodzi i pożarów lasów, trzęsień ziemi i ekstremalnych zjawisk pogodowych rośnie. W 2010 r. koszty ekonomiczne kryzysów humanitarnych oszacowano na około 100 mld EUR. Problem może się nasilić w przyszłości: oczekuje się, że do 2015 roku liczba osób dotkniętych katastrofami klimatycznymi będzie rosnąć o 375 milionów rocznie. Jeżeli Unia Europejska będzie reagować wspólnie na te nasilające się wyzwania związane z pomocą humanitarną i ochroną ludności, nasze działania i inwestycje będą bardziej efektywne, bardziej skuteczne i bardziej istotne niż w przypadku gdyby poszczególne państwa członkowskie starały się samodzielnie radzić sobie ze skutkami kryzysów w Europie i za granicą.

UE jest największym dostawcą pomocy humanitarnej na świecie, dostarczając około 50% oficjalnej pomocy humanitarnej. Komisja jest drugim na świecie co do wielkości donatorem pomocy humanitarnej. Dzięki samej swej wielkości budżet UE przeznaczony na pomoc humanitarną skutecznie maksymalizuje wartość w przeciwnym razie rozproszonych wysiłków, jednocześnie promując należyty podział pracy. Jednym z przykładów tej wartości są tak zwane „zapomniane kryzysy" - klęski żywiołowe lub konflikty, które nie pojawiają się na pierwszych stronach gazet, ale których ofiary wymagają pomocy międzynarodowej. Na przykład, Komisja Europejska walnie przyczyniła się do skupienia międzynarodowej uwagi na kryzysie w regionie Sahelu (w Burkina Faso, Czadzie, Mali, Mauretanii i Nigrze), dotkniętym chronicznym niedoborem opadów, niestabilnością polityczną, wysokimi cenami żywności i epidemiami, które pogarszają byt i tak już osłabionych społeczności, ale przyciągają ograniczony zakres uwagi za granicą.

Skuteczne reagowanie na coraz bardziej złożone kryzysy, jak te na Haiti, w Japonii i Libii, często przekracza możliwości poszczególnych państw członkowskich - lub wiąże się z niebotycznymi kosztami. Z drugiej strony Unia Europejska, dzięki wspólnym zasobom i możliwościom poszczególnych krajów, dysponuje wystarczającymi środkami, doświadczeniem i wiedzą w celu efektywnego i oszczędnego reagowania. Jednym z przykładów jest pomoc Unii dla Japonii udzielona po potrójnej katastrofie z marca 2011 roku, kiedy to w ramach mechanizmu ochrony ludności koordynowano świadczenie i dostarczanie pomocy (od koców poprzez wodę po mierniki promieniowania), a Komisja uzupełniła wsparcie w zakresie ochrony ludności dostarczane przez państwa członkowskie o pomoc humanitarną dla osób ewakuowanych. Kolejnym przykładem jest Libia: w ciągu pierwszego tygodnia niepokojów społecznych Komisja wyznaczyła, ułatwiła dostęp i współfinansowała środki transportu w celu natychmiastowej ewakuacji 5 800 obywateli UE. Działanie to zostało zrealizowane za pośrednictwem samolotów i statków dostarczonych przez państwa członkowskie oraz było koordynowane i częściowo dofinansowane przez Komisję Europejską. W tym samym tygodniu Komisja wysłała humanitarne zespoły na granice Egiptu i Tunezji, gdzie utknęło tysiące ludzi próbujących uciec od przemocy przez libijską granicę. Komisja była pierwszym międzynarodowym dawcą pomocy humanitarnej i jest stale obecna w obrębie Libii. Do chwili przybycia Organizacji Narodów Zjednoczonych w dniu 9 kwietnia eksperci humanitarni UE w Benghazi koordynowali międzynarodową pomoc we wschodniej Libii.

  • Wartość działań urzędników UE

Duże znaczenie działań urzędników UE wynika nie tylko ze sposobu opracowywania oraz realizacji polityk i programów UE, ale także z faktu, że w instytucjach UE pracują wysoko wykwalifikowane osoby, które przygotowują i monitorują przepisy UE, koordynują działania państw członkowskich, przygotowują decyzje w sprawie połączeń, karteli i antymonopolowe, zapewniają, że UE działa w 23 językach i zarządzają programami finansowania. Poniżej kilka przykładów ilustrujących wartość pracy personelu pracującego w Komisji Europejskiej.

Ludzie pracujący w Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarczych i Finansowych oraz w Dyrekcji Generalnej ds. Rynku Wewnętrznego odgrywają kluczową rolę w walce z najgorszym kryzysem finansowym od lat, który ma swój wpływ w szczególności na strefę euro. Komisja Europejska kierowała pracami nad zbiorową i kompleksową europejską reakcją na ten kryzys. Na przykład pakiet sześciu propozycji przedstawionych przez Komisję Europejską we wrześniu 2010 roku doprowadzi do ogromnej zmiany w sposobie koordynacji i nadzoru polityk gospodarczych w Europie.

Pracownicy Dyrekcji Generalnej ds. Rynku Wewnętrznego i Usług (DG MARKT) opracowali propozycje dotyczące nowej europejskiej struktury nadzoru finansowego, którego nowe władze podjęły pracę w tym roku. Te nowe organy nadzoru będą ułatwiać i koordynować działania krajowych władz nadzorczych. Ten wysiłek na poziomie UE jest wyrazem znacznej poprawy wydajności w porównaniu z wcześniejszą sytuacją rozdrobnienia. Całkowity poziom zatrudnienia w tych organach w 2011 r. wyniesie około 150 osób, a po czterech latach pracy przewiduje się jego wzrost do około 300 osób. Liczba ta znajduje się znacznie poniżej poziomu zatrudnienia większości krajowych organów nadzoru (np. brytyjska Komisja Nadzoru Finansowego liczy około 3300 pracowników), ale będzie ona wystarczająca do przeprowadzenia niezbędnych czynności.

Osoby pracujące w DG MARKT opracowały również zasady UE, które umożliwiły otwarte i konkurencyjne udzielanie zamówień publicznych, co przyniosło oszczędności na poziomie około 20 mld EUR. To znacznie przekracza koszty generowane przez ramy regulacyjne, które są szacowane na 5 mld EUR.

Roaming. Dzięki przepisom opracowanym przez pracowników Komisji, wprowadzającym ceny maksymalne, koszty roamingu połączeń telefonicznych w UE spadły o 73% od 2005 roku.

Straszne wypadki tankowców „Erika” i „Prestige” przewożących ropę naftową spowodowały, że UE wprowadziła drastycznie reformy istniejącego systemu oraz przyjęła nowe reguły i normy dotyczące zapobiegania wypadkom na morzu. Również w tym zakresie pracownicy Komisji opracowali wnioski legislacyjne w celu zapobieżenia dalszym wyciekom ropy naftowej.

Punkt pomocy w zakresie praw własności intelektualnej dla MŚP działających w Chinach (China IPR SME Helpdesk), współfinansowany przez Komisję, świadczy bezpłatne usługi wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw z UE w celu ich ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej na terenie lub odnoszących się do Chin.

Personel Komisji pracujący w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji wdraża politykę Unii Europejskiej dotyczącą konkurencji, która zapewnia bezpośrednie i pośrednie korzyści dla europejskich konsumentów i przedsiębiorstw o wartości wielu miliardów euro. Są to sprawy mające duże, transgraniczne skutki, które lepiej regulować na poziomie europejskim niż krajowym. W 2010 roku Komisja podjęła 14 decyzji antymonopolowych i antykartelowych, nakładając kary o wartości 2 873 676 433 EUR. Pieniądze otrzymane z tytułu tych kar obniżają ilość środków, które państwa członkowskie muszą wpłacać do budżetu UE. W roku 2010 szacowane korzyści dla klientów wynikające tylko z podjętych przez Komisję decyzji w sprawie karteli wyniosły przynajmniej 7,2 mld EUR (a być może nawet 10,8 mld euro). Jeśli chodzi o łączenie przedsiębiorstw, w 2010 roku Komisja wydała 274 decyzje, z czego 16 nakładało na strony wprowadzenie pewnych zmian w planowanych fuzjach. W roku 2010 szacowane korzyści wynikające z decyzji Komisji w sprawie połączeń wyniosły przynajmniej 4,2 mld EUR (a być może nawet 6,3 mld euro). Od momentu wprowadzenia rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw w 1989 roku Komisja Europejska przeanalizowała około 4 500 takich przypadków. Stosując ostrożne założenie, że przeciętne połączenie obejmuje cztery państwa członkowskie, w ciągu 20 lat uniknęliśmy konieczności prowadzenia 18 000 postępowań przed sądami krajowymi. W 2010 r. Komisja wydała również 435 decyzji w sprawie pomocy państwa, z których wiele było ważnym elementem odpowiedzi UE na kryzys finansowy i gospodarczy.

W wyniku działań pracowników Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości Komisja Europejska domagała się uznawania orzeczeń sądowych w całej UE. W grudniu 2010 roku Komisja Europejska zaproponowała zniesienie „exequatur” – skomplikowanej i kosztownej procedury uznawania i egzekwowania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych między państwami członkowskimi. Reforma zaproponowana przez Komisję ułatwi swobodny przepływ orzeczeń sądowych. Wraz ze zniesieniem procedury „exequatur" ewentualne wyroki wydane w każdym państwie członkowskim będą uznawane w pozostałych państwach członkowskich. Średni koszt procedury dla przedsiębiorstwa lub osoby wynosił około 2 000 EUR w prostym przypadku w UE, wahając się od 1 100 EUR w Bułgarii do 3 800 we Włoszech. W bardziej skomplikowanych przypadkach ten koszt może sięgać aż 12 700 EUR. Procedura ta wiąże się również ze zbędnymi postępowaniami mediacyjnymi, które mogą trwać do 12 miesięcy. Traktat lizboński obecnie umożliwia nam pełne zaufanie do wiarygodności orzeczeń sądowych wydawanych w sprawach cywilnych i handlowych we wszystkich 27 państwach członkowskich UE.

W ramach rynku wewnętrznego różnice w przepisach podatkowych mogą stanowić przeszkodę dla efektywnego prowadzenia przedsiębiorstwa. Na przykład Rada, na podstawie propozycji opracowanych przez pracowników Komisji, w dniu 13 lipca 2010 r. przyjęła dyrektywę zapewniającą, że organy podatkowe akceptują e-faktury wystawione w innych państwach członkowskich. Do tej pory różnice w zakresie krajowych przepisów dotyczących e-fakturowania utrudniały wprowadzenie takiej zmiany. Komisja szacuje, że usunięcie przeszkód w zakresie e-fakturowania w przepisach dotyczących podatku VAT może przynieść roczne oszczędności dla firm na poziomie do 18 mld EUR.

Główne działania pracowników Dyrekcji Generalnej ds. Handlu polegają na negocjowaniu zarówno wielostronnych, jak i dwustronnych umów handlowych w celu umożliwienia europejskim firmom dostępu do nowych rynków. Negocjatorzy handlowi UE z Dyrekcji Generalnej ds. Handlu każdego roku odbywają około 2000 podróży służbowych w celu otwarcia rynków i udoskonalania zbioru przepisów biznesowych w handlu. DG ds. Handlu zatrudnia niecałe 750 osób w Brukseli i w ramach delegacji UE na całym świecie. Jest to niewielka liczba w porównaniu do poziomu zatrudnienia w podobnych departamentach ds. polityki handlowej w funkcjonujących w USA, Kanadzie czy Japonii. Dzięki wspólnej polityce handlowej UE, państwa nie muszą już prowadzić 27 osobnych maratonów negocjacyjnych w zakresie handlu; nie jest konieczne posiadanie 27 oddzielnych zespołów negocjatorów, którzy musieliby udawać się do 27 różnych stolic na rozmowy. W związku z tym wspólna polityka handlowa UE jest skuteczna i wydajna oraz oferuje „realną opłacalność". Kolejnym zadaniem pracowników Komisji ds. handlu jest zapewnienie naszym partnerom handlowym zasad „fair play" poprzez poszanowanie zasad handlowych UE i Światowej Organizacji Handlu oraz podejmowanie przeciwko nim kroków prawnych w imieniu firm z UE w przypadku braku ich respektowania. Nakładamy również dodatkowe obowiązki na importerów, którzy nie przestrzegają reguł na rynku UE. Ponadto DG oferuje wiele usług przedsiębiorstwom z UE w celu zapewnienia im możliwości czerpania jak największych korzyści z jednolitej polityki handlowej UE, należą do nich na przykład baza danych on-line dostępu do rynku dla eksporterów z UE, punkt pomocy ds. eksportu dla krajów rozwijających się i dedykowane zespoły dostępu do rynku w UE oraz w krajach na całym świecie, które pracują w celu zniesienia nieuczciwych barier w handlu, na jakie napotykają przedsiębiorstwa z UE.

Ponad 100 ekspertów Komisji ds. pomocy humanitarnej to oczy i uszy Europy w tej dziedzinie. W sytuacji kryzysu i katastrofy oceniają oni potrzeby humanitarne i zaspokajają pilne priorytety – takiej możliwości nie mają poszczególne państwa członkowskie. Eksperci ci regularnie przedstawiają Komisji i państwom członkowskim wiarygodne informacje z pierwszej ręki na temat potrzeb humanitarnych (np. w formie sprawozdań sytuacyjnych). Współpracują oni również z partnerami humanitarnymi na miejscu w celu uniknięcia powielania działań pomocowych i luk. Ponadto eksperci humanitarni UE monitorują realizację projektów finansowanych przez UE, bezpośrednio uczestnicząc w rygorystycznym systemie kontroli i audytu Komisji Europejskiej.

1 :

Dane zaprezentowane w niniejszym rozdziale pochodzą z oceny ex-post przeprowadzonej przez EFS, a także danych państw członkowskich za rok 2009 przedstawionych w rocznych sprawozdaniach z realizacji.

2 :

Instytut Badań Strukturalnych, Ocena korzyści odniesionych przez państwa UE-15 w wyniku wdrożenia polityki spójności w Polsce (2009).


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website