Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/11/428

Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2011

Κρατικές ενισχύσεις: Η Επιτροπή δρομολογεί διαβούλευση για ζητήματα που αφορούν την υποστήριξη του κινηματογράφου – Συνηθέστερες ερωτήσεις

Ποιος είναι ο σκοπός της σημερινής διαβούλευσης;

Τα κριτήρια για την αξιολόγηση της συμβατότητας των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών καθεστώτων ενισχύσεων στον τομέα του κινηματογράφου και στον οπτικοακουστικό τομέα, με τους κανόνες της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων, πρόκειται να παύσουν να ισχύουν στις 31 Δεκεμβρίου 2012. Τα κριτήρια αυτά προσδιορίζονται στην ανακοίνωση για τον κινηματογράφο που εξέδωσε η Επιτροπή το 2001 (βλ. IP/01/1326). Η ισχύς τους είχε παραταθεί τρεις φορές, και πιο πρόσφατα το 2009 (βλ. IP/09/138).

Κατά την παράταση του 2009, η Επιτροπή επεσήμανε ορισμένες τάσεις που θα έπρεπε να εξετασθούν ενδελεχέστερα κατά την επανεξέταση των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για τις υποχρεώσεις εδαφικότητας των δαπανών που επιβάλλονται από ορισμένα καθεστώτα στήριξης του κινηματογράφου, τη χορήγηση ενισχύσεων για δραστηριότητες άλλες εκτός από την κινηματογραφική και τηλεοπτική παραγωγή (όπως π.χ. διανομή ταινιών και ψηφιακή προβολή), καθώς και τον ανταγωνισμό μεταξύ ορισμένων κρατών μελών που χρησιμοποιούν τις κρατικές ενισχύσεις για να προσελκύσουν επενδύσεις από μεγάλες κινηματογραφικές εταιρείες του εξωτερικού, κυρίως από τις ΗΠΑ.

Το έγγραφο διαβούλευσης που δημοσιεύεται σήμερα αποτελεί το πρώτο βήμα για την ολοκλήρωση της επανεξέτασης των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων έως το τέλος του 2012.

Ποιες ήταν οι συνέπειες της ανακοίνωσης της Επιτροπής του 2001 για τον κινηματογράφο;

Οι κανόνες της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων διατηρούν μια ενιαία αγορά εντός της οποίας εταιρείες από κάθε κράτος μέλος της ΕΕ μπορούν να ανταγωνίζονται και να λειτουργούν επί ίσοις όροις, καθώς δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να προωθούν επιλεκτικά ορισμένες εταιρείες εις βάρος των ανταγωνιστών τους εντός της ΕΕ. Εν γένει, η κοινοτική νομοθεσία απαγορεύει την παροχή οικονομικής στήριξης από κράτη ή κρατικούς φορείς σε συγκεκριμένες εταιρείες ή κλάδους.

Η συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει ορισμένες εξαιρέσεις από αυτήν την αρχή, όπως π.χ. τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται για την προώθηση του πολιτισμού. Οι ενισχύσεις αυτές μπορούν να θεωρηθούν συμβατές υπό ορισμένες συνθήκες, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της ΣΛΕΕ και στην ανακοίνωση του 2001 για τον κινηματογράφο.

Σε ποιες περιπτώσεις μπορούν οι κινηματογραφικές ταινίες και οι οπτικοακουστικές παραγωγές να λαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις;

Τα εθνικά καθεστώτα δεν μπορούν να εισάγουν διακρίσεις λόγω εθνικότητας, πρέπει δε να συμμορφώνονται προς την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας στην εσωτερική αγορά. Επί του παρόντος, σύμφωνα με την ανακοίνωση του 2001 για τον κινηματογράφο, πρέπει επίσης να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια:

  • η στήριξη που παρέχουν πρέπει να ωφελεί πολιτιστικά προϊόντα και δεν μπορεί να εστιάζεται σε συγκεκριμένες δραστηριότητες που συνδέονται με την κινηματογραφική παραγωγή (όπως τα στάδια που έπονται της παραγωγής)

  • πρέπει να τηρούνται ορισμένα ανώτατα όρια σχετικά με τις υποχρεώσεις εδαφικότητας των δαπανών και με την ένταση της ενίσχυσης.

Γιατί πραγματοποιούνται τώρα διαβουλεύσεις για αυτά τα κριτήρια;

Έχουν περάσει 10 χρόνια αφότου εγκρίθηκαν τα κριτήρια αυτά από την Επιτροπή. Τόσο η τεχνολογία όσο και η συμπεριφορά των καταναλωτών έχουν εξελιχθεί σημαντικά από τότε. Για τον λόγο αυτόν, το έγγραφο διαβούλευσης που δημοσιεύεται σήμερα δεν εξετάζει απλώς εάν αυτά είναι τα πλέον κατάλληλα κριτήρια, αλλά και εάν η στήριξη προς τον κινηματογράφο θα πρέπει να καλύπτει και άλλες δραστηριότητες και όχι αποκλειστικά την παραγωγή.

Αμφισβητεί η Επιτροπή την ανάγκη κρατικής ενίσχυσης υπέρ των κινηματογραφικών ταινιών και των οπτικοακουστικών έργων;

Όχι. Από το 2005, όταν εκδόθηκε το σχέδιο δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις, η νέα νομοθεσία περί κρατικών ενισχύσεων διαρθρώνεται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να προσδιορίζει καταρχάς τον στόχο της συγκεκριμένης ενίσχυσης και στη συνέχεια να εξηγεί τους όρους που πρέπει να πληρούνται προκειμένου η ενίσχυση να θεωρείται αναγκαία, αναλογική και καλά σχεδιασμένη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ένα από τα πρώτα ερωτήματα που θέτει το έγγραφο διαβούλευσης είναι «γιατί χρηματοδοτούμε τις κινηματογραφικές ταινίες;». Το ερώτημα αυτό δεν θέτει υπό αμφισβήτηση την αρχή της δημόσιας χρηματοδότησης του κινηματογράφου, αλλά αποσκοπεί στη συλλογή απόψεων σχετικά με τον κοινό ευρωπαϊκό στόχο που θα πρέπει να έχει αυτή η στήριξη, πριν γίνει προσπάθεια να διατυπωθούν οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων οι οποίοι διέπουν αυτόν τον σημαντικό τομέα.

Οι τάσεις προς μια κούρσα επιδοτήσεων μεταξύ ορισμένων κρατών μελών για την προσέλκυση σημαντικών κινηματογραφικών παραγωγών εντοπίστηκαν από την Επιτροπή το 2009 και συνεχίζονται έκτοτε. Η αποφυγή του ανταγωνισμού στις επιδοτήσεις είναι ακριβώς ένας από τους στόχους των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων που περιλαμβάνει η Συνθήκη.

Οι μόνοι κερδισμένοι από μια τέτοια κούρσα επιδοτήσεων είναι οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, ενώ μεγάλοι χαμένοι είναι οι εθνικές κινηματογραφικές βιομηχανίες ανά την Ευρώπη. Ωστόσο, η ανακοίνωση του 2001 για τον κινηματογράφο λάμβανε συγκεκριμένα υπόψη τα καθεστώτα στήριξης του κινηματογράφου, εστιαζόμενη κατά κύριο λόγο στην υποστήριξη του εθνικού και του ευρωπαϊκού πολιτισμού (πολιτισμών). Η Επιτροπή μελετά, επομένως, αυτή την προφανή αντίφαση.

Η ιδέα ότι όλα τα καθεστώτα στήριξης του κινηματογράφου θα πρέπει να βασίζονται σε κοινά κριτήρια της ΕΕ δεν έρχεται σε διάσταση με την ιδέα της πολιτιστικής πολυμορφίας που προωθεί η ΕΕ;

Το παρόν έγγραφο διαβούλευσης δεν προτείνει να βασίζονται όλα τα καθεστώτα στήριξης του κινηματογράφου σε κοινά κριτήρια της ΕΕ. Μάλιστα, υπογραμμίζει την ανάγκη να γίνεται σεβαστή η αρχή της επικουρικότητας, σύμφωνα με την οποία κάθε απόφαση πρέπει να λαμβάνεται στο πλέον κατάλληλο επίπεδο.

Εντούτοις, σύμφωνα με την Συνθήκη, όλα αυτά τα καθεστώτα διέπονται από τους ίδιους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Είναι βέβαια δύσκολο να εξευρεθεί ισορροπία, όμως η Επιτροπή ευελπιστεί ότι οι απαντήσεις που θα δοθούν στο πλαίσιο της διαβούλευσης θα την βοηθήσουν να εντοπίσει τα πλέον κατάλληλα, ευρέα, κοινά κριτήρια.

Γιατί θα πρέπει να χαρακτηρίζεται ως κρατική ενίσχυση η χρηματοδότηση κινηματογραφικών ταινιών καθ’ ην στιγμήν οι περισσότερες ευρωπαϊκές ταινίες που λαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις δεν προβάλλονται εκτός των εθνικών τους συνόρων, έχουν μικρό μερίδιο αγοράς και, ως εκ τούτου, επηρεάζουν ελάχιστα ή καθόλου τις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών;

Όπως δείχνουν οι πυρετώδεις δραστηριότητες προώθησης που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια των διεθνών κινηματογραφικών φεστιβάλ, όπως το Φεστιβάλ των Καννών, οι ευρωπαϊκές ταινίες διατίθενται στις διεθνείς αγορές και ανταγωνίζονται για την προσέλκυση του ενδιαφέροντος των αγοραστών. Επομένως, πληρούνται οι προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό της δημόσιας χρηματοδότησης ως κρατικής ενίσχυσης, δεδομένου ότι οι ταινίες αυτές λαμβάνουν συχνά στήριξη άνω των 200 000 ευρώ και μπορούν ενδεχομένως να επηρεάσουν το εμπόριο και να προκαλέσουν στρέβλωση του ανταγωνισμού. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τη δημόσια χρηματοδότηση που χορηγείται σε πολύ μεγάλες διεθνείς κινηματογραφικές παραγωγές.

Σημειωτέον επίσης ότι τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τις διασυνοριακές προβολές ταινιών και με το μερίδιό τους στην αγορά αφορούν μόνο τα εισιτήρια που κόβονται στις κινηματογραφικές αίθουσες. Όπως σημειώνει το έγγραφο διαβούλευσης, το κοινό δεν παρακολουθεί πλέον ταινίες μόνο στους κινηματογράφους. Το οικιακό βίντεο, η συνδρομητική ή η δωρεάν τηλεόραση, το Διαδίκτυο και άλλες πλατφόρμες, σε συνδυασμό με την εσωτερική αγορά, καθιστούν πλέον ευκολότερη την πρόσβαση σε ταινίες που παράγονται σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ.

Δεν συγχέει άραγε το έγγραφο διαβούλευσης δύο εντελώς διαφορετικές έννοιες προτείνοντας διαφορετικές προσεγγίσεις και λύσεις: ταινίες με πραγματικά ευρωπαϊκό (ή ακόμα εθνικό), έντονα πολιτιστικό περιεχόμενο, αφενός, και την προσέλκυση μεγάλων κινηματογραφικών παραγωγών αφετέρου;

Το έγγραφο διαβούλευσης απλώς εφιστά την προσοχή στην ενδεχόμενη αντίφαση μεταξύ αυτών των δύο διαφορετικών προσεγγίσεων που ακολουθούν τα διάφορα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα εξετάσει τις απαντήσεις που θα δοθούν στο πλαίσιο της διαβούλευσης προτού υποβάλει προτάσεις σχετικά με τον κατάλληλο τρόπο αξιολόγησης αυτών των δύο μορφών χρηματοδότησης, καθεμία εκ των οποίων έχει τα δικά της πλεονεκτήματα.

Μήπως η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της ανακοίνωσης για τον κινηματογράφο πρόκειται να δυσχεράνει τη χορήγηση δημόσιας χρηματοδότησης σε κινηματογραφικές ταινίες και οπτικοακουστικές παραγωγές;

Όχι. Η Επιτροπή οφείλει να αξιολογεί τη συμβατότητα κάθε δημόσιας χρηματοδότησης που συνιστά κρατική ενίσχυση σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης. Η ύπαρξη ανακοίνωσης ή κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής αυξάνει την ασφάλεια δικαίου στον τομέα αυτόν και διευκολύνει την κατάρτιση των καθεστώτων στήριξης του κινηματογράφου.

Μολονότι οι υφιστάμενοι κανόνες που προβλέπει η ανακοίνωση του 2001 για τον κινηματογράφο καλύπτουν μόνο την παροχή στήριξης για την παραγωγή ταινιών, η Επιτροπή λαμβάνει όλο και περισσότερες κοινοποιήσεις από τα κράτη μέλη που προτείνουν την παροχή στήριξης για άλλες δραστηριότητες, όπως τη διανομή ταινιών.

Το γεγονός αυτό προκαλεί έλλειψη ασφάλειας δικαίου για τα κράτη μέλη και δημιουργεί περαιτέρω διοικητικό φόρτο, τόσο για αυτά όσο και για την Επιτροπή. Ως εκ τούτου, εάν φροντίσουμε ώστε η μελλοντική ανακοίνωση για τον κινηματογράφο να καλύπτει την πλειονότητα των μορφών στήριξης προς τις κινηματογραφικές ταινίες, θα μπορούσαν να μειωθούν τόσο ο διοικητικός φόρτος που συνεπάγεται η κοινοποίηση της στήριξης όσο και ο χρόνος που απαιτείται για την αξιολόγησή της από την Επιτροπή.

Γιατί προβλέπει η Επιτροπή την επανεξέταση του κριτηρίου της εδαφικότητας;

Βασική αρχή της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς αποτελεί η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, κεφαλαίων, προσώπων και υπηρεσιών. Οι εδαφικές απαιτήσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι παραγωγοί ταινιών οφείλουν να δαπανούν καθορισμένο ποσοστό του συνολικού προϋπολογισμού μιας ταινίας (ή της χορηγούμενης ενίσχυσης) στο κράτος μέλος που χορηγεί την ενίσχυση, ενδέχεται να περιορίζουν την ελευθερία αυτής της κυκλοφορίας. Ένας τέτοιος περιορισμός πρέπει να είναι δικαιολογημένος και ανάλογος προς τις συγκεκριμένες συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιούνται οι δραστηριότητες παραγωγής των ευρωπαϊκών ταινιών, σύμφωνα με τις αρχές της νομοθεσίας της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτίθεται να αναθεωρήσει τα κριτήρια που διέπουν την ανάλυσή της, υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων στις αγορές και λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες που περιβάλλουν την προώθηση του πολιτισμού.

Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για την αναθεώρηση της Επιτροπής;

Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της δημόσιας διαβούλευσης. Το χρονοδιάγραμμα αυτό θα ενημερώνεται στον βαθμό που προχωρεί η αναθεώρηση:

  • Οκτώβριος 2011: Δημοσίευση των απαντήσεων που δόθηκαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης

  • Δεκέμβριος 2011- Φεβρουάριος 2012: Δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο ανακοίνωσης

  • Απρίλιος 2012: Δημοσίευση των απαντήσεων που δόθηκαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης

  • Δεύτερο εξάμηνο 2012: Έκδοση νέας ανακοίνωσης για τον κινηματογράφο

(Βλ. επίσης IP/11/757)


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website