Navigation path

Left navigation

Additional tools

Vraag & antwoord: De strijd tegen tabak in de EU

European Commission - MEMO/11/349   27/05/2011

Other available languages: EN FR DE DA ES IT SV PT FI EL CS ET HU LT LV MT PL SK SL BG RO

MEMO/11/349

Brussel, 27 mei 2011

Vraag & antwoord: De strijd tegen tabak in de EU

Wat is het effect van tabak op de gezondheid van de Europese burgers?

Naar schatting sterven ieder jaar 650 000 EU-burgers voortijdig door tabaksgebruik.

Hieronder zijn ook niet-rokers. In 2002 stierven er in de EU-15 volgens voorzichtige schattingen ongeveer 80 000 volwassenen, waaronder bijna 20 000 niet-rokers, aan ziekten als gevolg van blootstelling aan tabaksrook thuis en op het werk.

Bijna 13 miljoen mensen in de 27 landen van de Europese Unie lijden aan een of meer van de zes voornaamste ziektecategorieën die verband houden met roken1: Dit zijn:

1. bronchitis en andere infecties van de lagere luchtwegen;

2. chronische obstructieve longaandoeningen;

3. beroertes, hartaanvallen, aderverstoppingen (voornamelijk in de benen) en andere hart- en vaatziekten;

4. astma;

5. longkanker;

6. andere soorten kanker, zoals alvleeskanker, slokdarmkanker en maagkanker.

Wie doet wat bij de bestrijding van tabaksgebruik in de EU?

De Europese overheid en de overheden van de lidstaten werken samen aan de bestrijding van het tabaksgebruik.

Een van de hoofdpijlers in de bestrijding van het tabaksgebruik is de EU-wetgeving voor tabaksproducten en tabaksreclame. Deze wetten zijn bedoeld om de internemarktdoelstellingen en de noodzaak van een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid in de EU met elkaar in overeenstemming te brengen. De Europese Commissie is verantwoordelijk voor het toezicht op de uitvoering van deze wetten en voor het voorstellen van noodzakelijke herzieningen.

Volgens de richtlijn inzake tabaksproducten (2001) moet op alle tabaksproducten die in de EU worden verkocht twee waarschuwingen staan: de eerste verplichte waarschuwing is "Roken is dodelijk" of "Roken brengt u en anderen rondom u ernstige schade toe". De tweede waarschuwing, gekozen uit een lijst van veertien, luidt bijvoorbeeld "Roken veroorzaakt dodelijke longkanker". De richtlijn verbiedt ook misleidende termen zoals "light", "mild" of "laag teergehalte" en verplicht producent om aan de lidstaten te rapporteren welke ingrediënten ze gebruiken. Verder wordt tabak voor oraal gebruik verboden en worden maxima voor teer, nicotine en koolmonoxide in sigaretten vastgesteld.

De richtlijn inzake reclame voor tabaksproducten (2003) verbiedt grensoverschrijdende reclame voor tabaksproducten in gedrukte media, op de radio of in online-diensten. Sponsoring van grensoverschrijdende evenementen is ook verboden. Bovendien is reclame en sponsoring voor tabaksproducten op televisie al sinds 1989 verboden.

Voor andere aspecten van de bestrijding van tabaksgebruik, zoals preventie, stoppen met roken en rookvrije omgevingen, ligt de verantwoordelijkheid voor passende regels en structuren bij de individuele lidstaten. Op deze gebieden moet de EU om de nationale inspanningen ondersteunen, aanvullen en coördineren. De EU heeft de volgende aanbevelingen voor de lidstaten:

aanbeveling van de Raad inzake de preventie van het roken (2003) waarin lidstaten worden aangemoedigd om alle vormen van tabaksreclame en de verkoop aan minderjarigen te controleren, alsmede het bewustzijn en de gezondheidseducatie te verbeteren;

aanbeveling van de Raad inzake rookvrije omgevingen (2009) waarin de lidstaten worden opgeroepen om wetten aan te nemen en uit te voeren die de burgers beschermen tegen blootstelling aan tabaksrook in afgesloten openbare ruimten, werkplekken en openbaar vervoer. Er wordt ook in gevraagd de rookvrij-wetgeving te ondersteunen met flankerende maatregelen zoals de bescherming van kinderen, het aanmoedigen van het stoppen met roken en waarschuwende afbeeldingen op de verpakkingen van tabaksproducten.

Welke nationale rookvrij-wetgeving is al van kracht?

Tot nu toe hebben 15 lidstaten wetten die hun burgers volledig beschermen tegen blootstelling aan tabaksrook.

In het Verenigd Koninkrijk, Griekenland, Spanje en Hongarije is een volledig verbod van kracht op het roken in alle afgesloten openbare ruimten en werkplekken, met inbegrip van bars en restaurants. Italië, Malta, Zweden, Letland, Finland, Slovenië, Frankrijk, Nederland, Cyprus en Polen hebben echter rookvrij-wetgeving ingevoerd die speciale besloten rookruimten toestaat.

Andere lidstaten laten uitzonderingen toe voor sommige openbare ruimten zoals bars en restaurants.

Zie voor de huidige wetgeving die burgers beschermt tegen blootstelling aan tabaksrook, per lidstaat:

http://ec.europa.eu/health/tobacco/law/free_environments/index_en.htm

Om de volksgezondheid te beschermen moeten deze wetten effectief worden gehandhaafd. Als de nationale overheden ze niet correct handhaven, bieden zelfs strenge rookvrij-bepalingen geen bescherming tegen blootstelling aan tabaksrook in werkplekken en openbare ruimten binnenshuis.

Sinds de Werelddag zonder tabak vorig jaar hebben verschillende landen hun inspanningen om voor hun burgers rookvrije omgevingen te creëren aanzienlijk opgevoerd. Hongarije heeft bijvoorbeeld in april 2011 een uitgebreide rookvrij-wetgeving aangenomen. Vanaf januari 2012 zal roken verboden zijn in alle afgesloten openbare ruimten en werkplekken binnenshuis, met inbegrip van horecagelegenheden en openbaar vervoer. Voor sommige voorzieningen in de open lucht, zoals bushaltes en speeltuinen, zal een straal van vijf meter van toepassing zijn. Een ander voorbeeld is Spanje, waar in januari 2011 een nieuwe wet in werking is getreden die het rookverbod uitbreidt tot alle openbare plaatsen, met inbegrip van bars, restaurants, discotheken, uitgaansgelegenheden en openbaarvervoerstations. Roken is ook verboden in speeltuinen en openluchtvoorzieningen van gezondheidszorg- en onderwijsinstellingen, met uitzonderingen van instellingen uitsluitend voor volwassenenonderwijs. In Beieren is na een succesvol referendum in juli 2010 een volledige rookverbod in bars en restaurants van kracht gegaan.

Bovendien ging in september 2010 in Finland de eerste nationale wet om het gebruik van tabaksproducten volledig te stoppen van kracht; reclame en verkoopautomaten voor tabaksproducten zijn verboden en het rookverbod is uitgebreid tot voorzieningen in de open lucht en hotelkamers.

Is er bewijs dat het rookvrij-beleid werkt?

Het is bewezen dat het rookverbod een positief effect op de gezondheid heeft omdat het gebruik van tabak en de blootstelling aan tabaksrook verminderen. Hoewel het 20 tot 30 jaar kan duren voordat we een volledig beeld krijgen, is het bewijs uit rookvrije landen bemoedigend: de luchtkwaliteit binnenshuis is spectaculair verbeterd nadat het rookverbod van kracht ging, met een vermindering van 83% en 86% in de concentratie van fijne deeltjes in respectievelijk Iersei en Schotseii bars. De verbeterde luchtkwaliteit heeft tot een belangrijke daling in het aantal hartaanvallen geleid: een daling van 11% in Ierlandiii en Italiëiv, 17% in Schotlandv en zelfs nog grotere dalingen in sommige Amerikaanse districten.

Talrijke onderzoeken hebben ook een aanzienlijke verbetering van de luchtwegen van medewerkers in de horecasector aangetoond als gevolg van de rookvrij-wetgevingvi. Er zijn ook berichten dat het rookvrij-beleid het tabaksgebruik heeft doen verminderen en rokers aanmoedigt om te stoppen met roken.

Wat zijn de volgende stappen in de strijd tegen tabaksgebruik?

De Commissie overweegt momenteel om in 2012 een voorstel in te dienen voor de herziening van de richtlijn voor tabaksproducten uit 2001. Naar aanleiding van een openbare raadpleging vorig jaar en de analyse van de mogelijke herzieningsopties binnen een effectbeoordeling, zou de richtlijn kunnen worden versterkt en aangepast aan de internationale verplichtingen voor de bestrijding van tabaksgebruik, nieuwe ontwikkelingen in tabaksproducten en wetenschappelijke vooruitgang. Mogelijke maatregelen die momenteel worden bestudeerd, zijn:

  • oplossingen op het gebied van regelgeving om nieuwe rookvrije tabaksproducten of nicotineproducten aan te pakken;

  • betere consumenteninformatie, bijvoorbeeld grotere confronterende illustraties op beide zijden, gestandaardiseerde verpakkingen, informatie over schadelijke stoffen;

  • regulering van de ingrediënten in tabaksproducten, met name de stoffen die tabaksproducten aantrekkelijker en verslavender maken en die vooral jongeren aanspreken, zoals vanille en fruitsmaken;

  • herziening van de regels voor de verkoop van tabaksproducten.

Ondersteunt de Commissie de bewustmaking van de gevaren van tabak?

Ja, een van de aspecten van de aanpak van de Europese Commissie is de Europese burgers helpen te begrijpen wat tabak met hun gezondheid doet. Daarom financiert de Commissie sinds 2005 bewustmakingscampagnes in heel Europa.

De HELP-campagne, die van 2005 tot 2010 liep, legde de nadruk op preventie van roken bij jongeren.

In de komende weken zal de Commissie een nieuwe campagne opstarten: "Ex-rokers zijn niet te stoppen". Het doel van deze campagne is om jongvolwassenen in de leeftijd van 25 tot 34 jaar aan te moedigen om te stoppen met roken. Deze groep omvat zo'n 145 miljoen EU-burgers. In de nieuwe campagne verschuift de nadruk van de gevaren van roken naar de voordelen van het stoppen met roken, waarbij ex-rokers en hun prestaties als inspirerende rolmodellen worden gebruikt.

Wat is de rol van de EU in de strijd tegen tabaksgebruik op internationaal niveau?

De EU speelt een actieve rol in de strijd tegen tabaksgebruik in de wereld. De EU was een stuwende kracht achter de Kaderovereenkomst van de WGO inzake de bestrijding van tabaksgebruik, die op 27 februari 2005 in werking is getreden. Deze overeenkomst is het eerste bindende wereldwijde gezondheidsverdrag van de Wereldgezondheidsorganisatie. Tot op vandaag zijn er 172 partijen, waaronder de Europese Unie en 26 EU-lidstatenvii, bij betrokken.

De kaderovereenkomst biedt een internationaal regelgevend kader voor de strijd tegen tabaksgebruik. De overeenkomst bevat bepalingen over de verpakking en de etikettering, publiciteit, reclame en sponsoring, bescherming tegen blootstelling aan tabaksrook, regulering van het tabakgehalte, illegale handel, prijs- en belastingmaatregelen en ondersteuning voor economisch haalbare alternatieven voor tabakskwekers.

1 :

Bron: het "ASPECT"-onderzoek: http://ec.europa.eu/health/ph_determinants/life_style/Tobacco/Documents/tobacco_fr_en.pdf

i :

Secondhand smoke exposure and risk following the Irish smoking ban: an assessment of salivary nicotine concentrations in hotel workers and air nicotine levels in bars, M Mulcahy et al. Tob Control 2005;14:384-388 doi:10.1136/tc.2005.011635

ii :

Secondhand smoke levels in Scottish pubs: the effect of smoke-free legislation, Semple et al. Tob Control 2007;16:127-132 doi:10.1136/tc.2006.018119

iii :

http://www.independent.ie/national-news/fall-in-heart-attacks-as-smoking-ban-takes-full-effect-1071344.html

iv :

Effect of the Italian Smoking Ban on Population Rates of Acute Coronary Events, G Cesaroni et al. Circulation published February 11, 2008, doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.107.72988

v :

International review of the health and economic impact of the regulation of smoking in public places, A Ludbrook et al. (2005) Edinburgh. NHS Health Scotland

vi :

Voor meer details over de studies, zie het werkdocument van de diensten van de Commissie: Begeleidend document bij het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende rookvrije ruimten. EFFECTBEOORDELING. {COM(2009) 328 definitief} {SEC(2009) 894}.

vii :

Alle lidstaten behalve Tsjechië.


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website