Navigation path

Left navigation

Additional tools

MEMO/11/32

Brussel, 19 januari 2011

Vragen en Antwoorden: Patiëntenrechten bij Grensoverschrijdende Gezondheidszorg

Een oudere Duitse man met diabetes heeft op zijn reis naar Italië extra recepten van zijn dokter meegekregen, maar zal de apotheker die accepteren? Een Poolse vrouw wil het liefst aan haar heup geopereerd worden in het land waar haar kleinkinderen wonen, maar hoe kan zij dit vanuit Polen regelen? Een Portugese man wil door een specialist in Spanje aan staar geopereerd worden, maar krijgt hij de kosten vergoed? Dit zijn slechts een paar voorbeelden waarin patiënten duidelijkheid moeten krijgen over hun rechten en de regels in het geval van grensoverschrijdende gezondheidszorg.

Een onlangs goedgekeurde EU-wet verduidelijkt de rechten van patiënten op toegang tot veilige en hoogwaardige medische behandelingen in het buitenland en op vergoeding daarvan. Patiënten die zich voor medische zorg naar een ander EU-land begeven, genieten dezelfde behandeling als de burgers van het land waar zij behandeld worden. Deze nieuwe wet komt patiënten in de EU ook op een aantal andere manieren ten goede. Zij maakt het voor de nationale gezondheidsautoriteiten gemakkelijker om nauwer samen te werken en informatie uit te wisselen over de kwaliteits- en veiligheidsnormen in de gezondheidszorg. Zij helpt patiënten die een gespecialiseerde behandeling nodig hebben, bijvoorbeeld een diagnose of behandeling voor een zeldzame ziekte. Zij steunt de ontwikkeling van Europese referentienetwerken, waarin op vrijwillige basis in Europa reeds erkende gespecialiseerde expertisecentra worden gebundeld. Gezondheidsdeskundigen in heel Europa zullen beste praktijken op het gebied van gezondheidszorg kunnen uitwisselen en excellentienormen kunnen verschaffen.

Over welke aantallen hebben we het eigenlijk?

Patiënten ontvangen liever zorg in hun eigen land. Daarom maakt de vraag naar grensoverschrijdende gezondheidszorg slechts ongeveer 1% uit van de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg, wat momenteel neerkomt op zo'n 10 miljard euro. In deze raming is de niet vooraf geplande grensoverschrijdende gezondheidszorg (zoals spoedeisende medische zorg) inbegrepen. Dat betekent dat geplande grensoverschrijdende medische behandelingen, zoals heup-, knie- of staaroperaties, nog geen 1% uitmaken van de uitgaven en het patiëntenverkeer.

Hoe zit het met de bestaande wetgeving op dit gebied (socialezekerheidsverordeningen)?

Burgers die zorg nodig hebben (ook spoedeisende medische zorg) wanneer zij zich tijdelijk in het buitenland bevinden, blijven van de bestaande regelingen profiteren en krijgen de zorg die zij nodig hebben.

Voor geplande zorg kan een patiënt nu al vooraf toestemming vragen. Die mag niet geweigerd worden als hij/zij niet binnen een medisch verantwoorde termijn behandeld kan worden.

Waarom dan deze nieuwe wetgeving?

Deze richtlijn laat de voordelen die al via de bestaande socialezekerheidsverordeningen geboden worden, onverlet. Hoewel de huidige regels – die vooral betrekking hebben op socialezekerheidsovereenkomsten en niet op patiëntenrechten – al sinds 1971 bestaan, moest er nog duidelijkheid komen over de rechten van de EU-burgers op gezondheidszorg in een andere lidstaat.

In het geval van intramurale zorg is een van de belangrijkste resultaten van deze nieuwe richtlijn dat patiënten zelf hun zorgaanbieder kunnen kiezen.

Voor extramurale zorg kunnen patiënten zich zonder voorafgaande toestemming of formaliteiten in het buitenland laten behandelen en bij terugkeer in eigen land vergoeding van de daarvoor gemaakte kosten verlangen. Deze richtlijn is niet alleen van toepassing op openbare, maar ook op particuliere zorgaanbieders.

Voor zowel intra- als extramurale zorg krijgen patiënten toegang tot informatie over de kwaliteit en veiligheid van de zorg die zij zullen ontvangen.

De richtlijn regelt ook andere praktische kwesties: waar vind ik informatie over de door het ziekenhuis gehanteerde kwaliteitsnormen? Hoeveel krijg ik vergoed? Het Europese Hof van Justitie had al bevestigd1 dat het recht op grensoverschrijdende gezondheidszorg in het Verdrag verankerd is. Deze onlangs goedgekeurde richtlijn legt dit echter duidelijk in EU-wetgeving vast en biedt een uniform en coherent kader voor alle burgers in Europa.

Moet ik mijn nationale autoriteiten om toestemming vragen alvorens ik mij in het buitenland laat behandelen?

De nationale autoriteiten mogen in drie gevallen een systeem van voorafgaande toestemming hanteren:

1) voor gezondheidszorg waarvoor ten minste voor één nacht overnachtingsaccommodatie nodig is;

2) voor zeer gespecialiseerde en kostenintensieve gezondheidszorg;

3) in ernstige en specifieke gevallen die verband houden met de kwaliteit of veiligheid van de in het buitenland verstrekte zorg. In deze drie gevallen kan het zijn dat patiënten hun nationale gezondheidsautoriteit die over de terugbetaling van ziektekosten gaat, vooraf toestemming moeten vragen.

Kan deze toestemming geweigerd worden?

De nationale gezondheidsautoriteiten kunnen toestemming weigeren als de behandeling of de zorgaanbieder in kwestie een risico voor de patiënt kunnen opleveren. De toestemming kan ook geweigerd worden als in eigen land tijdig passende gezondheidszorg kan worden verstrekt, maar de lidstaten moeten een dergelijk besluit wel motiveren.

Wat te doen als ik geen toestemming krijg?

Patiënten hebben voor hun individuele geval het recht om een herziening van een administratieve beslissing over grensoverschrijdende gezondheidszorg te vragen.

Hoeveel krijg ik na een behandeling in het buitenland vergoed?

Patiënten ontvangen dezelfde vergoeding als voor hetzelfde type zorg in eigen land. Lidstaten waar gezondheidszorg gratis is, zullen patiënten over de vergoedingstarieven moeten informeren.

Kan ik voor medische zorg naar het buitenland als de behandeling in mijn eigen land niet beschikbaar is?

Ja, als een behandeling in een lidstaat niet beschikbaar is, mogen de nationale gezondheidsautoriteiten een patiënt de toestemming om zich in een ander EU-land te laten behandelen, niet weigeren. Patiënten krijgen een dergelijke behandeling echter vergoed op voorwaarde dat die in het nationale gezondheidszorgpakket zit.

Doorgaans zijn dergelijke pakketten eerder in grote lijnen vastgelegd maar als er gedetailleerdere lijsten bestaan (bijvoorbeeld codes voor medische verrichtingen), dan moeten die voor de vergoeding van grensoverschrijdende zorg worden gebruikt.

Moet ik voor een grensoverschrijdende behandeling vooruitbetalen?

Ja, over het algemeen betaalt de patiënt vooruit en krijgt hij zo snel mogelijk door de nationale autoriteit terugbetaald. De wet bepaalt ook dat lidstaten ervoor kunnen kiezen de hoogte van de vergoeding vooraf schriftelijk te bevestigen op basis van een door de patiënt voorgelegde kostenraming.

Waar vind ik meer informatie over mijn rechten op gezondheidszorg in het buitenland?

Deze nieuwe wet voorziet in de oprichting van een contactpunt in elke lidstaat dat patiënten moet informeren over hun rechten op medische zorg in heel Europa. Deze centra zullen onderling informatie uitwisselen en de patiënten praktische informatie kunnen verstrekken over de voorwaarden en de hoogte van de vergoeding, behandelingsmogelijkheden, zorgaanbieders, verhaalprocedures, enz. Zo kunnen patiënten zich een beter idee vormen over de kwaliteit en veiligheid van de in het buitenland verstrekte gezondheidszorg, zodat zij een beter geïnformeerde beslissing over grensoverschrijdende gezondheidszorg kunnen nemen.

Kan ik mijn medische gegevens doorgeven aan de lidstaat waar ik behandeld zal worden?

Uw eigen land zal ervoor zorgen dat de zorgaanbieder in het land waar de behandeling plaatsvindt, toegang heeft tot de schriftelijke of elektronische medische dossiers van de patiënt overeenkomstig de richtlijnen inzake gegevensbescherming. Intensievere samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van e‑gezondheidszorg zal ervoor zorgen dat deze gegevens volledig leesbaar en begrijpelijk zijn. Met andere woorden: IT-systemen in de gezondheidszorg zullen "met elkaar kunnen praten". Dit kan niet alleen van groot voordeel zijn voor de veiligheid van de patiënt maar ook voor de betaalbaarheid van de gezondheidsstelsels.

Wat moet ik doen als er tijdens een behandeling in het buitenland iets misgaat?

De nieuwe wet zet uiteen wat ten aanzien van klachten en verhaal de verantwoordelijkheden zijn van het land waar de behandeling plaatsvindt en van het land dat de behandeling vergoedt. De nationale contactpunten zullen patiënten de informatie verstrekken die zij in dit verband nodig hebben.

Hoe kan ik ervan op aan dat ik na terugkeer in mijn eigen land de juiste nazorg krijg?

Er komen diverse maatregelen om de continuïteit van de zorg te waarborgen. Het land waar de behandeling plaatsvond, zal ervoor zorgen dat patiënten toegang hebben tot hun schriftelijke of elektronische medische dossier met betrekking tot de ontvangen behandeling. Het eigen land zal garanderen dat de medische nazorg van dezelfde kwaliteit is, ongeacht waar in de EU de behandeling plaatsvond.

Wordt mijn recept in een andere EU-lidstaat erkend?

Een in een ander EU-land afgegeven recept wordt in het woonland van de patiënt erkend en omgekeerd. Dit garandeert dat de in een ander EU-land verstrekte zorg bij terugkeer van de patiënt in eigen land gevolgd wordt door de juiste nazorg. De patiënt heeft recht op het voorgeschreven geneesmiddel mits dat in het land waar hij of zij het verstrekt wenst te krijgen, voor de verkoop is toegelaten en verkrijgbaar is.

Recepten zouden nu al in principe in de hele EU moeten worden erkend. Dat is in de praktijk echter niet altijd het geval. Deze nieuwe richtlijn doet apothekers de nodige instrumenten aan de hand om recepten uit een andere lidstaat te begrijpen (bijvoorbeeld om het voorgeschreven geneesmiddel en de artsen en patiënten in kwestie beter te identificeren).

Wat zijn de voordelen van het netwerk voor de evaluatie van gezondheidstechnologie?

Het netwerk van nationale autoriteiten of instanties die verantwoordelijk zijn voor de evaluatie van gezondheidstechnologie zal leiden tot een permanente EU-samenwerkingsstructuur op dit gebied. De meerwaarde van de evaluatie van gezondheidstechnologie is erin gelegen dat die besluitvormers helpt de juiste beslissingen te nemen inzake investeringen en uitgaven op gezondheidsgebied. Het doel van de samenwerking op het gebied van de evaluatie van gezondheidstechnologie is objectieve en betrouwbare informatie te verschaffen over de doelmatigheid en doeltreffendheid van gezondheidstechnologieën. Dit vormt een concrete actie die de gezondheidsautoriteiten beter in staat moet stellen met kennis van zaken beslissingen te nemen.

Wat blijft er nog te doen?

Op nationaal niveau zullen de lidstaten ten minste één nationaal contactpunt oprichten dat patiënten alle relevante informatie verstrekt. Zij zullen ervoor zorgen dat hun referentiecentra aan het Europees referentienetwerk deelnemen.

Zij moeten ervoor zorgen dat er administratieve procedures komen voor het gebruik van grensoverschrijdende gezondheidszorg en de vergoeding van kosten, waaronder ook klachtenprocedures en mechanismen voor de berekening van de kosten.

De Commissie zal netwerken opzetten om de EU-samenwerking inzake de evaluatie van gezondheidstechnologie en e‑gezondheidszorg te bevorderen. Dat zal ook de erkenning van buitenlandse recepten helpen vergemakkelijken.

Wanneer wordt deze wet van kracht?

De nationale regeringen hebben 30 maanden de tijd om deze maatregelen in hun nationale wetgeving te verwerken.

Voor meer informatie:

http://ec.europa.eu/health/cross_border_care/policy/index_nl.htm

1 :

Kohll en Decker (1998); Ferlini (2000); Geraets-Smits en Peerbooms (2001); Vanbraekel (2001); Inizan (2003); Müller Fauré en Van Riet (2003); Leichtle (2004); Watts (2006); Stamatelaki (2007); Elchinov (2010).


Side Bar

My account

Manage your searches and email notifications


Help us improve our website